Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 29

Brahmacārin-Dharma: Guru-Sevā, Daily Vedic Study, Gāyatrī-Japa, and Anadhyāya Regulations

Devanagari script

उत्सादनं वै गात्राणां स्नापनोच्छिष्टभोजने / न कुर्याद् गुरुपुत्रस्य पादयोः शौचमेव च

Transliteration

utsādanaṃ vai gātrāṇāṃ snāpanocchiṣṭabhojane / na kuryād guruputrasya pādayoḥ śaucameva ca

Translation

Đối với con trai của thầy, không nên xoa bóp thân thể, tắm rửa cho người ấy, ăn đồ thừa của người ấy, hay thậm chí rửa chân cho người ấy; những việc ấy chỉ thích hợp dâng lên chính guru mà thôi.

Word by Word

• उत्सादनम्: rubbing/massaging
• उत्सादनम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उत्सादन (प्रातिपदिक; √सद्/√साद् (धातु) णिच्/ण्यत्-भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; क्रियानाम (act-noun)

• वै: indeed
• वै: अवधारण (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक/खल्वर्थक अव्यय (indeed)

• गात्राणाम्: of the limbs/body
• गात्राणाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: गात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• स्नापन-उच्छिष्ट-भोजने: in bathing and in eating leftovers
• स्नापन-उच्छिष्ट-भोजने: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्नापन (प्रातिपदिक) + उच्छिष्ट (प्रातिपदिक) + भोजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (स्नापनं च उच्छिष्टभोजनं च)

• न: not
• न: निषेध (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक (not)

• कुर्यात्: should do
• कुर्यात्: क्रिया (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• गुरु-पुत्रस्य: of the teacher’s son
• गुरु-पुत्रस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गुरोः पुत्रः)

• पादयोः: of/on the feet
• पादयोः: सम्बन्ध/अधिकरण (Gen/Loc)
• Type: Noun
• Root: पाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी-विभक्ति (Genitive/Locative), द्विवचन

• शौचम्: cleaning/purification
• शौचम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शौच (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• एव: indeed/only
• एव: अवधारण (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक (only/indeed)

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक (and)

Speaker

A narrator/teacher-voice presenting dharma-instructions (Kurma Purana’s dharma discourse tradition)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhayanaka

Characters & Entities

• Guru

More Details (3 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

It does not teach Atman directly; it frames dharma as disciplined conduct (ācāra) that purifies the practitioner, a prerequisite for higher knowledge and yoga emphasized elsewhere in the Kurma Purana.

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

No specific meditation is described; the verse supports yogic life through restraint and proper social-dharma boundaries—ethical discipline that stabilizes the mind for later sādhanā.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

It does not explicitly mention Shiva–Vishnu unity; it belongs to the Purana’s dharma layer, which complements the text’s later syntheses by grounding spiritual pursuit in correct conduct.