Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 39

Devanagari script

सुखोपविष्टः स ऋषिस्तत्रापश्यत्त्रिविक्रमम् । दैत्येन्द्रद्वारदेशे तु तिष्ठन्तमकुतोभयम्

Transliteration

sukhopaviṣṭaḥ sa ṛṣistatrāpaśyattrivikramam | daityendradvāradeśe tu tiṣṭhantamakutobhayam

Translation

Ngồi an nhiên, vị hiền triết nhìn thấy Trivikrama ở đó—đứng nơi cổng của vua Daitya, hoàn toàn không chút sợ hãi.

Word by Word

• सुखोपविष्टः: seated comfortably
• सुखोपविष्टः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सुख-उपविष्ट (कृदन्त; उप-√विश् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle) विशेषण

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• ऋषिः: sage
• ऋषिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• अपश्यत्: saw
• अपश्यत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• त्रिविक्रमम्: Trivikrama (Vishnu)
• त्रिविक्रमम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिविक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेष्य-देवता-नाम

• दैत्येन्द्रद्वारदेशे: in the region of the gate of the lord of Daityas
• दैत्येन्द्रद्वारदेशे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दैत्येन्द्र-द्वार-देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; स्थानवाचक

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: but/indeed)

• तिष्ठन्तम्: standing
• तिष्ठन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: √स्था (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle)

• अकुतोभयम्: fearless (having no fear from anywhere)
• अकुतोभयम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ-कुतः-भय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुव्रीहिः—‘यस्य कुतोऽपि भयम् नास्ति’

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator in Prabhāsa Khaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (gateway/threshold motif)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Durvāsā, seated, suddenly beholds Trivikrama at the gateway—majestic, unmoving, fearless—like a cosmic sentinel at the door of the Daitya lord.

Characters & Entities

• Durvāsā (implied)
• Trivikrama (Viṣṇu)
• Daityendra (Daitya king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine darśana arises unexpectedly; the Lord stands as fearless protector even in hostile spaces.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dvārakā sacred region is the frame; this verse emphasizes the Lord’s presence rather than a named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; the focus is on darśana (vision of the deity).