गङ्गामाहात्म्य — The Greatness of the Gaṅgā

Verse 1

सनक उवाच । एवमौर्वाश्रमे ते द्वे बाहुभार्ये मुनीश्वर । चक्राते भक्तिभावेन शुश्रूषां प्रतिवासरम् 1. ॥ १ ॥

萨那迦说道：“如是，噢，诸牟尼之主！在奥尔瓦的道场中，婆呼的两位妻子以奉爱（bhakti）之心，日日行侍奉之事。”

Verse 2

गते वर्षार्द्धके काले ज्येष्ठा राज्ञी तु या द्विज । तस्याः पापमतिर्जाता सपत्न्याः सम्पदं प्रति ॥ २ ॥

雨季过半之时，噢婆罗门，那位年长的王后心生恶念，欲加害同侍之妃的兴盛福泽。

Verse 3

ततस्तया गरो दत्तः कनिष्ठायै तु पापया । न स्वप्रभावं चक्रे वै गरो मुनिनिषेवया ॥ ३ ॥

随后那罪妇将毒药给了最年轻的王妃；然而毒并未显其效力，因为她因侍奉与亲近圣贤牟尼而受护持。

Verse 4

भूलेपनादिभिः सम्यग्यतः सानुदिनं मुनेः । चकार सेवां तेनासौ जीर्णपुण्येन कर्मणा ॥ ४ ॥

因其质朴与诸般谦卑德行，他变得端正自持；并且日日侍奉那位牟尼。凭借往昔久积之福业所生的此行，他献上了虔敬的奉事。

Verse 5

ततो मासत्रयेऽतीते गरेण सहितं सुतम् । सुषाव सुशुभे काले शुश्रूषानष्टकिल्बिषा ॥ ५ ॥

其后三月既过，于吉祥之时，她诞下一子并连同胎衣；她因勤于奉事而罪垢消除。

Verse 6

अहो सत्सङ्गतिर्लोके किं पापं न विनाशयेत् । न तदातिसुखं किं वा नराणां पुण्यकर्मणाम् ॥ ६ ॥

啊！在此世间，有何罪业不为圣贤相伴之善会（satsaṅga）所摧灭？对世人而言，又有何乐能胜过由正行所生的福德？

Verse 7

ज्ञानाज्ञानकृतं पापं यच्चान्यत्कारितं परैः । तत्सर्वं नाशयत्याशु परिचर्या महात्मनाम् ॥ ७ ॥

无论明知或不知而造作的罪业，乃至因他人之作用而致的诸般过失，皆能由恭敬奉事大心圣贤而迅速消灭。

Verse 8

जडोऽपि याति पूज्यत्वं सत्सङ्गाज्जगतीतले । कलामात्रोऽपि शीतांशुः शम्भुना स्वीकृतो यथा ॥ ८ ॥

即使愚钝之人，因亲近善士之圣会（satsanga），亦能在世间成就可敬之位；正如月亮虽仅一分光轮（kalā），亦为商婆（湿婆）所摄受。

Verse 9

सत्सङ्गतिः परामृद्धिं ददाति हि नृणां सदा । इहामुत्र च विप्रेन्द्र सन्तः पूज्यतमास्ततः ॥ ९ ॥

诚然，亲近善士之圣会（satsanga）常赐众人无上兴盛，今世与来世皆然。是故，婆罗门中之最胜者啊，圣贤最堪礼敬。

Verse 10

अहो महद्गुणान्वक्तुं कः समर्थो मुनीश्वर । गर्भं प्राप्तो गरो जीर्णो मासत्रयमहोऽदभुतम् ॥ १० ॥

啊！圣仙之主啊，谁能尽述如此广大之德？致命之毒既入胎藏，竟在其中被消化三月——何等奇异！

Verse 11

गरेण सहितं पुत्रं दृष्ट्वा तेजोनिधिर्मुनिः । जातकर्म चकारासौ तन्नाम सगरेति च ॥ ११ ॥

见那儿子与毒（gara）相伴而生，具灵辉之圣者遂行诞生仪式（jātakarma），并为其命名为“娑伽罗”（Sagara）。

Verse 12

पुपोष सगरं बालं तन्माता प्रीतिपूर्वकम् । चौलोपवीतकर्माणि तथा चक्रे मुनीश्वरः ॥ १२ ॥

母亲以深厚慈爱抚育幼子萨伽罗；而那位尊贵的牟尼亦为他举行剃发礼（cūḍā/caula）与授圣线礼（upanayana）。

Verse 13

शास्त्राण्यध्यापयामास राजयोग्यानि मन्त्रवित् । समर्थं सगरं दृष्ट्वा किंचिदुद्भिन्नशैशवम् ॥ १३ ॥

通晓圣咒者遂教导萨伽罗适合王者之道的诸论典；见他资质堪任、童年方始绽放，便随其根器而加以训诲。

Verse 14

मन्त्रवत्सर्वशस्त्रास्त्रं दत्तवान्स मुनीश्वरः । सगरः शिक्षितस्तेन सम्यगौर्वर्षिणा मुने ॥ १४ ॥

那位尊贵的牟尼赐予他一切兵器与神兵（astra），皆以真言加持而具威力。于是，萨伽罗便由奥尔瓦仙人正法训练，噢，圣者。

Verse 15

बभूव बलवान्धर्मी कृतज्ञो गुणवान्सुधीः । धर्मज्ञः सोऽपि सगरो मुनेरमिततेजसः । समित्कुशाम्बुपुष्पादि प्रत्यहं समुपानयत् ॥ १५ ॥

萨伽罗也变得强健、守法、知恩、具德而明慧——通达达摩之人。并且他每日向那位光辉无量的圣者奉上供品，如柴薪、库沙草、水、花等诸物。

Verse 16

स कदाचिद्गुणनिधिः प्रणिपत्य स्वमातरम् । उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा सगरो विनयान्वितः ॥ १६ ॥

有一次，萨伽罗——德行之宝藏——向自己的母亲顶礼；随后合掌而立，满怀谦恭，对她开口说道。

Verse 17

सगर उवाच । मातर्गतः पिता कुत्र किं नामा कस्य वंशजः । तत्सर्वं मे समाचक्ष्व श्रोतुं कौतूहलं मम ॥ १७ ॥

