Adhyaya 14

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे त्रयोदशो ऽध्यायः व्यास उवाच एवं दण्डादिभिर्युक्तः शौचाचारसमन्वितः / आहूतो ऽध्ययनं कुर्याद् वीक्षमाणो गुरोर्मुखम्

Như vậy, trong Śrī Kūrma Purāṇa, thuộc Ṣaṭsāhasrī Saṃhitā, phần hậu, chương mười ba kết thúc. Vyāsa nói: “Được trang bị gậy và các vật dụng khác, an trú trong sự thanh tịnh và chánh hạnh, khi được gọi thì hãy bắt đầu việc học, mắt hướng nhìn gương mặt của bậc thầy.”

Verse 2

नित्यमुद्यतपाणिः स्यात् साध्वाचारः सुसंयतः / आस्यतामिति चोक्तः सन्नासीताभिमुखं गुरोः

Hằng ngày hãy đứng với đôi tay cung kính nâng lên (sẵn sàng phụng sự), giữ chánh hạnh và tự chế nghiêm cẩn. Và chỉ khi được bảo “Hãy ngồi” thì mới ngồi—ngồi đối diện bậc thầy.

Verse 3

प्रतिश्रवणसंभाषे शयानो न समाचरेत् / नासीनो न च भुञ्जानो न तिष्ठन्न पराङ्मुखः

Khi chăm chú lắng nghe và đàm đạo cung kính, không nên làm trong tư thế nằm; cũng không nên khi đang ngồi, đang ăn; lại càng không nên khi đứng mà quay mặt đi nơi khác.

Verse 4

नीचं शय्यासनं चास्य सर्वदा गुरुसन्निधौ / गुरोस्तु चक्षुर्विषये न यथेष्टासनो भवेत्

Trước mặt bậc thầy, giường và chỗ ngồi của mình phải luôn đặt thấp hơn. Và trong tầm mắt của thầy, không được ngồi tùy tiện theo ý mình (một cách suồng sã hay kiêu mạn).

Verse 5

नोदाहरेदस्य नाम परोक्षमपि केवलम् / न चैवास्यानुकुर्वोत गतिभाषणचेष्टितम्

Không nên thốt danh Ngài, dù chỉ gián tiếp, chỉ để gọi tên suông; cũng không nên bắt chước dáng đi, cách nói hay hành vi của Ngài.

Verse 6

गुरोर्यत्र परीवादो निन्दा चापि प्रवर्तते / कर्णैं तत्र पिधातव्यौ गन्तव्यं वा ततो ऽन्यतः

Ở nơi nào lời phỉ báng và chê trách đối với bậc Guru bắt đầu lan truyền, hãy che tai tại đó—hoặc rời khỏi nơi ấy mà đi nơi khác.

Verse 7

दूरस्थो नार्चयेदेनं न क्रुद्धो नान्तिके स्त्रियाः / न चैवास्योत्तरं ब्रूयात् स्थितो नासीत सन्निधौ

Không nên thờ phụng Ngài từ quá xa, cũng không khi đang giận dữ, cũng không ở gần phụ nữ. Lại không nên cãi đáp Ngài; và trong sự hiện diện trực tiếp của Ngài, chớ đứng hay ngồi quá sát.

Verse 8

उदकुम्भं कुशान् पुष्पं समिधो ऽस्याहरेत् सदा / मार्जनं लेपनं नित्यमङ्गानां वै समाचरेत्

Hãy luôn mang đến cho Ngài bình nước, cỏ kuśa, hoa và củi tế; và thường xuyên thực hành việc lau rửa cùng xức hương (anointing) hằng ngày lên các chi phần của Thần tượng.

Verse 9

नास्य निर्माल्यशयनं पादुकोपानहावपि / आक्रमेदासनं चास्य छायादीन् वा कदाचन

Chớ bao giờ giẫm lên giường của bậc thầy tôn kính, dù trên đó có vòng hoa đã bỏ; cũng chớ giẫm lên dép hay giày của ngài; chớ giẫm lên chỗ ngồi của ngài; và đừng bao giờ vượt phạm cả bóng của ngài và những điều tương tự.

Verse 10

साधयेद् दन्तकाष्ठादीन् लब्धं चास्मै निवेदयेत् / अनापृच्छ्य न गन्तव्यं भवेत् प्रियहिते रतः

Hãy sắm sửa que tăm và những vật tương tự; hễ được gì thì đều kính dâng lên bậc Thầy. Không xin phép thì chớ rời đi; hãy chuyên tâm phụng sự điều làm Thầy hoan hỷ và đem lại lợi ích cho Thầy.

Verse 11

न पादौ सारयेदस्य संनिधाने कदाचन / जृम्भितं हसितं चैव कण्ठप्रावरणं तथा / वर्जयेत् सन्निधौ नित्यमवस्फोचनमेव च

Chớ bao giờ duỗi chân trước mặt Thầy. Khi ở trước Thầy, luôn tránh: ngáp, cười lớn, che cổ, và khạc nhổ (nhổ đờm).

