Adhyaya 18

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । पूजयेद्गणनाथं तं रुक्मिणं रुक्मभूषितम् । दुर्वाससं च कृष्णं च बलभद्रं च भक्तितः

Śrī Prahlāda nói: “Với lòng sùng kính, hãy thờ phụng Gaṇanātha ấy, và Rukmī được trang sức bằng vàng; lại cũng thờ Durvāsas, Kṛṣṇa và Balabhadra.”

Verse 2

यजत्येको महायज्ञैः संपूर्णवरदक्षिणैः । एकः पश्यति देवेशं कृष्णं तुल्यफलौ हि तौ

Một người cử hành đại tế lễ với lễ vật cúng dường trọn vẹn và thù thắng; người khác được chiêm bái Kṛṣṇa, Chúa tể chư thiên—quả phúc của hai người thật là ngang nhau.

Verse 3

वापीकूपतडागानि करोत्येकः समाहितः । एकः पश्यति देवेशं कृष्णं तुल्यफलौ हि तौ

Một người với tâm chuyên nhất đào giếng, xây giếng bậc và ao hồ; người khác được chiêm bái Kṛṣṇa, Chúa tể chư thiên—quả phúc của hai người thật là ngang nhau.

Verse 4

गोभूतिलहिरण्यादि ददात्येको दिनेदिने । एकः पश्यति देवेशं कृष्णं तुल्यफलौ हि तौ

Một người ngày ngày bố thí bò, đất đai, mè, vàng và các vật khác; người khác được chiêm bái Kṛṣṇa, Chúa tể chư thiên—quả phúc của hai người thật là ngang nhau.

Verse 5

प्राणायामादिसंयुक्तो जपध्यानपरायणः । एकः पश्यति देवेशं कृष्णं तुल्यफलौ हि तौ

Một người tu các pháp bắt đầu từ prāṇāyāma, chuyên tâm nơi japa và thiền định; người khác được chiêm bái Kṛṣṇa, Đấng Chúa tể của chư thiên—quả phúc của cả hai thật là ngang bằng.

Verse 6

जाह्नव्यादिषु तीर्थेषु सुस्नात्वैकः समाहितः । एकः पश्यति देवेशं कृष्णं तुल्यफलौ हि तौ

Một người tâm ý định tĩnh, tắm gội thanh tịnh tại các thánh địa bắt đầu từ Jāhnavī (sông Gaṅgā); người khác được chiêm bái Kṛṣṇa, Đấng Chúa tể của chư thiên—quả phúc của cả hai thật là ngang bằng.

Verse 7

त्रिभिर्विक्रमणैर्येन विक्रांतं भुवनत्रयम् । त्रिविक्रमं च तं दृष्ट्वा मुच्यते पातकत्रयात्

Đấng đã dùng ba bước oai hùng mà bao trùm cả ba cõi; chỉ cần chiêm bái Ngài trong tướng Trivikrama, liền được giải thoát khỏi ba thứ tội chướng.

Verse 8

ऋषय ऊचुः । कथं त्रैविक्रमी मृर्त्तिरागतेयं धरातले । कलान्यासाच्च कृष्णत्वं कदेयं प्राप्तवत्यथ

Các bậc hiền triết thưa rằng: “Tướng Trivikrama này đã hiển lộ trên mặt đất bằng cách nào? Và do sự an trí hay chuyển đặt phần thần lực (kalā-nyāsa) nào mà rồi đạt đến trạng thái là Kṛṣṇa?”

Verse 9

दैत्य संशयमस्माकं छेत्तुमर्हस्यशेषतः । दुर्वाससश्च कृष्णस्य संभवः कथ्यतामिति

“Xin Ngài dứt sạch mọi nghi hoặc của chúng con về vị Daitya ấy; và xin thuật lại nguồn gốc của Durvāsā cùng của Kṛṣṇa,” các vị thỉnh cầu.

Verse 10

प्रह्लाद उवाच । तच्छ्रूयतां द्विजश्रेष्ठा यथा मूर्त्तिस्त्रिविक्रमी । दुर्वाससा समायुक्ता संभूता धरणीतले

Prahlāda nói: “Hỡi các bậc Bà-la-môn tối thượng, xin hãy lắng nghe: hình tướng Trivikrama, kết hợp cùng đại hiền Durvāsā, đã hiển lộ trên mặt đất như thế nào.”

Verse 11

पूर्वं कृतयुगस्यांते बलिना च पुरंदरः । निर्जित्य भ्रंशितः स्थानात्तदर्थं मधुसूदनः

Thuở xưa, vào lúc kết thúc Kṛta Yuga, Indra—bậc phá thành—bị Bali chinh phục và bị hất khỏi ngôi vị; vì lẽ ấy, Madhusūdana đã can thiệp để lập lại trật tự.

Verse 12

कश्यपाद्वामनो जज्ञे ततोऽभूच्च त्रिविक्रमः । त्रिभिः क्रमैर्मितांल्लोकानाक्रम्य मधुहा हरिः

Từ Kaśyapa sinh ra Vāmana; rồi Ngài trở thành Trivikrama. Hari, Đấng diệt Madhu, đã vượt qua các thế giới vốn được đo lường, chỉ bằng ba bước chân.

Verse 13

बलिं चकार भगवान्पातालतलवासि नम् । भक्त्या त्वनन्यया कृष्णो दैत्येन परितोषितः

Đấng Bhagavān đã khiến Bali trở thành kẻ cư ngụ nơi Pātāla (cõi hạ giới). Thế nhưng Kṛṣṇa, hài lòng trước lòng sùng kính độc nhất của vị Daitya ấy, đã hoàn toàn mãn nguyện với ông.

Verse 14

स्वयं चैवाऽवसत्तत्र भक्त्या क्रीतो हरिस्तदा । अनुग्रहाय भगवान्द्वारपालो बभूव ह

Và ngay tại đó, chính Hari đã lưu lại, như thể được “mua” bằng lòng sùng kính. Vì ban ân điển, Đấng Bhagavān đã trở thành người giữ cửa (cho Bali).

Verse 15

दुर्वासाश्चापि भगवानात्रेयो मुनिसत्तमः । अटंस्तीर्थानि मोक्षार्थं मुक्तिक्षेत्रमचिंतयत्

Đức Durvāsā cũng vậy—bậc Thánh hiền, con của Atri, tối thượng trong hàng ẩn sĩ—lang thang qua các thánh địa (tīrtha) để cầu giải thoát, và quán niệm về một miền giải thoát, tức mukti-kṣetra.

Verse 16

एवं चितयमानः स ज्ञानदृष्ट्या महामुनिः । गोमत्या संगमो यत्र चक्रतीर्थेन भो द्विजाः

Đang quán niệm như thế, vị đại ẩn sĩ ấy, với con mắt trí tuệ (jñāna-dṛṣṭi), đã thấy nơi hợp lưu của sông Gomati với Cakra-tīrtha—hỡi các bà-la-môn.

Verse 17

तन्मुक्तिक्षेत्रमाज्ञाय गमनाय मतिं दधे । सोतीत्य नगरग्रामानुद्यानानि वनानि च

Biết đó là thánh địa ban giải thoát (mukti-kṣetra), ngài quyết chí lên đường. Vượt qua thành thị và thôn làng, qua vườn tược và rừng cây, ngài tiếp tục hành trình.

Verse 18

आनर्त्तविषयं प्राप्य दैत्यभूमिं विवेश ह । निःस्वाध्यायवषट्कारां वेदध्वनिविवर्ज्जिताम्

Đến vùng Ānarta, ngài bước vào miền đất do loài daitya cai trị—nơi không có việc học tụng Veda, không có tiếng hô vaṣaṭ trong tế lễ, và vắng bặt âm vang của Veda.

Verse 19

कुशेन दैत्यराजेन सेवितां पालितां तथा । बहुम्लेच्छ समाकीर्णामधर्मोपार्जकैर्जनैः

Miền đất ấy được Kuśa, vua của loài daitya, phụng sự và cai quản; nơi đó chen chúc nhiều mleccha và những kẻ mưu sinh bằng con đường phi pháp (adharma).

Verse 20

प्रत्यासन्नामिति ज्ञात्वा चक्रतीर्थमगाद्द्विजः । स्नात्वा च संगमे पुण्ये मोक्ष्येऽहं च कृताह्निकः

Biết rằng đã gần tới, vị Bà-la-môn đi đến Cakratīrtha. Ông nghĩ: “Tắm tại nơi hợp lưu linh thiêng này, rồi hoàn tất các nghi lễ hằng ngày, ta sẽ được giải thoát (mukti).”

