Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 45

The Exposition of the Pratipadā Vrata for the Twelve Months

Devanagari script

समभ्यर्च्य विधानेन विप्रान्संभोजयेद्वती । एवं शुचिसिताद्यायां ब्रह्माणं जगतां गुरुम् ॥ ४५ ॥

Transliteration

samabhyarcya vidhānena viprānsaṃbhojayedvatī | evaṃ śucisitādyāyāṃ brahmāṇaṃ jagatāṃ gurum || 45 ||

Translation

Sau khi đã thờ cúng đúng theo nghi thức được quy định, người phụ nữ mộ đạo nên thết đãi các brāhmaṇa. Như vậy, vào ngày trăng sáng thanh tịnh, nàng tôn kính Brahmā, bậc Đạo sư của các thế giới.

Word by Word

• समभ्यर्च्य: having duly worshipped
• समभ्यर्च्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्-अभि-अर्च् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त/अव्ययभाव)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having worshipped)

• विधानेन: according to the prescribed procedure
• विधानेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: विधान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• विप्रान्: Brahmins
• विप्रान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन

• सम्भोजयेत्: should feed / should cause to eat
• सम्भोजयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-भुज् (धातु) [णिच् causative: भोजय]
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative)

• वती: the (vow-observing) woman
• वती: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वत् (प्रातिपदिक/प्रत्यय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘वती’ = (she) the observant lady / one endowed (contextual agent)

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (सम्बन्ध/qualifier)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• शुचि-सिता-आद्यायाम्: on the pure first bright (lunar day)
• शुचि-सिता-आद्यायाम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शुचि (प्रातिपदिक) + सिता (प्रातिपदिक) + आद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः: शुचिः (पवित्रा) सिता-आद्या (कर्मधारय)

• ब्रह्माणम्: Brahmā
• ब्रह्माणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• जगताम्: of the worlds
• जगताम्: Sambandha (षष्ठी/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन

• गुरुम्: the teacher
• गुरुम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ब्रह्माणम् इति विशेष्यस्य विशेषण/उपपद (appositional)

Speaker

Narada (teaching in a summarized ritual-instruction context)

Vrata Kalpa

Vrata: month-based Pratipad observance (implied broader series)

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Brahma
• Vipra (Brahmana)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that ritual worship (vidhi-pūrvaka arcana) becomes spiritually complete when followed by honoring and feeding learned brāhmaṇas, and by dedicating the act to Brahmā, the cosmic teacher.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as disciplined devotion: worship done with proper procedure and humility, culminating in service (seva) to the custodians of Vedic knowledge through vipra-bhojana.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It emphasizes ritual procedure (kalpa-oriented practice) and calendrical timing (tithi/paksha awareness), indicating that correct observance depends on knowing the proper vidhi and auspicious bright-fortnight days.