Adhyaya 3

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । सप्तकल्पक्षया घोरास्त्वया दृष्टा महामुने । न चापीहास्ति भगवन्दीर्घायुरिह कश्चन

Yudhiṣṭhira thưa: Bạch đại thánh hiền, ngài đã chứng kiến những cuộc tiêu dung kinh khiếp của bảy kiếp (kalpa). Thế nhưng, bạch Bhagavan, ở đây tuyệt nhiên không có ai sống thọ.

Verse 2

त्वया ह्येकार्णवे सुप्तः पद्मनाभः सुरारिहा । दृष्टः सहस्रचरणः सहस्रनयनोदरः

Chính ngươi đã thấy Padmanābha, bậc diệt trừ kẻ thù của chư thiên, đang an miên trên đại hải vũ trụ duy nhất—ngàn chân, thân thể trang nghiêm với ngàn mắt.

Verse 3

। अध्याय

Chương — (dấu chỉ văn bản) “Chương.”

Verse 4

किं त्वयाश्चर्यभूतं हि दृष्टं च भ्रमतानघ । एतदाचक्ष्व भगवन्परं कौतूहलं हि मे

Hỡi bậc vô tội, khi du hành ngươi đã thấy điều kỳ diệu nào? Bạch đấng Thánh hiền, xin hãy nói cho ta; lòng hiếu kỳ của ta thật vô cùng lớn.

Verse 5

सम्प्राप्ते च महाघोरे युगस्यान्ते महाक्षये । अनावृष्टिहते लोके पुरा वर्षशताधिके

Khi thời mạt kiếp vô cùng kinh khiếp—đại pralaya, cuộc tan rã lớn—đến, thuở xưa thế gian bị hạn hán do không mưa suốt hơn một trăm năm.

Verse 6

औषधीनां क्षये घोरे देवदानववर्जिते । निर्वीर्ये निर्वषट्कारे कलिना दूषिते भृशम्

Trong thời khủng khiếp ấy, khi thảo dược đều tiêu vong, khi chư thiên và dānava vắng bóng, khi sức lực cạn kiệt và nghi lễ Veda với tiếng ‘vaṣaṭ’ cũng dứt—khi Kali làm ô nhiễm muôn loài một cách nặng nề—

Verse 7

सरित्सरस्तडागेषु पल्वलोपवनेषु च । संशुष्केषु तदा ब्रह्मन्निराकारे युगक्षये

Khi sông ngòi, hồ, ao, đầm lầy và các lâm viên đều đã khô cạn, bấy giờ—hỡi Bà-la-môn—đến lúc tận cùng của thời đại vô tướng.

Verse 8

जनं प्राप्ते महर्लोके ब्रह्मक्षत्रविशादयः । ऋषयश्च महात्मानो दिव्यतेजःसमन्विताः

Khi muôn người đã đến Maharloka—Bà-la-môn, Sát-đế-lỵ, Phệ-xá và các hạng khác—thì cũng có các bậc hiền thánh đại tâm, đầy đủ hào quang thần diệu.

Verse 9

स्थितानि कानि भूतानि गतान्येव महामुने । एतत्सर्वं महाभाग कथयस्व पृथक्पृथक्

Hỡi bậc Đại Muni, những loài nào còn trụ lại, những loài nào đã ra đi? Hỡi bậc cao quý, xin nói rõ tất cả, từng điều một, phân minh đầy đủ.

Verse 10

भूतानि कानि विप्रेन्द्र कथं सिद्धिमवाप्नुयात् । ब्रह्मविष्ण्विन्द्ररुद्राणां काले प्राप्ते सुदारुणे

Hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, đó là những loài nào, và làm sao đạt được sự viên mãn (siddhi)—nhất là khi thời khắc vô cùng khốc liệt đến cả với Phạm Thiên, Tỳ-thấp-nô, Đế Thích và Rudra?

Verse 11

एवमुक्तस्ततः सोऽथ धर्मराजेन धीमता । मार्कण्डः प्रत्युवाचेदमृषिसंघैः समावृतः

Được Pháp Vương trí tuệ hỏi như thế, Mārkaṇḍeya liền đáp lời—giữa vòng vây của các hội chúng hiền thánh.

