Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 3

The Exposition of the Pratipadā Vrata for the Twelve Months

Devanagari script

यस्मिन्मासे तु या पुण्या तिथिर्येन उपासिता । यद्विधानं च पूजादेस्तत्सर्वं वद सांप्रतम् ॥ ३ ॥

Transliteration

yasminmāse tu yā puṇyā tithiryena upāsitā | yadvidhānaṃ ca pūjādestatsarvaṃ vada sāṃpratam || 3 ||

Translation

Trong tháng nào thì tithi (ngày âm lịch) có công đức cần được giữ gìn, và phải phụng hành, thờ kính theo cách nào—cùng với nghi thức đúng đắn của pūjā và các lễ nghi liên hệ—xin hãy nói cho con ngay bây giờ, trọn vẹn và đầy đủ.

Word by Word

• यस्मिन्: in which
• यस्मिन्: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सम्बन्ध-निर्देश (relative pronoun)

• मासे: in the month
• मासे: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात/वाक्य-सम्बन्धक (particle)

• या: which
• या: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्ध-निर्देश (relative pronoun)

• पुण्या: meritorious/holy
• पुण्या: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (qualifier)

• तिथिः: lunar day (tithi)
• तिथिः: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तिथि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• येन: by which (means)
• येन: करण (Karaṇa/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सम्बन्ध-निर्देश (relative pronoun)

• उपासिता: worshipped/observed
• उपासिता: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Verb
• Root: उप-आस् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोग-सूचक

• यत्: which/that
• यत्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्ध-निर्देश (relative pronoun)

• विधानम्: procedure/ordinance
• विधानम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• च: and
• च: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• पूजा-आदेः: of worship and related rites
• पूजा-आदेः: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पूजा (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): ‘पूजायाः आदिः’ → ‘पूजादि’; पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• तत्: that
• तत्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; निर्देश (demonstrative)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण

• वद: tell/speak
• वद: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट् (imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• साम्प्रतम्: now/at present
• साम्प्रतम्: सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: साम्प्रत (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

Speaker

Narada (questioner, addressing the Sanatkumara tradition/teacher)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames dharma as disciplined observance: sacred merit arises from correctly observing a tithi in its proper month with the ordained pūjā and supporting rites.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By asking for the exact pūjā-vidhi, the verse emphasizes bhakti expressed through regulated worship—devotion guided by scriptural procedure rather than mere impulse.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It points to calendrical and ritual precision—tithi-based timing (linked to Jyotiṣa) and correct performance of pūjā and auxiliaries (kalpa-oriented ritual method).