Adhyaya 28

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादेर्ऽजुनोपाख्याने सप्तविंशतितमो ऽध्यायः // २७// वसिष्ठ उवाच स्वपन्तमेत्य राजानं सूतमागधवन्दिनः / प्रवोधयितुमव्यग्रा जगुरुच्चैर्निशात्यये

Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, phần giữa do thần Vāyu thuyết, ở đoạn dẫn nhập thứ ba của truyện Arjuna, là chương thứ hai mươi bảy. Vasiṣṭha nói: Khi đêm tàn, các sūta, māgadha và những người ca tụng đến gần nhà vua đang ngủ, không vội vã mà cất tiếng hát lớn để đánh thức ngài.

Verse 2

वीणावेणुरवोन्मिश्रकलतालततानुगम् / समस्तश्रुतिसुश्राव्यप्रशस्तमधुरस्वरम्

Hòa lẫn tiếng vīṇā và veṇu, theo nhịp và tiết tấu; êm tai mọi thính giả, đáng tán dương, với âm thanh ngọt ngào.

Verse 3

स्निग्धकण्ठाः सुविस्पष्टमूर्च्छनाग्रामसूचितम् / जगुर्गेयं मनोहारि तारमन्द्रलयान्वितम्

Với giọng cổ êm mượt, họ cất lên khúc ca quyến rũ, biểu lộ mūrchhanā và grāma thật rõ ràng; bài hát hòa đủ tiết laya của âm cao và âm trầm.

Verse 4

ऊचुश्च तं महात्मानं राजानं सूतमागधाः / स्वपन्तं विविधा वाचो बुबोधयिषवः शनेः

Bấy giờ các sūta và māgadha nói với vị vua đại hồn đang ngủ, định dùng nhiều lời khác nhau để đánh thức ngài một cách từ tốn.

Verse 5

पस्यायमस्तमभ्येति राजेन्द्रेन्दुः पराजितः / विवर्द्धमानया नूनं तव वक्त्रांबुजश्रिया

Hãy xem, vầng trăng—như chúa tể của các vua—dường như bại trận mà lặn xuống; hẳn vì vẻ huy hoàng của đóa sen nơi dung nhan ngài đang rạng thêm.

Verse 6

द्रष्टुं त्वदान नांभोजं समुत्सुक इवाधुना / तमांसि भिन्दन्नादित्यः संप्राप्तो ह्युदयं विभो

Giờ đây, như kẻ háo hức muốn ngắm đóa sen nơi dung nhan ngài, mặt trời xé tan bóng tối và, hỡi bậc tôn quý, đã đến lúc bình minh.

Verse 7

राजन्नखिलशीतांशुवंशमौलिशिखामणे / निद्रया लं महाबुद्धे प्रतिवुध्यस्व सांप्रतम्

Hỡi Đại vương, viên ngọc trên vương miện của toàn dòng Chandra, bậc trí tuệ lớn! Ngủ đã đủ—xin hãy tỉnh dậy ngay bây giờ.

Verse 8

इति तेषां वचः शृण्वन्नबुध्यत महीपतिः / क्षीराब्दौ शेषशयनाद्यथापङ्कजलोचनः

Nghe lời họ mà nhà vua vẫn chưa tỉnh; như Đấng Padmalocana (Viṣṇu) nằm trên giường Śeṣa giữa biển sữa.

Verse 9

विनिद्राक्षः समुत्थाय कर्म नैत्यकमादरात् / चकारावहितः सम्यग्जयादिकमशेषतः

Với đôi mắt không vương buồn ngủ, ông đứng dậy và cung kính làm các nghi lễ thường nhật. Rồi với sự chú tâm, ông hoàn tất trọn vẹn mọi việc, kể cả những việc liên quan đến thắng lợi.

Verse 10

देवतामभिवन्द्येष्टां गां दिव्यस्रग्गन्धभूषणः / कृत्वा दूर्वाञ्जनादर्शमङ्गल्यालम्बनानि च

Ông đảnh lễ vị thần hộ mệnh mình tôn thờ, rồi khoác vòng hoa thiêng, hương thơm và trang sức nhiệm mầu. Ông cũng chuẩn bị cỏ durva, thuốc kohl, gương và các vật cát tường khác.

Verse 11

दत्त्वा दानानि चार्थिभ्यो नत्वा गोब्रह्मणानपि / निष्क्रम्य च पुरात्तस्मादुपतस्थे च भास्करम्

Sau khi bố thí cho người cầu xin và đảnh lễ bò cùng các Bà-la-môn, ông rời khỏi thành ấy và phụng thờ Bhāskara, Thần Mặt Trời.

Verse 12

तावदभ्याययुः सर्वं मन्त्रिसामन्तनायकाः / रचिताञ्जलयो राजन्नेमुश्च नृपसत्तमम्

Ngay lúc ấy, các đại thần, chư hầu và các tướng lĩnh đều kéo đến. Chắp tay cung kính, tâu bệ hạ, họ đảnh lễ vị minh quân tối thượng.

Verse 13

ततः स तैः परिवृतः समुपेत्य तपोनिधिम् / ननाम पादयोस्तस्य किरीटेनार्कवर्चसा

Rồi được họ vây quanh, ông tiến đến bậc “kho tàng khổ hạnh”, và với vương miện rực sáng như ánh mặt trời, ông cúi lạy dưới đôi chân của ngài.

Verse 14

आशीर्भिरभिनन्द्याथ राजानं मुनिपुङ्गवः / प्रश्रयावनतं साम्ना तमुवाचास्यतामिति

Bậc đại hiền ban phúc và tán dương nhà vua, rồi dùng lời hòa nhã bảo người đang cúi mình cung kính: “Xin an tọa.”

Verse 15

तमासीनं नरपतिं महार्षिः प्रीतमानसः / उवाच रजनी व्युष्टा सुखेन तव किं नृप

Vị đại hiền lòng đầy hoan hỷ nói với nhà vua đang ngồi: “Đêm đã qua; tâu bệ hạ, ngài có được an lạc chăng?”

Verse 16

अस्माकमेव राजेन्द्र वने वन्येन जीवताम् / शक्यं मृगसधर्माणां येन केनापि वर्त्तितुम्

Hỡi Rajendra, chúng ta sống trong rừng bằng thức ăn rừng; kẻ có tính như loài nai thì bằng cách nào cũng có thể tự tồn tại.

Verse 17

अरण्ये नागराणां तु स्थितिरत्यन्तदुःसहा / अनभ्यस्तं हि राजेन्द्र ननु सर्वं हि दुष्करम्

Nhưng hỡi Rajendra, đối với người chốn thành thị, ở nơi rừng sâu thật vô cùng khó chịu; điều chưa quen tập thì quả là mọi sự đều gian nan.

Verse 18

वनवासपरिक्लेशं भवान्यत्सानुगो ऽसकृत् / आप्तस्तु भवतो नूनं सा गौरवसमुन्नतिः

Ngài cùng các tùy tùng đã nhiều lần chịu khổ nhọc của đời sống nơi rừng; quả thật đó là sự thăng hoa của uy danh và phẩm giá của ngài.

Verse 19

इत्युक्तस्तेन मुनिना स राजा प्रीतिपूर्वकम् / प्रहसन्निव तं भूयो वचनं प्रत्यभाषत

Nghe vị hiền triết nói vậy, nhà vua với lòng hoan hỷ, như đang mỉm cười, lại cất lời đáp thêm lần nữa.

Verse 20

ब्रह्मन्किमनया ह्युक्त्या दृष्टस्ते यादृशो महान् / अस्माभिमहिमा येन विस्मितं सकलं जगत्

Bạch Bà-la-môn, nói thế để làm gì? Chúng ta đã thấy Ngài vĩ đại dường nào; bởi uy quang ấy mà toàn thể thế gian đều kinh ngạc.

Verse 21

भवत्प्रभावसंजातविभवाहतचेतसः / इतो न गन्तुमिच्छन्ति सैनिका मे महामुने

Bạch Đại Muni, do uy lực của Ngài mà vinh quang phát khởi làm tâm trí bị chấn động, quân sĩ của ta không muốn rời khỏi nơi này.

Verse 22

त्वादृशानां जगन्तीह प्रभावैस्तपसां विभो / ध्रियन्ते सर्वदा नूनमचिन्त्यं ब्रह्मवर्चसम्

Bạch Đấng uy linh, chính nhờ uy lực của khổ hạnh nơi những bậc như Ngài mà thế gian này luôn được nâng đỡ; quả thật quang huy Brahman nhiệm mầu vẫn thường hằng được gìn giữ.