萨伽罗说道：“我父亲去了何处？他的名号是什么？出自哪一族系？请将这一切详尽告知于我，我心中渴望聆听。”

Verse 18

पित्रा विहीना ये लोके जीवन्तोऽपि मृतोपमाः ॥ १८ ॥

世间凡失去父亲的人，纵然尚活，也如同死者一般。

Verse 19

दरिद्रो ऽपि पिता यस्य ह्यास्ते स धनदोपमः । यस्य माता पिता नास्ति सुखं तस्य न विद्यते ॥ १९ ॥

纵使父亲贫困，只要父亲尚在，那人也如同富有之人；而既无母又无父者，便无从得见安乐。

Verse 20

धर्महीनो यथा मूर्खः परत्रेह च निन्दितः । मातापितृविहीनस्य अज्ञस्याप्यविवेकिनः । अपुत्रस्य वृथा जन्म ऋणग्रस्तस्य चैव हि ॥ २० ॥

无有达摩之人如同愚者，今世与来世皆受讥毁。亦如那失却父母、无明而无辨慧之人。同样地，无子之人的出生徒然；为债所压之人的生命亦复如是。

Verse 21

चन्द्र हीना यथा रात्रिः पद्महीनं यथा सरः । पतिहीना यथा नारी पितृहीनस्तथा शिशुः ॥ २१ ॥

如无月之夜，如无莲之池，如无夫之女，失父之子亦复如是。

Verse 22

धर्महीनो यथा जन्तुः कर्महीनो यथा गृही । पशुहीनो यथा वैश्यस्तथा पित्रा विनार्भकः ॥ २२ ॥

正如无有法（dharma）的众生毫无价值，正如居家者无有应行之业（karma）便空虚，正如吠舍（Vaiśya）无牛畜便失其生计——同样，孩童若无父亲，便成无依。

Verse 23

सत्यहीनं यथा वाक्यं साधुहीना यथा सभा । तपो यथा दयाहीनं तथा पित्रा विनार्भकः ॥ २३ ॥

无有真实的言语毫无价值；无有贤善之人的集会徒然空虚。无有慈悲的苦行亦是枯槁——同样，孩童若无父亲，便成无依。

Verse 24

वृक्षहीनं यथारण्यं जलहीना यथा नदी । वेगहीनो यथा वाजी तथा पित्रा विनार्भकः ॥ २४ ॥

如无树之林，如无水之河，如无疾驰之马——孩童若无父亲，亦复如是，失其依怙。

Verse 25

यथा लघुतरो लोके मातर्याच्ञापरो नरः । तथा पित्रा विहीनस्तु बहुदुःखान्वितःसुतः ॥ २५ ॥

世间之人，若违逆母命，便被视为卑下；同样，失去父亲的儿子，将被种种忧苦所缠绕。

Verse 26

इतीरितं सुतेनैषा श्रुत्वा निःश्वस्य दुःखिता । संपृष्टं तद्यथावृत्तं सर्वं तस्मै न्यवेदयत् ॥ २६ ॥

她听见儿子如此言说，便在悲苦中长叹；及至被问起，便将一切经过，如实尽告于他。

Verse 27

तच्छ्रुत्वा सगरः क्रुद्धः कोपसंरक्तलोचनः । हनिष्यामीत्यरातीन्स प्रतिज्ञामकरोत्तदा ॥ २७ ॥

闻此，萨伽罗王大怒，双目因嗔而赤；当即立誓曰：“我必诛灭诸敌。”

Verse 28

प्रदक्षिणीकृत्य मुनिं जननीं च प्रणम्य सः । प्रस्थापितः प्रतस्थे च तेनैव मुनिना तदा ॥ २८ ॥

他绕圣仙右行一周，复向圣仙与母亲顶礼；随后启程——正是当时由那位圣仙亲自郑重遣行。

Verse 29

और्वाश्रमाद्विनिष्क्रान्तः सगरः सत्यवाक् शुचिः । वसिष्ठं स्वकुलाचार्यं प्राप्तः प्रीतिसमन्वितः ॥ २९ ॥

离开奥尔瓦仙人的道场后，萨伽罗——言语真实、身心清净——怀着敬爱之情，前往拜见本族王统之师婆悉吒。

Verse 30

प्रणम्य गुरवे तस्मै वशिष्ठाय महात्मने । सर्वं विज्ञापयामास ज्ञानदृष्ट्या विजानते ॥ ३० ॥

他顶礼那位大德导师婆悉吒，将一切详尽禀告——而婆悉吒以灵知之慧眼，本已洞悉诸事。

Verse 31

एन्द्रा स्त्रं वारुणं ब्राह्ममाग्नेयं सगरो नृपः । तेनैव मुनिनाऽवाप खड्गं वज्रोपमं धनुः ॥ ३१ ॥

萨伽罗王得到了因陀罗之武、伐楼那之武、梵天之武与阿耆尼之武；又从那位圣仙处领受一柄宝剑与一张如金刚雷霆般的神弓。

Verse 32

ततस्तेनाभ्यनुज्ञातः सगरः सौमनस्यवान् । आशीर्भिरर्चितः सद्यः प्रतस्थे प्रणिपत्य तम् ॥ ३२ ॥

随后，萨伽罗得其允诺，心怀欢喜；以祝福之辞恭敬礼赞，并俯首顶礼于彼，随即启程而行。

Verse 33

एकेनैव तु चापेन स शूरः परिपन्थिनः । सपुत्रपौत्रान्सगणानकरोत्स्वर्गवासिनः ॥ ३३ ॥

然而那位英雄仅凭一张弓，便将拦路之徒——连同其子孙与党羽——尽皆送作天界之居者。

Verse 34

तच्चापमुक्तबाणाग्निसंतप्तास्तदरातयः । केचिद्विनष्टा संत्रस्तास्तथा चान्ये प्रदुद्रुवुः ॥ ३४ ॥

