Atharva Veda 4.25.5: Kanda 4, Anuvaka 3, Sukta 25, Mantra 5

Sukta 25

Sanskrit (Devanagari)

र॒यिं मे॒ पोषं॑ सवि॒तोत वा॒युस्त॒नू दक्ष॒मा सु॑वतां सु॒शेव॑म्। अ॒य॒क्ष्मता॑तिं॒ मह॑ इ॒ह ध॑त्तं॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः

IAST Transliteration

rayíṁ me póṣaṁ savitóta vāyús tanū́ dákṣam ā́ suvatāṁ suśévam | ayakṣ́matātiṁ máha ihá dhattáṁ táu no muñcatam áṁhasaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Wealth for me, and thriving, let Savitar—and Vāyu also—impel; let them bring to the body kindly strength and competence. Set ye here great freedom from wasting-disease: do ye release us from distress.

Translation

ليُحَرِّكْ لي سافيتار—وكذلك فايُو—الثروةَ والنماء؛ وليُنزِلا على الجسد قوةً لطيفةً وكفاءةً. ضَعَا هنا عِتقًا عظيمًا من يَكْشْما (المرض المُنهِك المُذْهِب للقوة)؛ وأَطْلِقانا من الضيق.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• रयिम्: wealth, riches
• रयिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक)

• मे: my, for me
• मे: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• पोषम्: nourishment, prosperity
• पोषम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पोष (प्रातिपदिक)

• सविता: Savitṛ (the impeller, Sun-god)
• सविता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• उत: and; also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• वायुः: Vāyu (Wind-god)
• वायुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)

• तनू: body, person
• तनू: कर्म
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक)

• दक्षम्: strength, ability, competence
• दक्षम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दक्ष (प्रातिपदिक)

• आ: towards; unto (prefix)
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• सुवताम्: may they impel/bring forth (grant)
• सुवताम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सू (सुवति) + आ

• सुशेवम्: very auspicious, gracious, kindly
• सुशेवम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-शेव (प्रातिपदिक; सु + शेव)

• अयक्ष्मतातिम्: state of being free from disease; freedom from yákṣma
• अयक्ष्मतातिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अ-यक्ष्म-ताति (प्रातिपदिक)

• महे: for great (good), for greatness
• महे: सम्प्रदान
• Type: Adjective
• Root: मह्/महत् (प्रातिपदिक)

• इह: here
• इह: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• धत्तम्: place, bestow, grant (you two)
• धत्तम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (धत्ते/दधाति)

• तौ: those two (Savitṛ and Vāyu)
• तौ: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• नः: for us; our
• नः: सम्प्रदान (to us) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• मुञ्चतम्: release, free (you two)
• मुञ्चतम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मुच्

• अंहसः: from distress, sin, trouble
• अंहसः: अपादान
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (see Anukramaṇī for AV 4.25).

Devata: Savitar and Vāyu; with yakṣma implicitly targeted.

Chandas: Triṣṭubh (verify by metrical scan).

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta