Rig Veda 1.116.22: Mandala 1, Sukta 116, Mantra 22

Sukta 1.116

Rishi: Dīrghatamas Āucathya

Devata: Aśvinau (Nāsatyā)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

शरस्य चिदार्चत्कस्यावतादा नीचादुच्चा चक्रथुः पातवे वाः । शयवे चिन्नासत्या शचीभिर्जसुरये स्तर्यं पिप्यथुर्गाम् ॥

Recitation with translationRig Veda 1.116.22

Transliteration

śarásya cid ārcátkasyā́vatād ā́ nīcā́d uccā́ cakrathuḥ pátave vā́ḥ | śayáve cin nāsatyā śácībhiḥ jásuraye staryáṁ pipyathur gā́m ||

Translation

حتى لِـ«شَرا» (Śara)، من الموضع المنخفض رفعتما المياه إلى العلوّ للشرب، يا ناساتيا (Nāsatyas). ولِـ«شَيَا» (Śayá)، بقواكما الفاعلة (śacī)، جعلتما البقرة العاقر تفيض لبنًا لِـ«جاسورا» (Jásura)—فحوّلتما العَوَزَ إلى غذاء.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• शरस्य: of the reed/arrow (Śara)
• शरस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)

• चित्: even, indeed
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय/निपात) अथवा चिद्

• आर्चत्: praised, sang
• आर्चत्: Kartā (with implied subject) / क्रिया
• Type: Verb
• Root: अर्च् (पूजायाम्/स्तुतौ)

• कस्य: of whom?
• कस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अवताद: of the protector/saviour
• अवताद: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अव + ता/तृ (तरणे/रक्षणे) → अवतार/अवता (रक्षक) (प्रातिपदिक)

• अदा: then
• अदा: —
• Type: Indeclinable
• Root: अद (अव्यय; ‘तदा/अथ’)

• नीचात्: from below
• नीचात्: Apādāna
• Type: Adjective (used adverbially) / Noun
• Root: नीच (प्रातिपदिक)

• उच्चा: on high, upward
• उच्चा: Adhikaraṇa (manner/position)
• Type: Adjective (used adverbially)
• Root: उच्च (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• चक्रथुः: you two have made/done
• चक्रथुः: Kartā (युवाम् = अश्विनौ) / क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (करणे)

• पातवे: for drinking
• पातवे: Sampradāna (purpose/for drinking)
• Type: Verbal noun (purpose)
• Root: पा (पाने) → पातु (कृदन्त) / पातृ?; here infinitive-like dative of verbal noun

• वाः: for you / of you
• वाः: Sampradāna/सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम) → वः (वेदिक रूप)

• शयवे: to Śayu (a man)
• शयवे: Sampradāna
• Type: Noun (proper name)
• Root: शयु/शय (प्रातिपदिक; नाम)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय/निपात)

• नासत्या: O Nāsatyas (Aśvins)
• नासत्या: सम्बोधन
• Type: Noun (dual deity epithet)
• Root: नासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनोः नाम)

• शचीभिः: with powers/skills
• शचीभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: शची (प्रातिपदिक)

• जसुरये: to Jasuri
• जसुरये: Sampradāna
• Type: Noun (proper name)
• Root: जसुरि/जसुर (प्रातिपदिक; नाम)

• स्तर्यम्: barren/unyielding
• स्तर्यम्: Karma (as qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: स्तर्य (प्रातिपदिक; ‘बाँझ/दुग्धहीन’ अथवा ‘स्तर-सम्बद्ध’)

• पिप्यथुः: you two filled/satisfied, made to swell
• पिप्यथुः: Kartā (अश्विनौ) / क्रिया
• Type: Verb
• Root: प्यै/पि (प्रीणने/पूरणे) → पिप्य (intensive/perfect stem)

• गाम्: the cow
• गाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)