Home›Narada Purana›Purva Bhaga›First Quarter›Adhyaya 8›Shloka 38
←Previous Verse
Next Verse→

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 38

गङ्गामाहात्म्य — The Greatness of the Gaṅgā

Devanagari script

तमागतं बाहुसुतं निशम्य मुनिर्वशिष्ठः शरणागतांस्तान् । त्रातुं च शिष्याभिहितं च कर्तुं विचारयामास तदा क्षणेन ॥ ३८ ॥

Transliteration

tamāgataṃ bāhusutaṃ niśamya munirvaśiṣṭhaḥ śaraṇāgatāṃstān | trātuṃ ca śiṣyābhihitaṃ ca kartuṃ vicārayāmāsa tadā kṣaṇena || 38 ||

Translation

听闻婆呼之子已至，圣者婆悉吒见诸人前来投依，刹那间思量：当如何护佑他们，又当如何成就弟子所请。

Word by Word
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
आगतम्arrived
आगतम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootआ-√गम् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तम्’ इत्यस्य विशेषणम्
बाहुसुतम्the son of Bāhu
बाहुसुतम्:
कर्म (Karma/Object; apposition to ‘तम्’)
TypeNoun
Rootबाहु-सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—बाहोः सुतः
निशम्यhaving heard
निशम्य:
पूर्वकाल (Prior action; adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनि-√शम्/√श्रु (धातु; ‘निशम्’ = hear/learn) + ल्यप्
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूप कृदन्त (gerund/त्वान्त); ‘having heard/learning’
मुनिःthe sage
मुनिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वशिष्ठःVasiṣṭha
वशिष्ठः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवशिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘मुनिः’ इत्यस्य विशेष्य-समनाधिकरण
शरण-आगतान्those who had sought refuge
शरण-आगतान्:
विशेषण (Adjectival to ‘तान्’)
TypeAdjective
Rootशरण + आगत (प्रातिपदिक; आ-√गम् + क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुषः—शरणं आगताः
तान्those (people)
तान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
त्रातुम्to protect
त्रातुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Root√त्रा (धातु) + तुमुन्
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive); ‘to protect’
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
शिष्य-अभिहितम्what was said by the disciple
शिष्य-अभिहितम्:
कर्म (Karma/Object; of ‘कर्तुम्/विचारयामास’)
TypeNoun
Rootशिष्य + अभिहित (प्रातिपदिक; अभि-√धा/√हिता? here ‘अभिहित’ = said)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—शिष्येण अभिहितम् (शिष्यस्य वचनम्)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Root√कृ (धातु) + तुमुन्
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive); ‘to do/perform’
विचारयामासconsidered/deliberated
विचारयामास:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootवि-√चर् (धातु) + णिच् + लिट्
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्; causative sense ‘caused to consider’ = ‘considered’
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
क्षणेनin a moment
क्षणेन:
काल/अवधि (Time-span)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; अवधी/परिमाणे—‘in a moment’
Speaker

Suta (narrator)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities
V
Vasiṣṭha
B
Bāhu
B
Bāhusuta (son of Bāhu)
Ś
śiṣya (disciple)

FAQs

It highlights śaraṇāgati as a sacred responsibility: when seekers surrender, a dharmic teacher must respond with swift discernment—protecting the vulnerable while acting in alignment with righteous duty.

Though not a direct bhakti injunction, it models the bhakti principle of refuge: those who approach a worthy protector in humility are to be sheltered, reflecting the broader Purāṇic ethic of compassionate guardianship central to Vaiṣṇava devotion.

The verse emphasizes practical dharma-nīti and guru-śiṣya protocol rather than a specific Vedāṅga; the key takeaway is disciplined decision-making (vicāra) and faithful execution of an instructed duty.

←Previous Verse
Next Verse→