Adhyaya 36

Verse 1

देव्युवाच । यदेतद्भवता प्रोक्तं प्राची सर्वत्र दुर्ल्लभा । विशेषेण कुरुक्षेत्रे प्रभासे पुष्करे तथा

Nữ Thần nói: “Điều ngài đã nói—rằng sông Prācī khó gặp ở khắp nơi—quả đúng như vậy, nhất là tại Kurukṣetra, tại Prabhāsa, và cũng như tại Puṣkara.”

Verse 2

कथं प्रभासमासाद्य संस्थिता पापनाशिनी । माहात्म्यमखिलं तस्याः प्राच्याः पातकनाशनम् । कथयस्व महेशान यद्यहं ते प्रिया विभो

“Prācī, đấng diệt trừ tội lỗi, đã đến Prabhāsa và an lập tại đây bằng cách nào? Xin hãy kể cho con trọn vẹn đại uy đức của Prācī, đấng phá tan mọi tội chướng. Ôi Maheśāna, nếu con là người được Ngài thương, bậc Chúa Tể, xin Ngài thuật lại.”

Verse 3

ईश्वर उवाच । साधु प्रोक्तं त्वया भद्रे प्राची सर्वत्र दुर्लभा । कुरुक्षेत्रे पुष्करे च तस्मात्प्राभासिकेऽधिका

Īśvara nói: “Lành thay, hỡi bậc cát tường—Prācī quả thật hiếm có ở khắp nơi, ngay cả tại Kurukṣetra và tại Puṣkara; vì thế, ở Prabhāsa nàng lại càng tôn quý hơn.”

Verse 4

प्रभासे तु महादेवी प्राचीं पापप्रणाशिनीम् । नापुण्यो वेद देवेशि कर्मनिर्मूलनक्षमाम्

“Nhưng tại Prabhāsa, hỡi Mahādevī, có Prācī—đấng diệt trừ tội lỗi. Ôi Nữ Chúa của chư thiên, kẻ thiếu phước không thật sự biết được nàng—đấng có thể nhổ tận gốc quả báo của nghiệp.”

Verse 5

ये पिबंति नराः पुण्यां प्राचीं देवीं सरस्वतीम् । न ते मनुष्या विज्ञेयाः सत्यंसत्यं वरानने

Những ai uống dòng Prācī thanh tịnh—nữ thần Sarasvatī—thì không nên xem họ là phàm nhân. Đây là sự thật, sự thật, hỡi người có dung nhan mỹ lệ.

Verse 6

धन्यास्ते मुनयस्ते च पुण्यास्ते च तपस्विनः । ये च सारस्वतं तोयं पिबंत्यहरहः सदा

Phúc thay các bậc hiền triết; phúc thay, công đức thay các vị khổ hạnh—những người luôn luôn, ngày qua ngày, uống nước Sarasvatī.

Verse 7

देवास्ते न मनुष्यास्ते नदीस्तिस्र पिबंति ये । चंद्रभागां च गंगां च तथा देवीं सस्स्वतीम्

Quả thật họ là chư thiên, chẳng phải phàm nhân, những ai uống nước của ba dòng sông này—Candrabhāgā, Gaṅgā, và nữ thần Sarasvatī.

Verse 8

भुक्त्वा वा यदि वाऽभुक्त्वा दिवा वा यदि वा निशि । न कालनियमस्तत्र यत्र प्राची सरस्वती

Dù đã ăn hay chưa ăn, dù ban ngày hay ban đêm—nơi nào có Prācī Sarasvatī, nơi ấy không có sự hạn định về thời gian.

Verse 9

प्राचीं सरस्वतीं ये तु पिबंति सततं मृगाः । तेऽपि स्वर्गं गमिष्यंति यज्ञैर्द्विजवरा यथा

Ngay cả loài nai luôn uống nước Prācī Sarasvatī cũng sẽ được lên cõi trời—như các bậc tối thượng trong hàng nhị sinh đạt được nhờ tế lễ.

Verse 10

सर्वकामप्रपूर्त्यर्थं नृणां तत्क्षेत्रमुत्तमम् । चिंतामणिसमा देवी यत्र प्राची सरस्वती

Để viên mãn trọn vẹn mọi mục đích của con người, thánh địa ấy là tối thượng; vì tại đó, Nữ thần Sarasvatī phương Đông (Prācī) tựa như bảo châu Cintāmaṇi ban điều ước.

Verse 11

यथा कामदुघा गावः सर्वकामफलप्रदाः । तथा स्वर्गापवर्गाभ्यां प्राची देवी सरस्वती

Như những bò ban ước (kāmadughā) trao quả báo của mọi điều mong cầu, cũng vậy Nữ thần Sarasvatī Prācī ban cả thiên giới lẫn giải thoát (mokṣa).

Verse 12

अष्टाशीतिसहस्राणि मुनीनामूर्ध्वरेतसाम् । यत्र स्थितानि संन्यासं तस्मात्किमधिकं स्मृतम्

Nơi ấy có tám mươi tám nghìn vị hiền triết tiết chế tinh lực, an trú trong hạnh xuất gia (saṃnyāsa); còn sự thánh thiện nào được nhớ đến lớn hơn thế nữa?

Verse 13

यत्र मंकणकः सिद्धः प्राचीने नियतात्मवान् । ब्रह्महत्याव्रतं चीर्णं मया यत्र वरानने

Tại đó, trong miền Prācī, bậc siddha Maṅkaṇaka—người tự chế—đã an trú; và cũng tại đó, hỡi người đẹp, ta đã hành trì pháp sám hối (prāyaścitta) cho tội brahma-hatyā.

Verse 14

वृषतीर्थे महापुण्ये प्राचीकूलसमाश्रिते । निवृत्ते भारते युद्धे तस्मिंस्तीर्थे किरीटिना । प्रायश्चित्तं पुरा चीर्णं विष्णुना प्रेरितात्मना

Tại Vṛṣa-tīrtha, nơi cực thánh trên bờ sông Prācī—sau khi chiến tranh Bhārata đã chấm dứt—chính tại tīrtha ấy, Kirīṭin (Arjuna), được Viṣṇu thúc giục từ nội tâm, xưa kia đã thực hành sám hối.

Verse 15

त्रैलोक्ये सर्वतीर्थानां तत्तीर्थं प्रवरं स्मृतम् । पापघ्नं पुण्यजननं प्राणिनां पुण्यकीर्त्तिद

Trong ba cõi, giữa mọi thánh địa vượt sông, tīrtha ấy được nhớ là bậc tối thượng—diệt tội, sinh phúc đức, và ban danh thơm thánh thiện cho muôn loài.

Verse 16

सूत उवाच । आहैवमुक्ते सा देवी शंकरं लोक शंकरम् । प्रायश्चित्तं कथं प्राप्तः पार्थः परपुरंजयः । ज्ञातिक्षयोद्भवं पापं कथं नाशमगात्प्रभो

Sūta thưa: Khi lời ấy đã nói xong, Nữ Thần bèn thưa với Śaṅkara, đấng lợi lạc cho thế gian: “Pārtha, kẻ chinh phục thành trì quân thù, đã đạt được sự sám hối (prāyaścitta) bằng cách nào? Bạch Chúa Tể, tội do việc diệt vong thân tộc đã được tiêu trừ ra sao?”

Verse 17

एवमुक्तः पुनः प्राह विश्वेशो नीललोहितः । प्रायश्चित्तस्य संप्राप्तः कारणं तद्यथा स्थितम्

Được thưa hỏi như vậy, Viśveśa—Nīlalohita—lại cất lời, thuật đúng như thực trạng nguyên do khiến việc sám hối (prāyaścitta) phải khởi lên.

Verse 18

ईश्वर उवाच । शृणुष्वावहिता भद्रे कथां पातकनाशिनीम् । यां श्रुत्वा मानवो भक्त्या पवित्रात्मा प्रजायते

Īśvara phán: “Hãy lắng nghe chăm chú, hỡi người hiền phúc, câu chuyện diệt tội này; ai nghe với lòng sùng kính sẽ trở nên thanh tịnh trong tâm linh.”

Verse 19

योऽसौ देवि समाख्यातः किरीटी श्वेतवाहनः । स जित्वा कौरवान्सर्वान्संहृत्य हयकुञ्जरान्

“Hỡi Nữ Thần, bậc danh tiếng ấy—đội vương miện, ngự trên chiến xa trắng—đã chiến thắng toàn thể Kaurava, và tiêu diệt ngựa cùng voi của họ.”

Verse 20

पश्चात्सुयोधनं हत्वा भीमेन प्रययौ गृहान् । नारायणेन सहितो नरोऽसौ प्रस्थितो रणात्

Sau khi Bhīma giết Suyodhana, Nara ấy—cùng với Nārāyaṇa—rời chiến địa và trở về nhà.

Verse 21

द्रष्टुं धर्मसुतं दृष्टः प्रणतः प्रांजलिः स्थितः । स विज्ञाय तदाऽयान्तौ नरनारायणावुभौ

Vì muốn được yết kiến Dharmasuta (Yudhiṣṭhira), người ấy được thấy đứng đó, cúi mình đảnh lễ, chắp tay cung kính. Bấy giờ nhà vua nhận ra hai vị đến chính là Nara và Nārāyaṇa, liền hiểu rõ sự hiện diện của họ.

Verse 22

राजा युधिष्ठिरः प्राह द्वारस्थान्द्वारपालकान् । भवद्भिरेतावायांतौ निषेध्यौ द्वारसंस्थितौ

Vua Yudhiṣṭhira nói với các lính gác ở cổng: “Các ngươi phải ngăn giữ hai người này, kẻ vừa đến và đang đứng nơi cửa vào.”

Verse 23

नर नारायणौ क्रूरौ पापपंकानुलेपिनौ । एवमेतदिति प्रोक्तौ तौ तदा द्वारमागतौ

“Nara và Nārāyaṇa thật hung bạo, bị bùn nhơ của tội lỗi bám phủ”—người ta đã nói về họ như thế; rồi hai vị ấy tiến đến trước cổng.

Verse 24

भवन्तौ नेच्छति द्रष्टुं राजा दुर्नयकारिणौ । तत्रस्थः पृष्टवान्भूयः प्रतीहारं नरः स्वयम्

“Nhà vua không muốn gặp hai người, vì các ngươi là kẻ gây điều trái đạo.” Đứng tại đó, chính Nara lại hỏi viên thị vệ (chamberlain) thêm lần nữa.

Verse 25

आवां किं कारणं राजा नेक्षते वशवर्तिनौ । प्रोवाच प्रणतो राजा ततो द्वाःस्थं पुरःस्थितम्

“Vì cớ gì nhà vua không nhìn đến chúng ta, những kẻ vâng phục và chịu sự chế ngự?” Bấy giờ nhà vua—cúi đầu cung kính—nói với người giữ cửa đang đứng trước mặt.

Verse 26

नारायणेन सहितं नरं नरकनिर्भयम् । दुर्योधनेन सहिता बांधवास्ते यतो हताः । पितृतुल्याश्च राजानस्तेन वै पापभाजनम्

“Nara—có Nārāyaṇa ở bên, không sợ cả địa ngục—bị quy tội vì thân tộc của ngươi liên minh với Duryodhana đã bị giết, và các vua như bậc phụ thân cũng bị sát hại; bởi thế, người ấy thật bị xem là kẻ mang tội.”

Verse 27

एवमुक्ते तु तेनाथ मुखमालोकितं हरेः । तेन प्रोक्तमिदं तथ्यं यत्ते राज्ञा प्रभाषितम्

Nghe nói vậy, đấng Chúa (Nārāyaṇa) nhìn vào gương mặt của Hari. Rồi Ngài tuyên bày chân lý này—đúng như lời nhà vua đã nói với các ngươi.

Verse 28

एवमुक्ते नरः प्राह पुनरेव जनार्द्दनम् । कथयस्व कथं पापात्कृष्ण शुद्ध्यामहे वयम्

Nghe vậy, người ấy lại thưa với Janārdana: “Xin hãy chỉ dạy, ô Kṛṣṇa—chúng con làm sao được thanh tịnh khỏi tội lỗi?”