Verse 23

नैव चित्रं तव विभो शक्रोति तपसा भवान् / ध्रुवं कर्त्तुं हि लोकानामवस्थात्रितयं क्रमात्

Bạch Đấng uy linh, chẳng có gì lạ khi nhờ sức khổ hạnh, Ngài có thể khiến ba trạng thái của các cõi được an định theo thứ tự.

Verse 24

सुदृष्टा ते तपःसिद्धिर्महती लोकपूजिता / गमिष्यामि पुरीं ब्रह्मन्ननुजानातु मां भवान्

Thành tựu khổ hạnh của ngài thật tốt đẹp, vĩ đại và được thế gian tôn kính. Hỡi Bà-la-môn, tôi sẽ về thành; xin ngài cho phép tôi.

Verse 25

वसिष्ठ उवाच इत्युक्तस्तेनस मुनिः कार्त्तवीर्येण सादरम् / संभावयित्वा नितरां तथेति प्रत्यभाषत

Vasiṣṭha nói—nghe Karttavīrya thưa như vậy với lòng kính cẩn, vị hiền triết hết sức tán thưởng và đáp: “Đúng như thế.”

Verse 26

मुनिना समनुज्ञातो विनिष्क्रम्य तदाश्रमात् / सैन्यैः परिवृतः सर्वैः संप्रतस्थे पुरीं प्रति

Được vị hiền triết cho phép, ông rời khỏi đạo tràng ấy; được toàn quân vây quanh, ông lên đường hướng về thành.

Verse 27

स गच्छंश्चिन्तयामास मनसा पथि पार्थिवः / अहो ऽस्य तपसः सिद्धिर्लोक विस्मयदायिनी

Trên đường đi, vị vua thầm nghĩ: “Ôi! Thành tựu khổ hạnh này thật khiến thế gian kinh ngạc.”

Verse 28

यया लब्धेदृशी धेनुः सर्वकामदुहां वरा / किं मे सकलराज्येन योगर्द्ध्या वाप्यनल्पया

Nhờ đó mà có được con bò thiêng tối thượng, ban phát mọi ước nguyện; vậy thì toàn bộ vương quốc có ích gì cho ta, hay cả phú quý yoga lớn lao cũng có ích gì?

Verse 29

गोरत्नभूता यदियं धेनुर्मुनिवरे स्थिता / अनयोत्पादिता नूनं संपत्स्वर्गसदामपि

Hỡi bậc hiền triết! Nếu bò cái này là bảo vật của loài bò và an trú nơi đạo tràng của ngài, thì quả thật chính từ nàng mà phúc tài của cả chư thiên nơi cõi trời cũng phát sinh.

Verse 30

ऋद्धमैन्द्रमपि व्यक्तं पदं त्रैलोक्यपूजितम् / अस्या धेनोरहं मन्ये कलां नार्हति षोडशीम्

Ngay cả địa vị hiển hách của Đế Thích (Indra), được tôn thờ trong ba cõi, theo ta cũng không sánh nổi dù chỉ một phần mười sáu của bò cái này.

Verse 31

इत्येवं चिन्तयानं तं पश्चादभ्येत्य पार्थिवम् / चन्द्रगुप्तो ऽब्रवीन्मन्त्री कृताञ्जलि पुटस्तदा

Đang khi nhà vua suy nghĩ như vậy, tể tướng Candragupta tiến đến từ phía sau và lúc ấy chắp tay cung kính mà thưa rằng.

Verse 32

किमर्थं राजशार्दूल पुरीं प्रतिगमिष्यसि / रक्षितेन च राज्येन पुर्या वा किं फलं तव

Hỡi bậc hùng vương như sư tử! Vì cớ gì ngài muốn trở về kinh thành? Vương quốc và thành trì đã được canh giữ ấy sẽ đem lại lợi ích gì cho ngài?

Verse 33

गोरत्नभूता नृपतेर्यावर्धेनुर्न चालये / वर्त्तते नार्द्धमपि ते राज्यं शून्यं तव प्रभो

Bạch Chúa thượng! Chừng nào bò cái—bảo vật của nhà vua—chưa chuyển động, thì vương quốc của ngài cũng không vận hành nổi dù chỉ một nửa; nó như trống rỗng vậy.

