HomeRig VedaMandala 7Sukta 13Mantra 3
Previous Mantra

Mantra 3

Sukta 7.13

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi) (traditional attribution for Maṇḍala 7)
Devata: Agni (especially Vaiśvānara aspect)
Chandas: Triṣṭubh (probable; standard for many RV 7 hymns/verses of this type)

जातो यदग्ने भुवना व्यख्यः पशून्न गोपा इर्यः परिज्मा । वैश्वानर ब्रह्मणे विन्द गातुं यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

जा॒तो यद॑ग्ने॒ भुव॑ना॒ व्यख्य॑: प॒शून्न गो॒पा इर्य॒: परि॑ज्मा । वैश्वा॑नर॒ ब्रह्म॑णे विन्द गा॒तुं यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒: सदा॑ नः ॥

jā́to yád agne bhúvanā vyàkhyáḥ paśū́n na gopā́ iryàḥ parí-jmā́ | vaiśvā́nara bráhmaṇe vinda gātúṃ yūyáṃ pāta svastí-bhiḥ sadā́ naḥ ||

O Agni, when thou wert born and didst spread thy gaze over the worlds, like a herdsman guarding the rays (of light/knowledge), moving around and through all. O Vaiśvānara, discover for the soul’s aspiring Word (brahman) the path of passage; and may you (divine powers) guard us always with states of well-being.

जा॒तः । यत् । अ॒ग्ने॒ । भुव॑ना । वि । अख्यः॑ । प॒शून् । न । गो॒पाः । इर्यः॑ । परि॑ऽज्मा । वैश्वा॑नर । ब्रह्म॑णे । वि॒न्द॒ । गा॒तुम् । यू॒यम् । पा॒त॒ । स्व॒स्तिऽभिः॑ । सदा॑ । नः॒ ॥जातः । यत् । अग्ने । भुवना । वि । अख्यः । पशून् । न । गोपाः । इर्यः । परिज्मा । वैश्वानर । ब्रह्मणे । विन्द । गातुम् । यूयम् । पात । स्वस्तिभिः । सदा । नः ॥jātaḥ | yat | agne | bhuvanā | vi | akhyaḥ | paśūn | na | gopāḥ | iryaḥ | pari-jmā | vaiśvānara | brahmaṇe | vinda | gātum | yūyam | pāta | svasti-bhiḥ | sadā | naḥ

जातःborn, arisen
जातः:
Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Root√जन् (जायते) / प्रातिपदिक: जात-
यत्when/that which
यत्:
(सम्बन्ध/उपपद) — यदा/यत्-सम्बन्धः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि-
भुवनानिthe worlds, beings/realms
भुवनानि:
Karma
TypeNoun
Rootभुवन-
विapart, forth, distinctly
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
अख्यःbecame manifest/renowned; was proclaimed
अख्यः:
Kartā (अग्नेः)
TypeVerb (participle used predicatively)
Root√ख्या (आख्याते) / क्त-ppp: आख्य-
पशून्cattle, creatures
पशून्:
Karma
TypeNoun
Rootपशु-
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
गोपाःa herdsman, protector of cattle
गोपाः:
Kartā (उपमान-कर्तृ)
TypeNoun
Rootगोपा- (गो + पा ‘protector’)
ईर्यःmoving, hastening, active
ईर्यः:
Kartā (गोपाः-विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Root√ईर्/ईरय् (‘to set in motion, to go’) / ईर्य-
परिज्माgoing around, roaming about
परिज्मा:
Kartā (गोपाः-विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootपरिज्मन्- (परि + √ज्म/जम् ‘to go’ > ‘going around’)
वैश्वानरO Vaiśvānara (Agni as ‘belonging to all men’)
वैश्वानर:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootवैश्वानर-
ब्रह्मणेfor the sacred formulation/prayer
ब्रह्मणे:
Sampradāna (हितार्थ/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootब्रह्मन्-
विन्दfind, obtain
विन्द:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√विद् (विन्दति)
गातुम्path, way, access
गातुम्:
Karma
TypeNoun
Rootगातु-
यूयम्you (all)
यूयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद्
पातprotect
पात:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√पा (पिबति/पाति ‘to protect’)
स्वस्तिभिःwith well-being, with blessings
स्वस्तिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्वस्ति-
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा
नःus/our
नः:
Sampradāna/Adhikaraṇa (रक्षणस्य ‘us’)
TypePronoun
Rootअस्मद्