Verse 21

इति कृत्वा स नियमं ययौ शीघ्रं मुनिस्तदा । स्नात्वा शीघ्रं प्रयास्यामि दैत्यभूमिं विहाय च

Đã lập lời nguyện và giữ giới như vậy, vị hiền triết vội vã lên đường. Ông quyết: “Tắm xong, ta sẽ mau rời đi, bỏ lại vùng đất của loài daitya này.”

Verse 22

इत्येवं चिंतयन्मार्गे शीघ्रमेव जगाम सः । दृष्ट्वा च संगमं पुण्यं गोमत्या सागरस्य च

Vừa đi đường vừa nghĩ như thế, ông bước đi thật mau. Rồi ông trông thấy nơi hợp lưu linh thiêng của sông Gomatī và biển cả.

Verse 23

निधाय वाससी तत्र मृदमालभ्य गोमयम् । शिखां च बद्ध्वा करयोः कृत्वा च नियतः कुशान्

Tại đó, ông đặt sang một bên y phục, lấy đất và phân bò để tẩy uế theo nghi lễ. Ông buộc gọn śikhā, và với tâm nghiêm cẩn, cầm cỏ kuśa trong hai tay để chuẩn bị cho nghi thức.

Verse 24

यावत्स्नाति च विप्रोऽसौ दृष्टो दैत्यैर्दुरात्मभिः । ब्रुवंतः कोऽयमित्येवं हन्यतांहन्यतामिति

Khi vị Bà-la-môn ấy đang tắm, ông bị bọn daitya hung ác trông thấy. Chúng nói: “Kẻ này là ai?” rồi gào lên: “Giết hắn—giết hắn!”

Verse 25

अस्माभिः पालिते देशे कः स्नाति मनुजाधमः । ब्रुवंत इति जघ्नुस्ते जानुभिर्मुष्टिभिस्तथा

“Trong xứ sở do chúng ta hộ vệ, kẻ hèn mọn nào dám xuống tắm?”—chúng gào thét như vậy rồi đánh đập ông, nện bằng đầu gối và nắm đấm.

Verse 26

ब्राह्मणोऽहं न हंतव्यः श्रुत्वा चाऽतीव पीडितः । तं दृष्ट्वा हन्यमानं तु ब्राह्मणं तैर्दुरात्मभिः

“Ta là Bà-la-môn, không được giết ta!”—dẫu kêu như thế, ông vẫn bị hành hạ thảm khốc. Thấy vị Bà-la-môn ấy bị bọn ác nhân đánh đập…

Verse 27

निवारयामास च तान्रुरुर्नाम महासुरः । जगृहुस्तस्य वस्त्राणि कुशांस्ते चिक्षिपुर्जले

Bấy giờ đại A-tu-la tên Ruru đã ngăn chúng lại. Bọn kia giật lấy y phục của ông, rồi ném cỏ kuśa xuống nước.

Verse 28

चकर्षुश्चरणौ गृह्य शपंतो दुष्टचेतसः । पदे गृहीत्वा तमृषिं नीत्वा सीम्नि व्यसर्जयन्

Bọn lòng dạ ác độc nắm lấy chân ông, vừa nguyền rủa vừa kéo lê. Nắm vị Ṛṣi ấy nơi bàn chân, chúng đưa đến biên giới rồi quăng bỏ.

Verse 29

तं तदा मूर्छितप्रायं दृष्ट्वोचुः कुपिताश्च ते । अत्रागतो यदि पुनर्हनिष्यामो न संशयः । आनर्त्तविषयांस्तान्वै दृष्ट्वा तत्र जलाशयम्

Thấy ông khi ấy gần như ngất lịm, chúng tức giận nói: “Nếu hắn còn trở lại đây, chúng ta sẽ giết—không nghi ngờ gì.” Rồi ông nhìn qua xứ Ānarta và hồ nước nơi ấy, và tiếp tục lên đường.

Verse 30

प्राणसंशयमापन्नस्ततश्चिंतापरोऽभवत् । शप्येहं यदि दैतेयांस्तपसः किं व्ययेन मे

Rơi vào cơn nguy khốn đến tính mạng, ông chìm trong nỗi lo âu mà nghĩ rằng: “Nếu ta nguyền rủa bọn Daitya, thì khổ hạnh (tapas) ta đã tu tập, đem tiêu phí trong sân hận, còn ích gì?”

