The Exposition of the Pratipadā Vrata for the Twelve Months

Verse 1

नारद उवाच । पुराणसूत्रमखिलं श्रुतं तव मुखाद्विभो । मरीचये यथा प्रोक्तं ब्रह्मणा परमेष्ठिना ॥ १ ॥

Nārada thưa: Ôi bậc tôn kính, con đã được nghe từ chính miệng Ngài toàn thể sūtra của các Purāṇa, đúng như Parameṣṭhin Brahmā đã truyền dạy cho Marīci.

Verse 2

अधुना तु महाभाग तिथीनां वै कथानकम् । क्रमतो मह्यमाख्याहि यथा स्याद्वतनिश्चयः ॥ २ ॥

Giờ đây, ôi bậc đại phúc, xin Ngài kể cho con theo thứ tự câu chuyện về các tithi (ngày âm lịch), để việc định rõ các vrata (giới nguyện) được minh bạch.

Verse 3

यस्मिन्मासे तु या पुण्या तिथिर्येन उपासिता । यद्विधानं च पूजादेस्तत्सर्वं वद सांप्रतम् ॥ ३ ॥

Trong tháng nào thì tithi (ngày âm lịch) có công đức cần được giữ gìn, và phải phụng hành, thờ kính theo cách nào—cùng với nghi thức đúng đắn của pūjā và các lễ nghi liên hệ—xin hãy nói cho con ngay bây giờ, trọn vẹn và đầy đủ.

Verse 4

सनातन उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि तिथीनां ते व्रतं पृथक् । तिथीशानुक्रमादेव सर्वसिद्धिविधायकम् ॥ ४ ॥

Sanātana nói: Hãy lắng nghe, hỡi Nārada; ta sẽ giảng cho ông riêng rẽ về các lời nguyện (vrata) gắn với từng tithi. Chỉ cần theo đúng thứ tự của các tithi, tự nó đã là phương tiện ban cho mọi thành tựu (siddhi).

Verse 5

चैत्रे मासि जगद्ब्रह्मा ससज प्रथमेऽहनि । शुक्लपक्षे समग्रं वै तदा सूर्योदये सति ॥ ५ ॥

Vào tháng Caitra, Jagad-Brahmā đã tạo dựng toàn thể thế gian ngay trong ngày thứ nhất—thuộc nửa tháng sáng—vào đúng lúc mặt trời mọc.

Verse 6

वत्सरादौ वसंतादौ बलिराज्ये तथैव च । पूर्वविद्धैव कर्तव्या प्रतिपत्सर्वदा बुधैः ॥ ६ ॥

Vào đầu năm, vào đầu mùa xuân, và cũng vậy trong thời kỳ/việc hành lễ liên hệ đến Bali, người trí phải luôn cử hành Pratipat (tithi thứ nhất) theo lối “pūrvaviddhā”, tức lấy theo sự hiện hữu từ trước.

Verse 7

तत्र कार्या महाशांतिः सर्वकल्मषनाशिनी । सर्वोत्पातप्रशमनी कलिदुष्कृतहारिणी ॥ ७ ॥

Tại đó nên cử hành đại lễ an hòa Mahāśānti—nghi lễ tiêu trừ mọi uế nhiễm, dập tắt mọi điềm dữ và tai ương, và xóa bỏ quả báo tội lỗi của thời Kali.

Verse 8

आयुः प्रदापुष्टिकरी धनसौभाग्यवर्द्धिनी । मंगल्या च पवित्रा च लोकद्वयमुखावहा ॥ ८ ॥

Pháp này ban thọ mạng lâu dài và đem sự nuôi dưỡng; làm tăng tài sản và phúc lộc. Nó cát tường và thanh tịnh, dẫn hành giả đến an lành của cả hai cõi (đời này và đời sau).

