Adhyaya 18

Verse 1

भीष्मौवाच । अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन्श्रुतवानस्मि तत्त्वतः । अभिषेकं तु गायत्र्याः सदस्यत्र तथा कृतम्

Bhīṣma thưa: “Bạch Bà-la-môn, con đã được nghe đúng như thật, theo đúng chân lý; thật vô cùng kỳ diệu rằng ngay tại hội chúng này, nghi lễ abhiṣeka (quán đảnh) cho Gāyatrī quả đã được cử hành.”

Verse 2

विरोधं चैव सावित्र्या शापदानं तथा कृतम् । विष्णुना च यथा देवी सर्वस्थानेषु कीर्तिता

Lại cũng kể về sự xung đột với Sāvitrī và việc lời nguyền đã được tuyên ra như thế nào; đồng thời kể rằng Nữ Thần đã được Viṣṇu ca ngợi ở khắp mọi nơi.

Verse 3

गायत्री चापि रुद्रेण स्तुता च वरवर्णिनी । तं श्रुत्वा प्रतिमात्मानं विस्तरेण पितामहम्

Và Gāyatrī—đấng có dung sắc thù thắng—cũng được Rudra tán dương. Nghe vậy, Đấng Tổ Phụ (Brahmā), tự thân là hình mẫu nguyên sơ, liền nói rõ ràng, tường tận.

Verse 4

प्रहृष्टानि च रोमाणि प्रशांतं च मनो मम । श्रुत्वा मे परमा प्रीतिः कौतूहलमथैव हि

Lông tóc ta dựng đứng mà tâm trí lại an tịnh. Nghe điều ấy, ta tràn đầy hỷ lạc tối thượng, và quả thật cũng khởi lên niềm hiếu kỳ lớn lao.

Verse 5

नारायणस्तु भगवान्कृत्वा तां परमां च वै । ब्रह्मपत्न्याः स्तुतिं भक्त्या न्यस्यतां पर्वतोपरि

Bấy giờ Đức Thế Tôn Nārāyaṇa, sau khi soạn nên bài tán tụng tối thượng ấy, đã với lòng bhakti cung kính đặt lời ca ngợi dành cho phối ngẫu của Phạm Thiên trên đỉnh núi.

Verse 6

उवाच वचनं विष्णुस्तुष्टिपुष्टिप्रदायकम् । श्रीमति ह्रीमती चैव या च देवीश्वरी तथा

Viṣṇu cất lời ban sự thỏa mãn và dưỡng nuôi—ngỏ cùng Śrīmatī, Hrīmatī, và cả Đấng Devīśvarī, Nữ Thần Tối Thượng ngự trị.

Verse 7

एतदेव श्रुतं ब्रह्मंस्तव वक्त्राद्विनिःसृतम् । उत्तरं तत्र यद्भूतं यच्च तस्मिन्स्थले कृतम्

“Hỡi Brahmā, chính điều ấy ta đã nghe từ miệng ngài thốt ra. Nay xin hãy nói: tại đó về sau đã xảy ra việc gì, và nơi ấy đã được làm những gì?”

Verse 8

आनुपूर्व्या च तत्सर्वं भगवान्वक्तुमर्हति । श्रुतेन मे देहशुद्धिर्भविष्यति न संशयः

Xin Đức Thế Tôn hoan hỷ giảng bày tất cả theo đúng thứ tự; chỉ cần được nghe, thân ta sẽ được thanh tịnh—không còn nghi ngờ gì.

Verse 9

पुलस्त्य उवाच । यजतः पुष्करे तस्य देवस्य परमेष्ठिनः । शृणुराजन्निदं चित्रं पूर्वमेव यथाकृतम्

Pulastya nói: “Tâu đức vua, xin lắng nghe chuyện kỳ diệu này—như đã diễn ra thuở xưa—khi thần Parameṣṭhin (Phạm Thiên Brahmā) đang cử hành tế lễ tại Puṣkara.”

Verse 10

आदौ कृतयुगे तस्मिन्यजमाने पितामहे । मरीचिरंगिराश्चैव पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः

Vào buổi đầu của Kṛta Yuga ấy, khi Đấng Tổ Phụ (Brahmā) đang cử hành tế lễ, có Marīci và Aṅgiras, cùng với Pulastya, Pulaha và Kratu hiện diện.

Verse 11

दक्षः प्रजापतिश्चैव नमस्कारं प्रचक्रिरे । विद्योतमानाः पुरुषाः सर्वाभरणभूषिताः

Dakṣa và các Prajāpati cũng cúi mình đảnh lễ. Những người hiện diện rực sáng huy hoàng, được trang sức bằng đủ mọi loại bảo sức.

Verse 12

उपनृत्यंति देवेशं विष्णुमप्सरसां गणाः । ततो गंधर्वतूर्यैस्तु प्रतिनंद्य विहायसि

Các đoàn Apsarā múa trước mặt Viṣṇu, Đấng Chúa Tể của chư thiên; rồi giữa hư không, họ tán dương Ngài cùng tiếng nhạc khí của các Gandharva.

Verse 13

बहुभिः सह गंधर्वैः प्रगायति च तुंबरुः । महाश्रुतिश्चित्रसेन ऊर्णायुरनघस्तथा

Cùng với nhiều Gandharva, Tumburu cất tiếng ca; và cũng có Mahāśruti, Citraseṇa, Ūrṇāyu cùng Anagha thanh tịnh, không tội lỗi (hiện diện).

Verse 14

गोमायुस्सूर्यवर्चाश्च सोमवर्चाश्च कौरव । युगपच्च तृणायुश्च नंदिश्चित्ररथस्तथा

Hỡi Kaurava, còn có Gomāyu, Sūryavarcā và Somavarcā; cũng vậy Yugapat, Tṛṇāyu, Nandi và cả Citraratha nữa.

Verse 15

त्रयोदशः शालिशिराः पर्जन्यश्च चतुर्दशः । कलिः पंचदशश्चात्र तारकश्चात्र षोडशः

Tại đây, vị thứ mười ba là Śāliśira; vị thứ mười bốn là Parjanya; vị thứ mười lăm ở đây là Kali; và vị thứ mười sáu ở đây là Tāraka.

Verse 16

हाहाहूहूश्च गंधर्वो हंसश्चैव महाद्युतिः । इत्येते देवगंधर्वा उपगायंति ते विभुम्

Gandharva Hāhāhūhū và Haṁsa nữa—rực rỡ đại quang—như vậy các Thiên Gandharva ấy ca tụng Đấng Tối Thượng.

Verse 17

तथैवाप्सरसो दिव्या उपनृत्यंति तं विभुं । धातार्यमा च सविता वरुणोंशो भगस्तथा

Cũng vậy, các Apsaras thiên giới múa hầu trước Đấng Vibhū oai lực; và Dhātā, Aryamā, Savitṛ, Varuṇa, Aṃśa cùng Bhaga cũng (tôn kính Ngài).

Verse 18

इंद्रो विवस्वान्पूषा च त्वष्टा पर्जन्य एव च । इत्येते द्वादशादित्या ज्वलंतो दीप्ततेजसः

Indra, Vivasvān (Mặt Trời), Pūṣan, Tvāṣṭṛ và Parjanya nữa—đó là (trong) mười hai Āditya, rực cháy với quang huy chói lọi.

Verse 19

चक्रुरस्मिन्सुरेशाश्च नमस्कारं पितामहे । मृगव्याधश्च शर्वश्च निरृतिश्च महायशाः

Bấy giờ các bậc chúa tể của chư thiên cúi đầu đảnh lễ Pitāmaha (Phạm Thiên Brahmā). Mṛgavyādha, Śarva và Nirṛti lừng danh cũng đồng dâng lễ bái kính.

Verse 20

अजैकपादहिर्बुध्न्यः पिनाकी चापराजितः । भवो विश्वेश्वरश्चैव कपर्दी च विशांपते

Hỡi bậc chúa của muôn dân, Ngài là Ajaikapād và Ahirbudhnya; đấng cầm Pināka; đấng bất khả chiến bại; Bhava; Viśveśvara; và cũng là Kapardī.

Verse 21

स्थाणुर्भगश्च भगवान्रुद्रास्तत्रावतस्थिरे । अश्विनौ वसवश्चाष्टौ मरुतश्च महाबलाः

Tại đó, Sthāṇu, Bhaga và các Rudra tôn quý an vị. Hai vị Aśvin, tám Vasu và các Marut đại lực cũng hiện diện đứng chầu.

Verse 22

विश्वेदेवाश्च साध्याश्च तस्मै प्रांजलयः स्थिताः । शेषाद्यास्तु महानागा वासुकिप्रमुखाहयः

Các Viśvedevas và các Sādhyas đứng trước Ngài, chắp tay cung kính. Các đại Nāga bắt đầu từ Śeṣa, cùng các loài rắn do Vāsuki đứng đầu, cũng đều hiện đến.

Verse 23

काश्यपः कंबलश्चापि तक्षकश्च महाबलः । एते नागा महात्मानस्तस्मै प्रांजलयः स्थिताः

Kāśyapa, Kambala và Takṣaka đại lực—những Nāga bậc đại tâm ấy đứng trước Ngài, chắp tay kính lễ.

Verse 24

तार्क्ष्यश्चारिष्टनेमिश्च गरुडश्च महाबलः । वारुणिश्चैवारुणिश्च वैनतेया व्यवस्थिताः

Tārkṣya, Ariṣṭanemi, Garuḍa đại lực, cùng Vāruṇi và Aruṇi—những Vainateya ấy đều đứng chực sẵn, nghiêm trang chuẩn bị.

Verse 25

नारायणश्च भगवान्स्वयमागत्य लोकवान् । प्राह लोकगुरुं श्रीमान्सहसर्वैर्महर्षिभिः

Bấy giờ Bhagavān Nārāyaṇa, đấng lừng danh trong cõi đời, tự thân quang lâm; và trước mặt hết thảy đại thánh hiền, Ngài vinh hiển ngỏ lời cùng vị Thầy của muôn loài.

Verse 26

त्वया ततमिदं सर्वं त्वया सृष्टं जगत्पते । तस्माल्लोकेश्वरश्चासि पद्मयोने नमोस्तु ते

Muôn sự đều thấm nhuần bởi Ngài; vũ trụ này do Ngài tạo dựng, hỡi Chúa tể thế gian. Vì thế Ngài thật là Đấng Chủ của các cõi. Hỡi bậc sinh từ hoa sen, con xin đảnh lễ Ngài.