那些仇敌被那弓所放火焰之箭灼烧，顿时大乱：有的被灭，有的惊惧，有的四散奔逃。

Verse 35

केचिद्विशीर्णकेशाश्च वल्मीकोपरि संस्थिताः । तृणान्यभक्षयन्केचिन्नग्नाश्च विविशुर्जलम् ॥ ३५ ॥

有的披头散发，坐在蚁丘之上；有的只啃食青草；还有的赤身裸体，投入水中。

Verse 36

शकाश्च यवनाश्चैव तथा चान्ये महीभृतः । सत्वरं शरणं जग्मुर्वशिष्ठं प्राणलोलुपाः ॥ ३६ ॥

娑迦人与夜婆那人，以及其他诸地上君王，为求保全性命，急速前往婆悉吒仙人处求庇护。

Verse 37

जितक्षितिर्बाहुपुत्रो रिपून्गुरुसमीपगान् । चारैर्विज्ञातवान्सद्यः प्राप्तश्चाचार्यसन्निधिम् ॥ ३७ ॥

婆呼之子吉多克悉底，立刻从密探得知仇敌已逼近其师尊身旁，便即刻赶到导师面前。

Verse 38

तमागतं बाहुसुतं निशम्य मुनिर्वशिष्ठः शरणागतांस्तान् । त्रातुं च शिष्याभिहितं च कर्तुं विचारयामास तदा क्षणेन ॥ ३८ ॥

听闻婆呼之子已至，圣者婆悉吒见诸人前来投依，刹那间思量：当如何护佑他们，又当如何成就弟子所请。

Verse 39

चकार मुण्डाञ्शबरान्यवनांल्लम्बमूर्द्धजान् । अन्धांश्च श्मश्रुलान्सर्वान्मुण्डान्वेदबहिष्कृतान् ॥ ३९ ॥

他令舍婆罗与夜婆那剃尽其发，仅在头顶留长发；其余众人则被使为盲目、蓄须、剃发，并被逐出吠陀之法。

Verse 40

वसिष्ठमुनिना तेन हतप्रायान्निरीक्ष्य सः । प्रहसन्प्राह सगरः स्वगुरुं तपसो निधिम् ॥ ४० ॥

萨伽罗王见他们几近被圣者婆悉吒所灭，便含笑对自己的上师——婆悉吒，这位苦行功德之宝——开口说道。

Verse 41

सगर उवाच । भो भो गुरो दुराचारानेतान्ररक्षसि तान्वृथा । सर्वथाहं हनिष्यामि मत्पितुर्देशहारकान् ॥ ४१ ॥

萨伽罗说道：“噢，尊敬的上师，你徒然护持这些恶行之人。无论如何，我必定诛灭这些夺取我父王国土的篡夺者。”

Verse 42

उपेक्षेत समर्थः सन्धर्मस्य परिपन्थिनः । स एव सर्वनाशाय हेतुभूतो न संशयः ॥ ४२ ॥

有能力之人若对阻碍正法者置之不理，便会亲自成为彻底毁灭之因——毫无疑问。

Verse 43

बान्धवं प्रथमं मत्वा दुर्जनाः सकलं जगत् । त एव बलहीनाश्चेद्भजन्तेऽत्यन्तसाधुताम् ॥ ४३ ॥

恶人先把自家亲族看作第一，由此对待整个世界；而当他们自身失势无力时，却又装出极端的圣善。

Verse 44

अहो मायाकृतं कर्म खलाः कश्मलचेतसः । तावत्कुर्वन्ति कार्याणि यावत्स्यात्प्रबलं बलम् ॥ ४४ ॥

唉！这便是心染垢秽之恶人受幻力（māyā）驱使的行径：他们只在势力强盛之时才不断施行其计谋。

Verse 45

दासभावं च शत्रूणां वारस्त्रीणां च सौहृदम् । साधुभावं च सर्पाणां श्रेयस्कामो न विश्वसेत् ॥ ४५ ॥

求真实福祉者，不应信赖敌人假作卑顺、娼妓的柔情，或蛇所显现的温驯。

Verse 46

प्रहासं कुर्वते नित्यं यान्दन्तान्दर्शयन्खलाः । तानेव दर्शयन्त्याशु स्वसामर्थ्यविपर्यये ॥ ४६ ॥

恶人常以露齿之笑讥诮他人；但当自身势力反转衰败时，很快就被迫露出同样的牙齿，显出无助。

Verse 47

पिशुना जिह्वया पूर्वं परुषं प्रवदन्ति च । अतीव करुणं वाक्यं वदन्त्येव तथाबलाः ॥ ४७ ॥

他们先以诽谤之舌说出刻薄之言；继而因品性软弱，又说出听来极其慈悲的言辞。

Verse 48

श्रेयस्कामो भवेद्यस्तु नीतिशास्त्रार्थकोविदः । साधुत्वं समभावं च खलानां नैव विश्वसेत् ॥ ४८ ॥

欲求真实福祉者，应善解伦理与治国之论的旨趣；对恶人所显现的“善良”与“平等心”，切莫轻信。

Verse 49

दुर्जनं प्रणतिं यान्तं मित्रं कैतवशीलिनम् । दुष्टां भार्यां च विश्वस्तो मृत एव न संशयः ॥ ४९ ॥

信任恶人即便他俯首来投，信任天性欺诈的朋友，信任败坏的妻子——此人等同已死，毫无疑问。

Verse 50

मा रक्ष तस्मादेतान्वै गोरूपव्याघ्रकर्मिणः । हत्वैतानखिलान् दुष्टांस्त्वत्प्रसादान्महीं भजे ॥ ५० ॥

因此，切莫庇护这些人——外貌似牛，行径如虎。请诛尽一切恶徒；蒙你恩泽，我将享有并统御大地。

Verse 51

वशिष्ठस्तद्वचः श्रुत्वा सुप्रीतो मुनिसत्तमः । कराभ्यां सगरस्याङ्गं स्पृशन्निदमुवाच ह ॥ ५१ ॥

听到这些话，婆悉吒——诸牟尼中最胜者——大为欢喜。他以双手触及萨伽罗之身，随即说道如下。

Verse 52

वसिष्ठ उवाच । साधु साधु महाभाग सत्यं वदसि सुव्रत । तथापि मद्वचः श्रुत्वा परां शान्तिं लभिष्यसि ॥ ५२ ॥