Verse 29

तीर्थस्नानेन मे शुद्धिर्यथा स्यात्तद्वद स्फुटम् । तच्च गंगादिकं कृष्ण यथाऽस्याघस्य नाशनम्

“Xin giảng rõ cho con cách được thanh tịnh nhờ tắm gội nơi thánh địa (tīrtha); và xin nói, ô Kṛṣṇa, sông Gaṅgā cùng các tīrtha khác diệt trừ tội này như thế nào.”

Verse 30

कृष्ण उवाच । मा गयां गच्छ कौंतेय मा गंगां मा च पुष्करम् । तत्र गच्छ कुरुश्रेष्ठ यत्र प्राची सरस्वती

Kṛṣṇa phán: “Hỡi con của Kuntī, chớ đi Gayā; chớ đến sông Gaṅgā, cũng chớ đến Puṣkara. Hỡi bậc ưu tú trong dòng Kuru, hãy đến nơi ấy—nơi dòng Prācī Sarasvatī đang chảy.”

Verse 31

ब्रह्मघ्नाश्च सुरा पाश्च ये चान्ये पापकारिणः । तत्र स्नात्वा विमुच्यंते यत्र प्राची सरस्वती

Ngay cả kẻ sát hại brāhmaṇa, kẻ uống rượu say, và những người tạo tội khác—sau khi tắm tại nơi ấy, nơi có Prācī Sarasvatī, đều được giải thoát.

Verse 32

नारायणेन प्रोक्तोऽसौ नरस्तद्वचनाद्द्रुतम् । सहितस्तेन संप्राप्तः प्राचीनं तीर्थमुत्तमम्

Được Nārāyaṇa chỉ dạy như thế, người ấy lập tức—vâng theo lời Ngài—đi cùng Ngài và đến được tīrtha cổ xưa, thù thắng.

Verse 33

त्रिरात्रोपोषितः स्नातस्त्रिकालं नियतात्मवान् । तेन तस्माद्विनिर्मुक्तः पातकात्पूर्वसंचितात्

Sau khi trai giới ba đêm và tắm gội—tự chế, hành lễ vào ba thời trong ngày—nhờ đó ông được giải thoát khỏi tội lỗi đã tích tụ từ quá khứ.

Verse 34

विज्ञाय शुद्धमेनं तु राजा धर्मसुतो द्रुतम् । भ्रातृभिः सहितः प्राप्तस्तं द्रष्टुं नरपुंगवम्

Biết ông đã được thanh tịnh, vua Dharmasuta liền mau chóng đến—cùng các em trai—để yết kiến bậc trượng phu ấy, ‘con bò mộng giữa loài người’.

Verse 35

ततस्तं प्रणतं दृष्ट्वा धर्मपुत्रः पुरःस्थितम् । आलिलिंग प्रहृष्टात्मा पृष्टवांश्चाप्यनामयम्

Bấy giờ, thấy người ấy cúi lạy và đứng trước mặt, Dharmaputra lòng tràn hoan hỷ liền ôm lấy, rồi cũng hỏi thăm sự an lành của người ấy.

Verse 36

भीमादिभिर्भ्रातृभिश्च तदा गुरुगणैर्वृतः । आलिंगितः प्रहृष्टैस्तु नरो गुणगणैर्वृतः

Khi ấy, được các anh em như Bhīma và các bậc trưởng thượng vây quanh, người ấy—giàu đức hạnh—được họ ôm lấy trong niềm hoan hỷ.

Verse 37

एतद्धि तन्महातीर्थं प्राचीनेति च शब्दितम् । स्नानक्रमेण मर्त्त्यानामन्येषामपि पावकम्

Chính đây là đại thánh địa (mahātīrtha) được xưng danh là “Prācīna”. Nhờ tuân hành đúng nghi thức tắm gội tại đây, nơi này trở thành sức thanh tẩy cho loài người—và cả các loài khác nữa.