Verse 27

यदत्र ते मया कार्यं कर्तव्यं च तदादिश । एवं प्रोवाच भगवान्सार्धं देवर्षिभिः प्रभुः

“Bất cứ việc gì nơi đây con phải làm cho Ngài—bất cứ bổn phận nào cần thực hiện—xin Ngài truyền dạy.” Đấng Bhagavān, bậc Chủ tể, đã nói như vậy cùng các devarṣi.

Verse 28

नमस्कृत्य सुरेशाय ब्रह्मणेऽव्यक्तजन्मने । स च तत्रस्थितो ब्रह्मा तेजसा भासयन्दिशः

Sau khi đảnh lễ Đấng Chúa tể chư thiên—Phạm Thiên (Brahmā) có sự giáng sinh vi diệu khó hiển lộ—Ngài vẫn an trụ tại đó, lấy quang huy của mình chiếu sáng mười phương.

Verse 29

श्रीवत्सलोमसंच्छन्नो हेमसूत्रेण राजता । सुरर्षिप्रतिमः श्रीमान्स्वयंभूर्भूतभावनः

Được phủ bởi dấu lông Śrīvatsa và rực sáng với sợi chỉ vàng, Ngài hiện ra như bậc thánh hiền cõi trời—uy nghi, tự sinh (svayaṃbhū) và là Đấng nuôi dưỡng muôn loài.

Verse 30

शुचिरोमा महावक्षाः सर्वतेजोमयः प्रभुः । यो गतिः पुण्यशीलानामगतिः पापकर्मणां

Đức Chúa—lông tóc thanh tịnh, ngực rộng lớn, và tràn đầy mọi quang huy—là nẻo về của người có hạnh phúc đức; còn kẻ tạo nghiệp ác thì đối với họ Ngài là ‘vô lộ’, không nơi nương tựa.

Verse 31

योगसिद्धा महात्मानो यं विदुर्लोकमुत्तमं । यस्याष्टगुणमैश्वर्यं यमाहुर्देवसत्तमम्

Các bậc đại hồn đã viên mãn yoga biết Ngài là cõi giới tối thượng; Ngài có uy lực chủ tể tám phần (aṣṭa-guṇa aiśvarya) nên được xưng tụng là bậc tối thắng trong hàng chư thiên.

Verse 32

यं प्राप्य शाश्वतं विप्रा नियता मोक्षकांक्षिणः । जन्मनो मरणाच्चैव मुच्यंते योगभाविताः

Khi đạt đến Ngài—Đấng vĩnh hằng—hỡi các bà-la-môn, những người cầu giải thoát, giữ giới luật, được yoga làm cho thuần thục, liền được giải thoát khỏi cả sinh và tử.

Verse 33

यदेतत्तप इत्याहुः सर्वाश्रमनिवासिनः । सेवंसेवं यताहारा दुश्चरं व्रतमास्थिताः

Đó chính là điều mà người ở mọi āśrama gọi là ‘khổ hạnh’ (tapas): sống với thực phẩm tiết chế, phụng sự hết lần này đến lần khác, và thọ trì một lời nguyện khó thực hành.

Verse 34

योनंत इति नागेषु प्रोच्यते सर्वयोगिभिः । सहस्रमूर्द्धा रक्ताक्षः शेषादिभिरनुत्तमैः

Trong hàng Nāga, mọi bậc du-gi đều tôn xưng Ngài là “Yonanta”; Ngài có ngàn đầu, mắt đỏ, tối thượng—đứng đầu giữa Śeṣa và các loài rắn tôn quý khác.

Verse 35

यो यज्ञ इति विप्रेंद्रैरिज्यते स्वर्गलिप्सुभिः । नानास्थानगतिः श्रीमानेकः कविरनुत्तमः

Đấng được các bậc Bà-la-môn tối thượng—những người khát cầu cõi trời—tôn thờ với danh xưng “Yajña” (Đại Tế) chính là vị Thánh hiền–thi sĩ duy nhất, rực rỡ và vô song, du hành qua nhiều trú xứ và cảnh giới.

Verse 36

यं देवं वेत्ति वेत्तारं यज्ञभागप्रदायिनं । वृषाग्निसूर्यचंद्राक्षं देवमाकाशविग्रहं

Ai thật sự biết vị Thần ấy—Đấng Toàn tri, Bậc Tri giả của mọi điều, Đấng ban phần tế lễ—có đôi mắt là Bò Thánh, Lửa, Mặt Trời và Mặt Trăng; và có thân tướng như hư không, trùm khắp muôn phương.

Verse 37

तं प्रपद्यामहे देवं भगवन्शरणार्थिनः । शरण्यं शरणं देवं सर्वदेवभवोद्भवं

Chúng con, những kẻ cầu nương tựa nơi Bhagavān, xin quy y vị Thần ấy—Đấng đáng nương tựa, chính là nơi nương tựa, và từ Ngài mà sự hiện hữu của mọi chư thiên phát sinh.

Verse 38

ऋषीणां चैव स्रष्टारं लोकानां च सुरेश्वरं । प्रियार्थं चैव देवानां सर्वस्य जगतः स्थितौ

Ngài là Đấng tạo dựng các ṛṣi, là Chúa tể các thế giới, là Đấng tối thượng của chư thiên; Ngài an lập vì điều lợi ái của các deva và để gìn giữ sự bền vững của toàn thể vũ trụ.

Verse 39

कव्यं पितॄणामुचितं सुराणां हव्यमुत्तमं । येन प्रवर्तितं सर् तं नतास्मस्सुरोत्तमं

Lễ vật kavya hợp với các bậc Tổ tiên và lễ hiến havya tối thượng dâng chư Thiên—Đấng khiến mọi sự vận hành; chúng con cúi đầu đảnh lễ vị Thiên tối thắng ấy.

Verse 40

त्रेताग्निना तु यजता देवेन परमेष्ठिना । यथासृष्टिः कृता पूर्वं यज्ञसृष्टिस्तथा पुनः

Nhưng khi đức Parameṣṭhin (Phạm Thiên) cử hành tế lễ với ba ngọn lửa thiêng, thì như thuở trước đã có sự tạo thành, nay lại một lần nữa sự tạo thành khởi lên từ chính tế lễ ấy.

Verse 41

तथा ब्रह्माप्यनंतेन लोकानां स्थितिकारिणा । अन्वास्यमानो भगवान्वृद्धोप्यथ च बुद्धिमान्

Cũng vậy, đức Phạm Thiên—dẫu đã già nhưng vẫn minh triết—được Ananta, bậc thần linh nâng đỡ sự an trụ của các thế giới, kề cận phụng sự.

Verse 42

यज्ञवाटमचिंत्यात्मा गतस्तत्र पितामहः । धनाढ्यैरृत्विजैः पूर्णं सदस्यैः परिपालितम्

Bấy giờ đức Pitāmaha (Phạm Thiên), với bản thể khó thể nghĩ bàn, đi đến khu đàn tế, nơi đầy đủ các vị ṛtvij giàu có và được hội chúng trong nghi lễ chăm nom cẩn trọng.

Verse 43

गृहीतचापेन तदा विष्णुना प्रभविष्णुना । दैत्यदानवराजानो राक्षसानां गणाः स्थिताः

Khi ấy, lúc đức Viṣṇu hùng lực, toàn năng, cầm lấy cây cung, các vua của loài Daitya và Dānava cùng các toán Rākṣasa đều đứng sẵn, chuẩn bị giao chiến.

Verse 44

आत्मानमात्मना चैव चिंतयामास वै द्रुतं । चिंतयित्वा यथातत्वं यज्ञं यज्ञः सनातनः

Bấy giờ Yajña vĩnh cửu—Đấng là hiện thân của tế lễ—nhanh chóng quán niệm chính mình bằng tự ngã (Ātman) của Ngài; và sau khi suy xét đúng theo chân tánh, Ngài khởi lập yajña trong bản thể cốt yếu của nó.

Verse 45

वरणं तत्र भगवान्कारयामास ऋत्विजाम् । भृग्वाद्या ऋत्विजश्चापि यज्ञकर्मविचक्षणाः

Tại đó, Đức Bhagavān sắp đặt việc tuyển chọn các ṛtvij (tư tế chủ lễ)—Bhrigu và các vị khác—những người tinh thông và sáng suốt trong các nghi thức yajña.

Verse 46

चक्रुर्बह्वृचमुख्यैश्च प्रोक्तं पुण्यं यदक्षरं । शुश्रुवुस्ते मुनिश्रेष्ठा वितते तत्र कर्मणि

Họ cử hành nghi lễ; và các vị Bahvṛc hàng đầu tụng đọc những âm tiết thánh thiện, công đức. Khi pháp sự được triển khai trọn vẹn tại đó, các bậc hiền triết tối thượng lắng nghe.

Verse 47

यज्ञविद्या वेदविद्या पदक्रमविदां तथा । घोषेण परमर्षीणां सा बभूव निनादिना

Nàng trở thành Yajña-vidyā, Veda-vidyā, và cả sở học của những người thông thạo lối tụng từng từ theo thứ lớp (pada-krama); vang dội như tiếng nâda hùng tráng từ lời xướng tụng của các bậc đại thánh hiền tối thượng.

Verse 48

यज्ञसंस्तरविद्भिश्च शिक्षाविद्भिस्तथा द्विजैः । शब्दनिर्वचनार्थज्ञैः सर्वविद्याविशारदैः

—do những người am tường sự sắp đặt của yajña (yajña-saṁstara), do các Brāhmaṇa dvija tinh thông śikṣā (ngữ âm và phép phát âm), do các bậc hiểu rõ phép giải nguyên và ý nghĩa của từ (nirvacana), và do những học giả thông suốt mọi ngành học.

Verse 49

मीमांसा हेतुवाक्यज्ञैः कृता नानाविधा मुखे । तत्र तत्र च राजेंद्र नियतान्संशितव्रतान्

Hỡi đấng vương giả, những cuộc biện luận Mīmāṁsā muôn hình vạn trạng do các bậc tinh thông lý luận và lời chứng lập thành; và ở khắp nơi đều thấy những người kỷ luật, kiên cố trong thệ nguyện, giữ gìn các pháp hành được quy định.

Verse 50

जपहोमपरान्मुख्यान्ददृशुस्तत्रवै द्विजान् । यज्ञभूमौ स्थितस्तस्यां ब्रह्मा लोकपितामहः

Chính tại đó, họ thấy các dvija Bà-la-môn bậc nhất, chuyên tâm tụng niệm thần chú và cử hành lễ hỏa cúng; và trên yajnabhūmi ấy, Phạm Thiên Brahmā—bậc Pitāmaha, cha của muôn cõi—đứng uy nghi.

Verse 51

सुरासुरगुरुः श्रीमान्सेव्यमानः सुरासुरैः । उपासते च तत्रैनं प्रजानां पतयः प्रभुं

Tại đó, đấng Chủ Tể rực rỡ—bậc Đạo sư của cả chư thiên lẫn a-tu-la—được chư thiên và a-tu-la đồng lòng phụng sự, tôn kính và thờ lạy; các vị chúa của muôn loài cũng kính ngưỡng đấng Tối Thượng ấy।

Verse 52

दक्षो वसिष्ठः पुलहो मरीचिश्च द्विजोत्तमः । अंगिरा भृगुरत्रिश्च गौतमो नारदस्तथा

Hỡi bậc dvija tối thượng, nơi ấy có Dakṣa, Vasiṣṭha, Pulaha và Marīci; lại có Aṅgiras, Bhṛgu, Atri, Gautama, và cả Nārada nữa.

Verse 53

विद्यामानमंतरिक्षं वायुस्तेजो जलं मही । शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गंधस्तथैव च

Nơi ấy có tri thức, khoảng không trung gian (antarikṣa), gió, hỏa quang, nước và đất; và cũng có âm thanh, xúc chạm, sắc tướng, vị, cùng hương thơm.

Verse 54

विकृतश्च विकारश्च यच्चान्यत्कारणं महत् । ऋग्यजुः सामाथर्वाख्या वेदाश्चत्वार एव च

Hình tướng đã hiển lộ cùng mọi biến đổi của nó, và bất cứ điều gì là nguyên lý nhân quả vĩ đại—cũng vậy, Kinh Veda chỉ có bốn: Ṛg, Yajus, Sāma và Atharva.

Verse 55

शब्दः शिक्षा निरुक्तं च कल्पश्च्छंदः समन्विताः । आयुर्वेद धनुर्वेदौ मीमांसा गणितं तथा

Śabda (ngữ pháp), Śikṣā (ngữ âm), Nirukta (từ nguyên), Kalpa (nghi lễ), và Chandas (niêm luật) đều được bao gồm; cũng vậy có Ayurveda, Dhanurveda, Mīmāṃsā và cả toán học.

Verse 56

हस्त्यश्वज्ञानसहिता इतिहाससमन्विताः । एतैरंगैरुपांगैश्च वेदाः सर्वे विभूषिताः

Cùng với tri thức về voi và ngựa, và được kèm theo các Itihāsa (sử truyện truyền thống), mọi Kinh Veda đều được trang nghiêm bởi các chi phần và chi phụ này.

Verse 57

उपासते महात्मानं सहोंकारं पितामहं । तपश्च क्रतवश्चैव संकल्पः प्राण एव च

Họ phụng thờ Pitāmaha (Phạm Thiên) bậc đại tâm, cùng với âm tiết thiêng Oṃ; và cũng phụng thờ khổ hạnh (tapas), các lễ tế (kratu), chí nguyện (saṅkalpa), cùng prāṇa—hơi thở sinh mệnh.

Verse 58

एते चान्ये च बहवः पितामहमुपस्थिताः । अर्थो धर्मश्च कामश्च द्वेषो हर्षश्च सर्वदा

Những điều ấy và còn nhiều điều khác đứng hầu trước Pitāmaha—artha (tài vật), dharma (chánh pháp), kāma (dục vọng), dveṣa (oán ghét) và harṣa (hoan hỷ), luôn luôn hiện diện.

Verse 59

शुक्रो बृहस्पतिश्चैव संवर्तो बुध एव च । शनैश्चरश्च राहुश्च ग्रहाः सर्वे तथैव च

Cũng vậy có Śukra (Kim tinh), Bṛhaspati (Mộc tinh), Saṃvarta, Budha (Thủy tinh), cùng Śanaiścara (Thổ tinh) và Rāhu—quả thật hết thảy các graha (các hành tinh/ảnh hưởng thiên giới) cũng đều như thế.

Verse 60

मरुतो विश्वकर्मा च पितरश्चापि भारत । दिवाकरश्च सोमश्च ब्रह्माणं पर्युपासते

Hỡi Bhārata, các Marut, Viśvakarmā và các Pitṛ, cùng Mặt Trời và Mặt Trăng—thảy đều chí kính phụng thờ Brahmā.

Verse 61

गायत्री दुर्गतरणी वाणी सप्तविधा तथा । अक्षराणि च सर्वाणि नक्षत्राणि तथैव च

Gayatrī—đấng giúp vượt qua mọi gian nan; Vāṇī (Lời thiêng) trong bảy thể; hết thảy các mẫu tự; và cũng vậy, toàn thể các nakṣatra (tú nguyệt) nữa.

Verse 62

भाष्याणि सर्वशास्त्राणि देहवंति विशांपते । क्षणा लवा मुहूर्ताश्च दिनं रात्रिस्तथैव च

Hỡi bậc chúa của loài người, có các bhāṣya (luận giải) và mọi śāstra; có các hữu tình mang thân; và các lượng thời gian—kṣaṇa, lava, muhūrta—cùng ngày và đêm.

Verse 63

अर्द्धमासाश्च मासाश्च क्रतवः सर्व एव च । उपासते महात्मानं ब्रह्माणं दैवतैः सह

Các nửa tháng (pakṣa) và các tháng, cùng hết thảy các kratu (nghi lễ tế tự)—đều cùng chư thiên phụng thờ Brahmā, bậc đại hồn (mahātmā).

Verse 64

अन्याश्च देव्यः प्रवरा ह्रीः कीर्तिर्द्युतिरेव च । प्रभा धृतिः क्षमा भूतिर्नीतिर्विद्या मतिस्तथा

Và còn có các Nữ Thần ưu việt khác: Hri (đức khiêm nhu), Kirti (danh tiếng), Dyuti (huy hoàng); Prabha (quang minh), Dhriti (kiên định), Kshama (nhẫn nhục), Bhuti (phú túc); Niti (chánh hạnh), Vidya (tri thức) và Mati (trí tuệ) nữa.

Verse 65

श्रुतिः स्मृतिस्तथा क्षांतिः शांतिः पुष्टिस्तथा क्रिया । सर्वाश्चाप्सरसो दिव्या नृत्यगीतविशारदाः

Cũng có Śruti và Smṛti, cùng với Kṣānti (nhẫn nại), Śānti (an hòa), Puṣṭi (bồi dưỡng) và Kriyā (hành trì thiêng). Và hết thảy các Apsaras cõi trời—những tiên nữ thần diệu—đều tinh thông múa và hát.

Verse 66

उपतिष्ठंति ब्रह्माणं सर्वास्ता देवमातरः । विप्रचित्तिः शिविः शंकुरयःशंकुस्तथैव च

Tất cả các Thánh Mẫu ấy đều đến hầu cận Đức Phạm Thiên (Brahmā); và Vipracitti, Śivi, Śaṅku, cùng Ayaḥśaṅku cũng đồng đến.

Verse 67

वेगवान्केतुमानुग्रः सोग्रो व्यग्रो महासुरः । परिघः पुष्करश्चैव सांबोश्वपतिरेव च

Vegavān, Ketumān, Ugra, Sogra, Vyagra, cùng Đại A-tu-la mang danh Mahāsura; Parigha, Puṣkara, và cả Sāmbha với Aśvapati nữa (đều hiện diện).

Verse 68

प्रह्लादोथ बलि कुंभः संह्रादो गगनप्रियः । अनुह्रादो हरिहरौ वराहश्च कुशो रजः

Cũng có Prahlāda, Bali, Kumbha, Saṃhrāda và Gaganapriya; lại có Anuhrāda, Hari và Hara, Varāha, Kuśa và Raja nữa.

Verse 69

योनिभक्षो वृषपर्वा लिंगभक्षोथ वै कुरुः । निःप्रभः सप्रभः श्रीमांस्तथैव च निरूदरः

Hỡi Kuru! Có kẻ trở thành kẻ ăn yoni (tử cung), có kẻ thành bò với các khớp gân guốc; lại có kẻ ăn liṅga—quả đúng như vậy. Có kẻ vô quang, có kẻ rực sáng và phú quý; và cũng có kẻ trở thành vô phúc (không bụng).

Verse 70

एकचक्रो महाचक्रो द्विचक्रः कुलसंभवः । शरभः शलभश्चैव क्रपथः क्रापथः क्रथः

Ekacakra, Mahācakra, Dvicakra, Kulasaṃbhava; Śarabha và Śalabha; cùng Krapatha, Krāpatha và Kratha—đó là những danh xưng được nêu.

Verse 71

बृहद्वांतिर्महाजिह्वः शंकुकर्णो महाध्वनिः । दीर्घजिह्वोर्कनयनो मृडकायो मृडप्रियः

Ngài có eo rộng, lưỡi lớn, tai như vỏ ốc và tiếng vang như sấm; lưỡi dài, mắt như mặt trời, thân thể nhu hòa, và được Mṛḍa (Śiva) yêu mến.

Verse 72

वायुर्गरिष्ठो नमुचिश्शम्बरो विज्वरो विभुः । विष्वक्सेनश्चंद्रहर्ता क्रोधवर्द्धन एव च

Vāyu, Gariṣṭha, Namuci, Śambara, Vijvara, Vibhu; Viṣvaksena, Candraharta; và cả Krodhavardhana—đều là những danh hiệu ấy.

Verse 73

कालकः कलकांतश्च कुंडदः समरप्रियः । गरिष्ठश्च वरिष्ठश्च प्रलंबो नरकः पृथुः

Kālaka; Kalakānta; Kuṇḍada; bậc ưa chiến trận; Gariṣṭha là kẻ nặng nề nhất; Variṣṭha là bậc ưu việt nhất; Pralamba; Naraka; và Pṛthu—đó là những danh xưng được nêu.

Verse 74

इंद्रतापन वातापी केतुमान्बलदर्पितः । असिलोमा सुलोमा च बाष्कलि प्रमदो मदः

Indratāpana, Vātāpī, Ketumān, Baladarpita; Asilomā, Sulomā, Bāṣkali, Pramada và Mada—đó là những danh xưng được nêu ra.

Verse 75

सृगालवदनश्चैव केशी च शरदस्तथा । एकाक्षश्चैव राहुश्च वृत्रः क्रोधविमोक्षणः

Lại có Sṛgālavadana, Keśī và Śarada; cùng Ekākṣa, Rāhu, Vṛtra và Krodha-vimokṣaṇa.

Verse 76

एते चान्ये च बहवो दानवा बलवर्द्धनाः । ब्रह्माणं पर्युपासंत वाक्यं चेदमथोचिरे

Những vị ấy và nhiều Dānavas khác, sức lực ngày càng tăng trưởng, đứng hầu cận quanh Brahmā; rồi họ thưa lên những lời này.

Verse 77

त्वया सृष्टाः स्म भगवंस्त्रैलोक्यं भवता हि नः । दत्तं सुरवरश्रेष्ठ देवेभ्यधिकाः कृताः

Bạch Bhagavān, chúng con do Ngài tạo dựng; quả thật, chính Ngài đã ban cho chúng con cõi tam giới này. Bậc tối thượng trong hàng chư thiên, Ngài đã khiến chúng con vượt trội cả các deva.

Verse 78

भगवन्निह किं कुर्मो यज्ञे तव पितामह । यद्धितं तद्वदास्माकं समर्थाः कार्यनिर्णये

Bạch Bhagavān, bạch Pitāmaha, trong lễ tế yajña này chúng con nên làm gì tại đây? Xin nói điều lợi ích cho chúng con; chúng con đủ khả năng thi hành quyết định trong việc này.

Verse 79

किमेभिस्ते वराकैश्च अदितेर्गर्भसंभवैः । दैवतैर्निहतैः सर्वैः पराभूतैश्च सर्वदा

Những người con khốn hèn của ngươi, sinh từ thai Aditi, có ích gì? Các chư thiên ấy đều đã bị giết và luôn luôn bại trận.

Verse 80

पितामहोसि सर्वेषामस्माकं दैवतैः सह । तव यज्ञसमाप्तौ च पुनरस्मासु दैवतैः

Ngài là bậc Pitāmaha của tất cả chúng con, cùng với chư thiên. Khi lễ tế yajña của Ngài viên mãn, xin Ngài lại trở về với chúng con cùng các thần linh.

Verse 81

श्रियं प्रति विरोधश्च भविष्यति न संशयः । इदानीं प्रेक्षणं कुर्मः सहिताः सर्वदानवैः

Chắc chắn sẽ có sự đối nghịch đối với Śrī (phúc lộc), điều ấy không nghi ngờ. Nay chúng ta hãy cùng toàn thể Dānava đi đến chứng kiến.

Verse 82

पुलस्त्य उवाच । सगर्वं तु वचस्तेषां श्रुत्वा देवो जनार्दनः । शक्रेण सहितः शंभुमिदमाह महायशाः

Pulastya nói: Nghe những lời kiêu mạn của họ, đấng Janārdana thiêng liêng, lẫy lừng danh tiếng, cùng với Śakra (Indra), đã nói với Śambhu (Śiva) như sau.

Verse 83

विघ्नं प्रकर्तुं वै रुद्र आयाता दनुपुंगवाः । ब्रह्मणामंत्रिताश्चेह विघ्नार्थं प्रयतंति ते

Quả thật, các Dānava bậc nhất đã đến đó để gây nên chướng ngại, do Rudra triệu gọi. Và trong việc này, được Brahmā mời đến, họ nỗ lực tại đây chỉ nhằm mục đích cản trở.

Verse 84

अस्माभिस्तु क्षमाकार्या यावद्यज्ञः समाप्यते । समाप्ते तु क्रतावस्मिन्युद्धं कार्यं दिवौकसां

Chúng ta phải nhẫn nhịn cho đến khi lễ tế yajña hoàn tất. Nhưng khi nghi lễ này kết thúc, chư thiên nơi cõi trời phải bước vào chiến trận.

Verse 85

यथानिर्दानवा भूमिस्तथा कार्यं त्वया विभो । जयार्थं चेह शक्रस्य भवता च मया सह

Như đất đã được làm cho sạch khỏi bọn Dānava, thì công việc này cũng phải do Ngài thực hiện, hỡi bậc Đại Hùng—vì thắng lợi của Śakra tại đây—cùng với ta.

Verse 86

द्विजानां परिवेष्टारो मरुतः परिकल्पिताः । दानवानां धनं यच्च गृहीत्वा तद्यजामहे

Các Marut đã được chỉ định làm người hầu cận phục dịch các bậc dvija. Và của cải nào của bọn Dānava mà chúng ta đã thu lấy—chính bằng của ấy, chúng ta cử hành lễ yajña này.

Verse 87

अत्रागतेषु विप्रेषु दुःखितेषु जनेष्विह । व्ययं तस्य करिष्यामो दासभावे निवेशिताः

Khi các vị vipra và những người khốn khổ đến đây, thì chúng ta—an trú trong tâm thế của kẻ phụng sự—sẽ gánh lấy mọi chi phí cho họ.

Verse 88

वदंतमेवं तं विष्णुं ब्रह्मा वचनमब्रवीत् । एते दनुसुताः क्रुद्धा युष्माकं कोपनेप्सिताः

Khi Viṣṇu nói như vậy, Brahmā liền thưa: “Những người con của Danu này đã nổi giận, và họ muốn khơi dậy cơn thịnh nộ của Ngài.”

Verse 89

भवता च क्षमा कार्या रुद्रेण सह दैवतैः । कृते युगावसाने तु समाप्तिं चक्रतौ गते

Ngài cũng nên ban lòng tha thứ, cùng với Rudra và chư thiên khác, khi Kṛta Yuga đến hồi tận cùng và vòng chu kỳ thời đại đi đến chỗ viên mãn.

Verse 90

मया च प्रेषिता यूयमेते च दनुपुंगवाः । संधिर्वा विग्रहो वापि सर्वैः कार्यस्तदैव हि

Ta đã sai các ngươi đi, và cả những bậc ưu tú trong hàng Dānavas này nữa; vì vậy tất cả các ngươi phải lập tức làm nên hoặc hòa ước, hoặc chiến tranh.

Verse 91

पुलस्त्य उवाच । पुनस्तान्दानवान्ब्रह्मा वाक्यमाह स्वयंप्रभुः । दानवैर्न विरोधोत्र यज्ञे मम कथंचन

Pulastya nói: Bấy giờ Đấng Tự Sinh Brahmā lại bảo với các Dānavas ấy rằng: “Trong lễ tế (yajña) của Ta tại đây, tuyệt đối chớ có sự xung đột với các Dānavas—dù trong bất cứ trường hợp nào.”

Verse 92

मैत्रभावस्थिता यूयमस्मत्कार्ये च नित्यशः । दानवा ऊचुः । सर्वमेतत्करिष्यामः शासनं ते पितामह

Hãy an trú trong tâm niệm hữu hảo và luôn chuyên cần trong công việc của Ta. Các Dānavas thưa: “Bạch Pitāmaha, theo mệnh lệnh của Ngài, chúng con sẽ làm trọn tất cả.”

Verse 93

अस्माकमनुजा देवा भयं तेषां न विद्यते । पुलस्त्य उवाच । एतच्छुत्वा तदा तेषां परितुष्टः पितामहः

“Chư thiên là các em của chúng ta; vì thế họ chẳng có nỗi sợ nào.” Pulastya nói: Nghe vậy, Pitāmaha (Brahmā) bấy giờ hoan hỷ và hài lòng với họ.

Verse 94

मुहूर्तं तिष्ठतां तेषामृषिकोटिरुपागता । श्रुत्वा पैतामहं यज्ञं तेषां पूजां तु केशवः

Khi họ còn lưu lại đó trong chốc lát, một ức (một krore) các bậc ṛṣi đã kéo đến. Nghe tin về lễ tế cổ sơ gắn với Pitāmaha (Phạm Thiên), Keśava (Viṣṇu) cũng quang lâm để thọ nhận sự lễ bái của họ.

Verse 95

आसनानि ददौ तेषां तदा देवः पिनाकधृत् । वसिष्ठोर्घं ददौ तेषां ब्रह्मणा परिचोदितः

Bấy giờ Đấng cầm Pināka (Śiva) ban cho họ chỗ ngồi. Và Vasiṣṭha, theo lời thúc giục của Phạm Thiên, dâng arghya—lễ vật nghênh tiếp trang nghiêm—lên họ.

Verse 96

गामर्घं च ततो दत्वा पृष्ट्वा कुशलमव्ययम् । निवेशं पुष्करे दत्वा स्थीयतामिति चाब्रवीत्

Rồi sau khi dâng go-arghya và lễ vật kính trọng, lại hỏi thăm phúc an không suy giảm của họ, ngài sắp đặt chỗ trú tại Puṣkara và bảo: “Hãy ở lại nơi đây.”

Verse 97

ततस्ते ऋषयः सर्वे जटाजिनधरास्तथा । शोभयंतः सरःश्रेष्ठं गङ्गामिव दिवौकसः

Bấy giờ tất thảy các bậc ṛṣi—tóc kết chùm, khoác y bằng vỏ cây và da thú—làm rạng rỡ hồ nước tối thắng ấy, như chư thiên cõi trời tô điểm dòng Gaṅgā.

Verse 98

मुंडाः काषायिणश्चैके दीर्घश्मश्रुधराः परे । विरलैर्दशनैः केचिच्चिपिटाक्षास्तथा परे

Có vị cạo đầu, có vị khoác y kāṣāya (màu hoàng thổ). Có vị râu dài. Có vị răng thưa, lại có vị đôi mắt hõm sâu.

Verse 99

बृहत्तनूदराः केपि केकराक्षास्तथापरे । दीर्घकर्णा विकर्णाश्च कर्णैश्च त्रुटितास्तथा

Có kẻ thân hình và bụng to lớn; kẻ khác mắt lé hoặc méo mó. Có người tai dài, có người tai dị dạng, lại có người tai rách hoặc gãy vỡ.

Verse 100

दीर्घफाला विफालाश्च स्नायुचर्मावगुंठिताः । निर्गतं चोदरं तेषां मुनीनां भावितात्मनां

Có kẻ có phần dài như lưỡi cày, có kẻ lại không; thân họ bị quấn bọc bởi gân và da. Bụng của các bậc muni tự chế, tâm đã được tu dưỡng ấy, lại phình lộ ra ngoài.

Verse 101

दृष्ट्वा तु पुष्करं तीर्थं दीप्यमानं समंततः । तीर्थलोभान्नरव्याघ्र तस्य तीरे व्यवस्थिताः

Nhưng khi thấy thánh địa Puṣkara rực sáng khắp bốn phương, hỡi bậc hổ giữa loài người, vì khát vọng đối với các nơi linh thiêng, họ liền đứng lại trên bờ của nó.

Verse 102

वालखिल्या महात्मानो ह्यश्मकुट्टास्तथापरे । दंतोलूखलिनश्चान्ये संप्रक्षालास्तथापरे

Ở đó có các bậc Vālakhilya đại tâm; và những vị khác được gọi là Aśmakuṭṭa. Một số khác được biết đến với danh xưng Dantolūkhalin, và lại có những vị gọi là Saṃprakṣāla.

Verse 103

वायुभक्षा जलाहाराः पर्णाहारास्तथापरे । नाना नियमयुक्ताश्च तथा स्थंडिलशायिनः

Có vị sống bằng ‘ăn gió’, có vị chỉ nương nước, và có vị chỉ dùng lá làm thực phẩm. Có vị giữ nhiều giới luật và hạnh nguyện, và cũng có vị nằm ngủ trên nền đất trần.

Verse 104

सरस्यस्मिन्मुखं दृष्ट्वा सुरूपास्याः क्षणादभुः । किमेतदिति चिंत्याथ निरीक्ष्य च परस्परम्

Thấy trong hồ ấy gương mặt của người nữ tuyệt sắc, họ lập tức bàng hoàng, ngơ ngác. Nghĩ rằng: “Đây là gì vậy?”, rồi họ kinh ngạc nhìn nhau.

Verse 105

अस्मिंस्तीर्थे दर्शनेन मुखस्येह सुरूपता । मुखदर्शनमित्येव नाम कृत्वा तु तापसाः

Tại thánh địa (tīrtha) này, chỉ cần được chiêm bái gương mặt (linh hiển nơi đây) thì ngay trong cõi đời này, dung nhan liền trở nên đẹp đẽ. Vì thế các vị khổ hạnh đặt tên là “Mukhadarśana” — ‘Chiêm kiến gương mặt’.

Verse 106

स्नाता नियमयुक्ताश्च सुरूपास्ते तदाभवन् । देवपुत्रोपमा जाता अनौपम्य गुणान्विताः

Sau khi tắm gội và an trụ trong các giới hạnh, họ liền trở nên đoan nghiêm mỹ lệ—tựa như các thiên tử—đầy đủ những đức hạnh vô song.

Verse 107

शोभमाना नरश्रेष्ठ स्थिताः सर्वे वनौकसः । यज्ञोपवीतमात्रेण व्यभजंस्तीर्थमंजसा

Hỡi bậc tối thắng trong loài người, hết thảy các hiền triết ẩn cư nơi rừng núi đều đứng rạng ngời. Chỉ bằng việc đeo/sắp đặt yajñopavīta (dây thánh), họ liền dễ dàng nhận rõ và phân biệt thánh độ (tīrtha) ấy.

Verse 108

जुह्वतश्चाग्निहोत्राणि चक्रुश्च विविधाः क्रियाः । चिंतयंतो हि राजेंद्र तपसा दग्धकिल्बिषाः

Họ dâng các lễ phẩm vào lửa agnihotra và thực hiện nhiều nghi lễ khác nhau; và, hỡi bậc đế vương, họ an trú trong sự quán niệm, vì tội lỗi đã bị thiêu đốt bởi khổ hạnh (tapas).

Verse 109

न यास्यामो परं तीर्थं ज्येष्ठभावेत्विदं सरः । ज्येष्ठपुष्करमित्येव नाम चक्रुर्द्विजातयः

“Chúng ta sẽ không đến tirtha nào khác; với địa vị tối thượng, hồ này là bậc nhất.” Vì thế các bậc dvija đặt tên là ‘Jyeṣṭha-Puṣkara’.

Verse 110

तत्र कुब्जान्बहून्दृष्ट्वा स्थितांस्तीर्थसमीपतः । बभूवुर्विस्मितास्तत्र जना ये च समागताः

Tại đó, thấy nhiều người gù đứng gần tirtha, hết thảy những người tụ hội nơi ấy đều tràn đầy kinh ngạc.

Verse 111

दत्वा दानं द्विजातिभ्यो भांडानि विविधानि च । श्रुत्वा सरस्वतीं प्राचीं स्नातुकामा द्विजागताः

Sau khi bố thí cho các bậc dvija cùng nhiều loại bình khí, và nghe nói về sông Sarasvatī chảy về phương Đông, các brāhmaṇa khát khao tắm gội thanh tịnh đã đến nơi ấy.

Verse 112

सरस्वतीतीर्थवरा नानाद्विजगणैर्युता । बदरेंगुदकाश्मर्य प्लक्षाश्वत्थविभीतकैः

Tirtha tối thắng của Sarasvatī ấy, quy tụ vô số đoàn dvija, được điểm trang bởi cây táo jujube, inga, kashmarya, plaksha, ashvattha và vibhitaka.

Verse 113

पौलोमैश्च पलाशैश्च करीरैः पीलुभिस्तथा । सरस्वतीतीर्थरुहैर्धन्वनैः स्यंदनैस्तथा

Lại còn có cây pauloma, cây palāśa, bụi karīra và cây pīlu; cùng các loài cây dại mọc quanh những tirtha của Sarasvatī, những vùng đất khô cằn và cả cây syaṃdana nữa.

Verse 114

कपित्थैः करवीरैश्च बिल्वैराम्लातकैस्तथा । अतिमुक्तकपंडैश्च पारिजातैश्च शोभिता

Nơi ấy được trang hoàng bởi cây kapittha (wood-apple), cây karavīra (trúc đào), cây bilva, cây āmlātaka; lại có dây atimuktaka kết chùm và những cây pārijāta linh thiêng rực rỡ.

Verse 115

कदंबवनभूयिष्ठा सर्वसत्वमनोरमा । वाय्वंबुफलपर्णादैर्दंतोलूखलिकैरपि

Nơi ấy tràn đầy rừng kadamba, làm vui lòng mọi loài; lại còn sẵn có dantana—cành dùng chải răng—và những cối giã nhỏ, làm từ các vật như gió, nước, trái và lá.

Verse 116

तथाश्मकुट्टमुख्यैश्च वरिष्ठैर्मुनिभिर्वृता । स्वाध्यायघोषसंघुष्टा मृगयूथशताकुला

Cũng vậy, nơi ấy được bao quanh bởi các bậc hiền thánh tối thắng—đứng đầu là Aśmakuṭṭa; vang rền tiếng svādhyāya tụng đọc Veda, và dày đặc hàng trăm bầy nai.

Verse 117

अहिंसैर्धर्मपरमैस्तथा चातीव शोभिता । सुप्रभा कांचनाख्या च प्राची नंदा विशालका

Được trang nghiêm bởi ahiṃsā và bởi Dharma được tôn làm tối thượng, nơi ấy rực rỡ phi thường—mang danh Suprabhā, cũng gọi là Kāñcanā; và các miền khác được gọi là Prācī, Nandā, Viśālakā.

Verse 118

स्रोतोभिः पंचभिस्तत्र वर्तते पुष्करे नदी । पितामहस्य सदसि वर्त्तमाने महीतले

Tại Puṣkara, dòng sông ấy chảy thành năm nhánh, trên mặt địa cầu, như đang hiện diện trong hội chúng của Pitāmaha Brahmā.

Verse 119

वितते यज्ञवाटे तु स्वागतेषु द्विजादिषु । पुण्याहघोषैर्विततैर्देवानां नियमैस्तथा

Khi khu đàn tế (yajñavāṭa) đã được bày biện rộng rãi và hoàn tất, và các Bà-la-môn cùng những bậc nhị sinh đáng kính đã được nghênh tiếp đúng pháp, tiếng xướng “Punyāha” cát tường vang dội khắp nơi, và các nghi quy đã định để phụng sự chư Thiên cũng được cử hành nghiêm chỉnh—

Verse 120

देवेषु चैव व्यग्रेषु तस्मिन्यज्ञविधौ तथा । तत्र चैव महाराज दीक्षिते च पितामहे

Và khi chư Thiên cũng xao động, trong lúc nghi thức tế tự ấy đang được cử hành, thì ngay tại đó—hỡi Đại vương—Pitāmaha (Phạm Thiên Brahmā) cũng đang thọ dīkṣā, tức lễ thánh hóa và phát nguyện nhập đàn.

Verse 121

यजतस्तस्य सत्रेण सर्वकामसमृद्धिना । मनसा चिंतिता ह्यर्था धर्मार्थकुशलास्तथा

Khi Ngài cử hành satra—một kỳ tế lễ—đầy đủ phúc thành tựu mọi sở nguyện, thì những điều chỉ vừa khởi niệm trong tâm cũng quả thật đạt được, lại thêm sự khéo léo và thành công trong các việc thuộc dharma và artha.

Verse 122

उपतिष्ठंति राजेंद्र द्विजातींस्तत्र तत्र ह । जगुश्च देवगंधर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः

Hỡi bậc vua của các vua, các bậc nhị sinh (dvija) được phụng sự cung kính khắp nơi; chư Gandharva cõi trời cất tiếng ca, còn đoàn Apsaras thì múa vũ.

Verse 123

वादित्राणि च दिव्यानि वादयामासुरंजसा । तस्य यज्ञस्य संपत्या तुतुषुदेर्वता अपि

Và các nhạc khí thiên giới được tấu lên một cách nhẹ nhàng. Nhờ sự thịnh vượng và thành tựu của tế lễ ấy, ngay cả chư Thiên cũng hoan hỷ.

Verse 124

विस्मयं परमं जग्मुः किमु मानुषयोनयः । वर्तमाने तथा यज्ञे पुष्करस्थे पितामहे

Họ bàng hoàng trong nỗi kinh ngạc tột bậc—huống chi những kẻ sinh từ thai người—khi lễ tế (yajña) đang diễn tiến tại Puṣkara với Pitāmaha (Phạm Thiên Brahmā) hiện diện.

Verse 125

अब्रुवन्नृषयो भीष्म तदा तुष्टास्सरस्वतीम् । सुप्रभां नाम राजेंद्र नाम्ना चैव सरस्वतीम्

Bấy giờ, hỡi Bhīṣma, các bậc hiền triết hoan hỷ thưa cùng Sarasvatī: “Muôn tâu Đại vương, danh nàng là Suprabhā, và cũng được biết đến với danh Sarasvatī.”

Verse 126

ते दृष्ट्वा मुनयः सर्वे वेगयुक्तां सरस्वतीम् । पितामहं भासयंतीं क्रतुं ते बहु मेनिरे

Thấy Sarasvatī lao tới với tốc lực lớn, tỏa sáng rực rỡ quanh Pitāmaha (Phạm Thiên Brahmā), hết thảy các bậc muni đều ngỡ rằng một kratu—đại lễ tế—sắp được cử hành.

Verse 127

एवमेषा सरिच्छ्रेष्ठा पुष्करेषु सरस्वती । पितामहार्थं सम्भूता तुष्ट्यर्थं च मनीषिणाम्

Vì thế, tại Puṣkara, Sarasvatī—bậc tối thắng trong các dòng sông—đã hiển hiện vì lợi ích của Pitāmaha (Phạm Thiên Brahmā) và để làm thỏa lòng các bậc hiền trí.

Verse 128

पुण्यस्य पुण्यताकारि पंचस्रोतास्सरस्वती । सुप्रभा नाम राजेंन्द्र नाम्ना चैव सरस्वती

Muôn tâu Đại vương, có Sarasvatī—đấng hiện thân và ban sinh công đức—là dòng sông năm nhánh. Nàng mang danh Suprabhā, và cũng được gọi là Sarasvatī.

Verse 129

यत्र ते मुनयश्शान्ता नानास्वाध्यायवादिनः । ते समागत्य ऋषयस्सस्मरुर्वै सरस्वतीम्

Tại đó, các bậc hiền triết an tịnh—những người tụng đọc và giảng giải nhiều pháp tự học Veda—cùng hội tụ; chư ṛṣi quả thật đã tưởng niệm và thỉnh mời Nữ thần Sarasvatī.

Verse 130

साभिध्याता महाभागा ऋषिभिः सत्रयाजिभिः । समास्थिता दिशं पूर्वां भक्तिप्रीता महानदी

Dòng đại hà phúc đức ấy—được các ṛṣi hành lễ satra-yajña tôn kính và thỉnh cầu—vì hoan hỷ trước lòng bhakti của họ, liền an trụ về phương Đông.

Verse 131

प्राची पूर्वावहा नाम्ना मुनिवंद्या सरस्वती । इदमन्यन्महाराज शृण्वाश्चर्यवरं भुवि

Sarasvatī chảy về phương Đông, nổi danh với danh xưng Pūrvāvahā, được các bậc muni tôn kính. Nay, hỡi Đại vương, xin hãy nghe thêm một chuyện kỳ diệu bậc nhất trên cõi đất này.

Verse 132

क्षतो मंकणको विप्रः कुशाग्रेणेति नः श्रुतम् । क्षतात्किल करे तस्य राजन्शाकरसोस्रवत्

Chúng tôi nghe rằng vị brāhmaṇa Maṅkaṇaka bị thương bởi mũi cỏ kuśa. Và, tâu Đại vương, từ vết thương nơi bàn tay ông, người ta nói rằng nước mía ngọt đã chảy ra.

Verse 133

स वै शाकरसं दृष्ट्वा हर्षाविष्टः प्रनृत्तवान् । ततस्तस्मिन्प्रनृत्ते तु स्थावरं जंगमं च यत्

Thấy dòng nước mía ấy, ông tràn đầy hoan hỷ và bắt đầu múa. Và khi ông múa như vậy, mọi thứ hiện hữu—cả bất động lẫn động, cả thảo mộc lẫn sinh linh—đều bị tác động theo.

Verse 134

प्रानृत्यत जगत्सर्वं तेजसा तस्य मोहितम् । शक्रादिभिस्सुरै राजन्नृषिभिश्च तपोधनैः

Tâu Đại vương, do hào quang của Ngài ấy làm mê hoặc, khắp các thế giới đều như cùng múa; chư thiên do Śakra dẫn đầu và các hiền thánh ẩn tu giàu công khổ hạnh đều chứng kiến.

Verse 135

विज्ञप्तस्तत्र वै ब्रह्मा नायं नृत्येत्तथा कुरु । आदिष्टो ब्रह्मणा रुद्र ऋषेरर्थे नराधिप

Bấy giờ người ta khẩn cầu Brahmā: “Vị này chớ nên múa như thế; xin Ngài hãy khiến mọi sự đúng như phép.” Theo chỉ dụ của Brahmā, tâu bậc quân vương, Rudra (Śiva) đã hành động vì lợi ích của vị hiền thánh.

Verse 136

नायं नृत्येद्यथा भीम तथा त्वं वक्तुमर्हसि । गत्वा रुद्रो मुनिं दृष्ट्वा हर्षाविष्टमतीव हि

“Vị ấy không múa theo lối ghê rợn như ngươi nói; ngươi chớ nên nói vậy. Bởi Rudra, sau khi đến và thấy vị muni, quả thật đã tràn ngập niềm hoan hỷ lớn lao.”

Verse 137

भो भो विप्रर्षभ त्वं हि नृत्यसे केन हेतुना । नृत्यमानेन भवता जगत्सर्वं च नृत्यति

“Ôi ôi, bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, vì cớ gì ngài đang múa? Khi ngài múa, dường như toàn thể thế gian cũng cùng múa theo.”

Verse 138

तेनायं वारितः प्राह नृत्यन्वै मुनिसत्तमः । मुनिरुवाच । किं न पश्यसि मे देव कराच्छाकरसोस्रवत्

Bị ngài ngăn lại, vị hiền thánh bậc nhất vẫn nói trong khi đang múa. Vị muni thưa: “Ôi Đấng Thiêng Liêng, Ngài chẳng thấy sao: từ tay con đang chảy ra nước mía?”

Verse 139

तं तु दृष्ट्वाप्र नृत्तोहं हर्षेण महतावृतः । तं प्रहस्याब्रवीद्देवो मुनिं रागेण मोहितम्

Vừa thấy Ngài, ta cúi đầu đảnh lễ, lòng tràn ngập hoan hỷ lớn lao. Khi ấy Đức Chúa mỉm cười, nói với vị hiền sĩ đang bị dục ái làm mê hoặc.

Verse 140

अहं न विस्मयं विप्र गच्छामीह प्रपश्य मां । एवमुक्तो मुनिश्रेष्ठो महादेवेन कौरव

“Này Bà-la-môn, Ta chẳng rời đi theo cách huyền bí nào—hãy nhìn Ta ngay tại đây.” Được Mahādeva phán như vậy, hỡi Kaurava, bậc hiền sĩ tối thượng liền xúc động.

Verse 141

ध्यायमानस्तदा कोयं प्रतिषिद्धोस्मि येन हि । अंगुल्यग्रेण राजेंद्र स्वांगुष्ठस्ताडितस्तथा

Khi ta đang chìm trong thiền định, ai là kẻ đã ngăn giữ ta? Hỡi bậc vương giả, khi ấy đầu ngón tay đã gõ trúng chính ngón cái của ta.

Verse 142

ततो भस्मक्षताद्राजन्निर्गतं हिमपांडुरं । तद्दृष्ट्वा व्रीडितश्चासौ प्राह तत्पादयोः पतन्

Rồi, hỡi Đại vương, từ đống tro ấy hiện ra một vật trắng nhợt như tuyết. Thấy vậy, ông hổ thẹn, liền phủ phục dưới chân Ngài mà thưa rằng.

Verse 143

नान्यद्देवादहं मन्ये रुद्रात्परतरं महत् । चराचरस्य जगतो गतिस्त्वमसि शूलधृत्

Ta không cho rằng có thần linh nào vĩ đại hơn Rudra. Hỡi Đấng cầm Tam Xoa, Ngài là nơi nương tựa và đích đến tối hậu của toàn thể thế gian, cả động lẫn tĩnh.

Verse 144

त्वया सृष्टमिदं सर्वं वदंतीह मनीषिणः । त्वामेव सर्वं विशति पुनरेव युगक्षये

Các bậc hiền triết nói rằng: tất thảy thế gian này do Ngài tạo dựng; và đến lúc tận cùng của yuga, muôn loài lại trở về, hòa nhập vào chính Ngài.

Verse 145

देवैरपि न शक्यस्त्वं परिज्ञातुं मया कुतः । त्वयि सर्वे च दृश्यन्ते सुरा ब्रह्मादयोपि ये

Ngay cả chư thiên cũng không thể thấu triệt Ngài, huống chi là con. Vì trong Ngài hiện hữu tất cả—các thần linh, kể cả Phạm Thiên (Brahmā) và những vị khác.

Verse 146

सर्वस्त्वमसि देवानां कर्ता कारयिता च यः । त्वत्प्रसादात्सुराः सर्वे भवंतीहाकुतोभयाः

Ngài là tất cả; Ngài là Đấng hành động và cũng là Đấng khiến chư thiên hành động. Nhờ ân sủng của Ngài, mọi thần linh nơi đây đều được vô úy, không sợ hãi từ bất cứ phương nào.

Verse 147

एवं स्तुत्वा महादेवमृषिश्च प्रणतोब्रवीत् । भगवंस्त्वत्प्रसादेन तपो न क्षीयते त्विह

Sau khi tán dương Mahādeva như vậy, vị hiền triết cúi mình đảnh lễ rồi thưa: “Bạch Bhagavān, nhờ ân điển của Ngài, hạnh khổ tu của con nơi đây không hề suy giảm.”

Verse 148

ततो देवः प्रीतमनास्तमृषिं पुनरब्रवीत् । तपस्ते वर्द्धतां विप्र मत्प्रसादात्सहस्रधा

Bấy giờ vị thần hoan hỷ trong lòng lại phán với hiền triết ấy: “Này vipra (Bà-la-môn), nhờ ân sủng của Ta, nguyện cho hạnh khổ tu của ông tăng trưởng gấp ngàn lần.”

Verse 149

प्राचीमेवेह वत्स्यामि त्वया सार्द्धमहं सदा । सरस्वती महापुण्या क्षेत्रे चास्मिन्विशेषतः

Ta sẽ cư ngụ tại đây, về phương Đông, mãi mãi cùng với ngươi. Vì nữ thần Sarasvatī vô cùng thánh khiết—đặc biệt trong thánh địa này.

Verse 150

न तस्य दुर्लर्भं किंचिदिह लोके परत्र च । सरस्वत्युत्तरे तीरे यस्त्यजेदात्मनस्तनुम्

Ai xả bỏ thân này nơi bờ bắc sông Sarasvatī, người ấy không có gì là không đạt được—dù ở đời này hay đời sau.

Verse 151

प्राचीतटे जाप्यपरो न चेह म्रियते पुनः । आप्लुतो वाजिमेधस्य फलमाप्स्यति पुष्कलं

Ở bờ phía Đông, người chuyên tâm trì tụng japa sẽ không còn chết ở đây lần nữa; và khi tắm gội tại đó, sẽ được phước đức dồi dào ngang với lễ tế Aśvamedha.

Verse 152

नियमैश्चोपवासैश्च कर्शयन्देहमात्मनः । जलाहारो वायुभक्षः पर्णाहारश्च तापसः

Nhờ các giới luật và những kỳ trai giới, họ làm thân mình gầy mòn; vị khổ hạnh có khi chỉ dùng nước, có khi như ‘ăn’ gió, có khi nương vào lá cây mà sống.

Verse 153

तथा स्थंडिलशायी च ये चान्ये नियमाः पृथक् । करोति यो द्विजश्रेष्ठो नियमांस्तान्व्रतानि च

Cũng vậy, việc nằm trên đất trần (sthaṇḍila-śāyī) và các phép trì giới riêng khác; bậc tối thượng trong hàng dvija, khi thực hành những niyama ấy cùng các vrata, thì cũng khiến chúng trở thành những thệ nguyện thiêng liêng.

Verse 154

स याति शुद्धदेहश्च ब्रह्मणः परमं पदं । तस्मिंस्तीर्थे तु यैर्दत्तं तिलमात्रं तु कांचनं

Người ấy, với thân thể thanh tịnh, đạt đến cảnh giới tối thượng của Phạm Thiên (Brahmā). Tại thánh địa (tīrtha) ấy, dù chỉ bố thí vàng bằng lượng một hạt mè cũng sinh đại phước.

Verse 155

मेरुदानसमं तत्स्यात्पुरा प्राह प्रजापतिः । तस्मिंस्तीर्थे तु ये श्राद्धं करिष्यंति हि मानवाः

Xưa kia, Prajāpati đã tuyên rằng công đức ấy ngang bằng với việc hiến tặng núi Meru. Vì vậy, những người sẽ cử hành lễ śrāddha tại tīrtha ấy…

Verse 156

एकविंशकुलोपेताः स्वर्गं यास्यंति ते नराः । पितॄणां च शुभं तीर्थं पिंडेनैकेन तर्पिताः

Những người ấy, cùng công đức lợi lạc cho hai mươi mốt đời trong dòng tộc, sẽ lên cõi trời. Chỉ với một lễ vật piṇḍa cũng khiến các Pitṛ được thỏa mãn, vì đó trở thành nghi lễ tīrtha cát tường cho tổ tiên.

Verse 157

ब्रह्मलोकं गमिष्यंति स्वपुत्रेणेह तारिताः । भूयश्चान्नं न चेच्छंति मोक्षमार्गं व्रजंति ते

Được chính người con trai cứu độ ngay tại đây, họ sẽ đi đến Brahmaloka. Rồi về sau, không còn ham muốn thức ăn nữa, họ tiến bước trên con đường giải thoát (mokṣa).

Verse 158

प्राचीनत्वं सरस्वत्या यथा भूतं शृणुष्व तत् । सरस्वती पुरा प्रोक्ता देवैः सर्वैः सवासवैः

Hãy lắng nghe chuyện xưa về Sarasvatī đúng như đã thực sự xảy ra. Thuở trước, Sarasvatī đã được tất cả chư thiên, cùng với các Vasu, nhắc đến và tán dương.

Verse 159

तटं त्वया प्रयातव्यं प्रतीच्यां लवणोदधेः । वडवाग्निमिमं नीत्वा समुद्रे निक्षिपस्व ह

Ngươi phải đi đến bờ phía tây của Hải Dương Mặn; mang theo ngọn lửa Vaḍavā này rồi thả xuống biển cả.

Verse 160

एवं कृते सुराः सर्वे भवंति भयवर्जिताः । अन्यथा वाडवाग्निस्तु दहते स्वेन तेजसा

Khi việc ấy được làm xong, chư Thiên đều thoát khỏi sợ hãi; bằng không, Vaḍavāgni sẽ thiêu đốt bằng chính uy lực hỏa quang của nó.

Verse 161

तस्माद्रक्षस्व विबुधानेतस्मादचिराद्भयात् । मातेव भव सुश्रोणि सुराणामभयप्रदा

Vì thế, xin hãy che chở chư Thiên khỏi nỗi sợ hãi sắp kề. Hỡi người có vòng hông mỹ lệ, hãy như người mẹ mà ban cho các Deva sự vô úy.

Verse 162

एवमुक्ता तु सा देवी विष्णुना प्रभविष्णुना । आह नाहं स्वतंत्रास्मि पिता मे व्रियतां स्वराट्

Được Viṣṇu đầy oai lực nói như vậy, vị Nữ Thần đáp: “Ta không tự chủ; việc này xin hãy thỉnh ý phụ thân ta, bậc quân vương tối thượng.”

Verse 163

तदाज्ञाकारिणी नित्यं कुमारीह धृतव्रता । पित्रादेशाद्विना नाहं पदमेकमपि क्वचित्

Ta luôn vâng theo mệnh lệnh của phụ thân; tại đây ta ở như một thiếu nữ đồng trinh, kiên định trong lời nguyện. Không có sự cho phép của cha, ta chẳng bước đi dù chỉ một bước ở bất cứ nơi nào.

Verse 164

गच्छामि तस्मात्कोप्यन्य उपायश्चिंत्यतामहो । तदाशयं विदित्वाहुस्ते समेत्य पितामहं

Vì thế ta sẽ ra đi; ôi, hãy nghĩ ra một phương kế khác. Hiểu rõ ý định của người ấy, họ liền cùng nhau đến yết kiến Pitāmaha, tức Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 165

नान्येन शक्यते नेतुं वडवाग्निः पितामह । अदृष्टदोषाम्मुक्त्वैकां कुमारीं तनयां तव

Bạch Pitāmaha, ngọn Vaḍavāgni này không ai khác có thể mang đi được. Vì vậy, xin gác lại mọi điều khác và chọn một thiếu nữ—chính ái nữ của Ngài, người không hề có lỗi lầm thấy được—để việc ấy thành tựu nhờ nàng.

Verse 166

सरस्वतीं समानीय कृत्वांके वरवर्णिनीं । शिरस्याघ्रायसस्नेहमुवाचाथसरस्वतीम्

Đưa Sarasvatī đến gần, Ngài đặt vị nữ thần dung sắc đoan nghiêm ấy ngồi trên lòng mình. Rồi với tình thương, Ngài khẽ ngửi mái đầu nàng và cất lời nói với Sarasvatī.

Verse 167

मां च देवि सुराः प्राहुः स त्वं ब्रूहि यशस्विनीम् । नीत्वा विनिक्षिपेदेनं बाडवं लवणांबुनि

“Này Nữ Thần, chư thiên đã nói với ta; vậy nàng, bậc hiển vinh, hãy bảo với nàng ấy rằng: hãy mang ngọn lửa Baḍava này đi và thả vào làn nước mặn của đại dương.”

Verse 168

पितुर्वाक्यं हि तच्छ्रुत्वा वियुक्ता कुररी यथा । पित्रा तदैव सा कन्या रुरुदे दीनमानसा

Nghe lời của phụ thân, thiếu nữ liền òa khóc—như chim kurarī lìa xa bạn đôi—tâm nàng chìm trong sầu khổ ngay trước mặt cha.

Verse 169

शोभते तन्मुखं तस्याः शोकबाष्पाविलेक्षणं । सितं विकसितं तद्वत्पद्मं तोयकणोक्षितम्

Gương mặt nàng vẫn rạng ngời, dẫu đường nét mờ đi vì lệ sầu—như đóa sen trắng nở tròn, được rưới những giọt nước long lanh.

Verse 170

तत्तथाविधमालोक्य पितामहपुरस्सराः । विबुधाः शोकभावस्य सर्वे वशमुपागताः

Thấy người ở tình trạng như vậy, chư thiên—do Pitāmaha (Phạm Thiên) dẫn đầu—đều bị nỗi sầu chi phối.

Verse 171

संस्तभ्य हृदयं तस्याः शोकसंतापितं तदा । पितामहस्तामुवाच मा रोदीर्नास्ति ते भयम्

Bấy giờ, Phạm Thiên trấn an trái tim nàng đang cháy bỏng vì sầu khổ và bảo: “Chớ khóc; con không có gì phải sợ.”

Verse 172

मान लाभश्च भविता तव देवानुभावतः । नीत्वा क्षारोदमध्ये तु क्षिपस्व ज्वलनं सुते

Nhờ oai lực chư thiên, con sẽ được danh dự và lợi lộc. Vậy, con ơi, hãy mang ngọn lửa ấy và thả vào giữa Biển Mặn.

Verse 173

एवमुक्ता तु सा बाला बाष्पाकुलितलोचना । प्रणम्य पद्मजन्मानं गच्छाम्युक्तवती तु सा

Được dạy như thế, thiếu nữ—đôi mắt mờ lệ—đảnh lễ Đấng Sinh Từ Hoa Sen (Phạm Thiên) rồi thưa: “Con xin đi.”

Verse 174

मा भैरुक्ता पुनस्तैस्तु पित्रा चापि तथैव सा । त्यक्त्वा भयं हृष्टमनाः प्रयातुं समवस्थिता

Họ lại nói: “Chớ sợ,” và phụ thân nàng cũng nói như vậy. Gạt bỏ nỗi kinh hãi, lòng hoan hỷ, nàng đứng sẵn sàng để lên đường.

Verse 175

तस्याः प्रयाणसमये शंखदुंदुभिनिस्वनैः । मंगलानां च निर्घोषैर्जगदापूरितं शुभैः

Vào lúc nàng khởi hành, khắp thế gian tràn ngập âm thanh cát tường: tiếng tù và, tiếng trống lớn vang rền, cùng lời chúc phúc ngân vang.

Verse 176

सितांबरधराधन्या सितचंदनमंडिता । शरदंबुजसच्छाय तारहारविभूषिता

Nàng thật phúc lành—mặc y phục trắng, điểm trang bằng bạch đàn hương; rạng ngời như sen mùa thu, lại được tô điểm bằng chuỗi ngọc trai.

Verse 177

संपूर्णचंद्रवदना पद्मपत्रायतेक्षणा । शुभां कीर्तिं सुरेशस्य पूरयंती दिशो दश

Mặt nàng như trăng rằm, mắt như cánh lá sen; nàng lan tỏa danh thơm cát tường của Chúa tể chư thiên, làm đầy khắp mười phương.

Verse 178

स्वतेजसा तद्धृदयान्निःसृता भासयज्जगत् । अनुव्रजन्ती तां गंगा तयोक्ता वरवर्णिनी

Nhờ uy lực quang minh của chính mình, nàng từ trái tim của ngài mà phát sinh, chiếu rạng thế gian. Theo dòng nàng, sông Gaṅgā cũng tháp tùng; và người nữ dung nhan đoan hảo ấy được ngài cất lời xưng gọi.

Verse 179

द्रक्ष्यामि त्वां पुनरहं प्रयासि कुत्र मे सखि । एवमुक्ता तु सा गंगा प्रोवाच मधुरां गिरम्

“Ta sẽ lại gặp nàng. Này hiền hữu, nàng đi về đâu?” Được hỏi như vậy, Nữ thần Gaṅgā đáp lại bằng lời ngọt lành.

Verse 180

यदैवायास्यसि प्राचीं दिशं मां पश्यसे शुभे । विबुधैस्त्वं परिवृता दर्शनं तव संश्रये

Hễ khi nào nàng đi về phương Đông và trông thấy ta, hỡi người cát tường—giữa vòng vây chư thiên—ta sẽ ban cho nàng được darśana của ta; và trong việc được thấy nàng, ta nương tựa làm nơi quy y.

Verse 181

उदङ्मुखी तदा भूत्वा त्यज शोकं शुचिस्मिते । अहं चोदङ्मुखी पुण्या त्वं तु प्राची सरस्वति

Bấy giờ, hãy quay mặt về phương Bắc mà dứt bỏ sầu muộn, hỡi người có nụ cười thanh khiết. Ta cũng sẽ hướng Bắc trong việc lành này; còn nàng, Sarasvatī, hãy hướng về phương Đông.

Verse 182

तत्र क्रतुशतं पुण्यं स्नानदानेन सुव्रते । श्राद्धदाने तथा नित्यं पितॄणां दत्तमक्षयम्

Tại đó, hỡi người giữ hạnh nguyện cao quý, tắm gội và bố thí đem lại công đức như trăm lễ tế; và cũng vậy, lễ vật śrāddha dâng lên tổ tiên, nếu làm thường nhật, sẽ trở thành phước báu bất hoại.

Verse 183

ये करिष्यंति मनुजा विमुक्तास्त्ते ऋणैस्त्रिभिः । मोक्षमार्गं गमिष्यंति विचारो नात्र विद्यते

Những ai thực hành điều ấy sẽ được giải thoát khỏi ba món nợ; họ sẽ tiến bước trên con đường hướng đến mokṣa—không hề có nghi ngờ.

Verse 184

तामुवाच ततो गंगा पुनर्दर्शनमस्तु ते । गच्छ स्वमालयं भद्रे स्मर्तव्याहं त्वयानघे

Bấy giờ, sông Hằng (Gaṅgā) nói với nàng: “Nguyện con lại được darśana Ta. Hỡi người cát tường, hãy về nơi cư trú của mình; hỡi người vô tội, hãy nhớ đến Ta.”

Verse 185

यमुनापि तथैवं सा गायत्री च मनोरमा । सावित्र्या सहिताः सर्वाः सखीं संप्रैषयंस्तथा

Cũng vậy, Yamunā và nàng Gāyatrī duyên dáng—cùng với Sāvitrī—tất cả đều khi ấy sai người bạn nữ của mình đi làm sứ giả.

Verse 186

ततो विसृज्य तान्देवान्नदी भूत्वा सरस्वती । उत्तंकस्याश्रमपद उद्भूता सा मनस्विनी

Rồi, sau khi tiễn các vị thần ấy đi, Sarasvatī hóa thành dòng sông; bậc có tâm chí kiên định ấy đã tuôn hiện tại nơi đạo tràng (āśrama) của Uttanka.

Verse 187

अधस्तात्प्लक्षवृक्षस्य अवरोप्य च तां तनुम् । अवतीर्णा महाभागा देवानां पश्यतां तदा

Bấy giờ, hạ thân ấy xuống dưới cây plakṣa, bậc đại phúc ấy giáng hạ, trong khi chư thiên đang chứng kiến.

Verse 188

विष्णुरूपस्तरुः सोत्र सर्वदेवैस्तु वंदितः । संसेव्यश्च द्विजैर्नित्यं फलहेतोर्महोदयः

Tại đây, cây này chính là hình tướng của Viṣṇu và được hết thảy chư thiên tôn kính. Hàng dvija nên hằng ngày phụng sự và lễ bái, vì cây ban cho quả phúc cát tường lớn lao.

Verse 189

अनेकशाखाविततश्चतुर्मुख इवापरः । तत्कोटरकुटीकोटि प्रविष्टानां द्विजन्मनाम्

Tỏa rộng với muôn nhánh, nó như một Brahmā bốn mặt khác; và vào những hốc rỗng cùng các khoang như túp lều của nó, vô số bậc dvija—những người “sinh hai lần”—đã đi vào.

Verse 190

श्रूयंते विविधा वाचः सुराणां रक्तचेतसाम् । वनस्पतिरपुष्पोपि पुष्पितश्चोपलक्ष्यते

Muôn lời nói khác nhau vang lên từ các vị thần có tâm trí bừng cháy; và ngay cả loài cây vốn thường không trổ hoa cũng được thấy đang nở rộ.

Verse 191

जातीचंपकवत्पुष्पैः शाखालग्नैः शुकैः शुभैः । केतकीभिः सुरभिभिरशोभत सरिद्वरा

Dòng sông tuyệt hảo ấy rực rỡ, được trang điểm bởi những con vẹt cát tường bám trên cành; cùng các đóa hoa như nhài và champaka, và những bông ketakī thơm ngát.

Verse 192

कोकिलाभिस्स मालेव फेनकैः पुष्पितेव सा । हरेणेव यथा गंगा प्लक्षेणैव हि सा तथा

Nàng được điểm tô bởi chim cu gáy như một vòng hoa, và như đang nở rộ với những đóa trắng tựa bọt nước; nàng hiện ra như thế—cũng như sông Gaṅgā luôn gắn với Hari, thì nàng quả thật gắn với cây plakṣa.

Verse 194

एवमुक्तेन सा तेन प्रत्युक्ता विष्णुना तदा । न ते दाहभयं त्याज्यस्त्वयायं वह्निराट्स्वयम्

Được người ấy nói như vậy, bấy giờ Viṣṇu đáp lời nàng: “Chớ rời bỏ nỗi sợ bị thiêu đốt; vì Vua của Lửa này—Vahnirāṭ—chính do nàng mà tự thân hiện diện nơi đây.”

Verse 195

पश्चिमं सागरं नेतुं वाडवज्वलनं शुभे । एवं क्रमेण गच्छंत्या तदापं प्राप्स्यते शुभे

Hỡi bậc cát tường, hãy mang ngọn lửa Vaḍavānala (hỏa ngục dưới biển) đến đại dương phương Tây. Cứ tuần tự từng bước tiến đi, hỡi bậc cát tường, rồi nàng sẽ đến được dòng nước ấy.

Verse 196

ततस्तं शातकुंभस्थं कृत्वासौ वडवानलं । समर्पयत गोविंदः सरस्वत्या महोदरे

Rồi Govinda khiến ngọn lửa ấy thành Vaḍavānala, đặt trong một bình vàng, và ký thác vào “đại phúc” — chốn thẳm sâu — của sông Sarasvatī.

Verse 197

सा तं गृहीत्वा सुश्रोणी प्रतीच्यभिमुखी ययौ । अंतर्द्धानेन संप्राप्ता पुष्करं सा महानदी

Mang theo ngài, người nữ có vòng eo mỹ lệ hướng mặt về Tây mà đi. Nhờ ẩn khuất khỏi tầm mắt, nàng—dòng đại hà—đã đến Puṣkara.

Verse 198

मर्यादापर्वते तस्मिन्संभूता विमला सरित् । पुष्करारण्यं विपुलं सुरसिद्धनिषेवितम्

Từ ngọn núi ranh giới ấy, dòng sông thanh tịnh mang tên Vimalā phát sinh. Nơi đó trải rộng rừng Puṣkara mênh mông, được chư thiên và các bậc siddha thành tựu thường lui tới.

Verse 199

पितामहेन यत्रासीद्यज्ञसत्रं निषेवितम् । सिध्यर्थं मुनिमुख्यानामागतासौ महानदी

Tại nơi mà Pitāmaha Brahmā thuở trước từng cử hành và lui tới hội tế yajña-satra, dòng đại hà ấy đã đến—để các bậc hiền thánh đứng đầu trong hàng muni đạt được siddhi như sở nguyện.

Verse 200

येषु तत्र कृतो होमः कुंडेष्वासीद्विरिंचिना । तानि सर्वाणि संप्लाव्य तोयेनाप्युद्गता हि सा

Tại đó, trong những hố lửa nơi Viriñci (Phạm Thiên) đã cử hành lễ hỏa tế, nàng quả thật trỗi dậy, lấy nước tràn ngập hoàn toàn tất cả các hố ấy.

Verse 201

तत्र क्षेत्रे महापुण्या पुष्करे सा तथोत्थिता । तेन तत्पूरणं प्रोक्तं वायुना जगदायुषा

Tại thánh địa ấy—ở Puṣkara—nàng hiện khởi, công đức vô lượng. Vì thế, bộ Purāṇa ấy được Vāyu, sinh khí của thế gian, tuyên thuyết.