瓦西什塔说道：“善哉，善哉，大福之人啊；你所言极是，坚守誓言者啊。即便如此，听我一言，你将获得无上的安宁。”

Verse 53

मयैते निहताः पूर्वं त्वत्प्रतिज्ञाविरोधिनः । हतानां हनने कीर्तिः का समुत्पद्यते वद ॥ ५३ ॥

那些违背你誓言的对手早已被我诛杀。告诉我——再次杀戮那些已死之人，又能产生什么声名呢？

Verse 54

भूमीश जन्तवः सर्वे कर्मपाशेन यन्त्रिताः । तथापि पापैर्निहताः किमर्थं हंसि तान्पुनः ॥ ५४ ॥

大地之主啊，众生皆被自身业力的枷锁所束缚与驱使。既然他们早已被罪业击倒，你为何还要再次杀戮他们呢？

Verse 55

देहस्तु पापजनितः पूर्वमेवैनसा हतः । आत्मा ह्यभेद्यः पूर्णत्वाच्छास्त्राणामेष निश्चयः ॥ ५५ ॥

肉身生于罪孽，且确实已被那罪过所击倒。但自性（灵魂）确是不可破灭的；因其圆满具足，这是经典中既定的结论。

Verse 56

स्वकर्मफलभोगानां हेतुमात्रा हि जन्तवः । कर्माणि दैवमूलानि दैवाधीनमिदं जगत् ॥ ५६ ॥

众生仅仅是体验自身业果的工具性因由。行动本身植根于天命，而这整个世界皆由天命所主宰。

Verse 57

यस्माद् दैवं हि साधुनां रक्षिता दुष्टशिक्षिता । ततो नरैरस्वतन्त्रैः किं कार्यं साध्यते वद ॥ ५७ ॥

既然天意（daiva）护持善人、惩戒恶者，请告诉我：那些并非真正自主的人，能成就什么事业呢？

Verse 58

शरीरं पापसंभूतं पापेनैव प्रवर्तते । पापमूलमिदं ज्ञात्वा कथं हन्तुं समुद्यतः ॥ ५८ ॥

此身由罪而生，也唯由罪所驱。既知这系于身体的生存以罪为根，怎还能起意去杀害他人？

Verse 59

आत्मा शुद्धोऽपि देहस्थो देहीति प्रोच्यते बुधैः । तस्मादिदं वपुर्भूप पापमूलं न संशयः ॥ ५९ ॥

自我（Ātman）虽本清净，然住于身中，智者称之为“具身者”。因此，国王啊，此身确为罪之根本，毫无疑问。

Verse 60

पापमूलवपुर्हन्तुः का कीर्तिस्तव बाहुज । भविष्यतीति निश्चित्य नैतान्हिंसीस्ततः सुत ॥ ६० ॥

噢，臂力雄强者！若你成为屠戮众生之人——那些其身性本以罪为根——你还能得何等名声？既知必将招致如此名声，故而，吾子，切莫伤害他们。

Verse 61

इति श्रुत्वा गुरोर्वाक्यं विरराम स कोपतः । स्पृशन्करेण सगरं नन्दनं मुनयस्तदा ॥ ६१ ॥

如此听闻上师之言，他便止息了怒火。随后，诸位牟尼以手触及难陀那的罐。

Verse 62

अथाथर्वनिधिस्तस्य सगरस्य महात्मनः । राज्याभिषेकं कृतवान्मुनिभिः सह सुव्रतैः ॥ ६२ ॥

于是，阿闼婆那尼提与持清净誓戒的诸圣仙同在，为大心王萨伽罗举行王权灌顶（加冕）之礼。

Verse 63

भार्याद्वयं च तस्यासीत्केशिनी सुमतिस्तथा । काश्यपस्य विदर्भस्य तनये मुनिसत्तम ॥ ६३ ॥

噢，最胜圣仙啊！那位国王有两位王后——计尸尼与苏摩提——二人皆为毗达婆的迦叶波之女。

Verse 64

राज्ये प्रतिष्ठिते दृष्ट्वा मुनिरौर्वस्तपोनिधिः । वनादागत्य राजानं संभाष्य स्वाश्रमं ययौ ॥ ६४ ॥

见国度已稳固安立，苦行威德如海的圣仙奥尔瓦自林中而来，与国王言谈后，复归其自家道场。

Verse 65

कदाचित्तस्य भूपस्य भार्याभ्यां प्रार्थितो मुनिः । वरं ददावपत्यार्थमौर्वो भार्गवमन्त्रवित् ॥ ६५ ॥

有一次，那位国王的两位王后恳求圣仙奥尔瓦——通晓婆尔伽瓦真言者——赐予得子之恩。

Verse 66

क्षणं ध्यानस्थितो भूत्वा त्रिकालज्ञो मुनीश्वरः । केशिनीं सुमतिं चैव इदमाह प्रहर्षयन् ॥ ६६ ॥

圣仙之主、洞知三世者，刹那入定，继而欢喜地对计尸尼与苏摩提说道如下。

Verse 67

और्व उवाच । एका वंशधरं चैकमन्या षडयुतानि च । अपत्यार्थं महाभागे वृणुतां च यथेप्सितम् ॥ ६७ ॥

奥尔瓦仙人说道：“有福的夫人啊，一头（母牛）将赐你一位继嗣以续家族血脉；另一头将赐你六千子嗣。为求后代，随你所愿而择。”

Verse 68

अथ श्रुत्वा वचस्तस्य मुनेरौर्वस्य नारद । केशिन्येकं सुतं वव्रे वंशसन्तानकारणम् ॥ ६८ ॥

那罗陀啊，听闻奥尔瓦圣者之言后，凯希妮祈求只得一子，好使家族血脉得以延续。

Verse 69

तथा षष्टिसहस्राणि सुमत्या ह्यभवन्सुताः । नाम्नासमंजाः केशिन्यास्तनयो मुनिसत्तम ॥ ६९ ॥

