Dialogue of Father and Son (Pitṛputra-saṃvāda) — Mohinī Episode

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । विमोच्य पातकाद्राजा गृहगोधां हसन्निव । उवाच मोहिनीं हृष्टः शीघ्रमारुह्यतां हयः ॥ १ ॥

Vasiṣṭha nói: Sau khi giải thoát nhà vua khỏi tội lỗi, vị hiền triết như thể bật cười trước con thằn lằn trong nhà; rồi lòng hoan hỷ, ngài bảo Mohinī: “Hãy mau lên ngựa.”

Verse 2

योजनायुतगामी च क्षणात्कृष्णहयो यथा । तदाकर्ण्य वचो राज्ञो मोहिनी मदलालसा ॥ २ ॥

Nhanh như con tuấn mã đen có thể vượt mười ngàn do-tuần chỉ trong khoảnh khắc—tác động cũng mau như thế. Nghe lời nhà vua, Mohinī, kẻ khát khao men say của lạc thú, liền xao động.

Verse 3

आरुरोह समं भर्त्रा तं हयं वातवेगिनम् । उवाच च वचो भूपं भर्तारं चारुहासिनी ॥ ३ ॥

Nàng cùng phu quân lên con ngựa nhanh như gió ấy. Người phụ nữ nở nụ cười duyên dáng rồi cất lời với đức vua—chính là chồng nàng.

Verse 4

प्रचोदयेममर्वाणं स्वपुराय महीपते । पुत्रवक्त्रं स्पृहा द्रष्टुं लंपटा तव वर्तते ॥ ४ ॥

Ôi đại vương, hãy thúc con tuấn mã này về kinh thành của ngài. Trong ngài đã dấy lên nỗi khát khao mãnh liệt muốn được nhìn mặt hoàng tử.

Verse 5

तवाधीना नृपश्रेष्ठ गम्यतां यत्र ते मनः । मोहिन्या वचनं श्रुत्वा तप्रस्थे नगरं प्रति ॥ ५ ॥

“Ôi bậc vương thượng tối thắng, thiếp ở dưới mệnh lệnh của ngài—xin đi đến nơi nào lòng ngài muốn.” Nghe lời của Mohinī, kẻ mê hoặc, nhà vua liền lên đường hướng về kinh thành.

Verse 6

पश्यमानः सुसंहृष्टः पादपान्पर्वतान्नदीः । वनानि सुविचित्राणि मृगान्बहुविधानपि ॥ ६ ॥

Ngài nhìn ngắm, lòng vô cùng hoan hỷ, cây cối, núi non, sông ngòi, những khu rừng muôn vẻ kỳ diệu, cùng các loài thú đủ mọi dạng.

Verse 7

ग्रामान्दुर्गांस्तथा देशान्नगराणि शुभानि च । सरांसि च विचित्राणि भूभागान्सुमनोहरान् ॥ ७ ॥

Ngài nhìn thấy các thôn làng, thành lũy, miền xứ, những đô thành cát tường; lại thấy các hồ nước kỳ diệu và những dải đất đẹp mê hồn.

Verse 8

अचिरेणाश्रमं दृष्ट्वा वामदेवस्य भूपते । आकाशस्थो महीपालो नमस्कृत्य त्वरान्वितः ॥ ८ ॥

Ôi đại vương, chẳng bao lâu, bậc chúa tể cõi đất, vẫn ở giữa hư không, đã trông thấy đạo tràng (āśrama) của Vāmadeva; rồi cúi đầu đảnh lễ, ngài vội vã tiến bước.

Verse 9

पुनरेव ययौ राजा वायुवेगेन वाजिना । पश्यमानो बहून्देशान्धनधान्यसमन्वितान् ॥ ९ ॥

Rồi nhà vua lại lên đường, cưỡi tuấn mã nhanh như gió, ngắm nhìn bao miền đất trù phú, đầy của cải và lúa thóc dồi dào.

Verse 10

आससाद पुरं राजा वैदिशं स्ववशं च तत् । तमायांतं नृपं श्रुत्वा चारैर्द्धर्मांगदः सुतः ॥ १० ॥

Nhà vua đến thành Vaidīśa và đặt nơi ấy dưới quyền mình. Nghe các mật thám báo rằng quân vương đang tiến đến, con trai của Dharmāṅgada cũng chuẩn bị ứng đối.