Verse 12

श्रीमार्कण्डेय उवाच । शृण्वन्तु ऋषयः सर्वे त्वया सह नरेश्वर । महत्पुराणं पूर्वोक्तं शंभुना वायुदैवते

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Hỡi bậc quân vương, xin tất cả các hiền triết hãy lắng nghe cùng với ngài. Đại Purāṇa này thuở xưa đã được Śambhu tuyên thuyết cho thần Vāyu, đấng thiêng liêng.

Verse 13

वायोः सकाशात्स्कन्देन श्रुतमेतत्पुरातनम् । वसिष्ठः श्रुतवांस्तस्मात्पराशरस्ततः परम्

Purāṇa cổ xưa này Skanda đã được nghe từ thần Vāyu. Từ đó, Vasiṣṭha được nghe, rồi tiếp theo Parāśara cũng được nghe theo thứ lớp.

Verse 14

तस्माच्च जातूकर्ण्येन तस्माच्चैव महर्षिभिः । एवं परम्पराप्रोक्तं शतसंख्यैर्द्विजोत्तमैः

Từ đó Jātūkarṇya tiếp nhận, rồi từ vị ấy các đại hiền triết lại tiếp nhận. Như vậy, giáo pháp này được truyền dạy theo dòng truyền thừa bởi hàng trăm bậc dvija tối thượng.

Verse 15

संहिता शतसाहस्री पुरोक्ता शंभुना किल । आलोड्य सर्वशास्त्राणि वदार्थं तत्त्वतः पुरा

Quả thật, bản saṁhitā gồm một trăm nghìn śloka đã được Śambhu tuyên thuyết trước tiên. Sau khi “khuấy chưng” mọi śāstra, Ngài thuở xưa đã trình bày ý nghĩa đúng theo chân lý.

Verse 16

युगरूपेण सा पश्चाच्चतुर्धा विनियोजिता । मदप्रज्ञानुसारेण नराणां तु महर्षिभिः

Về sau, tùy theo tướng trạng của các thời đại (yuga), các đại hiền triết đã sắp đặt thành bốn phần, phù hợp với năng lực hiểu biết khác nhau của loài người.

Verse 17

आराध्य पशुभर्तारं मया पूर्वं महेश्वरम् । पुराणं श्रुतमेतद्धि तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः

Sau khi trước kia đã phụng thờ Maheshvara, Đấng Chủ Tể muôn loài, quả thật ta đã được nghe bộ Purāṇa này; vì vậy ta sẽ thuật lại cho ngài trọn vẹn, không bỏ sót điều gì.

Verse 18

यच्छ्रुत्वा मुच्यते जन्तुः सर्वपापैर्नरेश्वर । मानसैः कर्मजैश्चैव सप्तजन्मसु संचितैः

Muôn tâu bậc Nareśvara, ai nghe điều này thì được giải thoát khỏi mọi tội lỗi—tội do tâm khởi và tội do hành nghiệp—đã tích tụ suốt bảy đời.

Verse 19

सप्तकल्पक्षया घोरा मया दृष्टाः पुनःपुनः । प्रसादाद्देवदेवस्य विष्णोश्च परमेष्ठिनः

Nhờ ân điển của Thần của các thần—Viṣṇu, Đấng Tối Thượng—ta đã nhiều lần chứng kiến những cuộc hủy diệt kinh hoàng vào cuối bảy kiếp kalpa.

Verse 20

द्वादशादित्यनिर्दग्धे जगत्येकार्णवीकृते । श्रान्तोऽहं विभ्रमंस्तत्र तरन्बाहुभिरर्णवम्

Khi thế gian bị mười hai Āditya thiêu đốt và trở thành một đại dương duy nhất, ta kiệt sức lang thang nơi ấy, dùng đôi tay bơi qua biển nước mênh mông của cơn hồng thủy.

Verse 21

अथाहं सलिले राजन्नादित्यसमरूपिणम् । पुरा पुरुषमद्राक्षमनादिनिधनं प्रभुम्

Rồi, muôn tâu Đại vương, ngay trong làn nước ấy ta đã thấy Đấng Purusha nguyên thủy, rực sáng như mặt trời—Đấng Chủ Tể vô thủy vô chung.