同样地，苏玛蒂生下六万子；而凯希妮之子名为萨曼迦——噢，诸圣中最胜者。

Verse 70

असमंजास्तु कर्माणि चकारोन्मत्तचेष्टितः । तं दृष्ट्वा सागराः सर्वे ह्यासन्दुर्वृत्तचेतसः ॥ ७० ॥

然而阿萨曼迦行事卑劣可耻，举止如狂。见到他后，萨伽罗的众子也都心性趋于邪恶。

Verse 71

तद्बालभावं संदुष्टं ज्ञात्वा बाहुसुतो नृपः । चिन्तयामास विधिवत्पुत्रकर्म विगर्हितम् ॥ ७१ ॥

得知那孩子的天性已然败坏后，国王——婆呼之子——依正法礼制深思该如何处置其子，虽此事令人非议。

Verse 72

अहो कष्टतरा लोके दुर्जनानां हि संगतिः । कारुकैस्ताड्यते वह्निरयः संयोगमात्रतः ॥ ७२ ॥

唉！在此世间，与恶人相交极其痛苦；因为火仅因与铁相触，便被工匠击打锤炼。

Verse 73

अंशुमान्नाम तनयो बभूव ह्यसमंजसः । शास्त्रज्ञो गुणवान्धर्मी पितामहहिते रतः ॥ ७३ ॥

阿萨曼贾萨有一子名阿ṃ舒曼——通晓圣典（śāstra），具足德行，行持正法，并致力于祖父的福祉。

Verse 74

दुर्वृत्ताः सागराः सर्वे लोकोपद्र वकारिणः । अनुष्ठानवतां नित्यमन्तराया भवन्ति ते ॥ ७४ ॥

诸海皆性情桀骜，常为世间作扰；对恒常奉行法仪之人而言，它们不断成为修行道路上的障碍。

Verse 75

हुतानि यानि यज्ञेषु हवींषि विधिवद् द्विजैः । बुभुजे तानि सर्वाणि निराकृत्य दिवौकसः ॥ ७५ ॥

凡由二次生者依仪轨在祭祀（yajña）中所献的一切供品，他尽皆吞食，并将居于天界的诸神推开。

Verse 76

स्वर्गादाहृत्य सततं रम्भाद्या देवयोषितः । भजन्ति सागरास्ता वै कचग्रहबलात्कृताः ॥ ७६ ॥

诸海不断将天界的天女——如蓝婆（Rambhā）等——带下人间；它们确与这些天女相伴，皆因被卡恰格拉哈（Kacagraha）之力所迫。

Verse 77

पारिजातादिवृक्षाणां पुष्पाण्याहृत्य ते खलाः । भूषयन्ति स्वदेहानि मद्यपानपरायणाः ॥ ७७ ॥

那些沉溺于酒饮的恶人，采折如意树如波利阇多（Pārijāta）之花，只用来装饰自己的身体。

Verse 78

साधुवृत्तीः समाजह्रुः सदाचाराननाशयन् । मित्रैश्च योद्धुमारब्धा बलिनोऽत्यन्तपापिनः ॥ ७८ ॥

那些强横而极其罪恶之人夺取善人的生计，毁坏正行，并与同党一起发动战争。

Verse 79

एतद् दृष्ट्वातितुःखार्ता देवा इन्द्र पुरोगमाः । विचारं परमं चक्रुरेतेषां नाशहेतवे ॥ ७९ ॥

见此情形，诸天神极度悲痛，以因陀罗为首，作最上思量，寻求毁灭那些敌对者的办法。

Verse 80

निश्चित्य विबुधाः सर्वे पातालान्तरगोचरम् । कपिलं देवदेवेशं ययुः प्रच्छन्नरूपिणः ॥ ८० ॥

诸天神既已断定迦毗罗（Kapila）——诸神之主——行于钵多罗（Pātāla）内层幽域，便都化作隐秘之形前往拜见。

Verse 81

ध्यायन्तमात्मनात्मानं परानन्दैकविग्रहम् । प्रणम्य दण्डवद् भूमौ तुष्टुवुस्त्रिदशास्ततः ॥ ८१ ॥

于是诸天神见祂安住禅定，观照自性之我；其形体唯是清净、至上的大乐，便如杖般伏地顶礼，开始颂赞祂。

Verse 82

देवा ऊचुः । नमस्ते योगिने तुभ्यं सांख्ययोगरताय च । नररूपप्रतिच्छन्नजिष्णवे विष्णवे नमः ॥ ८२ ॥

诸天说道：顶礼于您，至上的瑜伽行者；顶礼于您，乐住于数论与瑜伽之道者。顶礼于毗湿奴，常胜的主宰，虽现人形而内藏神威。

Verse 83

नमः परेशभक्ताय लोकानुग्रहहेतवे । संसारारण्यदावाग्ने धर्मपालनसेतवे ॥ ८३ ॥

顶礼于至上主的奉爱者，为诸世界的慈悲利益而行——如同轮回荒林中的野火——又如护持正法的桥梁。

Verse 84

महते वीतरागाय तुभ्यं भूयो नमो नमः । सागरैः पीडितानस्मांस्त्रायस्व शरणागतान् ॥ ८४ ॥

我们再三顶礼于您——伟大者，离一切执著。我们被诸海所逼迫，今来归依；愿您护佑并救度我们这些投靠者。

Verse 85

कपिल उवाच । ये तु नाशमिहेच्छंतिं यशोबलधनायुषाम् । त एव लोकान्बाधन्ते नात्राश्चर्यं सुरोत्तमाः ॥ ८५ ॥

迦毗罗说道：在此世间，凡希求名声、力量、财富与寿命之毁灭者——唯有此等人扰乱并折磨诸世界。诸天中最胜者啊，此事并不稀奇。

Verse 86

यस्तु बाधितुमिच्छेत जनान्निरपराधिनः । तं विद्यात्सर्वलोकेषु पापभोगरतं सुराः ॥ ८६ ॥

然而，凡欲加害无辜之人者——诸天啊，当知此人在一切世界中，乃乐于“受用”（经历）罪业之果者。

Verse 87

कर्मणा मनसा वाचा यस्त्वन्यान्बाधते सदा । तं हन्ति दैवमेवाशु नात्र कार्या विचारणा ॥ ८७ ॥

凡以身行、心念或言语恒常伤害他人者，命运与业报自会迅速击倒其人；对此不必再作思量。

Verse 88

अल्पैरहोभिरेवैते नाशमेष्यन्ति सागराः । इत्युक्ते मुनिना तेन कपिलेन महात्मना । प्रणम्य तं यथान्यायं गता नाकं दिवौकसः ॥ ८८ ॥

当大德圣者迦毗罗宣告：“不出数日，这些大海将走向毁灭。”天界诸神依礼顶礼于他，遂返归天界（Svarga）。

Verse 89

अत्रान्तरे तु सगरो वसिष्ठाद्यैर्महर्षिभिः । आरेभे हयमेधाख्यं यज्ञं कर्त्तुमनुत्तमम् ॥ ८९ ॥

与此同时，娑伽罗王与以婆悉吒为首的诸大圣仙一同，开始举行无上之祭——马祀（Aśvamedha）。

Verse 90

तद्यज्ञे योजितं सप्तिमपहृत्य सुरेश्वरः । पाताले स्थापयामास कपिलो यत्र तिष्ठति ॥ ९० ॥

天神之主盗走为祭仪所指定的祭马，并将其安置于地下界帕塔拉（Pātāla），即迦毗罗所居之处。

Verse 91

गूढविग्रहशक्रेण हृतमश्वं तु सागराः । अन्वेष्टुं बभ्रमुर्लोकान् भूरादींश्च सुविस्मिताः ॥ ९१ ॥

当因陀罗（释迦）隐匿形相盗走祭马时，娑伽罗之子们惊异万分，遂自地界 Bhū 起，遍历诸世界寻觅其踪。

Verse 92

अदृष्टसप्तयस्ते च पातालं गन्तुमुद्यताः । चख्नुर्महीतलं सर्वमेकैको योजनं पृथक् ॥ ९२ ॥

那七人已隐没于视线之外，决意前往帕塔拉（Pātāla），便凿穿大地的整个表层；每人各自独立掘进，一人一由旬之广。

Verse 93

मृत्तिकां खनितां ते चोदधितीरे समाकिरन् । तद्द्वारेण गताः सर्वे पातालं सगरात्मजाः ॥ ९३ ॥

他们把掘出的泥土堆在海岸边；并由那道洞口，萨伽罗（Sagara）之子们尽皆进入帕塔拉（地下界）。

Verse 94

विचिन्वन्ति हयं तत्र मदोन्मत्ता विचेतसः ॥ ९४ ॥

在那里他们搜寻那匹马；然而因傲慢之醉而心神迷乱，已失去一切辨别之明。

Verse 95

तत्रापश्यन्महात्मानं कोटिसूर्यसमप्रभम् । कपिलं ध्याननिरतं वाजिनं च तदन्तिके ॥ ९५ ॥

在那里他看见大圣迦毗罗（Kapila），光辉如千万日轮，安住禅定；在他近旁，也见到一匹马。

Verse 96

ततः सर्वे तु संरब्धा मुनिं दृष्ट्वाऽतिवेगतः । हन्तुमुद्युक्तमनसो विद्र वन्तः समासदन् ॥ ९६ ॥

于是众人见到那位牟尼便怒火炽盛，疾速冲上前去；心怀杀意，奔至近前，将他团团围住。

Verse 97

हन्यतां हन्यतामेष वध्यतां वध्यतामयम् । गृह्यतां गृह्यतामाशु इत्यूचुस्ते परस्परम् ॥ ९७ ॥

“杀了他！杀了他！让他被处死！快抓住他！”他们就这样互相大声喊叫。

Verse 98

हृताश्वं साधुभावेन बकवद्ध्य्नातत्परम् । सन्ति चाहो खला लोके कुर्वन्त्याडम्बरं महत् ॥ ९८ ॥

他像鹤一样假装圣洁，欺骗了Hṛtāśva。唉，世上有恶人假装虔诚，大肆炫耀。

Verse 99

इत्युच्चरन्तो जहसुः कपिलं ते मुनीश्वरम् । समस्तेन्द्रि यसन्दोहं नियम्यात्मानमात्मनि ॥ ९९ ॥

说完这些，他们嘲笑圣人中的主宰迦毗罗。但他控制了所有的感官，将自我安住在真我之中。

Verse 100

आस्थितः कपिलस्तेषां तत्कर्म ज्ञातवान्नहि ॥ १०० ॥

迦毗罗虽然身在其中，却完全没有意识到那行为。

Verse 101

आसन्नमृत्यवस्ते तु विनष्टमतयो मुनिम् । पद्भिः संताडयामासुर्बाहूं च जगृहुः परे ॥ १०१ ॥

那些心智败坏的人，见圣人处于濒死般的定境，便用脚踢他，抓住他的手臂。

Verse 102

ततस्त्यक्तसमाधिस्तु स मुनिर्विस्मितस्तदा । उवाच भावगम्भीरं लोकोपद्र वकारिणः ॥ १०२ ॥

随后，那位牟尼从三摩地中收摄而出，当下惊异，便以深沉的内在情怀宣说言辞，旨在除去世间诸苦恼。

Verse 103

एश्वर्यमदमत्तानां क्षुधितानां च कामिनाम् । अहंकारविमूढानां विवेको नैव जायते ॥ १०३ ॥

在沉醉于权势与富贵者、被饥渴驱使者、为欲爱所役者之中——因我慢而迷乱——真正的辨别智慧并不生起。

Verse 104

निधेराधारमात्रेण मही ज्वलति सर्वदा । तदेव मानवा भुक्त्वा ज्वलन्तीति किमद्भुतम् ॥ १०४ ॥

大地仅仅依托于地下炽热的火藏便恒常灼燃；因此人若吞食那同样之物而自焚般炽热，又有何可惊异？

Verse 105

किमत्र चित्रं सुजनं बाधन्ते यदि दुर्जनाः । महीरुहांश्चानुतटे पातयन्ति नदीरयाः ॥ १०५ ॥

若恶人侵扰善人，此中有何可奇？就连沿岸奔流的河水，也能使参天大树倾倒。

Verse 106

यत्र श्रीर्यौवनं वापि शारदा वापि तिष्ठति । तत्राश्रीर्वृद्धता नित्यं मूर्खत्वं चापि जायते ॥ १०६ ॥