Verse 34

अन्यच्च दृष्टमाश्चर्यं मया राजञ्छृणुष्व तत् / भवनानि मनोज्ञानि मनोज्ञाश्च तथा स्त्रियः

Tâu Đại vương, xin nghe điều kỳ diệu khác mà thần đã thấy—nơi ấy có những tòa nhà mỹ lệ, và cũng có những phụ nữ duyên dáng mỹ miều.

Verse 35

प्रासादा विविधाकारा धनं चादृष्टसंक्षयम् / धेनो तस्यां क्षणेनैव विलीनं पश्यतो मम

Có những cung điện muôn hình và của cải tưởng như không hao hụt; nhưng tất cả đã tan hòa vào con bò ấy chỉ trong khoảnh khắc, ngay trước mắt thần.

Verse 36

तत्तपोवनमेवासीदिदानीं राजसत्तम / एवंप्रभावा सा यस्य तस्य किं दुर्लं भवेत्

Tâu bậc vương tối thượng, nơi nay chính là khu rừng khổ hạnh ấy; ai có uy lực như vậy thì còn điều gì là khó đạt?

Verse 37

तस्माद्रत्नार्हसत्त्वेन स्वीकर्त्तव्या हि गौस्त्वया / यदि ते ऽनुमतं कृत्यमाख्येयमनुजीविभिः

Vì vậy, với phẩm chất xứng đáng như châu báu, ngài nên nhận lấy con bò này; nếu ngài thuận, các bề tôi sẽ tâu rõ việc cần làm.

Verse 38

राजोवाच / एवमेवाहमप्येनां न जानामीत्यसांप्रतम् / ब्रह्मस्वं नापहर्तव्यमिति मे शङ्कते मनः

Vua nói: Ta cũng chưa biết rõ nàng; lòng ta ngờ vực rằng ‘tài vật thuộc về Bà-la-môn không nên chiếm đoạt’.

Verse 39

एवं ब्रुवन्तं राजानमिदमाह पुरोहितः / गर्गो मतिमतां श्रेष्ठो गर्हयन्निव भूपते

Khi nhà vua nói như vậy, vị tế sư Garga—bậc tối thượng trong hàng người trí—đã nói với bệ hạ như thể đang quở trách rằng:

Verse 40

ब्रह्मस्वं नापहर्त्तव्यमापद्यपि कथञ्चन / ब्रह्मस्वसदृशं लोके दुर्जरं नेह विद्यते

Của cải của Bà-la-môn chớ bao giờ chiếm đoạt, dù trong cơn hoạn nạn; vì trên đời không có gì khó gánh chịu như brahmasva.

Verse 41

विषं हन्त्युपयोक्तारं लक्ष्यभूतं तु हैहय / कुलं समूलं दहति ब्रह्मस्वारणिपावकः

Chất độc giết kẻ dùng nó, hỡi Haihaya, kẻ trở thành mục tiêu; nhưng ngọn lửa arani của brahmasva thiêu rụi cả dòng tộc tận gốc.

Verse 42

अनिवार्यमिदं लोके ब्रह्मस्वन्दुर्जरं विषम् / पुत्रपौत्रान्तफलदं विपाककटु पार्थिव

Hỡi bậc quân vương, trong đời này brahmasva là thứ độc khó chịu đựng và không thể tránh; quả báo kéo đến tận con cháu, và hậu vị vô cùng cay đắng.

Verse 43

एश्वर्यमूढं हि मनः प्रभूममसदात्मनाम् / किन्नामासन्न कुरुते नेत्रास द्विप्रलोभितम्

Tâm của kẻ bất thiện bị mê muội bởi quyền thế và giàu sang; rồi khi ở gần, còn điều gì hắn không dám làm, nếu đôi mắt bị dụ dỗ bởi tà niệm và lòng tham đối với của cải Bà-la-môn?

Verse 44

वेदान्यस्त्वामृते को ऽन्यो विना दानान्नृपोत्तम / आदानं चिन्तयानो हि बाह्मणेष्वभिवाञ्छति

Hỡi bậc vương tối thượng, ngoài ngài còn ai sánh được về Veda và bố thí? Kẻ bỏ việc dâng tặng mà chỉ nghĩ đến nhận lấy, thì ngay cả với các Bà-la-môn cũng khởi lòng tham.