Verse 22

शृङ्गं चैवाद्रिराजस्य भासयन्तं दिशो दश । द्वितीयोऽन्यो मनुर्दृष्टः पुत्रपौत्रसमन्वितः

Ta cũng thấy đỉnh của chúa tể núi non, rực chiếu mười phương; và ta lại thấy một Manu khác—một Manu thứ hai—cùng với con trai và cháu chắt vây quanh.

Verse 23

अगाधे भ्रमते सोऽपि तमोभूते महार्णवे । अविश्रमन्मुहूर्तं तु चक्रारूढ इव भ्रमन्

Ngài ấy cũng trôi dạt trong đại dương mênh mông, sâu thẳm, đầy bóng tối; không nghỉ dù chỉ một sát-na, xoay vần như thể đang cưỡi trên bánh xe.

Verse 24

अथाहं भयादुद्विग्नस्तरन्बाहुभिरर्णवम् । तत्रस्थोऽहं महामत्स्यमपश्यं मदसंयुतम्

Rồi vì sợ hãi và bấn loạn, ta dùng đôi tay bơi giữa biển cả; tại đó ta thấy một đại ngư khổng lồ, mang sức mạnh áp đảo.

Verse 25

ततोऽब्रवीत्स मां दृष्ट्वा एह्येहीति च भारत । परं प्रधानः सर्वेषां मत्स्यरूपो महेश्वरः

Bấy giờ, thấy ta, Ngài nói: “Hãy đến, hãy đến!” hỡi Bhārata. Chính Maheśvara, Đấng tối thượng và bậc đứng đầu muôn loài, đang hiện thân trong hình tướng cá.

Verse 26

ततोऽहं त्वरया गत्वा तन्मुखे मनुजेश्वर । सुश्रान्तो विगतज्ञानः परं निर्वेदमागतः

Rồi ta vội vã đến gần miệng Ngài, hỡi bậc chúa tể loài người; kiệt sức, tâm trí rối loạn, ta rơi vào nỗi chán lìa sâu thẳm và tuyệt vọng đối với thế gian.

Verse 27

ततोऽद्राक्षं समुद्रान्ते महदावर्तसंकुलाम् । उद्यत्तरंगसलिलां फेनपुञ्जाट्टहासिनीम्

Rồi ta thấy nơi bờ biển một dòng nước lớn cuộn xoáy bởi những vực xoáy mênh mông; nước dâng thành sóng cao, và những đống bọt trắng như đang cười vang.

Verse 28

नदीं कामगमां पुण्यां झषमीनसमाकुलाम् । नद्यास्तस्यास्तु मध्यस्था प्रमदा कामरूपिणी

Ta thấy một dòng sông thánh chảy theo ý muốn, đầy dẫy cá; và ngay giữa dòng sông ấy có một thiếu nữ đứng đó, có thể tùy ý hóa hiện muôn hình.

Verse 29

नीलोत्पलदलश्यामा महत्प्रक्षोभवाहिनी । दिव्यहाटकचित्राङ्गी कनकोज्ज्वलशोभिता

Nàng sẫm màu như cánh sen xanh, chuyển động với sức dâng trào mãnh liệt. Thân thể kỳ diệu được điểm trang bằng vàng thiên giới, nàng rực sáng với vẻ huy hoàng của kim quang chói lọi.

Verse 30

द्वाभ्यां संगृह्य जानुभ्यां महत्पोतं व्यवस्थिता । तां मनुः प्रत्युवाचेदं का त्वं दिव्यवराङ्गने

Nàng dùng cả hai đầu gối giữ chặt chiếc thuyền lớn và đứng vững. Bấy giờ Manu nói với nàng: “Hỡi mỹ nữ thần linh có dung mạo tuyệt hảo, nàng là ai?”

Verse 31

तिष्ठसे केन कार्येण त्वमत्र सुरसुन्दरि । सुरासुरगणे नष्टे भ्रमसे लीलयार्णवे

“Hỡi giai nhân cõi trời, nàng đứng đây vì việc gì? Khi đoàn chúng chư thiên và a-tu-la đã tiêu vong, cớ sao nàng còn dong chơi với lila trên biển cả này?”

Verse 32

सरितः सागराः शैलाः क्षयं प्राप्ता ह्यनेकशः । त्वमेका तु कथं साध्वि तिष्ठसे कारणं महत् । श्रोतुमिच्छाम्यहं देवि कथयस्व ह्यशेषतः

Sông ngòi, biển cả và núi non—thật nhiều—đều đã đi đến chỗ hoại diệt. Thế mà chỉ riêng nàng còn tồn tại; vì sao vậy, hỡi bậc hiền nữ? Hỡi Nữ Thần, ta muốn được nghe—xin hãy kể trọn vẹn nguyên do lớn lao ấy.

Verse 33

अबलोवाच । ईश्वराङ्गसमुद्भूता ह्यमृतानाम विश्रुता । सरित्पापहरा पुण्या मामाश्रित्य भयं कुतः

Người nữ ấy nói: “Ta sinh ra từ chính thân thể của Đấng Tự Tại (Īśvara), và được vang danh giữa các bậc bất tử. Ta là dòng sông thánh tẩy trừ tội lỗi; nương tựa nơi ta thì sợ hãi còn từ đâu đến?”

Verse 34

साहं पोतमिमं तुभ्यं गृहीत्वा ह्यागता द्विज । न ह्यस्य पोतस्य क्षयो यत्र तिष्ठति शंकरः

Vì thế, hỡi dvija (Bà-la-môn), ta đã mang chiếc thuyền này đến cho ông. Chiếc thuyền này không hư hoại, vì nơi nó dừng lại có Śaṅkara ngự trị.

Verse 35

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनः । मनुना सह राजेन्द्र पोतारूढो ह्यहं तदा

Nghe lời nàng, đôi mắt ta mở rộng vì kinh ngạc. Rồi, hỡi bậc vua của các vua, ta cũng lên thuyền cùng với Manu.

Verse 36

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्रणम्य शिरसा विभुम् । व्यापिनं परमेशानमस्तौषमभयप्रदम्

Chắp tay cung kính, cúi đầu đảnh lễ Đấng Quyền Năng tối thượng. Ta ca ngợi Parameśvara Īśāna, Đấng thấm nhuần khắp muôn loài, ban tặng sự vô úy.

Verse 37

सद्योजाताय देवाय वामदेवाय वै नमः । भवे भवे नमस्तुभ्यं भक्तिगम्याय ते नमः

Kính lễ Thần Sadyojāta; kính lễ thật sự Vāmadeva. Qua đời này đến đời khác, con cúi đầu đảnh lễ Ngài—kính lễ Đấng chỉ có thể đạt đến bằng lòng bhakti (sùng kính).

Verse 38

भूर्भुवाय नमस्तुभ्यं रामज्येष्ठाय वै नमः । नमस्ते भद्रकालाय कलिरूपाय वै नमः

Kính lễ Ngài như Bhūrbhuva; kính lễ Ngài như Rāmajyeṣṭha. Kính lễ Ngài như Bhadrakāla; kính lễ Ngài như chính hình tướng Kali—Thời gian.

Verse 39

अचिन्त्याव्यक्तरूपाय महादेवाय धामने । विद्महे देवदेवाय तन्नो रुद्र नमोनमः

Chúng con quán niệm Mahādeva—Đấng có hình tướng không thể nghĩ bàn và vô hiển, là nơi nương tựa tối thượng. Chúng con biết Đấng là Thần của chư thần; vì vậy, ôi Rudra, kính lễ Ngài muôn lần: namo namaḥ.

Verse 40

जगत्सृष्टिविनाशानां कारणाय नमोनमः । एवं स्तुतो महादेवः पूर्वं सृष्टया मयानघ

Kính lễ muôn lần Đấng là Nguyên nhân của sự tạo dựng và hủy diệt của thế gian. Như vậy, hỡi bậc vô tội, thuở trước, vào lúc khởi đầu sáng tạo, con đã tán thán Mahādeva.

Verse 41

प्रसन्नो मावदत्पश्चाद्वरं वरय सुव्रत

Rồi Ngài hoan hỷ và phán với con: “Hãy chọn một ân phúc, hỡi người giữ lời nguyện cao quý.”