Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 55

Devanagari script

यंयं काममभिध्याय तस्मिन्प्राणान्परित्यजेत् । तंतं सकलमाप्नोति तीर्थमाहात्म्ययोगतः

Transliteration

yaṃyaṃ kāmamabhidhyāya tasminprāṇānparityajet | taṃtaṃ sakalamāpnoti tīrthamāhātmyayogataḥ

Translation

Bất cứ điều ước nào người ta chuyên tâm quán niệm rồi xả bỏ mạng sống tại nơi ấy—nhờ uy lực của đại công đức thánh địa (tīrtha), người ấy đạt trọn vẹn chính điều ước đó.

Word by Word

• यम्: whichever/that (whom/which)
• यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (masculine, accusative singular; relative pronoun)

• यम्: each and every (whichever)
• यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (repetition for distributive sense)

• कामम्: desire
• कामम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (masculine, accusative singular)

• अभिध्याय: having contemplated
• अभिध्याय: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: अभि-ध्यै (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्तम् (gerund); पूर्वकालिकक्रिया (having meditated upon)

• तस्मिन्: in that (state/place)
• तस्मिन्: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (locative singular; pronoun)

• प्राणान्: life-breaths; vital airs
• प्राणान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (masculine, accusative plural)

• परित्यजेत्: should give up (leave)
• परित्यजेत्: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि-त्यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद (should abandon/give up, 3rd sg optative)

• तम्: that
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (masculine, accusative singular; demonstrative)

• तम्: each such
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (distributive)

• सकलम्: entire; complete
• सकलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सकल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (neuter, accusative singular; adjective)

• आप्नोति: attains
• आप्नोति: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद (present indicative, 3rd sg)

• तीर्थमाहात्म्ययोगतः: due to the power/glory of the tīrtha
• तीर्थमाहात्म्ययोगतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तीर्थ-माहात्म्य-योगतस् (प्रातिपदिक/अव्यय)
• Form: अव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्तः) ‘योगतः’ = कारणे/हेतौ (by reason of); समास/समुच्चयः: तीर्थ + माहात्म्य (षष्ठी/तत्पुरुषः) + योगतः (instrumental-causal adverb)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer audience

Visual Art Cues

Scene: At the edge of Prabhāsa waters, an aged pilgrim lies peacefully with mind fixed on a chosen aim; luminous tīrtha-energy rises like a column of light, indicating fulfillment through the kṣetra’s greatness.

Characters & Entities

• Tīrtha
• Māhātmya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇic vision treats a great tīrtha as spiritually potent enough to fulfill aims, emphasizing the extraordinary efficacy attributed to sacred geography.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The statement is framed within Prabhāsa-kṣetra-māhātmya, praising the power of the tīrtha (implied: Prabhāsa and its associated holy waters).

What ritualistic prescription is mentioned?

A phalaśruti-style claim about relinquishing life at the tīrtha while holding a specific intention (not a general injunction, but a statement of tīrtha potency).