Verse 11

पितरं हर्षसंयुक्तो भूपालान्वाक्यमब्रवीत् । एषा प्रकारशमायाति उदीची दिङ् नृपोत्तमाः ॥ ११ ॥

Tràn đầy hoan hỷ, trước mặt phụ vương, chàng nói với các vua rằng: “Hỡi những bậc tối thượng trong hàng quân vương, theo cách này mà đạt đến phương Bắc (Udīcī).”

Verse 12

मत्पितुर्वाजिनाक्रांता तत्तेजः परिरंजिता । तस्माद्गच्छामहे सर्वे संमुखं ह्यवनीपतेः ॥ १२ ॥

Mảnh đất ấy đã bị vó ngựa của phụ vương ta giẫm qua, lại như nhuốm rạng quang của uy lực rực cháy. Vì thế, tất cả chúng ta sẽ cùng đi ra nghênh diện trước đức vua của cõi nước.

Verse 13

पितुरागतमात्रस्य संमुखं न सुतो व्रजेत् । स याति नरकं घोरं यावदिंद्राश्चतुर्द्दशा ॥ १३ ॥

Khi phụ thân vừa mới đến, người con không nên lập tức ra đối diện. Nếu làm vậy, sẽ sa vào địa ngục ghê rợn suốt thời gian dài bằng mười bốn đời Indra.

Verse 14

संमुखं व्रजमानस्य पुत्रस्य पितरं प्रति । पदे पदे यज्ञफलं प्रोचुः पौराणिका द्विजाः ॥ १४ ॥

Khi người con tiến lên để gặp phụ thân, các vị Bà-la-môn thông hiểu Purāṇa tuyên bố rằng: mỗi một bước chân đều đem lại công đức ngang với một lễ tế yajña.

Verse 15

उत्तिष्ठध्वं व्रजाम्येष भवद्भिः परिवारितः । अभिवादयितुं प्रेम्णा एष मे देवदेवता ॥ १५ ॥

“Hãy đứng dậy! Nay ta lên đường, được các ngươi vây quanh, để với lòng yêu kính dâng lời đảnh lễ—Ngài đây là Chúa tể của ta, Thượng Đế của chư thiên.”

Verse 16

तथोत्युक्तैस्तुतैः सर्वैर्भूमिपालैर्नृपात्मजः । जगाम संमुखं पद्भ्यां क्रोशमात्रं पितुस्तदा ॥ १६ ॥

Được hết thảy các vua ngỏ lời và tán dương như vậy, vị hoàng tử liền đi bộ tiến ra đón phụ vương, khi ấy đi chừng một krośa.

Verse 17

ततो राजसहस्रेण मूर्तिमानिव मन्मथः । स गत्वा दूरमध्वानमाससादनृपं पथि ॥ १७ ॥

Rồi, được một ngàn vị vua tháp tùng—tựa như Kāma (Manmatha) hiện thân—ngài đi một quãng đường xa và gặp nhà vua ngay trên lộ trình.

Verse 18

संप्राप्य पितरं स्त्रेहाज्जगाम धरणीं तदा । शिरसा राजभिः सार्द्धं प्रणाममकरोत्तदा ॥ १८ ॥

Gặp được phụ vương, vì tình thâm mà ngài liền phủ phục xuống đất; cùng với các vua, ngài cúi đầu đảnh lễ trong sự tôn kính.

Verse 19

प्रेम्णा समागतं प्रक्ष्य तं पतन्तं नृपैः सह । अवरुह्य हयाद्राजा समुत्थाप्य सुतं विभो ॥ १९ ॥

Thấy con đến với lòng thương kính, rồi thấy con phủ phục cùng các vua, nhà vua liền xuống ngựa và—hỡi Đấng Tối Thượng—đỡ con trai đứng dậy.

Verse 20

भुजाभ्यां साधु पीनाभ्यां पर्यष्वंजत भूपतिः । मूर्ध्नि चैवमुपाघ्राय उवाच तनयं तदा ॥ २० ॥

Với đôi tay vạm vỡ, rắn chắc, nhà vua ôm chầm lấy con trai một cách ấm áp; rồi trong tình thương, ngài áp mũi ngửi đỉnh đầu con và bấy giờ cất lời với đứa trẻ.

