Rig Veda 7.13.3 — Mandala 7, Sukta 13, Mantra 3

Sukta 7.13

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi) (traditional attribution for Maṇḍala 7)

Devata: Agni (especially Vaiśvānara aspect)

Chandas: Triṣṭubh (probable; standard for many RV 7 hymns/verses of this type)

Samhita Patha (Devanagari)

जातो यदग्ने भुवना व्यख्यः पशून्न गोपा इर्यः परिज्मा । वैश्वानर ब्रह्मणे विन्द गातुं यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

Transliteration

jā́to yád agne bhúvanā vyàkhyáḥ paśū́n na gopā́ iryàḥ parí-jmā́ | vaiśvā́nara bráhmaṇe vinda gātúṃ yūyáṃ pāta svastí-bhiḥ sadā́ naḥ ||

Translation

Hỡi Agni, khi Ngài sinh ra và phóng tầm nhìn khắp các thế giới, như người chăn giữ đàn (và các tia sáng), Ngài đi vòng quanh, thông suốt mọi nẻo. Hỡi Vaiśvānara, xin tìm cho brahman (lời/uy lực thánh) đang khát cầu một lối đi (gātu). Và hỡi các quyền năng thiêng, xin luôn gìn giữ chúng con bằng svasti (điềm lành, an ổn).

Word by Word

• जातः: born, arisen
• जातः: Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
• Type: Adjective/Participle
• Root: √जन् (जायते) / प्रातिपदिक: जात-

• यत्: when/that which
• यत्: (सम्बन्ध/उपपद) — यदा/यत्-सम्बन्धः
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि-

• भुवनानि: the worlds, beings/realms
• भुवनानि: Karma
• Type: Noun
• Root: भुवन-

• वि: apart, forth, distinctly
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• अख्यः: became manifest/renowned; was proclaimed
• अख्यः: Kartā (अग्नेः)
• Type: Verb (participle used predicatively)
• Root: √ख्या (आख्याते) / क्त-ppp: आख्य-

• पशून्: cattle, creatures
• पशून्: Karma
• Type: Noun
• Root: पशु-

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• गोपाः: a herdsman, protector of cattle
• गोपाः: Kartā (उपमान-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: गोपा- (गो + पा ‘protector’)

• ईर्यः: moving, hastening, active
• ईर्यः: Kartā (गोपाः-विशेषणम्)
• Type: Adjective/Participle
• Root: √ईर्/ईरय् (‘to set in motion, to go’) / ईर्य-

• परिज्मा: going around, roaming about
• परिज्मा: Kartā (गोपाः-विशेषणम्)
• Type: Adjective/Noun
• Root: परिज्मन्- (परि + √ज्म/जम् ‘to go’ > ‘going around’)

• वैश्वानर: O Vaiśvānara (Agni as ‘belonging to all men’)
• वैश्वानर: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: वैश्वानर-

• ब्रह्मणे: for the sacred formulation/prayer
• ब्रह्मणे: Sampradāna (हितार्थ/उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्-

• विन्द: find, obtain
• विन्द: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √विद् (विन्दति)

• गातुम्: path, way, access
• गातुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: गातु-

• यूयम्: you (all)
• यूयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• पात: protect
• पात: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √पा (पिबति/पाति ‘to protect’)

• स्वस्तिभिः: with well-being, with blessings
• स्वस्तिभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: स्वस्ति-

• सदा: always
• सदा: —
• Type: Indeclinable
• Root: सदा

• नः: us/our
• नः: Sampradāna/Adhikaraṇa (रक्षणस्य ‘us’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्