Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 22

Devanagari script

इत्येवं चिंतयन्मार्गे शीघ्रमेव जगाम सः । दृष्ट्वा च संगमं पुण्यं गोमत्या सागरस्य च

Transliteration

ityevaṃ ciṃtayanmārge śīghrameva jagāma saḥ | dṛṣṭvā ca saṃgamaṃ puṇyaṃ gomatyā sāgarasya ca

Translation

Vừa đi đường vừa nghĩ như thế, ông bước đi thật mau. Rồi ông trông thấy nơi hợp lưu linh thiêng của sông Gomatī và biển cả.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; quotative

• एवम्: in this way
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)

• चिन्तयन्: thinking
• चिन्तयन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चिन्त् (धातु) → चिन्तयत् (कृदन्त, शतृ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमानकालिक कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्त; Present active participle agreeing with सः

• मार्गे: on the path
• मार्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Locative singular

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् क्रियाविशेषण

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle)

• जगाम: went
• जगाम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; Perfect 3rd sg

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त; 'having seen'

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; conjunction

• संगमम्: the confluence
• संगमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular

• पुण्यम्: holy
• पुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular (agreeing with संगमम्)

• गोमत्या: with the (river) Gomati
• गोमत्या: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गोमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental singular (denoting 'of/with the river Gomati' in confluence context)

• सागरस्य: of the ocean
• सागरस्य: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; Genitive singular

• च: and
• च: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; conjunction

Speaker

Deductive (Dvārakā Māhātmya narration; traditionally Sūta speaking to the sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gomatī–Sāgara Saṅgama (Dvārakā)

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: The pilgrim-sage arrives at the luminous confluence: the river’s calmer current meets the vast ocean; seabirds circle; the horizon glows as if sanctified.

Characters & Entities

• Gomatī
• Sāgara
• Saṅgama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Approaching sacred waters—especially a saṅgama—marks a turning point where purification and merit become readily accessible.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The puṇya-saṅgama of the Gomatī river with the ocean (Sāgara).

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse implies tīrtha approach and the suitability of snāna at the saṅgama, elaborated in the surrounding verses.