Verse 31

अथवा नियमभ्रष्टस्त्यक्ष्ये चेदं कलेवरम् । मम पक्षं च कः कुर्य्यात्को मे दास्यति जीवितम्

“Hoặc nếu ta lạc khỏi giới nguyện (vrata), ta có thể lìa bỏ chính thân này. Khi ấy ai sẽ đứng về phía ta, và ai sẽ ban cho ta sự sống?”

Verse 32

चक्रतीर्थे च कः स्नानं कारयिष्यति मामिह । को वा दैत्यगणानेताञ्छक्तो जेतुं महामृधे । तं विना पुण्डरीकाक्षं भक्तानामभयप्रदम्

“Và tại Cakratīrtha, ai sẽ giúp ta tắm gội nơi đây? Hoặc ai đủ sức đánh bại các đạo quân Daitya này trong đại chiến—nếu không có Puṇḍarīkākṣa, Đấng Mắt Sen, vị ban sự vô úy cho hàng tín đồ?”

Verse 33

ब्रह्मादीनां च नेतारं शरणागतवत्सलम् । चक्रहस्तं विना मेद्य कोन्यः शर्म्मप्रदो भवेत्

“Không có Đấng lãnh đạo cả Brahmā và chư thiên khác, Đấng thương xót người đến nương tựa; không có Chúa cầm bánh xe (cakra), thì còn ai khác có thể ban cho ta an lạc và phúc lành?”

Verse 34

इति ध्यात्वा च सुचिरं ज्ञात्वा पातालवासि नम् । आत्रेयो विष्णुशरणं जगाम धरणीतलम्

Suy niệm như vậy rất lâu, và nhận ra kẻ cư ngụ nơi Pātāla, Ātreya bước lên mặt đất, nương tựa nơi Viṣṇu.

Verse 35

उपवासैः कृशो दीनो भूतलं प्रविवेश ह । स दैत्त्यराजभवनं गन्धर्वाप्सरसावृतम्

Vì trai giới mà thân hình gầy mòn, khốn khổ, ông bước vào cõi đất. Rồi ông tiến đến cung điện của vua Daitya, nơi có các Gandharva và Apsara vây quanh.

Verse 36

शोभितं सुरमुख्येन विष्णुना प्रभविष्णुना । दुर्वासाः प्रविवेशाथ प्रहृष्टेनांतरात्मना

Nơi ấy rực rỡ, được trang nghiêm bởi Viṣṇu—bậc tối thượng trong chư thiên, chói ngời uy quang. Khi ấy Durvāsā bước vào, lòng trong tràn đầy hoan hỷ.

Verse 37

दुर्वाससमथायांतं दृष्ट्वा दैत्यपतिस्तदा । प्रत्युत्थायार्हयांचक्रे स्वासने संन्यवेशयत्

Thấy Durvāsā đang tiến đến, chúa tể các Dānava liền đứng dậy nghênh đón. Ông cung kính tôn kính đúng phép và mời ngài ngồi trên chính ngai của mình.

Verse 38

मधुपर्कं च गां चैव दत्त्वार्घ्यं पार्श्वतः स्थितः । प्रोवाच प्रणतो ब्रह्मन्कथमत्रागतो भवान्

Sau khi dâng madhuparka, dâng một con bò và lễ arghya, ông đứng bên cạnh với lòng cung kính. Rồi ông cúi lạy và thưa: “Bạch Bà-la-môn, ngài đến đây bằng cách nào?”

Verse 39

सुखोपविष्टः स ऋषिस्तत्रापश्यत्त्रिविक्रमम् । दैत्येन्द्रद्वारदेशे तु तिष्ठन्तमकुतोभयम्

Ngồi an nhiên, vị hiền triết nhìn thấy Trivikrama ở đó—đứng nơi cổng của vua Daitya, hoàn toàn không chút sợ hãi.

Verse 40

तं दृष्ट्वा देवदेवेशं श्रीवत्सांकं चतुर्भुजम् । रुरोद स ऋषिश्रेष्ठस्त्राहित्राहीत्युवाच च

Thấy Ngài—Đấng Chúa tể của chư thiên, mang dấu Śrīvatsa và có bốn tay—vị hiền triết bậc nhất bật khóc và kêu lên: “Xin cứu con, xin cứu con!”