Verse 38

त्रिरात्रोपोषितः स्नातस्तीर्थेऽस्मिन्ब्रह्महाऽपि यः । विमुक्तः पातकात्तस्मान्मोदते दिवि रुद्रवत्

Ngay cả kẻ phạm tội brahmahatyā, nếu trai giới ba đêm rồi tắm tại tīrtha này, cũng được giải thoát khỏi tội ấy và hoan hỷ trên cõi trời như Rudra.

Verse 39

प्राचीने देव्यहं नित्यं वसामि सहितस्त्वया । प्रभासे तु महाक्षेत्रे विशेषात्तत्र भामिनि

Ôi Nữ Thần, ta hằng ngự tại Prācīna cùng với nàng; và tại đại thánh địa Prabhāsa, hỡi đấng rạng ngời, ta an trụ nơi ấy một cách đặc biệt.

Verse 40

सरस्वत्युत्तरे तीरे यस्त्यजेदात्मनस्तनुम् । प्राचीने तु वरारोहे न चेहागच्छते पुनः

Ai xả bỏ thân này trên bờ bắc sông Sarasvatī—tại Prācīna, hỡi người đẹp hông—thì sẽ không còn trở lại cõi đời này nữa.

Verse 41

आप्लुतो वाजिमेधस्य फलं प्राप्स्यति पुष्कलम् । नियमैश्चोपवासैश्च शोषयेद्देहमात्मनः

Tắm tại đây sẽ được phúc quả dồi dào, ngang với lễ Aśvamedha. Lại nhờ giữ giới và trai giới, hành giả nên chế ngự—thậm chí làm khô—thân mình bằng khổ hạnh.

Verse 42

जलाहारा वायुभक्षाः पर्णाहाराश्च तापसाः । यथा स्थंडिलगा नित्यं ये चान्यनियमाः पृथक्

Các đạo sĩ khổ hạnh có người sống bằng nước, có người như thể ăn gió, có người sống bằng lá; cũng có người thường nằm trên nền đất trần, và những người giữ các phép tu khác nhau riêng biệt.

Verse 43

एवं मंक्याश्रमे येषां वसतां मृत्युरागतः । न ते मनुष्या देवास्ते सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

Vì thế, những ai cư trú tại Maṅkyāśrama, khi cái chết đến: họ không phải người phàm—họ là chư thiên. Sự thật này ta nói với ngươi.

Verse 44

अस्मिंस्तीर्थे तु यो दद्यात्त्रुटिमात्रं तु कांचनम् । श्रद्धया द्विजमुख्याय मेरुतुल्यं फलं लभेत्

Tại thánh địa (tīrtha) này, ai bố thí—dù chỉ một hạt vàng nhỏ—với lòng tín thành cho vị Bà-la-môn ưu tú, sẽ được phúc báo lớn như núi Meru.

Verse 45

अस्मिंस्तीर्थे तु ये श्राद्धं करिष्यंति च मानवाः । एकविंशत्कुलोपेताः स्वर्गं यास्यंति ते ध्रुवम्

Những ai cử hành lễ śrāddha tại thánh địa (tīrtha) này, chắc chắn sẽ lên cõi trời, cùng với hai mươi mốt đời trong dòng tộc của mình.

Verse 46

पितॄणां वल्लभे तीर्थे पिण्डेनैकेन तर्प्पिताः । ब्रह्मलोकं गमिष्यंति गयाश्राद्धकृतो यथा

Tại thánh địa được các Tổ tiên (Pitṛ) yêu mến này, chỉ cần một lễ vật piṇḍa cũng khiến các Ngài mãn nguyện; họ sẽ đạt đến Brahmaloka, như khi làm śrāddha tại Gayā.

Verse 47

कृष्णपक्षे चतुर्द्दश्यां स्नानं च विहितं सदा । पिण्याकैंगुदकेनापि पिंडं तत्र ददाति यः । पितॄणामक्षया तृप्तिः पितृलोकं स गच्छति

Vào ngày caturdaśī của nửa tháng tối (kṛṣṇa-pakṣa), việc tắm tại đó luôn được truyền dạy. Ai dâng piṇḍa tại đó, dù chỉ với lễ vật giản dị như bánh dầu và nước, thì Tổ tiên được thỏa mãn vô tận, và người ấy đạt đến cõi Pitṛloka.