凡有室利（吉祥与富饶）、青春与沙罗达（学问女神）安住之处；若其缺失，则不幸、恒久衰老，乃至愚昧亦随之而生。

Verse 107

अहो कनकमाहात्म्यमाख्यातुं केन शक्यते । नामसाम्यदहो चित्रं धत्तूरोऽपि मदप्रदः ॥ १०७ ॥

啊！谁能尽述黄金的伟大威德？同名之奇，实在惊异——连达图罗（曼陀罗）亦能赐人迷醉。

Verse 108

भवेद्यदि खलस्य श्रीः सैव लोकविनाशिनी । यथा सखाग्नेः पवनः पन्नगस्य यथा विषम् ॥ १०८ ॥

若富贵临于恶人，那富贵本身便成毁世之因——如风为火之助，如毒为蛇之本性。

Verse 109

अहो धनमदान्धस्तु पश्यन्नपि न पश्यति । यदि पश्यत्यात्महितं स पश्यति न संशयः ॥ १०९ ॥

嗟乎！为财富之傲慢所盲者，纵然注视亦不真见；惟能洞察自我之利益者，方是真见者，毫无疑惑。

Verse 110

इत्युक्त्वा कपिलः क्रुद्धो नेत्राभ्यां ससृजेऽनलम् । स वह्निः सागरान्सर्वान्भस्मसादकरोत्क्षणात् ॥ ११० ॥

言毕，迦毗罗忿怒，从双目放出烈火；那火刹那间将娑伽罗诸子尽化为灰烬。

Verse 111

यन्नेत्रजानलं दृष्ट्वा पातालतलवासिनः । अकालप्रलयं मत्वा च्रुकुशुः शोकलालसाः ॥ १११ ॥

见那由双目所生之火，住于波多罗的众生惊呼哀号，以为不合时的劫坏已至，悲惶交迫。

Verse 112

तदग्नितापिताः सर्वे दन्दशूकाश्च राक्षसाः । सागरं विविशुः शीघ्रं सतां कोपो हि दुःसहः ॥ ११२ ॥

被那火焰灼烧，诸蛇与罗刹众皆疾速投入大海；因为圣贤之怒，确实难以承受。

Verse 113

अथ तस्य महीपस्य समागम्याध्वरं तदा । देवदूत उवाचेदं सर्वं वृत्तं हि यक्षते ॥ ११३ ॥

于是当时，一位天界使者来到国王的祭祀仪式前说道：“我将把所发生的一切经过，尽数禀告于你。”

Verse 114

एतत्समाकर्ण्य वचः सगरःसर्ववित्प्रभुः । दैवेन शिक्षिता दुष्टा इत्युवाचातिहर्षितः ॥ ११४ ॥

听了这番话，萨伽罗王——强盛而洞悉一切的君主——大喜说道：“此恶徒已被天命亲自惩戒。”

Verse 115

माता वा जनको वापि भ्राता वा तनयोऽपि वा । अधर्मं कुरुते यस्तु स एव रिपुरिष्यते ॥ ११५ ॥

无论是母亲或父亲，兄弟或甚至儿子——凡行不义（adharma）者，即当视之为仇敌。

Verse 116

यस्त्वधर्मेषु निरतः सर्वलोकविरोधकृत् । तं रिपुं परमं विद्याच्छास्त्राणामेष निर्णयः ॥ ११६ ॥

然而，若有人沉溺于不义（adharma），并与世人皆为敌——当知此人乃至上之敌；此乃诸论典（śāstra）之定论。

Verse 117

सगरः पुत्रनाशेऽपि न शुशोच मुनीश्वरः । दुर्वृत्तनिधनं यस्मात्सतामुत्साहकारणम् ॥ ११७ ॥

即便失去诸子，具圣者风范的萨伽罗王亦不悲恸；因为恶人之覆灭，实为善者再起精进与勇气之因。

Verse 118

यज्ञेष्वनधिकारत्वादपुत्राणामिति स्मृतेः । पौत्रं तमंशुमन्तं हि पुत्रत्वे कृतवान्प्रभुः ॥ ११८ ॥

由于《斯摩利提》宣说无子者于祭祀无分，故主宰便收那孙子阿姆舒曼为子。

Verse 119

असमञ्जस्सुतं तं तु सुधियं वाग्विदां वरम् । युयोज सारविद् भूयो ह्यश्वानयनकर्मणि ॥ ११९ ॥

然而阿萨曼贾之子——聪慧过人、言辞之学最胜者——又被精通御车之人再度任命，承担寻回并统御马匹之事。

Verse 120

स गतस्तद्बिलद्वारे दृष्ट्वा तं मुनिपुङ्गवम् । कपिलं तेजसां राशिं साष्टाङ्गं प्रणनाम ह ॥ १२० ॥

他来到那洞穴之门，见到仙中最胜迦毗罗——宛如灵光威德之聚——便以八支投地之礼恭敬顶礼。

Verse 121

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा विनयेनाग्रतः स्थितः । उवाच शान्तमनसं देवदेवं सनातनम् ॥ १२१ ॥

他合掌恭立于前，以谦恭之心启白那永恒的天中之天、心境澄然的古老主宰。

Verse 122

अंशुमानुवाच । दौःशील्यं यत्कृतं ब्रह्मन्मत्पितृव्यैः क्षमस्व तत् । परोपकारनिरताः क्षमासारा हि साधवः ॥ १२२ ॥

阿ṁśumān说道：“噢婆罗门，请宽恕我父系诸叔所犯的不善。因为贤圣恒常致力于利益他人，而宽恕确是他们的本质。”

Verse 123

दुर्जनेष्वपि सत्वेषु दयां कुर्वन्ति साधवः । नहि संहरते ज्योत्स्नां चन्द्र श्चाण्डालवेश्मनः ॥ १२३ ॥

即使面对恶人，贤圣也施以慈悲；因为月亮并不因是旃陀罗之屋而收回月光。

Verse 124

बाध्यमानोऽपि सुजनः सर्वेषां सुखकृद् भवेत् । ददाति परमां तुष्टिं भक्ष्यमाणोऽमरैः शशी ॥ १२४ ॥