Verse 12

यथाकालमधीयीत यावन्न विमना गुरुः / आसीताधो गुरोः कूर्चे फलके वा समाहितः

Hãy học đúng thời, miễn sao Thầy không phiền lòng. Và hãy ngồi thấp hơn guru—trên chỗ ngồi bằng cỏ kusa hay trên tấm ván gỗ—giữ tâm an định, chuyên chú lắng nghe.

Verse 13

आसने शयने याने नैव तिष्ठेत् कदाचन / धावन्तमनुधावेत गच्छन्तमनुगच्छति

Khi bậc đáng tôn kính đang ngồi, nằm nghỉ hay đang ngự xe, chớ bao giờ đứng trơ. Nếu Ngài chạy, hãy chạy theo; nếu Ngài đi, hãy đi cùng theo bước.

Verse 14

गो ऽश्वोष्ट्रयानप्रासादप्रस्तरेषु कटेषु च / आसीत गुरुणा सार्धं शिलाफलकनौषु च

Dù trên xe do bò, ngựa hay lạc đà kéo; dù trên sân thượng, bệ đá, trên chiếu; hay cả trên phiến đá hoặc chiếc thuyền như bè—hãy ngồi cùng guru, giữ hạnh kiểm nghiêm cẩn và đúng phép.

Verse 15

जितेन्द्रियः स्यात् सततं वश्यात्माक्रोधनः शुचिः / प्रयुञ्जीत सदा वाचं मधुरां हितभाषिणीम्

Người tu nên luôn chiến thắng các căn, tự chế ngự, không sân hận và thanh tịnh; lại thường dùng lời nói ngọt lành, lợi ích, chỉ nói điều thiện lành, hợp đạo.

Verse 16

गन्धमाल्यं रसं कल्यां शुक्तं प्राणिविहिंसनम् / अभ्यङ्गं चाञ्चनोपानच्छत्रधारणमेव च

Hương thơm và vòng hoa, vị ngon tinh túy, món ăn cát tường và các món chua không gây tổn hại sinh linh; lại như xoa dầu, dùng thuốc kẻ mắt, mang giày dép và cầm dù che cũng vậy.

Verse 17

कामं लोभं भयं निद्रां गीतवादित्रनर्तनम् / आतर्जनं परीवादं स्त्रीप्रेक्षालम्भनं तथा / परोपघातं पैशुन्यं प्रयत्नेन विवर्जयेत्

Phải gắng sức từ bỏ: dục vọng, tham lam, sợ hãi, ngủ quá độ; đắm chìm trong ca hát, nhạc khí và vũ điệu; hăm dọa, phỉ báng; nhìn nữ nhân bằng tâm dục, vướng víu tán tỉnh; làm hại người khác và thói mách lẻo ác ý.

Verse 18

उदकुम्भं सुमनसो गोशकृन्मृत्तिकां कुशान् / आहरेद् यावदर्थानि भैक्ष्यं चाहरहश्चरेत्

Với tâm thanh tịnh và hiền thiện, người ấy nên sắm bình nước, hoa, phân bò, đất sét và cỏ kuśa—chỉ vừa đủ cần dùng; và mỗi ngày cũng nên đi khất thực để nhận thức ăn bố thí.

Verse 19

कृतं च लवणं सर्वं वर्ज्यं पर्युषितं च यत् / अनृत्यदर्शो सततं भवेद् गीतादिनिः स्पृहः

Nên tránh mọi thứ đồ mặn đã chế biến sẵn và mọi món đã ôi cũ. Lại phải luôn kiêng xem múa hát, và không còn ham muốn đối với ca khúc và những thứ tương tự.

Verse 20

नादित्यं वै समीक्षेत न चरेद् दन्तधावनम् / एकान्तमशुचिस्त्रीभिः शूद्रान्त्यैरभिभाषणम्

Không nên chăm chăm nhìn mặt trời, cũng không nên chải răng vào lúc hay theo cách không thích hợp. Lại nên tránh chuyện trò riêng tư, cô độc với những phụ nữ bị xem là bất tịnh, cũng như với người Śūdra và những kẻ bị gọi là antyaja (ngoài trật tự chính thống).

Verse 21

गुरूच्छिष्टं भेषजार्थं प्रयुञ्जीत न कामतः / कलापकर्षणस्नानं नाचरेद्धि कदाचन

Phần thức ăn còn lại của guru chỉ được dùng khi thật cần cho việc chữa bệnh, tuyệt không vì dục vọng. Và không bao giờ được thực hành kiểu tắm gội kèm việc “kéo rút kalā”, tức tinh lực sinh mệnh của thân thể.

Verse 22

न कुर्यान्मानसं विप्रो गुरोस्त्यागे कदाचन / मोहाद्वा यदि वा लोभात् त्यक्तेन पतितो भवेत्

Một brāhmaṇa không bao giờ được, dù chỉ trong tâm, nghĩ đến việc bỏ rơi guru của mình. Nếu vì mê muội hay vì tham lam mà bỏ thầy, thì chính bởi hành vi đoạn tuyệt ấy mà trở thành kẻ sa đọa.

Verse 23

लौकिकं वैदिकं चापि तथाध्यात्मिकमेव च / आददीत यतो ज्ञानं न तं द्रुह्येत् कदाचन

Hãy tiếp nhận tri thức thế gian, tri thức Veda, và cả tri thức adhyātmic (tâm linh) từ bất cứ ai truyền dạy. Đối với người ấy, không bao giờ được phản bội hay làm điều tổn hại.

Verse 24

गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः / उत्पथप्रतिपन्नस्य मनुस्त्यागं समब्रवीत्

Ngay cả một guru—nếu kiêu mạn, không biết điều nên làm và không nên làm, lại sa vào nẻo tà—thì Manu đã dạy rằng vị thầy như thế cần được từ bỏ.

Verse 25

गुरोर्गुरौ सन्निहिते गुरुवद् भक्तिमाचरेत् / न चातिसृष्टो गुरुणा स्वान् गुरूनबिवादयेत्

Khi thầy của thầy (bậc sư trưởng) hiện diện, hãy dâng lòng sùng kính đối với ngài y như đối với chính guru của mình. Dẫu được guru cho phép tự do, cũng chớ lơ là việc cúi lạy các bậc thầy đáng tôn kính khác.

Verse 26

विद्यागुरुष्वेतदेव नित्या वृत्तिः स्वयोनिषु / प्रतिषेधत्सु चाधर्माद्धितं चोपदिशत्स्वपि

Đây quả là quy tắc hằng thường trong dòng truyền thừa của các bậc thầy về minh triết thánh: khi ngăn học trò khỏi điều phi pháp, các ngài cũng phải chỉ dạy điều lợi ích, điều đưa đến thiện lành.

Verse 27

श्रेयःसु गुरुवद् वृत्तिं नित्यमेव समाचरेत् / गुरुपुत्रेषु दारेषु गुरोश्चैव स्वबन्धुषु

Trong những việc đưa đến phúc lợi chân thật, hãy luôn giữ cung cách như đang ở trước mặt guru—cùng một kỷ luật kính trọng—đối với con trai của guru, vợ của guru, và cả thân quyến của guru nữa.

Verse 28

बालः समानजन्मा वा शिष्यो वा यज्ञकर्मणि / अध्यापयन् गुरुसुतो गुरुवन्मानमर्हति

Dù là trẻ nhỏ, đồng trang lứa, hay thậm chí là bạn đồng môn—khi đang đảm trách nghi lễ tế tự và giảng dạy—con trai của thầy vẫn xứng đáng được tôn kính như chính thầy vậy.

Verse 29

उत्सादनं वै गात्राणां स्नापनोच्छिष्टभोजने / न कुर्याद् गुरुपुत्रस्य पादयोः शौचमेव च

Đối với con trai của thầy, không nên xoa bóp thân thể, tắm rửa cho người ấy, ăn đồ thừa của người ấy, hay thậm chí rửa chân cho người ấy; những việc ấy chỉ thích hợp dâng lên chính guru mà thôi.

Verse 30

गुरुवत् परिपूज्यास्तु सवर्णा गुरुयोषितः / असवर्णास्तु संपूज्याः प्रत्युत्थानाभिवादनैः

Vợ của thầy (guru) cùng varṇa thì phải được tôn kính như chính guru; còn vợ thầy khác varṇa thì phải kính trọng đúng phép bằng cách đứng dậy chào và đảnh lễ.

Verse 31

अभ्यञ्जनं स्नापनं च गात्रोत्सादनमेव च / गुरुपत्न्या न कार्याणि केशानां च प्रसाधनम्

Không nên làm cho vợ của thầy các việc xoa dầu, tắm rửa, xoa bóp hay chà xát thân thể; cũng không nên chải chuốt, sửa soạn tóc cho bà.

Verse 32

गुरुपत्नी तु युवती नाभिवाद्येह पादयोः / कुर्वोत वन्दनं भूम्यामसावहमिति ब्रुवन्

Nhưng nếu vợ của thầy còn trẻ, thì ở đây không nên đảnh lễ bằng cách chạm vào chân bà; hãy cúi lạy sát đất và thưa: “Chính con đây,” để tự xưng một cách cung kính.

Verse 33

विप्रोष्य पादग्रहणमन्वहं चाभिवादनम् / गुरुदारेषु कुर्वोत सतां धर्ममनुस्मरन्

Khi trở về sau thời gian đi xa, người ấy nên nắm lấy chân thầy để bày tỏ kính lễ và mỗi ngày đều đảnh lễ cung kính; đối với vợ thầy, hãy giữ hạnh kiểm đúng mực, luôn nhớ dharma mà bậc hiền thiện gìn giữ.

Verse 34

मातृष्वसा मातुलानी श्वश्रूश्चाथ पितृष्वसा / संपूज्या गुरुपत्नीव समास्ता गुरुभार्यया

Dì bên mẹ, vợ của cậu (bên mẹ), mẹ chồng (hoặc mẹ vợ), và dì bên cha—tất cả đều phải được tôn kính đúng phép như tôn kính vợ của thầy; hãy xem họ đồng hàng với phối ngẫu của guru trong lòng kính ngưỡng.

Verse 35

भ्रातुर्भार्योपसंग्राह्या सवर्णाहन्यहन्यपि / विप्रोष्य तूपसंग्राह्या ज्ञातिसंबन्धियोषितः

Dẫu nàng cùng một varṇa, cũng không bao giờ—dù ngày này qua ngày khác—được lấy vợ của anh em mình. Chỉ khi người anh em đã đi xa, vắng mặt hay mất tích, thì theo quy tắc đã nêu, mới có thể cưới người nữ thân thuộc do mối liên hệ họ tộc.

Verse 36

पितुर्भगिन्यां मातुश्च ज्यायस्यां च स्वसर्यपि / मातृवद् वृत्तिमातिष्ठेन्मात् ताभ्यो गरीयसी

Đối với cô bên cha, dì bên mẹ và chị cả của mình, hãy cư xử như đối với mẹ. Bởi mẹ còn được xem là đáng tôn kính hơn cả các vị ấy.

Verse 37

एवमाचारसंपन्नमात्मवन्तमदाम्भिकम् / वेदमध्यापयेद् धर्मं पुराणाङ्गानि नित्यशः

Vì vậy, bậc thầy nên hằng ngày truyền dạy Veda—cùng với Dharma và các chi phần phụ trợ của Purāṇa—cho người có hạnh kiểm đúng đắn, tự chế và không giả dối.

Verse 38

संवत्सरोषिते शिष्ये गुरुर्ज्ञानमनिर्दिशन् / हरते दुष्कृतं तस्य शिष्यस्य वसतो गुरुः

Khi đệ tử đã ở hầu thầy trọn một năm, dù bậc guru chưa chính thức truyền dạy tri kiến, thì chính nhờ sự cư trú và phụng sự ấy, guru vẫn gột bỏ cho đệ tử tội lỗi (duṣkṛta).

Verse 39

आचार्यपुत्रः शुश्रूषुर्ज्ञानदो धार्मिकः शुचिः / शक्तो ऽन्नदोर्ऽथो स्वःसाधुरध्याप्या दश धर्मतः

Con trai của thầy—người ham phụng sự, ban truyền tri thức, sống theo Dharma và thanh tịnh; người có năng lực, biết cấp dưỡng, có phương tiện, có hạnh lành—mười phẩm tính ấy, theo dharma, đều xứng đáng được dạy dỗ.

Verse 40

कृतज्ञश्च तथाद्रोही मेधावी शुभकृन्नरः / आप्तः प्रियो ऽथ विधिवत् षडध्याप्या द्विजातयः / एतेषु ब्रह्मणो दानमन्यत्र तु यथोदितान्

Người biết ơn, không phản trắc, có trí tuệ và chuyên làm việc lành; lại người đáng tin và được yêu mến; cùng các bậc nhị sinh dạy đúng phép sáu Vedāṅga—đối với những người ấy mới nên ban bố thí tri thức thánh (brahma-dāna). Còn ngoài ra, chỉ nên bố thí theo cách đã dạy trước đó.

Verse 41

आचम्य संयतो नित्यमधीयीत उदङ्मुखः / उपसंगृह्य तत्पादौ वीक्षमाणो गुरोर्मुखम् / अधीष्व भो इति ब्रूयाद् विरामो ऽस्त्विति चारमेत्

Sau khi súc miệng thanh tịnh (ācamanam) và giữ tâm điều phục, mỗi ngày nên học, quay mặt về phương bắc. Nắm chân thầy một cách cung kính, nhìn lên dung nhan thầy, mà thưa: “Bạch tôn sư, xin dạy cho con.” Khi kết thúc, nên lui ra và nói: “Xin cho tạm dừng (virāma).”

Verse 42

प्राक्कूलान् पर्युपासीनः पवित्रैश्चैव पावितः / प्राणायामैस्त्रिभिः पूतस्तत ओङ्कारमर्हति

Ngồi hướng về bờ phía đông, lại được thanh tịnh bởi các nghi thức tẩy uế thiêng liêng, và được gột sạch nhờ ba lần điều tức (prāṇāyāma), khi ấy mới xứng đáng để quán niệm và trì tụng Pranava, âm Oṁ.

Verse 43

ब्राह्मणः प्रणवं कुर्यादन्ते च विधिवद् द्विजः / कुर्यादध्ययनं नित्यं स ब्रह्माञ्जलिपूर्वतः

Bậc Bà-la-môn—thật ra mọi bậc nhị sinh—phải đúng nghi mà xướng Pranava Oṁ ở phần kết (khi tụng). Người ấy nên chuyên cần học Veda mỗi ngày, khởi đầu bằng chắp tay cung kính, với tâm niệm thờ phụng Brahman.

Verse 44

सर्वेषामेव भूतानां वेदश्चक्षुः सनातनम् / अधीयीताप्ययं नित्यं ब्राह्मण्याच्च्यवते ऽन्यथा

Đối với mọi loài hữu tình, Veda là con mắt vĩnh cửu. Vì thế phải học mỗi ngày; nếu không, sẽ sa sút khỏi phẩm hạnh Bà-la-môn (brahminhood), tức trạng thái và kỷ luật của một Bà-la-môn chân chính.

Verse 45

यो ऽधीयीत ऋचो नित्यं क्षीराहुत्या स देवताः / प्रीणाति तर्पयन्त्येनं कामैस्तृप्ताः सदैव हि

Ai thường xuyên tụng đọc các thánh ca của Ṛgveda và dâng cúng lễ vật bằng sữa—người ấy làm hoan hỷ chư thiên; và chư thiên, luôn mãn nguyện, lại ban cho người ấy những điều mong cầu.

Verse 46

यजूंष्यधीते नियतं दध्ना प्रीणाति देवताः / सामान्यधीते प्रीणाति घृताहुतिभिरन्वहम्

Người chuyên cần học Yajurveda làm hoan hỷ chư thiên bằng lễ cúng sữa chua; còn người học Sāmaveda làm chư thiên vui lòng ngày qua ngày bằng lễ cúng bơ ghee.

Verse 47

अथर्वाङ्गिरसो नित्यं मध्वा प्रीणाति देवताः / धर्माङ्गानि पुराणानि मांसैस्तर्पयते सुरान्

Người thường xuyên thực hành truyền thống Atharvāṅgirasa làm thỏa lòng chư thiên bằng mật ong; còn các Purāṇa—những chi phần của Dharma—làm no đủ chư thiên bằng lễ cúng thịt.

Verse 48

अपां समीपे नियतो नैत्यकं विधिमाश्रितः / गायत्रीमप्यधीयीत गत्वारण्यं समाहितः

Với kỷ luật và tự chế, người ấy nên thực hành nghi lễ bắt buộc hằng ngày đúng theo pháp tắc bên cạnh nước; rồi đi đến chốn rừng, tâm chuyên nhất, cũng nên tụng đọc và học Gāyatrī.

Verse 49

सहस्रपरमां देवीं शतमध्यां दशावराम् / गायत्रीं वै जपेन्नित्यं जपयज्ञः प्रकीर्तितः

Nên tụng niệm Nữ Thần Gāyatrī mỗi ngày—bậc tối thượng là một nghìn, bậc trung là một trăm, bậc hạ là mười. Sự tụng niệm thường hằng ấy được tuyên xưng là japa-yajña, tế lễ bằng thần chú nơi nội tâm.

Verse 50

गायत्रीं चैव वेदांश्च तुलयातोलयत् प्रभुः / एकतश्चतुरो वेदान् गायत्रीं च तथैकतः

Đức Chúa đã đặt Gāyatrī và các Veda lên cán cân. Khi để bốn Veda ở một bên và Gāyatrī ở bên kia, Ngài thấy chúng ngang bằng về trọng lượng.

Verse 51

ओङ्कारमादितः कृत्वा व्याहृतीस्तदनन्तरम् / ततो ऽधीयीत सावित्रीमेकाग्रः श्रद्धयान्वितः

Trước hết hãy xướng âm tiết thiêng Oṃ, rồi theo thứ tự tụng các Vyāhṛti (bhūḥ, bhuvaḥ, svaḥ). Sau đó, với tâm nhất điểm và đầy đủ tín tâm, hãy trì tụng Sāvitrī (Gāyatrī).

Verse 52

पुराकल्पे समुत्पन्ना भूर्भुवःस्वः सनातनाः / महाव्याहृतयस्तिस्त्रः सर्वाशुभनिबर्हणाः

Trong chu kỳ tạo hóa thuở xưa, Bhūr, Bhuvaḥ và Svaḥ đã sinh khởi—thật là vĩnh cửu. Ba đại thánh ngữ ấy (Mahāvyāhṛti) tiêu trừ mọi điều bất tường.

Verse 53

प्रधानं पुरुषः कालो विष्णुर्ब्रह्मा महेश्वरः / सत्त्वं रजस्तमस्तिस्त्रः क्रमाद् व्याहृतयः स्मृताः

Pradhāna (Tự nhiên nguyên sơ), Puruṣa (Đấng Tinh Thần), Thời gian, Viṣṇu, Brahmā và Maheśvara—cùng với ba guṇa: Sattva, Rajas, Tamas—được ghi nhớ theo thứ tự như các vyāhṛti, lời thánh ngữ diễn bày thực tại vũ trụ.

Verse 54

ओङ्कारस्तत् परं ब्रह्म सावित्री स्यात् तदक्षरम् / एष मन्त्रो महायोगः सारात् सार उदाहृतः

Oṃ chính là Brahman Tối Thượng; Sāvitrī (Gāyatrī) được nói là âm tiết bất hoại ấy. Thần chú này chính là Đại Yoga—được tuyên xưng là tinh túy của mọi tinh túy.

Verse 55

यो ऽधीते ऽहन्यहन्येतां गायत्रीं वेदमातरम् / विज्ञायार्थं ब्रह्मचारी स याति परमां गतिम्

Vị phạm hạnh (brahmacārin) ngày ngày học tụng Gāyatrī—Mẹ của các Veda—và thấu hiểu ý nghĩa của thần chú ấy, sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 56

गायत्री वेदजननी गायत्री लोकपावनी / न गायत्र्याः परं जप्यमेतद् विज्ञाय मुच्यते

Gāyatrī là mẹ sinh ra các Veda; Gāyatrī là đấng thanh tịnh hóa các cõi. Không có pháp japa nào cao hơn Gāyatrī—biết chân lý ấy thì được giải thoát.

Verse 57

श्रावणस्य तु मासस्य पौर्णमास्यां द्विजोत्तमाः / आषाढ्यां प्रोष्ठपद्यां वा वेदोपाकरणं स्मृतम्

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, vào ngày rằm tháng Śrāvaṇa, nghi lễ Veda-upākaraṇa—khởi đầu hay tái lập việc học Veda—được truyền dạy; hoặc cũng được ấn định vào ngày rằm tháng Āṣāḍha hay ngày Proṣṭhapadā.

Verse 58

उत्सृज्य ग्रामनगरं मासान् विप्रोर्ऽद्धपञ्चमान् / अधीयीत शुचौ देशे ब्रह्मचारी समाहितः

Rời bỏ đời sống làng mạc và thành thị trong bốn tháng rưỡi, người học trò Bà-la-môn, an trú trong phạm hạnh, tự chế và định tĩnh, nên học Veda ở nơi thanh sạch, vắng lặng.

Verse 59

पुष्ये तु छन्दसां कुर्याद् बहिरुत्सर्जनं द्विजः / माघशुक्लस्य वा प्राप्ते पूर्वाह्ने प्रथमे ऽहनि

Vào ngày sao Puṣya, người nhị sinh nên cử hành nghi thức bahir-utsarjana, lễ “tiễn đưa” việc tụng đọc Veda của mình; hoặc khi đến nửa tháng sáng của Māgha, hãy làm vào ngày đầu tiên, vào buổi tiền trưa.

Verse 60

छन्दांस्यूर्ध्वमथोभ्यस्येच्छुक्लपक्षेषु वै द्विजः / वेदाङ्गानि पुराणानि कृष्णपक्षे च मानवम्

Người hai lần sinh (dvija) nên học các thể luật vần điệu Veda trong nửa tháng sáng; còn trong nửa tháng tối thì học Vedāṅga và các Purāṇa. Như vậy con người phải chuyên cần nơi thánh học.

Verse 61

इमान् नित्यमनध्यायानदीयानो विवर्जयेत् / अध्यापनं च कुर्वाणो ह्यभ्यस्यन्नपि यत्नतः

Người đang chuyên tâm học Veda phải luôn tránh các thời kỳ “nitya-anadhyāya” (bắt buộc ngưng tụng đọc). Dù đang dạy người khác hay tự rèn luyện hết sức, cũng phải kiêng tụng đọc vào những lúc ấy.

Verse 62

कर्णश्रवे ऽनिले रात्रौ दिवा पांशुसमूहने / विद्युत्स्तनितवर्षेषु महोल्कानां च संप्लवे / आकालिकमनध्यायमेतेष्वाह प्रजापतिः

Khi ban đêm gió gầm vang bên tai; khi ban ngày bụi cuộn thành đám; khi có chớp, sấm và mưa; và khi những thiên thạch lớn hiện ra náo động—trong những lúc ấy, Prajāpati đã dạy phải lập tức tạm ngưng tụng đọc và học Veda trong một thời hạn nhất định (anadhyāya).

Verse 63

एतानभ्युदितान् विद्याद् यदा प्रादुष्कृताग्निषु / तदा विद्यादनध्यायमनृतौ चाभ्रदर्शने

Phải nhận biết rằng những điềm ấy đã hiện khởi khi các lửa tế tự bừng cháy; lúc đó hãy hiểu là thời anadhyāya (ngưng học, ngưng tụng). Cũng vậy, khi thời tiết trái thường hoặc khi thấy mây trái mùa.

Verse 64

निर्घाते भूमिचलने ज्योतिषां चोपसर्जने / एतानाकालिकान् विद्यादनध्यायानृतावपि

Khi có những tiếng nổ vang rền trên trời, khi đất rung chuyển, và khi các thiên thể bị xáo động như điềm dữ—hãy nhận biết đó là những lúc anadhyāya bất thường, dù đang đúng mùa học tụng.

Verse 65

प्रादुष्कृतेष्वग्निषु तु विद्युत्स्तनितनिस्वने / सज्योतिः स्यादनध्यायः शेषरात्रौ यथा दिवा

Khi lửa bùng phát, hoặc khi có chớp lóe và tiếng sấm rền vang, việc học tụng Veda phải tạm dừng—và quy tắc ấy áp dụng cho phần còn lại của đêm, cũng như ban ngày.

Verse 66

नित्यानध्याय एव स्याद् ग्रामेषु नगरेषु च / धर्मनैपुण्यकामानां पूतिगन्धे च नित्यशः

Trong làng mạc và thành thị, quả thật nên có sự đình chỉ thường xuyên việc tụng đọc Veda; và cũng vậy, đối với người cầu sự tinh thông về dharma, hễ gặp mùi hôi thối thì luôn phải tạm ngưng việc học.

Verse 67

अन्तः शवगते ग्रामे वृषलस्य च सन्निधौ / अनध्यायो रुद्यमाने समवाये जनस्य च

Việc tụng đọc và học Veda phải tạm ngưng khi ở trong một làng có thi thể, khi ở gần một vṛṣala (kẻ ngoài giai cấp/ô uế), khi có tiếng than khóc vì tang sự, và khi đám đông tụ họp.