Verse 21

कच्चित्पासि प्रजाः सर्वाः कच्चिद्दण्डयसे रिपून् । न्यायागतेन वित्तेन कोशं पुत्र बिभर्षि च ॥ २१ ॥

Con ơi, con có thật sự che chở hết thảy thần dân không? Con có trừng trị kẻ thù đúng phép không? Và con có giữ gìn quốc khố bằng của cải thu được theo con đường hợp pháp, công chính chăng?

Verse 22

कच्चिद्विप्रेष्वत्यधिका वृत्तिर्दत्तानपायिनी । कच्चित्ते कांतशीलत्वं कच्चिद्वक्ताः न निष्ठुरम् ॥ २२ ॥

Sự chu cấp rộng rãi con dành cho các bà-la-môn có dồi dào và không gián đoạn chăng? Con có tính tình hòa nhã, khả ái không—và khi nói, lời con có bao giờ thô cứng không?

Verse 23

कच्चिद्गावो न दुह्यन्ते पुत्र चांडलवेश्मानि । कच्चिद्वचनकर्तारस्तनयाश्च पितुः सदा ॥ २३ ॥

Con ơi, đàn bò có được vắt sữa không bị trở ngại chăng, và ngay cả những mái nhà của người Caṇḍāla cũng được chăm lo đúng mực chăng? Và các con trai có luôn vâng lời—làm theo lời cha mãi mãi không?

Verse 24

कच्चिद्वधूः श्वश्रूवाक्ये वर्तते भर्तरि क्वचित् । कच्चिद्विवादान्विप्रेस्तु समं नेक्षस आत्मज ॥ २४ ॥

Cô dâu trẻ có cư xử theo lời khuyên của mẹ chồng và giữ lòng tận tụy với chồng chăng? Và con ơi, khi nhìn các tranh chấp giữa các bà-la-môn, con có xét xử công bằng, không thiên vị chăng?

Verse 25

कच्चिद्गावो न रुध्यंते विषये विविधैस्तृणैः । तुलामानानि सर्वाणि ह्यन्नादीनां सदेक्षसे ॥ २५ ॥

Trong cõi nước của con, đàn bò có được thả tự do, được ăn các thứ cỏ đa dạng, không bị nhốt giữ chăng? Và con có giám sát đúng đắn mọi cân, mọi thước đo cho lương thực và các hàng hóa khác hay không?

Verse 26

कुटुंबिनं करैः पुत्र नात्यर्थमभिदूयसे । कच्चिन्न द्यूतपानादि वर्तते विषये तव ॥ २६ ॥

Con ơi, con có không làm khổ người chủ gia đình bằng thuế khóa và sự trưng thu quá mức chăng? Và hãy nói cho ta biết—trong cõi nước của con, cờ bạc, rượu chè và những thói ấy có còn tồn tại không?

Verse 27

कच्चिद्भिन्नरसैर्लोका भिन्नवाक्यैः पुरे तव । न दानैर्जीर्णवस्त्रैश्च नोपजीवंति मानवाः ॥ २७ ॥

Trong thành của con, dù dân chúng có sở thích khác nhau và lời nói khác nhau, họ vẫn sống được mà không phải nương nhờ bố thí hay mặc áo quần cũ rách do người khác bỏ lại chăng?

Verse 28

कच्चिदृष्ट्वा स्वयं पुत्र हस्त्यश्वं परिरक्षसि । कच्चिच्च मातरः सर्वा ह्यविशेषेण पश्यसि ॥ २८ ॥

Con ơi, con có tự mình trông coi việc bảo hộ voi và ngựa chăng? Và con có chăm sóc tất cả các bà mẹ, không phân biệt ai với ai, hay không?

Verse 29

कच्चिन्न वासरे विष्णोर्नरा भुंजंति पुत्रक । शशिनि क्षीणतां प्राप्ते कच्चिच्छ्राद्धपरो नरः ॥ २९ ॥

Con thơ, vào ngày thiêng của đức Viṣṇu, người ta có kiêng ăn (giữ trai giới) chăng? Và khi trăng đã khuyết dần trong nửa tháng tối, người đàn ông ấy có vẫn một lòng chuyên tâm cử hành lễ śrāddha hay không?

Verse 30

कच्चिच्चापररात्रेषु सदा निद्रां विमुंचसि । निद्रा मूलमधर्मस्य निद्रा पापविवर्द्धिनी ॥ ३० ॥

Quả thật, ngài có luôn từ bỏ giấc ngủ vào phần cuối của đêm chăng? Giấc ngủ là gốc rễ của phi pháp; giấc ngủ làm tội lỗi tăng trưởng.

Verse 31

निद्रा दारिद्यजननी निद्रा श्रेयोविनाशिनी । नहि निद्रान्वितो राजा चिरं शास्ति वसुंधराम् ॥ ३१ ॥

Giấc ngủ sinh ra nghèo khó; giấc ngủ phá hoại phúc lợi và thịnh vượng. Vị vua bị giấc ngủ chế ngự thì chẳng trị vì cõi đất lâu dài.

Verse 32

पुंश्चलीव सदा भर्तुर्लोकद्वयविनाशिनी । एवमुच्चरमाणं तं तनयो वाक्यमब्रवीत् ॥ ३२ ॥

“Như người đàn bà phóng đãng—luôn làm hại chồng mình—nó đem sự suy vong đến cho cả hai cõi.” Khi ông đang thốt lời ấy, người con trai liền thưa với ông.

Verse 33

धर्मांगदो महीपालं प्रणम्य च पुनः पुनः । सर्वमेतत्कृतं तात पुनः कर्तास्मि ते वचः ॥ ३३ ॥

Dharmāṅgada nhiều lần đảnh lễ nhà vua và thưa: “Thưa cha, mọi việc ấy đã làm xong. Con sẽ lại thi hành mệnh lệnh của cha.”

Verse 34

पितुर्वचनकर्तारः पुत्रा धन्या जगत्त्रये । किं ततः पातकं राजन्यो न कुर्यात्पितुर्वचः ॥ ३४ ॥

Những người con làm theo lời cha thì được phước trong cả ba cõi. Vậy, tâu đại vương, có tội gì nếu người thuộc dòng vương giả không làm trái mệnh lệnh của cha?

Verse 35

पितृवाक्यमनादृत्य व्रजेत्स्नातुं त्रिमार्गगाम् । न तत्तीर्थफलं भुंक्ते यो न कुर्यात्पितुर्वचः ॥ ३५ ॥

Kẻ coi thường lời dạy của cha mà đi tắm ở thánh địa (tīrtha) nơi ba nẻo giao nhau, nếu không thực hành theo lời cha, thì chẳng được hưởng quả phúc của tīrtha ấy.

Verse 36

त्वदधीनं शरीरं मे त्वदधीनं हि जीवितम् । त्वदधीनो हि मे धर्मस्त्वं च मे दैवतं परम् ॥ ३६ ॥

Thân này của con nương tựa nơi Ngài; quả thật mạng sống con cũng nương tựa nơi Ngài. Dharma của con cũng tùy thuộc nơi Ngài, và Ngài chính là Thần Linh tối thượng của con.

Verse 37

त्रैलोक्यस्यापि दानेन न शुद्ध्येत ऋणात्सुतः । किं पुनर्देहवित्ताभ्यां केशदानादिभिर्विभो ॥ ३७ ॥

Dẫu đem của cải của cả ba cõi mà bố thí, người con sinh ra trong món nợ vẫn chẳng được thanh tịnh khỏi nợ ấy—huống chi, ôi Chúa Tể, chỉ bằng việc hiến dâng thân hay tài sản, như cắt tóc dâng cúng và những việc tương tự.

Verse 38

एवं ब्रुवाणं तनयं बहुभूपालसंवृतम् । रुक्मांगदः परिष्वज्य पुनराह सुतं वचः । सत्यमेतत्त्वया पुत्र व्याहृतं धर्मवेदिना ॥ ३८ ॥

Khi người con nói như vậy, giữa vòng vây của nhiều vua chúa, Rukmāṅgada ôm lấy con và lại nói: “Đúng thật, con trai ta, lời con vừa thốt ra là lời của người hiểu biết Dharma.”

