Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 25

बाणासुरस्य क्रोधाज्ञा तथा अन्तःपुरयुद्धारम्भः

Bāṇāsura’s Wrathful Command and the Onset of Battle at the Inner Palace

Devanagari script

कुंभांड उवाच । नैतत्कर्तुं समुचितं कर्म देव विचार्यताम् । अस्मिन्हते हतो ह्यात्मा भवेदिति मतिर्मम

Transliteration

kuṃbhāṃḍa uvāca | naitatkartuṃ samucitaṃ karma deva vicāryatām | asminhate hato hyātmā bhavediti matirmama

Translation

Kumbhāṇḍa thưa rằng: “Ôi Deva, việc này không hợp đạo—xin Ngài hãy suy xét. Theo chỗ hiểu của tôi, nếu người này bị giết, thì tự ngã (ātman) cũng như bị giết vậy.”

Word by Word

• कुंभाण्डः: Kumbhāṇḍa
• कुंभाण्डः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kuṃbhāṇḍa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vac (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; demonstrative pronoun = 'this'

• कर्तुम्: to do
• कर्तुम्: Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
• Type: Verb
• Root: kṛ (धातु) → kartum (कृदन्त, तुमुन्/infinitive)
• Form: तुमुनन्त (infinitive): 'to do'

• समुचितम्: proper/appropriate
• समुचितम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: samucita (प्रातिपदिक; from sam-ucit)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; predicate adjective

• कर्म: act/deed
• कर्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: karman (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• देव: O lord
• देव: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (vocative), एकवचन

• विचार्यताम्: let it be considered
• विचार्यताम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vi-car (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/imperative), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोगार्थः: 'let it be considered'

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंस, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; 'in this (case/person)'

• हते: when slain
• हते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: han (धातु) → hata (कृदन्त, क्त)
• Form: भूतकृदन्त; सप्तमी, एकवचन, पुं/नपुंस; सति-सप्तमी: 'when (he) is slain'

• हतः: slain
• हतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: han (धातु) → hata (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate: 'is slain'

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: hi (अव्यय)
• Form: निपात (particle) expressing emphasis/reason

• आत्मा: self/soul
• आत्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ātman (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: bhū (धातु)
• Form: विधिलिङ् (potential/optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: iti (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्यसमाप्ति-निपात (quotative particle)

• मतिः: thought/opinion
• मतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: mati (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मम: of me/my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: mad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; possessive genitive

Speaker

Kumbhāṇḍa

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Mahādeva

Characters & Entities

• Kumbhāṇḍa
• Deva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse highlights dharma-vicāra (ethical discernment): even amid conflict, one must reflect before acting, recognizing the gravity of harming embodied beings and the karmic-spiritual weight such actions carry.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By urging reflection and restraint, the verse aligns with Saguna Shiva as the upholder of dharma and compassion; Linga-worship in the Shiva Purana is repeatedly linked with inner purification, not mere outward victory.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The practical takeaway is to pause for vicāra (self-inquiry) and mantra-smaraṇa before decisive action—such as silently recalling “Om Namaḥ Śivāya” to steady the mind and act in accordance with dharma.