Verse 68

उदके मध्यरात्रे च विण्मूत्रे च विसर्जने / उच्छिष्टः श्राद्धबुक् चैव मनसापि न चिन्तयेत्

Khi đang ở dưới nước, vào lúc nửa đêm, khi đi đại tiện hay tiểu tiện, khi còn trong trạng thái bất tịnh (ăn xong chưa tẩy sạch), và cả khi thọ thực bữa Śrāddha—người ta không nên dù chỉ trong tâm mà nghĩ đến điều bất xứng hay ô uế.

Verse 69

प्रतिगृह्य द्विजो विद्वानेकोदिष्टस्य केतनम् / त्र्यहं न कीर्तयेद् ब्रह्म राज्ञो राहोश्च सूतके

Sau khi nhận ngôi nhà (vật thí) được dâng cho nghi lễ ekoddiṣṭa, một bậc dvija uyên bác không nên tụng đọc hay giảng dạy Veda trong ba ngày; cũng vậy trong thời kỳ sūtake do vua băng hà, hoặc do nhật/nguyệt thực (Rāhu).

Verse 70

यावदेको ऽनुदिष्टस्य स्नेहो गन्धश्च तिष्ठति / विप्रस्य विदुषो देहे तावद् ब्रह्म न कीर्तयेत्

Chừng nào trong thân của vị Bà-la-môn học giả còn vương một chút ái luyến chưa được tịnh hóa và “mùi” dư ấy còn lưu lại, chừng ấy người ấy chưa nên công khai tuyên thuyết (dạy) tri kiến về Phạm (Brahman).

Verse 71

शयानः प्रौढपादश्च कृत्वा चैवावसक्थिकाम् / नाधीयीतामिषं जग्ध्वा सूतकान्नाद्यमेव च

Không nên tụng đọc Veda khi đang nằm, khi duỗi thẳng chân, hay đặt chân không đúng phép; cũng không nên học sau khi ăn thịt, hoặc ngay sau khi dùng thức ăn liên hệ đến ô uế như thức ăn trong thời kỳ sūtaka (uế do sinh nở).

Verse 72

नीहारे बाणशब्दे च संध्ययोरुभयोरपि / अमावास्यां चतुर्दश्यां पौर्णमास्यष्टमीषु च

Khi sương mù dày đặc, khi nghe tiếng mũi tên như điềm gở, vào cả hai thời hoàng hôn (sáng và chiều), lại vào ngày không trăng (amāvāsyā), ngày mười bốn (caturdaśī), ngày rằm (pūrṇimā) và các ngày mồng tám (aṣṭamī)—nên giữ sự tiết chế và thận trọng theo nghi lễ.

Verse 73

उपाकर्मणि चोत्सर्गे त्रिरात्रं क्षपणं स्मृतम् / अष्टकासु त्वहोरात्रं ऋत्वन्त्यासु च रात्रिषु

Đối với các nghi lễ Upākarman và Utsarga, kinh dạy phải giữ phép sám tịnh (kṣapaṇa) trong ba đêm. Vào các ngày Aṣṭakā thì giữ trọn một ngày một đêm; và vào những đêm kết thúc các mùa cũng vậy, phải hành trì trong chính những đêm ấy.

Verse 74

मार्गशीर्षे तथा पौषे माघमासे तथैव च / तिस्त्रो ऽष्टकाः समाख्याता कृष्णपक्षेतु सूरिभिः

Trong các tháng Mārgaśīrṣa, Pauṣa và Māgha, các bậc hiền trí tuyên dạy rằng có ba kỳ Aṣṭakā—mỗi kỳ đều phải cử hành vào nửa tháng tối (kṛṣṇa-pakṣa).

Verse 75

श्लेष्मातकस्य छायायां शाल्मलेर्मधुकस्य च / कदाचिदपि नाध्येयं कोविदारकपित्थयोः

Không nên tụng đọc hay học Veda khi ngồi dưới bóng cây śleṣmātaka, śālmali hoặc madhūka; cũng không bao giờ nên bắt đầu việc học Veda dưới cây kovidāra hay kapittha.

Verse 76

समानविद्ये च मृते तथा सब्रह्मचारिणि / आचार्ये संस्थिते वापि त्रिरात्रं क्षपणं स्मृतम्

Nếu người cùng học một pháp môn thánh điển qua đời, hoặc một bạn đồng phạm hạnh (brahmacārin) mất, hay ngay cả thầy (ācārya) viên tịch, thì được dạy phải giữ lễ thanh tịnh (kṣapaṇa) trong ba đêm.

Verse 77

छिद्राण्येतानि विप्राणांये ऽनध्यायः प्रकीर्तिताः / हिंसन्ति राक्षसास्तेषु तस्मादेतान् विवर्जयेत्

Đó là những “khe hở” của hàng Bà-la-môn: chính là các thời kỳ được tuyên là anadhyāya (cấm học Veda). Trong những lúc ấy, các rākṣasa gây tổn hại; vì vậy phải nghiêm tránh.

Verse 78

नैत्यके नास्त्यनध्यायः संध्योपासन एव च / उपाकर्मणि कर्मान्ते होममन्त्रेषु चैव हि

Đối với các nghi lễ bắt buộc hằng ngày (nitya), không có anadhyāya; việc phụng thờ Sandhyā cũng vậy. Cũng thế, trong lễ Upākarman, lúc kết thúc một nghi thức, và trong các thần chú dùng cho homa, việc tụng niệm vẫn được duy trì.

Verse 79

एकामृचमथैकं वा यजुः सामाथवा पुनः / अष्टकाद्यास्वधीयीत मारुते चातिवायति

Khi gió thổi quá mạnh, chỉ nên học tụng một câu Ṛg—hoặc một công thức Yajus, hay một Sāman mà thôi. Cũng vậy, vào các ngày Aṣṭakā và những ngày đặc biệt khác, nên hạn chế phần tụng niệm ở mức tối thiểu.

Verse 80

अनध्यायस्तु नाङ्गेषु नेतिहासपुराणयोः / न धर्मशास्त्रेष्वन्येषु पर्वण्येतानि वर्जयेत्

Sự kiêng học gọi là anadhyāya (tạm ngưng việc học) không áp dụng đối với Vedāṅga, cũng không áp dụng đối với Itihāsa và Purāṇa, hay các Dharma-śāstra khác; ngay cả vào những ngày lễ thiêng (parvan) cũng không nên kiêng đọc các bộ ấy.

Verse 81

एष धर्मः समासेन कीर्तितो ब्रह्मचारिणाम् / ब्रह्मणाभिहितः पूर्वमृषीणां भावितात्मनाम्

Như vậy, tóm lược, dharma của các brahmacārin (học trò giữ hạnh thanh tịnh) đã được tuyên dạy—xưa kia chính Phạm Thiên (Brahmā) đã truyền cho các bậc ṛṣi có tự tâm thanh lọc và điều phục.

Verse 82

यो ऽन्यत्र कुरुते यत्नमनधीत्य श्रुतिं द्विजः / स संमूढो न संभाष्यो वेदबाह्यो द्विजातिभिः

Một người “hai lần sinh” (dvija) mà chưa học Śruti (Veda) trước, lại dốc sức vào việc khác, thì thật mê muội; các dvija không nên đối thoại với người ấy, vì người ấy đứng ngoài Veda.

Verse 83

न वेदपाठमात्रेण संतुष्टो वै भवेद् द्विजः / पाठमात्रावसन्नस्तु पङ्के गौरिव सीदति

Một dvija không nên thỏa mãn chỉ với việc tụng đọc Veda; kẻ sa vào “chỉ tụng đọc” (mà không sống theo kỷ luật của nó) sẽ lún xuống như con bò sa bùn.

Verse 84

यो ऽधीत्य विधिवद् वेदं वेदार्थं न विचारयेत् / ससान्वयः शूद्रकल्पः पात्रतां न प्रपद्यते

Người học Veda đúng theo nghi pháp mà không quán xét, không suy tư về ý nghĩa Veda—người ấy, dù có dòng dõi, cũng trở nên như kẻ không xứng đáng với đặc ân Veda, và không đạt được tư cách thọ nhận (pātratā) chân thật cùng quả báo của nó.

Verse 85

यदि त्वात्यन्तिकं वासं कर्तुमिच्छति वै गुरौ / युक्तः परिचरेदेनमाशरीरविमोक्षणात्

Nếu thật lòng muốn được ở mãi bên Guru, thì người ấy, với kỷ luật và lòng kiên định, hãy phụng sự Ngài không gián đoạn—cho đến khi xả bỏ thân này.

Verse 86

गत्वा वनं वा विधिवज्जुहुयाज्जातवेदसम् / अधीयीत सदा नित्यं ब्रह्मनिष्ठः समाहितः

Dù đi vào rừng, người ấy cũng phải theo đúng nghi thức mà dâng cúng vào Jātavedas (Agni). Và với tâm luôn định tĩnh, tự chế, an trú trong Brahman, hãy không ngừng chuyên cần học tụng thánh điển.

Verse 87

सावित्रीं शतरुद्रीयं वेदान्तांश्च विशेषतः / अभ्यसेत् सततं युक्ते भस्मस्नानपरायणः

Người có kỷ luật, chuyên tâm tắm gội bằng tro thiêng (bhasma), phải luôn thực hành Sāvitrī (Gāyatrī), Śatarudrīya, và nhất là giáo nghĩa Vedānta.

Verse 88

एतद् विधानं परमं पुराणं वेदागमे सम्यगिहेरितं वः / पुरा महर्षिप्रवराभिपृष्टः स्वायंभुवो यन्मनुराह देवः

Đây là pháp chế tối thượng của Purāṇa, hoàn toàn hòa hợp với Veda và Āgama, nay đã được tuyên thuyết đúng đắn cho các ông tại đây. Thuở xưa, khi được các bậc đại hiền tối thắng thỉnh hỏi, đức Svāyambhuva Manu đã truyền dạy chính giáo pháp này.

Verse 89

एवमीश्वरसमर्पितान्तरो यो ऽनुतिष्ठति विधिं विधानवित् / मोहजालमपहाय सो ऽमृतो याति तत् पदमनामयं शिवम्

Vì thế, người dâng hiến nội tâm cho Đấng Íśvara, và—biết rõ pháp chế—thực hành đúng kỷ luật đã dạy: lìa bỏ lưới mê, người ấy trở nên bất tử và đạt đến cảnh giới thanh tịnh, vô ưu, cát tường—Śiva.