即便受压迫，善人也应成为众生安乐的创造者；正如月亮在月食时虽被不死者“吞噬”，仍赐予至上的欢悦。

Verse 125

दारितश्छिन्न एवापि ह्यामोदेनैव चन्दनः । सौरभं कुरुते सर्वं तथैव सुजनो जनः ॥ १२५ ॥

檀香木纵被劈裂砍断，仍以其本性散发芬芳；同样，善人即使遭受伤害与艰难，也把善德遍施于众。

Verse 126

क्षान्त्या च तपसाचारैस्तद्गुणज्ञा मुनीश्वराः । सञ्जातं शासितुं लोकांस्त्वां विदुः पुरुषोत्तम ॥ १२६ ॥

凭借你的忍辱，以及苦行与正行的修持，那些洞悉你神圣德性的诸大牟尼认知你，噢至上人格（Puruṣottama），乃为护持并统御诸世界而示现者。

Verse 127

नमो ब्रह्मन्मुने तुभ्यं नमस्ते ब्रह्ममूर्त्तये । नमो ब्रह्मण्यशीलाय ब्रह्मध्यानपराय च ॥ १२७ ॥

顶礼于你，安住于梵（Brahman）的圣牟尼；顶礼于你，其形体即是梵。顶礼于你，行持归依于梵，且全心专注于对梵的禅观。

Verse 128

इति स्तुतो मुनिस्तेन प्रसन्नवदनस्तदा । वरं वरय चेत्याह प्रसन्नोऽस्मि तवानघ ॥ १२८ ॥

他如此赞颂之后，那位圣者面容安然欢悦，便说道：“你可选择一项恩赐；无罪者啊，我已欢喜于你。”

Verse 129

एवमुक्ते तु मुनिना ह्यंशुमान्प्रणिपत्य तम् । प्रापयास्मत्पितॄन्ब्राह्मं लोकमित्यभ्यभाषत ॥ १२९ ॥

圣者如此说罢，阿ṁ舒曼俯伏顶礼而祈请道：“愿您引领我们的祖先往生梵界——梵天世界（Brahmaloka）。”

Verse 130

ततस्तस्यातिसंतुष्टो मुनिः प्रोवाच सादरम् । गङ्गामानीय पौत्रस्ते नयिष्यति पितॄन्दिवम् ॥ १३० ॥

于是圣者对他极为欢喜，郑重说道：“待你的孙子迎请恒河（Gaṅgā）降临之时，他将引领诸祖升往天界。”

Verse 131

त्वत्पौत्रेण समानीता गङ्गा पुण्यजला नदी । कृत्वैतान्धूतपापान्वै नयिष्यति परं पदम् ॥ १३१ ॥

由你的孙子迎请而下的恒河——这条圣水之河——必将洗净他们的罪垢，并引领这些祖先抵达至上的归宿。

Verse 132

प्रापयैनं हयं वत्स यतः स्यात्पूर्णमध्वरम् । पितामहान्तिकं प्राप्य साश्वं वृत्तं न्यवेदयत् ॥ १३२ ॥

“孩子啊，把这匹祭马继续送行，使阿德瓦拉（祭仪）得以圆满完成。”他来到祖父（梵天 Brahmā）面前，连同那匹马，将事情经过一一禀告。

Verse 133

सगरस्तेन पशुना तं यज्ञं ब्राह्मणैः सह । विधाय तपसा विष्णुमाराध्याप पदं हरेः ॥ १३३ ॥

凭着那同一祭牲，娑伽罗与诸婆罗门一同完成了祭祀；又以苦行礼敬毗湿奴，证得哈利的吉祥境界。

Verse 134

जज्ञे ह्यंशुमतः पुत्रो दिलीप इति विश्रुतः । तस्माद्भगीरथो जातो यो गङ्गामानयद्दिवः ॥ १३४ ॥

确实，阿ंश摩特生下一子，名闻于世曰帝利波。由他又生婆祇罗陀——那位把恒河从天界引下的人。

Verse 135

भगीरथस्य तपसा तुष्टो ब्रह्मा ददौ मुने । गङ्गां भगीरथायाथ चिन्तयामास धारणे ॥ १३५ ॥

梵天因婆祇罗陀的苦行而欢喜，便将恒河赐予他，噢圣者；随后婆祇罗陀思惟：如何使她在大地上得以承载并约束。

Verse 136

ततश्च शिवमाराध्य तद्द्वारा स्वर्णदीं भुवम् । आनीय तज्जलैः स्पृष्ट्वा पूतान्निन्ये दिवं पितॄन् ॥ १३६ ॥

随后他礼敬大自在天湿婆；凭湿婆之恩，他将娑伐尔那底（Svarṇadī）引至大地。以其水触及祖先，便净化诸祖灵（Pitṛ），并引领他们升入天界。

Verse 137

भगीरथान्वये जातः सुदासो नाम भूपतिः । तस्य पुत्रो मित्रसहः सर्वलोकेषु विश्रुतः ॥ १३७ ॥

在婆伽罗陀（Bhagiratha）的族系中，诞生了一位名为苏达萨（Sudāsa）的国王；其子名弥特罗萨诃（Mitrasaha），声名遍满诸世界。

Verse 138

वसिष्ठशापात्प्राप्तः स सौदासौ राक्षसीं तनुम् । गङ्गाबिन्दुनिषेकेण पुनर्मुक्तो नृपोऽभवत् ॥ १३८ ॥

因婆悉吒（Vasiṣṭha）的诅咒，苏达萨王（Saudāsa）得了罗刹之身；然而以恒河（Gaṅgā）一滴圣水洒灌，便再度解脱，复归为王。

Verse 139

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गामाहात्म्यं नाम अष्टमोऽध्यायः ॥ ८ ॥

至此，《圣大那罗陀往世书》（Śrī Bṛhan-Nāradīya Purāṇa）前分（Pūrva-bhāga）第一品（Pada）中，名为“恒河功德”（Gaṅgā-māhātmya）的第八章圆满结束。