Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 32
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
किमर्थं राजशार्दूल पुरीं प्रतिगमिष्यसि / रक्षितेन च राज्येन पुर्या वा किं फलं तव
Transliteration
kimarthaṃ rājaśārdūla purīṃ pratigamiṣyasi / rakṣitena ca rājyena puryā vā kiṃ phalaṃ tava
Translation
Hỡi bậc hùng vương như sư tử! Vì cớ gì ngài muốn trở về kinh thành? Vương quốc và thành trì đã được canh giữ ấy sẽ đem lại lợi ích gì cho ngài?
Word by Word
किम्what
किम्:
प्रश्न (interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक
अर्थम्purpose
अर्थम्:
हेतु/प्रयोजन (purpose)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनवाचक
राज-शार्दूलO tiger among kings
राज-शार्दूल:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + शार्दूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; ‘राजा एव शार्दूलः’ इति कर्मधारय
पुरीम्the city
पुरीम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रति-गमिष्यसिwill go back/return
प्रति-गमिष्यसि:
क्रिया (Verbal predicate)
TypeVerb
Rootप्रति+गम् (धातु)
Formलृट् (Simple Future/भविष्यत्), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
रक्षितेनprotected
रक्षितेन:
विशेषण (qualifier of राज्येन)
TypeAdjective
Rootरक्ष् (धातु) → रक्षित (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; क्त-कृदन्त used adjectivally with राज्येन
चand
च:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
राज्येनby/with the kingdom
राज्येन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
पुर्याby/with the city
पुर्या:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
वाor
वा:
विकल्प (disjunction)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय (or)
किम्what
किम्:
प्रश्न (interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक
फलम्benefit/result
फलम्:
कर्ता/कर्म (predicate noun; ‘what benefit’)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
तवfor you/of you
तव:
सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम