Shloka 23

Dialogue of Father and Son (Pitṛputra-saṃvāda) — Mohinī Episode

Devanagari script

कच्चिद्गावो न दुह्यन्ते पुत्र चांडलवेश्मानि । कच्चिद्वचनकर्तारस्तनयाश्च पितुः सदा ॥ २३ ॥

Transliteration

kaccidgāvo na duhyante putra cāṃḍalaveśmāni | kaccidvacanakartārastanayāśca pituḥ sadā || 23 ||

Translation

Con ơi, đàn bò có được vắt sữa không bị trở ngại chăng, và ngay cả những mái nhà của người Caṇḍāla cũng được chăm lo đúng mực chăng? Và các con trai có luôn vâng lời—làm theo lời cha mãi mãi không?

Word by Word

• कच्चित्: whether
• कच्चित्: प्रश्न-निपात (Interrogative/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: कच्चित् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक-निपात

• गावः: cows
• गावः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; cows

• न: not
• न: निषेध (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• दुह्यन्ते: are milked
• दुह्यन्ते: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दुह् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; are milked

• पुत्र: O son
• पुत्र: सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• चाण्डल-वेश्मानि: houses of outcastes
• चाण्डल-वेश्मानि: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चाण्डल + वेश्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (चाण्डलस्य वेश्मानि) 'houses of outcastes'

• कच्चित्: whether
• कच्चित्: प्रश्न-निपात (Interrogative/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: कच्चित् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक-निपात

• वचन-कर्तारः: keepers of promises
• वचन-कर्तारः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वचन + कर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (वचनस्य कर्तारः) 'doers of (their) word' i.e., truthful/keeping promises

• तनयाः: sons
• तनयाः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; sons

• च: and
• च: समुच्चय (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• पितुः: of the father
• पितुः: सम्बन्ध (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; of the father

• सदा: always
• सदा: कालाधिकरण (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (temporal adverb)

Speaker

Narada (inquiry-style instruction on righteous governance and social welfare)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: karuna

Characters & Entities

• Narada
• Caṇḍāla
• Pitṛ (father)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames dharma as practical compassion and order: prosperity (cows properly milked), inclusive care (even marginalized households), and disciplined family conduct (children honoring the father’s word).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By implying that devotion is not merely ritual; it is expressed through dharmic living—protecting dependents, avoiding neglect of the vulnerable, and honoring elders—actions that sustain sattva and support Vishnu-oriented righteousness.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Primarily dharma-nīti (ethical governance) rather than a specific Vedāṅga; the verse reflects applied smṛti-style guidance—household discipline and protection of cattle—often paired with ritual economy in Purāṇic practice.