Verse 45

ईदृशस्त्वं महाबाहो कर्म सज्जननिन्दितम् / मा कृथास्तद्धि लोकेषु यशोहानिकरं तव

Hỡi bậc đại dũng, dù ngài cao quý như vậy cũng chớ làm việc bị người hiền chê trách; vì điều ấy sẽ làm tổn giảm danh tiếng của ngài trong thế gian.

Verse 46

वंशे महति जातस्त्वं वदान्यानां प्रहीभुजाम् / यशांशि कर्मणानेन संप्रतं माव्यनीवशः

Ngài sinh trong dòng dõi lớn của các bậc vương hào hiệp; chớ vì hành vi này mà ngay lúc này làm tiêu tan những phần danh dự của mình.

Verse 47

अहो ऽनुजीविनः किञ्चिद्भर्तारं व्यसनार्णवे / तत्प्रसादसमुन्नद्धा मज्जयं त्यनयोन्मुखाः

Than ôi! Kẻ sống nhờ chủ, hễ thấy chủ mình sa vào biển khổ dù chỉ chút ít, liền say men ân huệ, quay về phía bất công mà dìm chính chủ xuống.

Verse 48

श्रिया विकुर्वन्पुरुषकृत्यचिन्त्ये विचेतनः / तन्मतानुप्रवृत्तिश्च राजा सद्यो विषीदति

Bị phú quý làm mê lệch, vị vua thiếu tỉnh giác, không nghĩ đến bổn phận của con người, lại thuận theo ý họ, liền tức khắc rơi vào u sầu.

Verse 49

अज्ञातमुनयो मन्त्री राजानमनयांबुधौ / आत्मना सह दुर्बुद्धिर्लोहनौरिव मज्जयेत्

Nếu một tể tướng như ẩn sĩ vô tri dắt vua vào biển cả của đạo trị nước, thì sự ngu muội ấy sẽ dìm chìm cả vua lẫn mình, như chiếc thuyền sắt tất phải chìm.

Verse 50

तस्मात्त्वं राजशार्दूल मूढस्य नयवर्त्मनि / मतमस्य सुदुर्बुद्धेर्नानुवर्त्तितुमर्हसि

Vì thế, hỡi bậc hùng vương, chớ bước theo con đường trị nước của kẻ mê muội; theo ý kiến của kẻ cực kỳ ngu tối ấy chẳng hợp với ngài.

Verse 51

एवं हि वदतस्तस्य स्वामिश्रेयस्करं वचः / आक्षिप्य मन्त्री राजानमिदं भूयो ह्यभाषत

Khi người ấy nói như vậy, vị tể tướng nắm lấy lời lẽ đem lại điều lành cho chúa thượng, liền ngăn vua lại và lại nói thêm rằng:

Verse 52

ब्राह्मणो ऽयं स्वजातीयहितमेव समीक्षते / महान्ति राजकार्याणि द्विजैर्वेत्तुं न शक्यते

Vị Bà-la-môn này chỉ xét lợi ích cho người cùng giai tầng mình; những việc lớn của triều chính, hàng dvija khó mà thấu biết.

Verse 53

राज्ञैव राजकार्याणि वेद्यानि स्वमनीषया / विना वै भोजनादाने कार्यं विप्रो न विन्दति

Việc triều chính, chính nhà vua phải tự dùng trí mình mà biết; không có sự cúng dưỡng và bố thí, vị vipra chẳng thành tựu việc gì.

Verse 54

ब्राह्मणो नावमन्तव्यो वन्दनीयश्च नित्यशः / प्रतिसंग्राहयणीयश्च नाधिकं साधितं क्वचित्

Chớ bao giờ khinh mạn Bà-la-môn; người ấy luôn đáng được lễ bái. Hãy tiếp đãi và tôn kính đúng phép; không có công hạnh nào cao hơn thế.

Verse 55

तस्मात्स्वीकृत्य तां धेनुं प्रयाहि स्वपुरं नृप / नोचेद्राज्यं परित्यज्य गच्छस्वतपसे वनम्

Vì thế, hỡi quốc vương, hãy nhận lấy con bò ấy rồi trở về kinh thành. Bằng không, hãy bỏ vương quyền mà vào rừng tu khổ hạnh.