Verse 39

पितुरभ्यधिकं किंचिद्दैवतं न सुतस्य हि । देवाः पराङ्मुखास्तस्य पितरं योऽवमन्यते ॥ ३९ ॥

Đối với người con, không có thần linh nào cao hơn cha mình. Chư thiên quay mặt khỏi kẻ xúc phạm và khinh mạn cha.

Verse 40

सोऽहं मूर्ध्नात्वया पुत्र धृतस्तत्क्षितिरक्षणात् । जित्वा द्वीपवतीं पृथ्वीं बहुभूपालसंवृताम् ॥ ४० ॥

Vì thế, hỡi con, con đã đội cha trên đầu để gìn giữ Địa Mẫu. Sau khi chinh phục cõi đất như một đại lục-đảo này, được bao quanh bởi nhiều vua chúa, con đã nâng đỡ cha như vậy.

Verse 41

एतत्सौख्यं परं लोके एतत्स्वर्गपदं ध्रुवम् । पितुरभ्यधिकः पुत्रो यद्भवेत्क्षितिमंडले ॥ ४१ ॥

Đây thật là niềm an lạc tối thượng ở đời; đây là địa vị chắc chắn của cõi trời—khi trên mặt đất, một người con sinh ra vượt hơn cha mình.

Verse 42

सोऽहं पुत्र कृतार्थस्तु कृतः सद्गुणवर्त्मना । त्वया साधयता भूपान्यथा हरिदिनं शुभम् ॥ ४२ ॥

Vì vậy, hỡi con, cha đã được viên mãn—được thành tựu nhờ con đường của các đức hạnh—bởi con đã khiến các bậc vua chúa đạt thành công nghiệp, và còn bảo đảm việc cử hành ngày thánh của Hari được cát tường.

Verse 43

तत्पितुर्वचनं श्रुत्वा पुत्रो धर्मांगदोऽब्रवीत् । क्क गतस्तु भवांस्तात निवेश्य मयि संपदः ॥ ४३ ॥

Nghe lời cha, người con Dharmāṅgada thưa: “Thưa cha, cha đi đâu, sau khi đã giao phó mọi của cải cho con?”

Verse 44

कस्मिन्स्थाने त्वियं प्राप्ता सूर्यायुतसमप्रभा । मन्ये निर्वेदमापन्न इमां सृष्ट्वा प्रजापतिः ॥ ४४ ॥

Ôi đấng rực sáng, quang huy sánh mười ngàn mặt trời—ngài đã đến nơi nào? Con nghĩ rằng Prajāpati (Đấng Tạo Hóa), sau khi tạo dựng thế gian này, đã rơi vào tâm ly tham, chán lìa.

Verse 45

नैतद्रूपा महीपालनारी त्रैलोक्यमध्यतः । मन्ये भूधरजातेयमथवा सागरोद्भवा ॥ ४५ ॥

Trong ba cõi, ta nghĩ không có vương phi nào mang dung sắc như thế. Ta cho rằng nàng sinh từ núi lớn, hoặc trỗi dậy từ biển cả.

Verse 46

माया वा मयदैत्यस्य प्रमदारूपसंस्थिता । अहो सुनिपुणो धाता येनेयं निर्मिता विभो । बालाग्रशतभागो हि व्यलीको नोपपद्यते ॥ ४६ ॥

Đây có lẽ là māyā của ác quỷ Maya, hiện thân thành dáng nữ. Ôi bậc Tôn Chủ, Đấng Tạo Hóa khéo léo biết bao khi tạo nên nàng: đến một phần trăm nơi đầu sợi tóc cũng không thấy chút giả dối nào.

Verse 47

इयं हि योग्या कनकावदाता गृहाय तुभ्यं जगतीपतीश । एवं विधा मे जननी यदि स्यात्कोऽन्योऽस्ति मत्तः सुकृती मनुष्यः ॥ ४७ ॥

Nàng này quả thật xứng đáng—vàng rực và chói sáng—để vào gia thất của Ngài, hỡi bậc Chúa tể cõi đời. Nếu một người như thế trở thành mẹ ta, còn ai trong loài người may mắn hơn ta nữa?

Verse 48

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते पितापुत्रसंवादो नाम पञ्चदशोऽध्यायः ॥ १५ ॥

Như vậy kết thúc chương mười lăm, mang tên “Đối thoại giữa Cha và Con”, trong tích Mohinī, thuộc phần Uttara của Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa.