Rig Veda 1.115.4: Mandala 1, Sukta 115, Mantra 4

Sukta 1.115

Rishi: Kutsa Āṅgirasa

Devata: Sūrya (with implicit Rātrī as counterpart power)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

तत्सूर्यस्य देवत्वं तन्महित्वं मध्या कर्तोर्विततं सं जभार । यदेदयुक्त हरितः सधस्थादाद्रात्री वासस्तनुते सिमस्मै ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.115.4

Transliteration

tát sū́ryasya devatváṃ tán mahitváṃ madhyā́ kartór vítataṃ sáṃ jabhāra | yadéd áyukta harítaḥ sadhásthād ā́d rā́trī vā́sas tanute simásmai ||

Translation

هذه ألوهيةُ سُورْيَا، وهذه عظمته: لقد جمعَ النَّسْجَ الممدودَ على سَعَته بين الفاعلينِ الاثنين (اللَّيلِ والفجر / الأفقين). فإذا ما نَيَّرَ الهَرِيتَ من مقامِهما المشترك، بسطَ الليلُ رداءَه له—لكي يخرجَ المُنيرُ في ممرٍّ مشروعٍ مُنظَّم.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (सम्बन्धसूचक/विशेष्य-निर्देश)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सूर्यस्य: of Sūrya
• सूर्यस्य: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• देवत्वम्: divinity
• देवत्वम्: Karma (सम्बन्धित-वस्तु) / (समासार्थे)
• Type: Noun (abstract)
• Root: देवत्व (प्रातिपदिक; देव + त्व)

• तत्: that
• तत्: Karma (सम्बन्धसूचक/विशेष्य-निर्देश)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• महित्वम्: greatness
• महित्वम्: Karma (सम्बन्धित-वस्तु)
• Type: Noun (abstract)
• Root: महित्व (प्रातिपदिक; महत्/मह + त्व)

• मध्ये: in the middle
• मध्ये: Adhikaraṇa
• Type: Noun (locative used adverbially)
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)

• कर्तोः: of the doer/maker
• कर्तोः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: कर्तृ (प्रातिपदिक; √कृ ‘to do/make’ से)

• विततम्: spread out, extended
• विततम्: Karma (यद्-वाक्ये ‘सं जभार’ का) / विशेषण
• Type: Adjective/Participle
• Root: वि-√तन् (धातु) → वितत (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• जभार: he bore/collected
• जभार: Kartā (अव्यक्त/सूर्य-प्रसङ्गे) + Karma (विततम्) ग्रहण
• Type: Verb
• Root: √भृ (धातु) + सम्

• यत्: when/that which
• यत्: Karma (यद्… अयु॑क्त) / सम्बन्ध
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एद्: just then, indeed
• एद्: —
• Type: Indeclinable (particle)
• Root: एद् (निपात/अव्यय; वैदिक)

• अयुक्त: he yoked
• अयुक्त: Kartā (सूर्यः) + Karma (हरितः)
• Type: Verb
• Root: आ-√युज् (धातु) (वैदिक रूप: अयुक्त = aorist/preterite)

• हरितः: the bay (horses)
• हरितः: Karma
• Type: Noun (often ‘the bays’, Sun’s horses)
• Root: हरित् (प्रातिपदिक)

• सधस्थात्: from the seat/abode
• सधस्थात्: Apādāna
• Type: Noun
• Root: सधस्थ (प्रातिपदिक)

• आत्: then, from there
• आत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: आत् (अव्यय; वैदिक ‘then/from there’)

• रात्री: Night
• रात्री: Kartā
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)

• वासः: garment, covering
• वासः: Karma
• Type: Noun
• Root: वासस् (प्रातिपदिक)

• तनुते: spreads, extends
• तनुते: Kartā (रात्री) + Karma (वासः)
• Type: Verb
• Root: √तन् (धातु)

• सिम्: indeed, just
• सिम्: —
• Type: Indeclinable (particle)
• Root: सिम् (निपात/अव्यय; वैदिक)

• अस्मै: for him (for this one)
• अस्मै: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)