Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

Devanagari script

मम दुःखाभितप्तस्य शत्रुभिः कर्षितस्य च । पराभूतस्य दीनस्य क्षुधया पीडितस्य च

Transliteration

mama duḥkhābhitaptasya śatrubhiḥ karṣitasya ca | parābhūtasya dīnasya kṣudhayā pīḍitasya ca

Translation

Còn như con—bị nỗi sầu thiêu đốt, bị kẻ thù lôi kéo hành hạ, bị đánh bại và khốn cùng, lại bị cơn đói dày vò—

Word by Word

• मम: of me / my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• दुःखाभितप्तस्य: of (me) tormented by sorrow
• दुःखाभितप्तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: दुःख-अभि-तप्त (कृदन्त; अभि-√तप् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण—‘दुःखेन अभितप्तः’

• शत्रुभिः: by enemies
• शत्रुभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• कर्षितस्य: of (me) dragged/harassed
• कर्षितस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: √कृष् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण—‘कर्षितः/पीडितः’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• पराभूतस्य: of (me) defeated
• पराभूतस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: परा-भूत (कृदन्त; परा-√भू (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण—‘पराजितः’

• दीनस्य: of (me) wretched
• दीनस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; विशेषण

• क्षुधया: by hunger
• क्षुधया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: क्षुध् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• पीडितस्य: of (me) afflicted
• पीडितस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: √पीड् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

Speaker

Durvāsā (continuing prayer/complaint before Viṣṇu)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A gaunt brāhmaṇa, clothes dusty, stomach clenched in hunger, speaks with trembling voice before Keśava’s presence; attendants and city backdrop suggest Dvārakā’s royal-temple milieu.

Characters & Entities

• Śatru (enemies)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma allows honest confession of suffering; the afflicted should turn their pain into prayer and seek divine shelter.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; the setting remains within Dvārakā Māhātmya’s narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it is a personal supplication describing distress.