Verse 41

संसारभयभीतानां दुःखितानां जनार्दन । शत्रुभिः परिभूतानां शरणं भव केशव

Ôi Janārdana, với những ai run sợ trước nỗi kinh hoàng của luân hồi, với kẻ khổ đau, với người bị kẻ thù áp bức—xin Ngài làm nơi nương tựa, ôi Keśava.

Verse 42

मम दुःखाभितप्तस्य शत्रुभिः कर्षितस्य च । पराभूतस्य दीनस्य क्षुधया पीडितस्य च

Còn như con—bị nỗi sầu thiêu đốt, bị kẻ thù lôi kéo hành hạ, bị đánh bại và khốn cùng, lại bị cơn đói dày vò—

Verse 43

अपूर्णनियमस्याऽथ क्लेशितत्य च दानवैः । ब्रह्मण्यदेव विप्रस्य शरणं भव केशव

Và con—kẻ chưa trọn vẹn các giới hạnh, lại bị bọn Dānava hành hạ—ô Brahmaṇyadeva, xin làm nơi nương tựa cho vị Bà-la-môn này, ô Keśava.

Verse 44

इत्युक्त्वा दर्शयामास शरीरं दैत्यताडितम् । तद्ब्राह्मणावमानं च दृष्ट्वा चुक्रोध वामनः

Nói xong, ông bày ra thân thể bị bọn Daitya đánh đập. Thấy sự sỉ nhục dành cho một Bà-la-môn ấy, Vāmana liền nổi giận.

Verse 45

केनापमानितो ब्रह्मन्नियमः केन खण्डितः । कथयस्व महाभाग धर्मपाले मयि स्थिते

Hỡi Bà-la-môn, ai đã xúc phạm giới luật của ngài? Ai đã phá vỡ nó? Hãy nói cho ta biết, hỡi người may mắn, khi ta, người bảo vệ Chánh pháp, đang đứng ở đây.

Verse 46

दुर्वासा उवाच । मुक्तितीर्थमहं ज्ञात्वा ज्ञानेन मधुसूदन । चक्रतीर्थं गतः स्नातुं यात्रायां हर्षसंयुतः

Durvasa nói: "Nhờ trí tuệ mà biết đến Muktitirtha, hỡi Madhusudana, ta đã hân hoan lên đường hành hương để tắm tại Cakratirtha."

Verse 47

अकृतस्नान एवाऽहं दृष्टो दैत्यैर्दुरासदैः । गले गृहीतः कृष्णाहं मुष्टिभिस्ताडितस्तथा

Khi ta chưa kịp tắm rửa theo nghi thức, ta đã bị những tên Daitya hung hãn nhìn thấy. Chúng túm lấy cổ ta, hỡi Krishna, và đấm ta túi bụi.

Verse 48

बलाद्गृहीत्वा वासांसि कुशांश्चैवाक्षतैः सह । जले क्षिप्त्वा चरणयोर्गृहीत्वा मां समाकृषन्

Chúng cưỡng đoạt y phục của ta, cùng cỏ kusa và những hạt gạo nguyên, ném tất cả xuống nước; rồi chúng nắm lấy chân ta và lôi ta đi.

Verse 49

सीमांते मां तु प्रक्षिप्य प्रोचुस्ते दानवाधमाः । हनिष्यामो यदि पुनरागंतासि न संशयः

Vứt ta ra ngoài biên giới, những tên Danava tồi tệ nhất đó nói: "Bọn ta chắc chắn sẽ giết ngươi nếu ngươi còn quay lại, không còn nghi ngờ gì nữa."

Verse 50

स्नातोऽहं चक्रतीर्थे तु करिष्ये भोजनं विभो । तस्मात्स्नापय गोविंद नियमं सफलं कुरु

Sau khi tắm tại Cakra-tīrtha, con sẽ thọ thực, ôi Đấng Tối Thượng. Vì vậy, lạy Govinda, xin khiến con được tắm và làm cho giới nguyện (niyama) của con kết quả viên mãn.

Verse 51

तव प्रसादात्स्नात्वाऽहं भुक्त्वा च प्रीतमानसः । प्रतिज्ञां सफलां कृत्वा विचरिष्ये महीमिमाम्

Nhờ ân sủng của Ngài, con sẽ tắm rồi thọ thực với lòng hoan hỷ; sau khi làm cho lời nguyện (pratijñā) của con thành tựu, con sẽ lại du hành trên cõi đất này.