बाणासुरस्य क्रोधाज्ञा तथा अन्तःपुरयुद्धारम्भः (Bāṇāsura’s Wrathful Command and the Onset of Battle at the Inner Palace)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथ बाणासुरः क्रुद्धस्तत्र गत्वा ददर्श तम् । दिव्यलीलात्तवपुषं प्रथमे वयसि स्थितम्

Sanatkumāra nói: “Bấy giờ Bāṇāsura nổi giận, đến nơi ấy và thấy người kia—thân tướng mang dấu ấn quang huy của cuộc hí lộng thần diệu, an trụ trong độ tuổi thanh xuân đầu tiên.”

Verse 2

तं दृष्ट्वा विस्मितं वाक्यं किं कारणमथाब्रवीत् । बाणः क्रोध परीतात्मा युधि शौंडो हसन्निव

Thấy người ấy kinh ngạc, Bāṇa liền cất lời: “Vì cớ gì như vậy?” Dẫu tâm bị cơn giận bao phủ, vị chiến sĩ dạn dày giữa trận mạc ấy khi nói vẫn như thoáng mỉm cười.

Verse 3

अहो मनुष्यो रूपाढ्यस्साहसी धैर्यवानिति । कोयमागतकालश्च दुष्टभाग्यो विमूढधीः

Than ôi! Người đàn ông này—khôi ngô, dũng cảm và kiên định—(được cho là như vậy). Nhưng kẻ này là ai, kẻ mà giờ tử đã đến, số phận hẩm hiu và trí tuệ u mê?

Verse 4

येन मे कुलचारित्रं दूषितं दुहिता हिता । तं मारयध्वं कुपिताश्शीघ्रं शस्त्रैस्सुदारुणैः

Kẻ đã bôi nhọ danh tiếng và đức hạnh của dòng tộc ta, và kẻ đã làm hại con gái yêu quý của ta—hãy giết hắn ngay lập tức, trong cơn thịnh nộ, bằng những vũ khí cực kỳ khủng khiếp.

Verse 5

दुराचारं च तं बद्ध्वा घोरे कारा गृहे ततः । रक्षध्वं विकटे वीरा बहुकालं विशेषतः

“Hãy trói kẻ gian ác ấy lại, rồi giam hắn trong ngục thất ghê rợn. Hỡi các dũng sĩ, hãy canh giữ nghiêm ngặt nơi u ám ấy—nhất là trong thời gian dài.”

Verse 6

न जाने कोयमभयः को वा घोरपराक्रमः । विचार्येति महाबुद्धिस्सं दिग्धोऽभूच्छरासुरः

“Ta không biết kẻ vô úy này là ai, cũng chẳng biết ai có uy lực ghê gớm đến thế.” Nghĩ vậy, Charāsura, kẻ trí mưu sâu, liền tràn đầy nghi hoặc.

Verse 7

ततो दैत्येन सैन्यं तु दशसाहस्रकं शनैः । वधाय तस्य वीरस्य व्यादिष्टं पापबुद्धिना

Bấy giờ, tên quỷ mang tâm ác liền từ từ điều động đạo quân mười ngàn, ra lệnh giết vị dũng sĩ ấy.

Verse 8

तदादिष्टास्तु ते वीराः सर्वतोन्तःपुरं द्रुतम् । छादयामासुरत्युग्राश्छिंदि भिंदीति वादिनः

Được lệnh, các dũng sĩ ấy liền mau chóng vây kín nội cung bốn phía. Tính khí hung hãn, họ áp sát, hò hét: “Chém! Phá cửa!”

Verse 9

शत्रुसैन्यं ततो दृष्ट्वा गर्जमानः स यादवः । अंतःपुरं द्वारगतं परिघं गृह्य चातुलम्

Thấy quân địch, vị Yādava ấy gầm vang; chộp lấy thanh xà sắt lớn đặt nơi cửa nội cung, lòng hăm hở bước vào chiến trận.

Verse 10

निष्क्रांतो भवनात्तस्माद्वज्रहस्त इवांतकः । तेन तान्किंकरान् हत्वा पुनश्चांतःपुरं ययौ

Bấy giờ hắn bước ra khỏi cung điện ấy như Thần Chết cầm lôi chùy. Chính hắn đã giết những kẻ hầu cận kia, rồi lại đi vào nội cung.

Verse 11

एवं दशसहस्राणि सैन्यानि मुनिसत्तम । जघान रोषरक्ताक्षो वर्द्धितश्शिवतेजसा

Như vậy, hỡi bậc hiền triết tối thượng, người ấy đã chém giết mười nghìn đạo quân—đôi mắt đỏ rực vì cơn phẫn nộ chính nghĩa—uy lực và quang huy càng tăng nhờ thần quang thiêng liêng của Śiva.

Verse 12

लक्षे हतेऽथ योधानां ततो बाणासुरो रुषा । कुभांडं स गृहीत्वा तु युद्धे शौंडं समाह्वयत्

Rồi khi một lakh chiến binh đã bị giết, Bāṇāsura bừng bừng phẫn nộ, nắm lấy Kumbhāṇḍa và triệu gọi dũng sĩ Śauṇḍa ra chiến trận.

Verse 13

अनिरुद्धं महाबुद्धिं द्वन्द्वयुद्धे महा हवे । प्राद्युम्निं रक्षितं शैवतेजसा प्रज्वलत्तनुम्

Trong cuộc quyết đấu lớn lao và khốc liệt ấy, Aniruddha, bậc đại trí, được che chở; và Pradyumna—thân thể bừng cháy—cũng được hộ trì bởi thần quang Shaiva.

Verse 14

ततो दशसहस्राणि तुरगाणां रथोत्तमान् । युद्धप्राप्तेन खड्गेन दैत्येन्द्रस्य जघान सः

Rồi, với thanh kiếm đã sẵn cho chiến trận, người ấy đã chém hạ mười nghìn chiến xa ngựa tinh tuyển nhất của chúa tể loài quỷ.

Verse 15

तद्वधाय ततश्शक्तिं कालवैश्वानरोपमाम् । अनिरुद्धो गृहीत्वा तां तया तं निजघान हि

Bấy giờ, để giết hắn, Aniruddha liền nắm lấy śakti (ngọn lao thần), đáng sợ như Thời gian và như ngọn lửa thiêu nuốt muôn loài, rồi quả thật dùng nó đánh gục hắn.

Verse 16

रथोपस्थे ततो बाणस्तेन शक्त्याहतो दृढम् । स साश्वस्तत्क्षणं वीरस्तत्रैवांतरधीयत

Khi đang ngồi trên ghế chiến xa, Bāṇa bị ngọn lao ấy đâm trúng dữ dội. Nhưng vị dũng sĩ lập tức hồi phục và ngay tại chỗ liền biến mất khỏi tầm mắt.

Verse 17

तस्मिंस्त्वदर्शनं प्राप्ते प्राद्युम्निरपराजितम् । आलोक्य ककुभस्सर्वास्तस्थौ गिरिरिवाचलः

Khi ánh mắt chạm đến kẻ địch bất khả chiến bại ấy, Prādyumna—đã thấy rõ như vậy—liền nhìn khắp bốn phương và đứng vững, bất động như núi.

Verse 18

अदृश्यमानस्तु तदा कूटयोधस्स दानवः । नानाशस्त्रसहस्रैस्तं जघान हि पुनः पुनः

Bấy giờ, tên dạ-xoa gian trá ấy vẫn ẩn mình, dùng hàng ngàn vũ khí đủ loại đánh chém chàng hết lần này đến lần khác.

Verse 19

छद्मनां नागपाशैस्तं बबंध स महाबलः । बलिपुत्रो महावीरश्शिवभक्तश्शरासुरः

Rồi vị dũng tướng đầy uy lực Śarāsura—con của Bali, bậc đại anh hùng và là tín đồ của Śiva—dùng mưu kế trói chàng bằng những thòng lọng rắn (Nāgapāśa).

Verse 20

तं बद्ध्वा पंजरांतःस्थं कृत्वा युद्धादुपारमत् । उवाच बाणः संकुद्धस्सूतपुत्रं महाबलम्

Sau khi trói và nhốt hắn vào trong lồng, Bāṇa đã ngừng chiến đấu. Sau đó, Bāṇa đang tức giận đã nói với người con trai dũng mãnh của một người đánh xe.

Verse 21

बाणासुर उवाच । सूतपुत्र शिरश्छिंधि पुरुषस्यास्य वै लघु । येन मे दूषितं पूतं बलाद्दुष्टेन सत्कुलम्

Bāṇāsura nói: "Hỡi con trai của người đánh xe, hãy mau chóng chặt đầu kẻ này—hắn bằng sức mạnh độc ác của mình đã làm ô uế gia tộc cao quý và thuần khiết một thời của ta."

Verse 22

छित्वा तु सर्वगात्राणि राक्षसेभ्यः प्रयच्छ भोः । अथास्य रक्तमांसानि क्रव्यादा अपि भुंजताम्

"Sau khi chặt đứt tất cả các chi của hắn, hãy giao chúng cho các Rākṣasa, hỡi (chiến binh)! Sau đó, hãy để những sinh vật ăn thịt cũng ngấu nghiến máu và thịt của hắn."

Verse 23

अगाधे तृणसंकीर्णे कूपे पातकिनं जहि । किं बहूक्त्या सूतपुत्र मारणीयो हि सर्वथा

Hãy ném kẻ tội lỗi đó xuống giếng sâu đầy cỏ rậm và tiêu diệt hắn. Cần gì phải nói nhiều lời, hỡi con trai của người đánh xe? Hắn nhất định phải bị giết bằng mọi cách.

Verse 24

सनत्कु मार उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा धर्मबुद्धिर्निशाचरः । कुंभांडस्त्वब्रवीद्वाक्यं बाणं सन्मंत्रिसत्तमम्

Sanatkumāra nói: Nghe những lời đó, kẻ đi đêm tên là Dharmabuddhi, cùng với Kumbhāṇḍa, đã thưa với Bāṇa—vị đại thần ưu tú nhất trong số các quan lại cao quý.

Verse 25

कुंभांड उवाच । नैतत्कर्तुं समुचितं कर्म देव विचार्यताम् । अस्मिन्हते हतो ह्यात्मा भवेदिति मतिर्मम

Kumbhāṇḍa thưa rằng: “Ôi Deva, việc này không hợp đạo—xin Ngài hãy suy xét. Theo chỗ hiểu của tôi, nếu người này bị giết, thì tự ngã (ātman) cũng như bị giết vậy.”

Verse 26

अयं तु दृश्यते देव तुल्यो विष्णोः पराक्रमैः । वर्धितश्चन्द्र चूडस्य त्वद्दुष्टस्य सुतेचसा

Muôn tâu Chúa tể, người này hiện ra ở đây ngang bằng với Viṣṇu về dũng lực. Chàng đã được tăng trưởng bởi quang lực rực sáng của Candra-cūḍa (Śiva), và bởi hỏa lực của đứa con ác của ngài.

Verse 27

अथ चन्द्रललाटस्य साहसेन समत्स्वयम् । इमामवस्थां प्राप्तोसि पौरुषे संव्यवस्थितः

Giờ đây, chính bởi sự liều lĩnh của ngươi khi dám thách thức Đấng đội trăng, ngươi đã tự đưa mình đến cảnh ngộ này—vì đã bám chặt vào thứ kiêu hãnh nam nhi mà thôi.

Verse 28

अयं शिवप्रसादाद्वै कृष्णपौत्रो महाबलः । अस्मांस्तृणोपमान् वेत्ति दष्टोपि भुजगैर्बलात्

Nhờ ân phúc của Chúa Śiva, người cháu của Kṛṣṇa này có sức mạnh phi thường. Dẫu bị rắn cắn dữ dội, chàng vẫn xem chúng ta chẳng khác nào những ngọn cỏ.

Verse 29

सनत्कुमार उवाच । एतद्वाक्यं तु बाणाय कथयित्वा स दानवः । अनिरुद्धमुवाचेदं राजनीतिविदुत्तमः

Sanatkumāra nói: Sau khi truyền đạt những lời ấy cho Bāṇa, vị Daitya kia—bậc tinh thông chính đạo trị quốc—liền nói với Aniruddha như sau.

Verse 30

कुंभांड उवाच । कोसि कस्यासि रे वीर सत्यं वद ममाग्रतः । केन वा त्वमिहानीतो दुराचार नराधम

Kumbhāṇḍa nói: “Ngươi là ai, thuộc về ai, hỡi kẻ dũng? Hãy nói thật trước mặt ta. Ai đã đưa ngươi đến đây, đồ ác hạnh—kẻ hèn mạt nhất trong loài người?”

Verse 31

दैत्येन्द्रं स्तुहि वीरं त्वं नमस्कुरु कृताजलिः । जितोस्मीति वचो दीनं कथयित्वा पुनःपुनः

“Hỡi dũng sĩ, hãy ca ngợi chúa tể của loài Daitya. Chắp tay cung kính, cúi lạy Ngài và hết lần này đến lần khác, khiêm nhường thốt lời quy phục: ‘Ta đã bại.’”

Verse 32

एवं कृते तु मोक्षस्स्यादन्यथा बंधनादि च । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य प्रतिवाक्यमुवाच सः

“Chỉ khi làm đúng như vậy thì mới phát sinh giải thoát (mokṣa); nếu không, sẽ dẫn đến trói buộc và các hệ quả. Nghe lời ấy, chàng liền đáp lại.”

Verse 33

अनिरुद्ध उवाच । दैत्याऽधमसखे करर्पिडोपजीवक । निशाचर दुराचार शत्रुधर्मं न वेत्सि भोः

Aniruddha nói: “Hỡi kẻ hèn hạ, bạn của loài Daitya—kẻ sống bằng cách bóp nặn tay người khác (tống tiền)! Hỡi kẻ lang thang trong đêm, hành vi gian ác—ngươi quả thật không biết đạo lý của kẻ thù nơi chiến trận.”

Verse 34

दैन्यं पलायनं चाथ शूरस्य मरणाधिकम् । विरुद्धं चोपशल्यं च भवेदिति मतिर्मम

“Với bậc anh hùng, nhục nhã và bỏ chạy còn tệ hơn cái chết. Hành vi ấy trái với dharma và chỉ đem lại ô nhục—đó là điều ta tin chắc.”

Verse 35

क्षत्रियस्य रणे श्रेयो मरणं सन्मुखे सदा । न वीरमानिनो भूमौ दीनस्येव कृतांजलिः

Đối với một kṣatriya, cái chết nơi chiến địa—đối mặt kẻ thù—luôn là điều cao quý hơn cả; còn kẻ tự nhận mình là anh hùng thì không thể đứng trên chiến trường như một kẻ khốn cùng, chắp tay cúi lạy trong sự khuất phục bất lực.

Verse 36

सनत्कुमार उवाच । इत्यादि वीरवाक्यानि बहूनि स जगाद तम् । तदाकर्ण्य सबाणोऽसौ विस्मितोऽभूच्चुकोप च

Sanatkumāra nói: Như thế, ông đã nói với người ấy rất nhiều lời lẽ anh hùng. Nghe xong, chiến sĩ kia—tay cầm vũ khí—bàng hoàng kinh ngạc, rồi lại bừng bừng nổi giận.

Verse 37

तदोवाच नभोवाणी बाणस्याश्वासनाय हि । शृण्वतां सर्ववीराणामनिरुद्धस्य मंत्रिणः

Bấy giờ một tiếng nói từ cõi trời cất lên—quả thật để trấn an Bāṇa—trong khi tất cả các dũng sĩ đều lắng nghe, cùng với vị mưu thần của Aniruddha.

Verse 38

व्योमवाण्युवाच । भो भो बाण महावीर न क्रोधं कर्तुमर्हसि । बलिपुत्रोसि सुमते शिवभक्त विचार्यताम्

Vyomavāṇī nói: “Hỡi Bāṇa, bậc đại anh hùng—chớ để cơn phẫn nộ chi phối. Ngươi là con của Bali, hỡi người trí; hãy suy xét kỹ, vì ngươi là kẻ sùng kính Śiva.”

Verse 39

शिवस्सर्वेश्वरस्साक्षी कर्मणां परमेश्वरः । तदधीनमिदं सर्वं जगद्वै सचराचरम्

Śiva là Đấng Chúa Tể của muôn loài, là Ý Thức chứng tri, và là Đấng Tối Thượng chi phối mọi hành nghiệp. Toàn thể vũ trụ này—mọi loài động và bất động—đều nương tựa nơi Ngài mà thôi.

Verse 40

स एव कर्ता भर्ता च संहर्ता जगतां सदा । रजस्सत्त्वतमोधारी विधिविष्णुहरात्मकः

Chỉ riêng Ngài hằng là Đấng Sáng Tạo, Đấng Bảo Trì và Đấng Tiêu Dung các thế giới. Mang và điều ngự rajas, sattva, tamas, Ngài chính là Tự Ngã trong Brahmā (Vidhi), Viṣṇu và Hara—tỏ bày rằng mọi công năng thần linh rốt ráo đều quy về Śiva, Đấng Tối Thượng.

Verse 41

सर्वस्यांतर्गतः स्वामी प्रेरकस्सर्वतः परः । निर्विकार्यव्ययो नित्यो मायाधीशोपि निर्गुणः

Ngài là Chúa Tể ngự trong muôn loài, là Đấng thúc đẩy từ nội tâm, mà vẫn siêu việt trên tất cả. Ngài bất biến, không hoại diệt, thường hằng; tuy là Chủ của Māyā, Ngài vẫn vượt ngoài các guṇa (nirguṇa).

Verse 42

तस्येच्छयाऽबलो ज्ञेयो बली बलि वरात्मज । इति विज्ञाय मनसि स्वस्थो भव महामते

Hãy biết rằng, do ý chí của Ngài, ngay cả kẻ hùng mạnh cũng trở nên bất lực, hỡi người con cao quý của Bali. Thấu hiểu điều ấy trong lòng, hãy giữ tâm vững vàng và an hòa, hỡi bậc đại tâm.

Verse 43

गर्वापहारी भगवान्ना नालीलाविशारदः । नाशयिष्यति ते गर्वमिदानीं भक्तवत्सलः

Đức Thế Tôn—Đấng trừ diệt kiêu mạn, bậc tinh thông vô số cuộc hí lộng thiêng liêng, và luôn thương yêu kẻ sùng tín—nay sẽ phá tan sự ngạo mạn của ngươi.

Verse 44

सनत्कुमार उवाच । इत्याभाष्य नभोवाणी विरराम महामुने । बाणासुरस्तद्वचनादनिरुद्धं न जघ्निवान्

Sanatkumāra nói: “Nói xong như vậy, tiếng nói từ hư không liền im bặt, hỡi bậc đại hiền. Và Bāṇāsura, nghe theo lời phán ấy, đã không giết Aniruddha.”

Verse 45

किं तु स्वान्तःपुरं गत्वा पपौ पानमनुत्तमम् । मद्वाक्यं च विसस्मार विजहार विरुद्धधीः

Nhưng rồi, vào nội cung của mình, hắn uống thứ rượu say tuyệt hảo; trí hiểu trở nên trái nghịch, hắn quên lời ta và buông mình vào cuộc vui.

Verse 46

ततोनिरुद्धो बद्धस्तु नागभोगैर्विषोल्बणैः । प्रिययाऽतृप्तचेतास्तु दुर्गां सस्मार तत्क्षणात्

Rồi Aniruddha bị khống chế, trói buộc bởi những vòng rắn dữ dội vì độc; lòng vẫn chưa thỏa về người yêu, chàng lập tức nhớ đến Nữ Thần Durgā.

Verse 47

अनिरुद्ध उवाच । शरण्ये देवि बद्धोस्मि दह्यमानस्तु पन्नगैः । आगच्छ मे कुरु त्राणं यशोदे चंडरोषिणि

Aniruddha thưa: “Ôi Nữ Thần, đấng che chở kẻ nương tựa! Con bị trói buộc và đang bị loài rắn thiêu đốt. Xin đến với con—ban sự cứu hộ, ô Yaśodā, ô đấng có cơn nộ dữ dội!”

Verse 48

शिवभक्ते महादेवि सृष्टिस्थित्यंतकारिणी । त्वां विना रक्षको नान्यस्तस्माद्रक्ष शिवे हि माम्

Ôi Mahādevī, người sùng kính Śiva, đấng làm nên tạo hóa, gìn giữ và tiêu dung—ngoài Người ra không có đấng hộ trì nào khác. Vậy nên, ôi Śivā, xin thật sự che chở cho con.

Verse 49

सनत्कुमार उवाच । तेनेत्थं तोषिता तत्र काली भिन्नांजनप्रभा । ज्येष्ठकृष्णचतुर्दश्यां संप्राप्तासीन्महानिशि

Sanatkumāra nói: Như vậy, tại nơi ấy, Kālī—đen như thuốc kohl—được làm cho hoan hỷ; và vào ngày mười bốn của nửa tháng tối trong tháng Jyeṣṭha, đêm đại linh thiêng đã đến.

Verse 50

गुरुभिर्मुष्टिनिर्घातैर्दारयामास पंजरम् । शरांस्तान्भस्मसात्कृत्वा सर्परूपान्भयानकान्

Bằng những cú đấm nặng như búa, chàng đập vỡ chiếc lồng. Rồi thiêu cho những mũi tên hình rắn đáng sợ ấy thành tro, khiến chúng mất hết uy lực.

Verse 51

मोचयित्वा निरुद्धं तु ततश्चांतःपुरं ततः । प्रवेशयित्वा दुर्गा तु तत्रैवादर्शनं गता

Sau khi giải thoát người bị giam giữ, nàng liền đưa chàng vào nội cung. Dẫn chàng vào xong, Nữ Thần Durgā biến mất ngay tại chỗ ấy, trở nên vô hình.

Verse 52

इत्थं देव्याः प्रसादात्तु शिवशक्तेर्मुनीश्वर । कृच्छ्रमुक्तोनिरुद्धोभूत्सुखी चैव गतव्यथः

Như vậy, hỡi bậc chúa tể giữa các hiền triết, nhờ ân phúc của Nữ Thần—Chính là Śiva-Śakti, quyền năng thiêng liêng của Śiva—chàng được giải thoát khỏi khổ nạn và sự giam cầm, trở nên an vui, không còn ưu não.

Verse 53

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे ऊषाचरित्रे अनिरुद्धोषाविहारवर्णनंनाम त्रिपंचाशत्तमो ऽध्याय

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa—thuộc Rudra Saṃhitā thứ hai, trong Yuddha Khaṇḍa thứ năm—kết thúc chương thứ năm mươi ba, mang nhan đề “Mô tả cuộc du hí của Aniruddha và Ūṣā,” trong truyện Ūṣā.

Verse 54

पूर्वंवद्विजहारासौ तया स्वप्रियया सुखी । पीतपानस्सुरक्ताक्षस्स बाणसुतया ततः

Rồi như trước, chàng vui đùa hạnh phúc cùng người ái thê của mình. Sau đó, chàng rể của Bāṇa—đôi mắt đỏ vì men rượu—vẫn đắm chìm trong cuộc hoan lạc với ái nữ của Bāṇa.