Verse 48

भूयश्चान्नं प्रयच्छंति मोक्षमार्गं व्रजंति ते

Hơn nữa, những ai bố thí thức ăn sẽ bước đi trên con đường mokṣa, con đường giải thoát.

Verse 49

दधि दद्याद्योऽपि तत्र ब्राह्मणाय मनोरमम् । सोऽग्निलोकं समासाद्य भुंक्ते भोगान्सुशोभनान्

Ai tại đó dâng sữa chua (dadhi) thơm lành lên một vị brāhmaṇa, người ấy sẽ đến Agniloka và hưởng những phúc lạc rực rỡ.

Verse 50

ऊर्णां प्रावरणं योऽपि भक्त्या दद्याद्द्विजोत्तमे । सोऽपि याति परां सिद्धिं मर्त्यैरन्यैः सुदुर्ल्लभाम्

Ai với lòng sùng kính dâng tấm phủ bằng lông cừu cho một vị Bà-la-môn ưu tú—người ấy cũng đạt thành tựu tối thượng, điều mà các phàm nhân khác rất khó được.

Verse 51

ये चात्र मलनाशाय विशेयुर्मानवा जलम् । गोप्रदानसमं तेषां सुखेन फलमादिशेत्

Còn những người xuống nước tại đây để gột rửa ô uế—hãy tuyên bố rằng họ dễ dàng nhận được quả phúc ngang với việc bố thí một con bò.

Verse 52

भावेन यो नरस्तत्र कश्चित्स्नानं समाचरेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते

Bất cứ ai tắm tại đó với lòng chí thành sùng kính đều được giải thoát khỏi mọi tội lỗi và được tôn vinh trong cõi Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 53

तर्पणात्पिंडदानाच्च नरकेष्वपि संस्थिताः । स्वर्गं प्रयांति पितरः सुपुत्रेण हि तारिताः

Nhờ nghi lễ tarpaṇa và lễ dâng piṇḍa, các tổ tiên—even nếu đang ở cảnh giới địa ngục—cũng được lên trời, vì thật sự được người con hiếu đức cứu độ.

Verse 54

प्राचीं सरस्वतीं प्राप्य याति तीर्थं हिमालयम् । स करस्थं समुत्सृज्य कूर्परेण समालिहेत्

Khi đã đến dòng Sarasvatī chảy về phương đông, nó tiếp tục đến thánh địa nơi dãy Hi-mã-lạp-sơn. Hãy buông vật đang cầm trong tay, rồi lau bằng khuỷu tay.

Verse 55

यंयं काममभिध्याय तस्मिन्प्राणान्परित्यजेत् । तंतं सकलमाप्नोति तीर्थमाहात्म्ययोगतः

Bất cứ điều ước nào người ta chuyên tâm quán niệm rồi xả bỏ mạng sống tại nơi ấy—nhờ uy lực của đại công đức thánh địa (tīrtha), người ấy đạt trọn vẹn chính điều ước đó.

Verse 56

अन्यद्देवि पुरा गीतं गांगेयेन युधिष्ठिरे । सत्यमेव हि गंगायां वयं जाता युधिष्ठिर

Ôi Nữ Thần, xưa kia Gāṅgeya đã hát lên với Yudhiṣṭhira một lời khác rằng: “Quả thật là đúng—chúng ta được sinh ra trong sông Gaṅgā, hỡi Yudhiṣṭhira.”

Verse 58

सरस्वती सर्वनदीषु पुण्या सरस्वती लोकसुखावहा सदा । सरस्वतीं प्राप्य सुदुःखिता नराः सदा न शोचन्ति परत्र चेह च

Trong muôn dòng sông, Sarasvatī là bậc tối thánh; Sarasvatī luôn ban phúc lạc cho các cõi. Dẫu người mang nặng khổ đau, khi đến được Sarasvatī rồi, cũng không còn sầu muộn—cả trong đời này lẫn đời sau.

Verse 97

याः काश्चित्सरितो लोके तासां पुण्या सरस्वती

Trong mọi dòng sông trên thế gian, Sarasvatī là dòng sông thánh thiện, công đức thù thắng.