Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

Devanagari script

दुर्वासाश्चापि भगवानात्रेयो मुनिसत्तमः । अटंस्तीर्थानि मोक्षार्थं मुक्तिक्षेत्रमचिंतयत्

Transliteration

durvāsāścāpi bhagavānātreyo munisattamaḥ | aṭaṃstīrthāni mokṣārthaṃ muktikṣetramaciṃtayat

Translation

Đức Durvāsā cũng vậy—bậc Thánh hiền, con của Atri, tối thượng trong hàng ẩn sĩ—lang thang qua các thánh địa (tīrtha) để cầu giải thoát, và quán niệm về một miền giải thoát, tức mukti-kṣetra.

Word by Word

• दुर्वासाः: Durvāsā
• दुर्वासाः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: दुर्वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन = masculine, nominative singular

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्यय (also/even)

• भगवान्: the venerable one
• भगवान्: Karta (Apposition)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन = masculine, nominative singular

• आत्रेयः: Ātreya (descendant of Atri)
• आत्रेयः: Karta (Apposition)
• Type: Noun
• Root: आत्रेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन = masculine, nominative singular

• मुनिसत्तमः: best of sages
• मुनिसत्तमः: Karta (Apposition)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (मुनीनां सत्तमः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन = masculine, nominative singular

• अटन्: wandering
• अटन्: Kriyā (Participial predicate)
• Type: Verb
• Root: √अट् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन = present active participle, masculine nominative singular

• तीर्थानि: pilgrimage places
• तीर्थानि: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन = neuter, accusative plural

• मोक्षार्थम्: for liberation
• मोक्षार्थम्: Prayojana (Purpose)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-तत्पुरुष/उद्देश्यवाचक (मोक्षाय अर्थः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन = neuter, accusative singular (adverbial purpose)

• मुक्तिक्षेत्रम्: the field/place of liberation
• मुक्तिक्षेत्रम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (मुक्तेः क्षेत्रम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन = neuter, accusative singular

• अचिन्तयत्: he thought/considered
• अचिन्तयत्: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: √चिन्त् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन = imperfect, 3rd person singular

Speaker

Prahlāda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mukti-kṣetra (contemplated; contextually pointing toward Dvārakā/Prabhāsa in this māhātmya arc)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Durvāsā, austere and radiant, wanders from tīrtha to tīrtha seeking mokṣa, pausing in meditation on a mukti-kṣetra.

Characters & Entities

• Durvāsā
• Atri (Ātreya lineage)
• Tīrthas
• Mukti-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage (tīrtha-yātrā) and discernment of a true mukti-kṣetra are upheld as legitimate paths supporting liberation-oriented life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse signals the search for a mukti-kṣetra; the immediate Dvārakā Māhātmya setting implies the narrative will connect this search to the sacred geography of western India (Dvārakā/Prabhāsa region).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; it commends tīrtha-yātrā undertaken with mokṣa-intent.