Verse 9

तस्यामादौ तु संपूज्यो ब्रह्मा वह्निवपुर्धरः । पाद्यार्ध्यपुष्पधूपैश्च वस्त्रालंकारभोजनैः ॥ ९ ॥

Trong nghi lễ ấy, trước hết phải cung kính thờ phụng Phạm Thiên (Brahmā), đấng mang thân tánh như lửa, bằng nước rửa chân (pādya) và nước kính dâng (arghya), cùng hoa và hương; lại dâng y phục, trang sức và ẩm thực.

Verse 10

होमैर्बल्युपहारैश्च तथा ब्राह्मणतर्पणैः । ततः क्रमेण देवेभ्यः पूजा कार्या पृथक्पृथक् ॥ १० ॥

Với các lễ hỏa cúng (homa), với vật cúng bái và phẩm vật dâng hiến, cùng việc làm tarpaṇa để tôn kính các bà-la-môn; rồi sau đó, theo thứ tự, phải cử hành thờ phụng các chư thiên, mỗi vị riêng biệt.

Verse 11

कृत्वोंकार नमस्कारं कुशोदकतिलाक्षतैः । सवस्त्रं सहिरण्यं च ततो दद्याद्दिजातये ॥ ११ ॥

Sau khi đảnh lễ với âm tiết Oṁ, dùng nước thánh có cỏ kuśa, mè và gạo nguyên hạt (akṣata), rồi nên bố thí cho bậc nhị sinh (Bà-la-môn) y phục cùng vàng.

Verse 12

दक्षिणां वेदविदुषे व्रतसंपूर्तिहेतवे । एवं पूजाविशेषेण व्रतं स्यात्सौरिसंज्ञकम् ॥ १२ ॥

Nên dâng dakṣiṇā (lễ vật tôn vinh vị tế sư) cho bậc thông hiểu Veda, để viên mãn lời nguyện. Như vậy, nhờ cách thờ phụng đặc biệt này, pháp trì giới ấy được gọi là Sauri-vrata.

Verse 13

आरोग्यदं नृणां विप्र तस्मिन्नेव दिने मुने । विद्याव्रतमपि प्रोक्तमस्यामेव तिथौ मुने ॥ १३ ॥

Hỡi Bà-la-môn, pháp trì giới này ban sức khỏe cho người đời ngay trong chính ngày ấy, hỡi bậc hiền triết. Và lời dạy về lời nguyện cầu đạt trí tuệ (Vidyā-vrata) cũng được ấn định đúng vào tithi này, hỡi hiền giả.

Verse 14

तिलकं नाम च प्रोक्तं कृष्णेनाजातशत्रवे । अथ ज्येष्ठे सिते पक्षे पक्षत्यां दिवसोदये ॥ १४ ॥

Nghi lễ gọi là “tilaka” đã được Kṛṣṇa truyền dạy cho Ajātaśatru; và (lần đầu) được nêu ra vào tháng Jyeṣṭha, nửa tháng sáng, đúng ngày mồng tám (aṣṭamī), lúc bình minh.

Verse 15

देवोद्यानभवं हृद्यं करवीरं समर्चयेत् । रक्ततन्तुरीधानं गंधधूपविलेपनैः ॥ १५ ॥

Hãy cung kính thờ phụng bằng hoa karavīra khả ái, sinh từ vườn ngự của chư thiên; cùng với củi nhóm lửa quấn chỉ đỏ, và với hương liệu xoa bôi cùng trầm hương để xông đốt.

Verse 16

प्ररूढसप्तधान्यैश्च नारगैर्बीजपूरकैः । अभ्युक्ष्याक्षततोयेन मंत्रेणेत्थं क्षमापयेत् ॥ १६ ॥

Với bảy loại ngũ cốc đã nảy mầm, với lựu và quả thanh yên (citrons), hãy rảy nước có trộn gạo nguyên hạt (akṣata); rồi bằng thần chú như thế, hãy cầu xin tha thứ và làm nguôi dịu quyền năng thiêng liêng đã bị xúc phạm.

Verse 17

करवीर वृषावास नमस्ते भानुवल्लभ । दंभोलिमृडदुर्गादिदेवानां सततं प्रिय ॥ १७ ॥

Ô Karavīra, ô Vṛṣāvāsa, xin đảnh lễ Ngài, bậc được Mặt Trời yêu mến. Ngài luôn được chư thiên như Indra—đấng cầm lôi chùy, Śiva, Durgā và các vị khác hằng quý trọng.

Verse 18

आकृष्णेनेति वेदोक्तमंत्रेणेत्थं क्षमापयेत् । एवं भक्त्या समभ्यर्च्य दत्त्वा विप्राय दक्षिणाम् ॥ १८ ॥

Như vậy, hãy cầu xin tha thứ bằng cách tụng thần chú do Veda quy định, mở đầu bằng “ākṛṣṇena”. Rồi, sau khi phụng thờ với lòng bhakti, hãy dâng dakṣiṇā (lễ phí tế tự) cho một brāhmaṇa uyên bác.

Verse 19

प्रदक्षिणं ततः कुर्यात्पश्चात्स्वभवनं व्रजेत् । नभः शुक्ले प्रतिपदि लक्ष्मीबुद्धिप्रदायकम् ॥ १९ ॥

Rồi hãy làm pradakṣiṇā (đi nhiễu quanh), sau đó trở về nhà mình. Nghi lễ này, được thực hành vào ngày pratipad (mồng một) của nửa tháng sáng trong tháng Nabhas (Bhādrapada), ban phúc Lakṣmī và trí tuệ sáng suốt (buddhi).

Verse 20

धर्मार्थकाममोक्षाणां निदानं परमं व्रतम् । सोमवारं समारभ्य सार्धमासत्रयं द्विज ॥ २० ॥

Hỡi bậc dvija (người “tái sinh”), lời thệ nguyện tối thượng này chính là nguồn gốc của dharma, artha, kāma và mokṣa. Hãy bắt đầu vào ngày thứ Hai và giữ trọn trong ba tháng rưỡi.

Verse 21

कार्तिकासितभूतायामुपोष्यं व्रततत्परः । पूर्णायां शिवमभ्यर्च्य सुवण वंशसंयुतम् ॥ २१ ॥

Vào đêm sóc (amāvāsyā) của tháng Kārtika, người chuyên tâm giữ giới nguyện nên nhịn ăn. Và đến ngày rằm, sau khi phụng thờ Śiva, nên dâng vật cúng như một cây gậy tre bằng vàng (hoặc tre vàng) theo nghi lễ.

Verse 22

वायनं सुमहत्पुण्यं देवताप्रीतिवर्धकम् । दद्याद्विप्राय संकल्प्य धनवृद्ध्यै मुनीश्वर ॥ २२ ॥

Lễ phẩm gọi là vāyana vô cùng công đức và làm tăng niềm hoan hỷ của chư thiên. Hỡi bậc thánh hiền, hãy phát nguyện trang nghiêm (saṅkalpa) rồi dâng nó cho một brāhmaṇa để tài sản được tăng trưởng.

Verse 23

भाद्रशुक्लप्रतिपदि व्रतं नाम्ना महत्तमम् । व्रतं मौनाह्वयं केचित्प्राहुरत्र शिवोऽर्च्यते ॥ २३ ॥

Vào ngày Pratipadā (mồng một) của nửa tháng sáng Bhādrapada có một lời nguyện (vrata) nổi danh là vô cùng vĩ đại. Có người gọi đó là “Mauna-vrata” (lời nguyện giữ im lặng); trong pháp hành này, Śiva được tôn thờ.

Verse 24

नैवेद्यं तु पचेन्मौनी षोडशत्रिगुणानि च । फलानि पिष्टपक्वानि दद्याद्विप्राय षोडश ॥ २४ ॥

Người giữ im lặng nên nấu phẩm vật cúng dường (naivedya) với số lượng gấp ba lần mười sáu; và nên bố thí cho một brāhmaṇa mười sáu phần trái cây cùng mười sáu món chín làm từ bột.

Verse 25

देवाय षोडशान्यानि भुज्यंते षोडशात्मना । सौवर्णं शिवमभ्यर्च्य कुम्भोपरि विधानवित् ॥ २५ ॥

Người thông hiểu nghi thức (vidhāna) nên thờ phụng Śiva bằng tượng vàng đặt trên bình thiêng (kumbha) đã được gia trì; rồi, với bản tính mười sáu phần, dâng và thọ hưởng mười sáu lễ vật dành cho Thần linh.

Verse 26

तत्सर्वं धेनुसहितमाचार्य्याय प्रदापयेत् । इदं कृत्वा व्रतं विप्र देव देवस्य शूलिनः ॥ २६ ॥

Người ấy nên dâng tất cả những vật ấy—cùng với một con bò—lên vị thầy (ācārya). Sau khi thực hành lời nguyện này, hỡi brāhmaṇa, người ấy được ân sủng của Śūlin, Thần của các thần (Śiva).

Verse 27

चतुर्दशाब्दं देहांतं भुक्तभोगः शिवं व्रजेत् । आश्विने सितपक्षत्यां कृत्वाशोकव्रतं नरः ॥ २७ ॥

Người thực hành Aśoka-vrata vào đúng ngày tithi trong nửa tháng sáng của Āśvina sẽ hưởng thụ phúc lạc thế gian trong mười bốn năm; và khi thân này chấm dứt, người ấy đạt đến Śiva (Śiva-loka, hay trạng thái của Śiva).

Verse 28

अशोको जायते विप्रधनधान्यसमन्वितः । अशोकपूजनं तत्र कार्यं नियमतत्परैः ॥ २८ ॥

Tại nơi ấy, cây Aśoka mọc lên, đầy đủ Bà-la-môn, của cải và lương thực dồi dào. Ở chốn ấy, những người chuyên tâm giữ giới và nghi lễ nên cử hành việc thờ phụng cây Aśoka.

Verse 29

व्रतांते द्वादशे वर्षे मूर्तिं चाशोकशाखिनः । समर्प्य गुरवे भक्त्या शिवलोके महीयते ॥ २९ ॥

Khi mãn nguyện (vrata), vào năm thứ mười hai, với lòng bhakti, dâng lên vị guru một mūrti gắn với cây Aśoka; người ấy được tôn vinh và ca ngợi nơi cõi Śiva (Śivaloka).

Verse 30

अस्यामेव प्रतिपदि नवरात्रं समारभेत् । पूर्वाह्णे पूजयेद्देवीं घटस्थापनपूर्वकम् ॥ ३० ॥

Ngay trong ngày mồng một (pratipad) này, nên khởi sự pháp hành Navarātra. Vào buổi tiền trưa, hãy thờ phụng Nữ Thần, bắt đầu bằng nghi thức an lập bình lễ (ghaṭa-sthāpana).

Verse 31

अंकुरारोपणं कृत्वा यवैर्गोधूममिश्रितैः । ततः प्रतिदिनं कुर्यादेकभुक्तमयाचितम् ॥ ३१ ॥

Sau khi gieo mầm bằng lúa mạch (yava) trộn với lúa mì (godhūma), thì từ đó mỗi ngày chỉ nên dùng bữa một lần; và thức ăn ấy phải là phần nhận được mà không cầu xin.

Verse 32

उपवासं यथाशक्ति पूजापाठजपादिकम् । मार्कंण्डेय पुराणोक्तं चरितत्रितयं द्विज ॥ ३२ ॥

Hãy trai giới (upavāsa) tùy theo sức mình, và thực hành thờ phụng, tụng đọc, trì japa cùng các pháp hạnh liên hệ. Này bậc dvija (song sinh), hãy thực hiện ba thiên truyện thiêng như đã dạy trong Mārkaṇḍeya Purāṇa.

Verse 33

पठनीयं नवदिनं भुक्तिमुक्ती अभीप्सता । कुमारीपूजनं तत्र प्रशस्तं भोजनादिभिः ॥ ३३ ॥

Người cầu cả phúc lạc thế gian lẫn giải thoát nên tụng đọc trong chín ngày. Trong pháp hành ấy, việc thờ cúng các thiếu nữ (kumārī-pūjan) được đặc biệt tán dương, cùng với các lễ cúng dường như dâng thực phẩm và lòng hiếu khách.

Verse 34

इत्थं कृत्वा व्रतं विप्र सर्वसिद्ध्यालयो नरः । जायते भुवि दुर्गायाः प्रसादान्नात्र संशयः ॥ ३४ ॥

Này bậc Bà-la-môn, làm trọn lời thệ nguyện đúng như vậy thì người ấy trở thành nơi nương tựa của mọi thành tựu (siddhi). Ở đời này, điều ấy có được nhờ ân phúc của Nữ thần Durgā—không hề nghi ngờ.

Verse 35

अथोर्जसितपक्षत्यां नवरात्रोदितं चरेत् । विशेषादन्नकूटाख्यं विष्णुप्रीतिविवर्धनम् ॥ ३५ ॥

Rồi vào nửa tháng sáng của tháng Ūrja (Āśvina), nên hành trì nghi lễ Navarātri được truyền dạy cho chín đêm. Đặc biệt, hãy cử hành lễ Annakūṭa (núi cơm), vì điều ấy làm tăng trưởng niềm hoan hỷ của Đức Viṣṇu.

Verse 36

सर्वपाकैः सर्ददोहैः सर्वैः सर्वार्थसिद्धये । कर्तव्यमन्नकूटं तु गोवर्द्धनसमर्चने ॥ ३६ ॥

Để thành tựu mọi mục đích, khi thờ cúng Govardhana nên cử hành lễ Annakūṭa (núi phẩm vật), dùng đủ mọi món ăn chín và mọi loại chế phẩm từ sữa.

Verse 37

सायं गोभिः सह श्रीमद्गोवर्द्धनधराधरम् । समर्च्य दक्षिणीकृत्य भुक्तिमुक्ती समाप्नुयात् ॥ ३७ ॥

Vào buổi chiều, cùng với đàn bò, hãy cung kính thờ lạy Đức Chúa vinh hiển—Đấng nâng núi Govardhana, chỗ nương của địa cầu—rồi dâng dakṣiṇā đúng pháp; nhờ vậy sẽ đạt cả phú quý thế gian lẫn giải thoát.

Verse 38

अथ मार्गसिताद्यायां धनव्रतमनुत्तमम् । नक्तं विष्ण्वर्चनं होमैः सौवर्णीं हुतभुक्तनुम् ॥ ३८ ॥

Nay, vào ngày trăng tối của tháng Mārgaśīrṣa, nên thực hành Dhana-vrata tối thượng: ban đêm phụng thờ Đức Viṣṇu, kèm các lễ hỏa cúng (homa), dâng vật bằng vàng để ngọn lửa thiêng thọ nhận.

Verse 39

रक्तवस्त्रयुगाच्छन्नां द्विजाय प्रतिपादयेत् । एवं कृत्वा धनैर्धान्यैः समृद्धो जायते भुवि ॥ ३९ ॥

Nên dâng cho bậc Nhị sinh (brāhmaṇa) một đôi y phục màu đỏ để làm áo phủ. Làm như vậy, người ấy sẽ được sung túc trên đời, đầy đủ của cải và lương thực.

Verse 40

वह्निना दग्धपापस्तु विष्णुलोके महीयते । पौषशुक्लप्रतिपदि भानुमभ्यर्च्य भक्तितः ॥ ४० ॥

Người có tội lỗi bị lửa thiêng thiêu sạch sẽ được tôn vinh nơi cõi Viṣṇu. Do chí thành phụng thờ Mặt Trời (Bhānu) vào ngày mồng một của nửa tháng sáng tháng Pauṣa, sẽ đạt được công đức như vậy.

Verse 41

एकभक्तव्रतो मर्त्यो भानुलोकमवाप्नुयात् । माघशुक्लाद्यदिवसे वह्निं साक्षान्महेश्वरम् ॥ ४१ ॥

Phàm nhân giữ Ekabhakta-vrata, tức chỉ thọ một bữa với lòng chí kính, sẽ đạt đến cõi của Mặt Trời. Vào ngày mồng một của nửa tháng sáng tháng Māgha, nên phụng thờ Thần Lửa, chính là Maheśvara (Śiva) hiện thân.

Verse 42

समभ्यर्च्य विधानेन समृद्धो जायते भुवि । अथ फाल्गुनशुक्लादौ देवदेवं दिगंबरम् ॥ ४२ ॥

Sau khi phụng thờ đúng theo nghi thức đã định, người ấy sẽ được thịnh vượng trên cõi đời. Rồi vào đầu nửa tháng sáng tháng Phālguna, nên lễ bái Đấng Thần của các thần, vị Chúa Digambara—Đấng khoác bầu trời.

Verse 43

धूलिधूसरसर्वांगं जलैरुक्षेत्समंततः । कर्मणा लौकिकेनापि संतुष्टो हि महेश्वरः ॥ ४३ ॥

Người nào toàn thân phủ bụi thì nên được rảy nước khắp mình. Vì Maheśvara (Śiva) quả thật hoan hỷ ngay cả với những việc phụng sự bình thường, mang tính thế tục như vậy.

Verse 44

स्वसायुज्यं प्रदिशति भक्त्या सम्यक्समर्चितः । वैशाखे तु सिताद्यायां विष्णुं विश्वविहारिणम् ॥ ४४ ॥

Khi Đức Viṣṇu—Đấng du hành khắp mọi thế giới—được thờ phụng đúng pháp với lòng bhakti, đặc biệt trong nửa tháng sáng bắt đầu từ ngày đầu (sītādyā) của tháng Vaiśākha, Ngài ban cho sāyujya: sự hợp nhất trong chính trạng thái của Ngài.

Verse 45

समभ्यर्च्य विधानेन विप्रान्संभोजयेद्वती । एवं शुचिसिताद्यायां ब्रह्माणं जगतां गुरुम् ॥ ४५ ॥

Sau khi đã thờ cúng đúng theo nghi thức được quy định, người phụ nữ mộ đạo nên thết đãi các brāhmaṇa. Như vậy, vào ngày trăng sáng thanh tịnh, nàng tôn kính Brahmā, bậc Đạo sư của các thế giới.

Verse 46

विष्णुना सहितो ब्रह्मा सर्वलोकेश्वरेश्वरः । स्वसायुज्यं प्रदिशति सर्वसिद्धिमवाप्नुयात् ॥ ४६ ॥

Brahmā—cùng với Viṣṇu, Đấng Tối Thượng trên mọi bậc chúa tể của các thế giới—ban cho sāyujya. Khi đạt được điều ấy, người hành giả đạt trọn vẹn mọi thành tựu tâm linh.

Verse 47

आसु द्वादशमासानां प्रतिपत्सु द्विजोत्तम । व्रतानि तुभ्यं प्रोक्तानि भुक्तिमुक्तिप्रदानि च ॥ ४७ ॥

Hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, ta đã nói với ông về các lời nguyện (vrata) cần giữ vào ngày Pratipad của mười hai tháng—những vrata ban cả phúc lạc thế gian lẫn giải thoát tối hậu.

Verse 48

व्रतेष्वेतेषु सर्वेषु ब्रह्मचर्यं विधीयते । भोजने तु हविष्यान्नं सामान्यत उदाहृतम् ॥ ४८ ॥

Trong tất cả các giới nguyện ấy, việc giữ gìn brahmacarya (tiết hạnh, thanh tịnh) được quy định; còn về ẩm thực, theo lệ chung, nên dùng haviṣyānna—thức ăn cúng tế giản dị.

Verse 49

इति श्रीबृहन्ननारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासप्रतिपद्व्रतनिरूपणं नाम दशोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ ११० ॥

Như vậy kết thúc, trong Bṛhannāradīya Purāṇa tôn kính—thuộc phần Pūrva-bhāga, trong Đại truyện (Bṛhad-upākhyāna), ở Pada thứ tư—chương thứ một trăm mười, mang tên “Trình bày giới nguyện Pratipadā cho mười hai tháng.”