Verse 56

क्षमावत्त्वं ब्राह्मणानां दण्डः क्षत्रस्य पार्थिव / प्रसह्य हरणे वापि नाधर्मस्ते भविष्यति

Hỡi bậc quân vương, đức của Bà-la-môn là nhẫn nhục, còn bổn phận của Sát-đế-lỵ là thi hành hình phạt. Dẫu cưỡng đoạt, ngài cũng không mắc tội phi pháp.

Verse 57

प्रसह्य हरणे दोषं यदि संपश्यसे नृप / दत्त्वा मूल्यं गवाश्वाद्यमृषेर्थेनुः प्रगृह्यताम्

Hỡi quốc vương, nếu ngài thấy việc cưỡng đoạt là có lỗi, thì hãy trả giá bằng bò, ngựa v.v., rồi nhận lấy con bò của vị hiền sĩ.

Verse 58

स्वीकर्तव्या हि सा धेनुस्त्वया त्वं रत्नभागयतः / तपोधनानां हि कुतो रत्नसंग्रहणादरः

Con bò ấy ngài nhất định nên nhận, vì ngài là người có phần trong châu báu. Còn các bậc hiền sĩ giàu có bởi khổ hạnh, sao lại ham tích trữ bảo vật?

Verse 59

तपोधन बलः शान्तः प्रीतिमान्स नृप त्वयि / तस्मात्ते सर्वथा धेनुं याचितः संप्रदास्यति

Tâu Đại vương, vị ấy là bậc giàu có nhờ khổ hạnh, mạnh mẽ, an tịnh và có lòng mến kính đối với ngài. Vì vậy, khi ngài thỉnh cầu, ông nhất định sẽ dâng con bò thiêng ấy cho ngài.

Verse 60

अथ वा गोहिरण्यद्यं यदन्यदभिवाञ्छितम् / संगृह्य वित्तं विपुलं धेनुं तां प्रतिदास्यति

Hoặc ông sẽ gom góp của cải dồi dào—bò, vàng và mọi điều khác được mong cầu—rồi dâng lên để đền bù thay cho con bò thiêng ấy.

Verse 61

अनुपेक्ष्यं महद्रत्नं राज्ञा वै भूतिमिच्छता / इति मे वर्त्तते बुद्धिः कथं वा मन्यते भवान्

Vị vua cầu thịnh vượng không nên xem nhẹ bảo vật lớn lao này—đó là điều ta suy nghĩ. Còn ngài thì xét sao?

Verse 62

राजोवाच / गत्वा त्वमेव तं विप्रं प्रसाद्य च विशेषतः / दत्त्वा चाभीप्सितं तस्मै तां गामानय मन्त्रिक

Vua nói: “Hỡi đại thần, chính khanh hãy đến, đặc biệt làm cho vị Bà-la-môn ấy hoan hỷ; ban cho ông điều ông mong muốn, rồi đưa con bò ấy về đây.”

Verse 63

वसिष्ठ उवाच एवमुक्तस्ततोराज्ञा स मन्त्री विधिचोदितः / निवृत्य प्रययौ शीघ्रं जमदग्नेरथाश्रमम्

Vasiṣṭha nói: Khi vua truyền như vậy, vị đại thần ấy, được thúc đẩy bởi phép tắc của dharma, liền quay lại và mau chóng lên đường đến đạo tràng của Jamadagni.

Verse 64

गते तु नृपतौ तस्मिन्नकृतव्रणसंयुतः / समिदानयनार्थाय रामो ऽपि प्रययौ वनम्

Khi vị quốc vương ấy đã rời đi, Rama kiên định trong giới nguyện cũng lên đường vào rừng để mang về củi samidha cho lễ tế.

Verse 65

ततः स मन्त्री सबलः समासाद्य तदाश्रमम् / प्रणम्य मुनिशार्दूलमिदं वचनमब्रवीत्

Sau đó, vị đại thần cùng đoàn tùy tùng đến am thất ấy; đảnh lễ bậc đại hiền, rồi thưa lời này.

Verse 66

चन्द्रगुप्त उवाच ब्रह्मन्नृपतिनाज्ञप्तं राजा तु भुवि रत्नभाक् / रत्नभूता च धेनुः सा भुवि दोग्ध्रीष्वनुत्तमा

Chandragupta thưa: “Bạch Bà-la-môn, đây là mệnh lệnh của quốc vương; nhà vua là người thụ hưởng châu báu trên cõi đất, và con bò ấy như báu vật, vô song giữa các bò sữa.”

Verse 67

तस्माद्रत्नंसुवर्णं वा मूल्यमुक्त्वा यथोचितम् / आदाय गोरत्नभूतां धेनुं मे दातुमर्हसि

Vì vậy, xin nhận giá xứng đáng—châu báu hay vàng—rồi trao cho ta con bò quý như bảo châu ấy.

Verse 68

जमदग्निरुवाच होमधेनुरियं मह्यं न दातव्या हि कस्यचित् / राजा वदान्यः स कथं ब्रह्मस्वमभिवाञ्छति

Jamadagni nói: “Con bò dùng cho lễ hỏa tế này là của ta; không thể trao cho bất kỳ ai. Nhà vua vốn hào hiệp, sao lại ham muốn tài vật của Bà-la-môn?”

Verse 69

मन्त्र्युवाच रत्नभाक्त्वंन नृपतिर्द्धेनुं ते प्रतिकाङ्क्षति / गवायुतेन तस्मात्त्वं तस्मै तां दातुमर्हसि

Tể tướng nói: “Ngài là người hưởng phần châu báu; nhà vua mong cầu con bò thiêng (dhenu) của ngài. Vì thế, với giá trị bằng một ngàn con bò, ngài nên dâng con bò ấy cho vua.”

Verse 70

जमदग्निरुवाच क्रयविक्रययोर्नाहं कर्त्ता जातु कथञ्चन / हविर्धानीं च वै तस्मान्नोत्सहे दातुमञ्जसा

Jamadagni nói: “Ta chưa từng là kẻ làm việc mua bán. Vì thế ta không dám dễ dàng trao cho hắn Havirdhani, con bò dùng cho lễ tế yajña.”

Verse 71

मन्त्र्युवाच राज्यार्धेनाथ वा ब्रह्मन्सकलेनापि भूभृतः / देहि धेनुमिमामेकां तत्ते श्रेयो भविष्यति

Tể tướng nói: “Hỡi Bà-la-môn, dù đổi bằng nửa vương quốc hay cả vương quốc của nhà vua, xin hãy trao con dhenu duy nhất này; điều ấy sẽ là phúc lành cho ngài.”

Verse 72

जमदग्निरुवाच जीवन्नाहं तु दास्यामि वासवस्यापि दुर्मते / गुरुणा याचितं किं ते वचसा नृपतेः पुनः

Jamadagni nói: “Hỡi kẻ ngu muội, khi ta còn sống, ta cũng không trao nó ngay cả cho Vasava là Indra. Ngoài điều thầy đã xin, lời của vua còn can hệ gì với ngươi nữa?”

Verse 73

मन्त्र्युवाच त्वमेव स्वेच्छया राज्ञे देहि धेनुं सुहृत्तया / यथा बलेन नीतायां तस्यां त्वं किं करिष्यसि

Tể tướng nói: “Chính ngài hãy tự nguyện, với lòng hữu hảo, dâng con dhenu cho nhà vua. Bởi nếu nó bị đem đi bằng vũ lực, ngài sẽ làm được gì?”

Verse 74

जमदग्निरुवाच दाता द्विजानां नृपतिः स यद्यप्याहरिष्यति / विप्रो ऽहं किं करिष्यामि स्वेच्छावितरणं विना

Jamadagni nói— Người ban thí cho các bậc nhị sinh là nhà vua; nếu vua muốn, vua sẽ ban. Còn ta là Bà-la-môn; không có sự bố thí tự nguyện thì ta biết làm gì đây?

Verse 75

वसिष्ठ उवाच इत्येवमुक्तः संक्रुद्धः स मन्त्री पापचेतनः / प्रसह्य नेतुमारेभे मुनेस्तस्य पयस्विनीम्

Vasiṣṭha nói— nghe vậy, viên đại thần lòng dạ tội lỗi nổi giận; rồi hắn bắt đầu cưỡng đoạt và dắt đi con bò sữa của vị hiền sĩ ấy.