Adhyaya 50

Verse 1

श्रीशुक उवाच अस्ति: प्राप्तिश्च कंसस्य महिष्यौ भरतर्षभ । मृते भर्तरि दु:खार्ते ईयतु: स्म पितुर्गृहान् ॥ १ ॥

Śukadeva nói: Khi Kaṁsa bị giết, hỡi hậu duệ anh hùng của Bharata, hai hoàng hậu của hắn là Asti và Prāpti, đau khổ vì chồng chết, đã về nhà cha mình.

Verse 2

पित्रे मगधराजाय जरासन्धाय दु:खिते । वेदयां चक्रतु: सर्वमात्मवैधव्यकारणम् ॥ २ ॥

Hai hoàng hậu đau buồn ấy đã thuật lại cho cha mình, vua Jarāsandha xứ Magadha, toàn bộ nguyên do khiến họ trở thành góa phụ.

Verse 3

स तदप्रियमाकर्ण्य शोकामर्षयुतो नृप । अयादवीं महीं कर्तुं चक्रे परममुद्यमम् ॥ ३ ॥

Nghe tin dữ ấy, tâu Đại vương, Jarāsandha tràn đầy sầu muộn và phẫn nộ, liền khởi sự nỗ lực lớn nhất để quét sạch dòng Yādava khỏi cõi đất.

Verse 4

अक्षौहिणीभिर्विंशत्या तिसृभिश्चापि संवृत: । यदुराजधानीं मथुरां न्यरुधत् सर्वतोदिशम् ॥ ४ ॥

Với hai mươi ba đạo quân akṣauhiṇī, hắn vây hãm kinh đô của nhà Yadu là Mathurā từ mọi phía.

Verse 5

निरीक्ष्य तद्ब‍लं कृष्ण उद्वेलमिव सागरम् । स्वपुरं तेन संरुद्धं स्वजनं च भयाकुलम् ॥ ५ ॥ चिन्तयामास भगवान् हरि: कारणमानुष: । तद्देशकालानुगुणं स्वावतारप्रयोजनम् ॥ ६ ॥

Thấy đạo quân ấy như biển lớn tràn bờ, thấy thành mình bị vây kín và dân chúng kinh hãi, Đức Hari Śrī Kṛṣṇa—dẫu là nguyên nhân tối sơ của vũ trụ nhưng giáng thế trong vai người—liền suy xét cách ứng xử thích hợp theo thời, theo nơi và theo mục đích của lần hóa thân này.

Verse 6

निरीक्ष्य तद्ब‍लं कृष्ण उद्वेलमिव सागरम् । स्वपुरं तेन संरुद्धं स्वजनं च भयाकुलम् ॥ ५ ॥ चिन्तयामास भगवान् हरि: कारणमानुष: । तद्देशकालानुगुणं स्वावतारप्रयोजनम् ॥ ६ ॥

Thấy đạo quân ấy như biển lớn tràn bờ, thấy thành mình bị vây kín và dân chúng kinh hãi, Đức Hari Śrī Kṛṣṇa—dẫu là nguyên nhân tối sơ của vũ trụ nhưng giáng thế trong vai người—liền suy xét cách ứng xử thích hợp theo thời, theo nơi và theo mục đích của lần hóa thân này.

Verse 7

हनिष्यामि बलं ह्येतद्भ‍ुवि भारं समाहितम् । मागधेन समानीतं वश्यानां सर्वभूभुजाम् ॥ ७ ॥ अक्षौहिणीभि: सङ्ख्यातं भटाश्वरथकुञ्जरै: । मागधस्तु न हन्तव्यो भूय: कर्ता बलोद्यमम् ॥ ८ ॥

[Đức Chúa suy niệm:] Đạo quân này là gánh nặng cho đất; vua Magadha đã gom từ các chư vương lệ thuộc. Ta sẽ tiêu diệt lực lượng được tính bằng các akṣauhiṇī gồm bộ binh, kỵ mã, chiến xa và tượng binh; nhưng chính Jarāsandha không nên bị giết, vì về sau hắn chắc chắn sẽ lại tụ tập một đạo quân khác.

Verse 8

हनिष्यामि बलं ह्येतद्भ‍ुवि भारं समाहितम् । मागधेन समानीतं वश्यानां सर्वभूभुजाम् ॥ ७ ॥ अक्षौहिणीभि: सङ्ख्यातं भटाश्वरथकुञ्जरै: । मागधस्तु न हन्तव्यो भूय: कर्ता बलोद्यमम् ॥ ८ ॥

[Thượng Đế suy niệm—] Đạo quân này là gánh nặng cho địa cầu; đạo quân akṣauhiṇī gồm bộ binh, kỵ mã, chiến xa và tượng binh mà vua Magadha Jarāsandha đã gom từ các chư vương thần phục, Ta sẽ tiêu diệt. Nhưng chính Jarāsandha thì không nên bị giết, vì về sau hắn sẽ lại tập hợp quân đội.

Verse 9

एतदर्थोऽवतारोऽयं भूभारहरणाय मे । संरक्षणाय साधूनां कृतोऽन्येषां वधाय च ॥ ९ ॥

Đó chính là mục đích của lần giáng sinh này của Ta: trút gánh nặng cho địa cầu, bảo hộ bậc hiền thánh và diệt trừ kẻ bất thiện.

Verse 10

अन्योऽपि धर्मरक्षायै देह: संभ्रियते मया । विरामायाप्यधर्मस्य काले प्रभवत: क्व‍‍चित् ॥ १० ॥

Để hộ trì dharma, Ta còn mang lấy những thân khác; và khi adharma hưng thịnh theo dòng thời gian, Ta xuất hiện để chấm dứt nó.

Verse 11

एवं ध्यायति गोविन्द आकाशात् सूर्यवर्चसौ । रथावुपस्थितौ सद्य: ससूतौ सपरिच्छदौ ॥ ११ ॥

Khi Govinda đang suy niệm như vậy, từ hư không bỗng hạ xuống hai cỗ chiến xa rực sáng như mặt trời, đầy đủ người đánh xe và mọi trang bị.

Verse 12

आयुधानि च दिव्यानि पुराणानि यद‍ृच्छया । द‍ृष्ट्वा तानि हृषीकेश: सङ्कर्षणमथाब्रवीत् ॥ १२ ॥

Những vũ khí thần thánh vĩnh cửu của Chúa cũng tự nhiên hiện ra. Thấy vậy, Hṛṣīkeśa—Śrī Kṛṣṇa, Chúa của các giác quan—bèn ngỏ lời với Saṅkarṣaṇa (Balarāma).

Verse 13

पश्यार्य व्यसनं प्राप्तं यदूनां त्वावतां प्रभो । एष ते रथ आयातो दयितान्यायुधानि च ॥ १३ ॥ एतदर्थं हि नौ जन्म साधूनामीश शर्मकृत् । त्रयोविंशत्यनीकाख्यं भूमेर्भारमपाकुरु ॥ १४ ॥

Hỡi anh cả Balarāma đáng kính, xin hãy nhìn hiểm nạn đang giáng xuống những người Yadu nương tựa nơi Ngài. Bạch Chúa tể, chiến xa riêng và các vũ khí yêu quý của Ngài cũng đã đến trước mặt. Lạy Īśvara, chúng ta giáng sinh vì an lạc của các bậc thánh; xin Ngài hãy trừ khỏi đất mẹ gánh nặng của hai mươi ba đạo quân ấy.

Verse 14

पश्यार्य व्यसनं प्राप्तं यदूनां त्वावतां प्रभो । एष ते रथ आयातो दयितान्यायुधानि च ॥ १३ ॥ एतदर्थं हि नौ जन्म साधूनामीश शर्मकृत् । त्रयोविंशत्यनीकाख्यं भूमेर्भारमपाकुरु ॥ १४ ॥

Hỡi anh cả Balarāma đáng kính, xin hãy nhìn hiểm nạn đang giáng xuống những người Yadu nương tựa nơi Ngài. Bạch Chúa tể, chiến xa riêng và các vũ khí yêu quý của Ngài cũng đã đến trước mặt. Lạy Īśvara, chúng ta giáng sinh vì an lạc của các bậc thánh; xin Ngài hãy trừ khỏi đất mẹ gánh nặng của hai mươi ba đạo quân ấy.

Verse 15

एवं सम्मन्‍त्र्य दाशार्हौ दंशितौ रथिनौ पुरात् । निर्जग्मतु: स्वायुधाढ्यौ बलेनाल्पीयसा वृतौ ॥ १५ ॥

Sau khi bàn định như vậy, hai vị Dāśārha—Śrī Kṛṣṇa và Balarāma—mặc giáp, mang vũ khí rực sáng, rồi lên chiến xa rời khỏi thành. Chỉ một toán quân rất nhỏ theo hầu các Ngài.

Verse 16

शङ्खं दध्मौ विनिर्गत्य हरिर्दारुकसारथि: । ततोऽभूत् परसैन्यानां हृदि वित्रासवेपथु: ॥ १६ ॥

Khi ra khỏi thành, với Dāruka cầm cương, Hari thổi tù và (śaṅkha). Lập tức tim quân địch run rẩy vì kinh hãi.

Verse 17

तावाह मागधो वीक्ष्य हे कृष्ण पुरुषाधम । न त्वया योद्धुमिच्छामि बालेनैकेन लज्जया । गुप्तेन हि त्वया मन्द न योत्स्ये याहि बन्धुहन् ॥ १७ ॥

Vua Magadha Jarāsandha nhìn cả hai và nói: “Hỡi Kṛṣṇa, kẻ hèn nhất trong loài người! Ta không muốn giao chiến một mình với ngươi, vì đánh với một đứa trẻ thì thật nhục nhã. Đồ ngu, ngươi cứ ẩn mình; hỡi kẻ giết bà con, hãy đi đi—ta sẽ không đánh với ngươi.”

Verse 18

तव राम यदि श्रद्धा युध्यस्व धैर्यमुद्वह । हित्वा वा मच्छरैश्छिन्नं देहं स्वर्याहि मां जहि ॥ १८ ॥

Hỡi Rāma, nếu Ngài tự tin thì hãy gắng giữ dũng khí mà giao chiến với ta. Hoặc bỏ thân bị mũi tên ta chém nát để lên cõi trời, hoặc hãy giết ta.

Verse 19

श्रीभगवानुवाच न वै शूरा विकत्थन्ते दर्शयन्त्येव पौरुषम् । न गृह्णीमो वचो राजन्नातुरस्य मुमूर्षत: ॥ १९ ॥

Đức Thế Tôn phán: Bậc anh hùng chân chính không chỉ khoe khoang, mà bày tỏ dũng lực bằng hành động. Hỡi quốc vương, lời kẻ bồn chồn và muốn chết, ta không xem là đáng kể.

Verse 20

श्रीशुक उवाच जरासुतस्तावभिसृत्य माधवौ महाबलौघेन बलीयसावृणोत् । ससैन्ययानध्वजवाजिसारथी सूर्यानलौ वायुरिवाभ्ररेणुभि: ॥ २० ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Con trai của Jarā dẫn đoàn quân hùng hậu tiến đến hai hậu duệ của Madhu, và với thế lực vượt trội đã vây quanh Các Ngài cùng binh sĩ, chiến xa, cờ xí, ngựa và người đánh xe. Như gió che mặt trời bằng mây hay phủ lửa bằng bụi, hắn đã bao trùm như thế.

Verse 21

सुपर्णतालध्वजचिह्नितौ रथा- वलक्षयन्त्यो हरिरामयोर्मृधे । स्‍त्रिय: पुराट्टालकहर्म्यगोपुरं समाश्रिता: सम्मुमुहु: शुचार्दिता: ॥ २१ ॥

Những phụ nữ đứng trên vọng lâu, cung điện và cổng cao của thành. Khi họ không còn thấy chiến xa của Kṛṣṇa và Balarāma—nhận ra nhờ cờ mang dấu Garuḍa và cây thốt nốt—họ bị sầu khổ dày vò và ngất lịm.

Verse 22

हरि: परानीकपयोमुचां मुहु: शिलीमुखात्युल्बणवर्षपीडितम् । स्वसैन्यमालोक्य सुरासुरार्चितं व्यस्फूर्जयच्छार्ङ्गशरासनोत्तमम् ॥ २२ ॥

Thấy quân mình bị dày vò bởi cơn mưa tên dữ dội, không ngừng từ các đạo quân đối phương tụ lại như mây, Đức Hari—đấng được chư thiên và a-tu-la tôn thờ—liền giương và bật vang cây cung tối thượng Śārṅga.

Verse 23

गृह्णन् निशङ्गादथ सन्दधच्छरान् विकृष्य मुञ्चन् शितबाणपूगान् । निघ्नन् रथान् कुञ्जरवाजिपत्तीन् निरन्तरं यद्वदलातचक्रम् ॥ २३ ॥

Đức Thế Tôn Śrī Kṛṣṇa rút tên từ ống tên, đặt lên dây cung, kéo căng rồi phóng ra những trận mưa tên sắc bén không ngừng. Những mũi tên ấy đánh trúng xe chiến, voi, ngựa và bộ binh của địch; dáng Ngài bắn tên tựa như một vòng luân hỏa rực cháy.

Verse 24

निर्भिन्नकुम्भा: करिणो निपेतु- रनेकशोऽश्वा: शरवृक्णकन्धरा: । रथा हताश्वध्वजसूतनायका: पदायतश्छिन्नभुजोरुकन्धरा: ॥ २४ ॥

Voi ngã xuống đất, trán bị chẻ toạc; ngựa kỵ binh ngã rạp với cổ bị tên chém đứt. Chiến xa vỡ nát cùng ngựa, cờ, người đánh xe và chủ tướng; bộ binh cũng gục xuống với tay, đùi và vai bị chặt lìa.

Verse 25

सञ्छिद्यमानद्विपदेभवाजिना- मङ्गप्रसूता: शतशोऽसृगापगा: । भुजाहय: पूरुषशीर्षकच्छपा हतद्विपद्वीपहयग्रहाकुला: ॥ २५ ॥ करोरुमीना नरकेशशैवला धनुस्तरङ्गायुधगुल्मसङ्कुला: । अच्छूरिकावर्तभयानका महा- मणिप्रवेकाभरणाश्मशर्करा: ॥ २६ ॥ प्रवर्तिता भीरुभयावहा मृधे मनस्विनां हर्षकरी: परस्परम् । विनिघ्नतारीन् मुषलेन दुर्मदान् सङ्कर्षणेनापरिमेयतेजसा ॥ २७ ॥ बलं तदङ्गार्णवदुर्गभैरवं दुरन्तपारं मगधेन्द्रपालितम् । क्षयं प्रणीतं वसुदेवपुत्रयो- र्विक्रीडितं तज्जगदीशयो: परम् ॥ २८ ॥

Trên chiến địa, khi người, voi và ngựa bị chém nát, từ các chi thể tuôn ra hàng trăm dòng sông máu. Trong những dòng máu ấy, cánh tay như rắn, đầu người như rùa, voi chết như đảo, ngựa chết như cá sấu; bàn tay và đùi như cá, tóc như rong nước, cung như sóng, và muôn thứ vũ khí như bụi rậm—tất cả chen chúc trong dòng máu cuộn chảy.

Verse 26

सञ्छिद्यमानद्विपदेभवाजिना- मङ्गप्रसूता: शतशोऽसृगापगा: । भुजाहय: पूरुषशीर्षकच्छपा हतद्विपद्वीपहयग्रहाकुला: ॥ २५ ॥ करोरुमीना नरकेशशैवला धनुस्तरङ्गायुधगुल्मसङ्कुला: । अच्छूरिकावर्तभयानका महा- मणिप्रवेकाभरणाश्मशर्करा: ॥ २६ ॥ प्रवर्तिता भीरुभयावहा मृधे मनस्विनां हर्षकरी: परस्परम् । विनिघ्नतारीन् मुषलेन दुर्मदान् सङ्कर्षणेनापरिमेयतेजसा ॥ २७ ॥ बलं तदङ्गार्णवदुर्गभैरवं दुरन्तपारं मगधेन्द्रपालितम् । क्षयं प्रणीतं वसुदेवपुत्रयो- र्विक्रीडितं तज्जगदीशयो: परम् ॥ २८ ॥

Trong những dòng sông máu ấy, bàn tay và đùi như cá, tóc người như rong nước, cung như sóng, và vũ khí như bụi rậm dày đặc. Dao găm tựa những xoáy nước đáng sợ, còn đại bảo châu và đồ trang sức vung vãi như đá sỏi; vì thế dòng máu lan tràn khắp bốn phương.

Verse 27

सञ्छिद्यमानद्विपदेभवाजिना- मङ्गप्रसूता: शतशोऽसृगापगा: । भुजाहय: पूरुषशीर्षकच्छपा हतद्विपद्वीपहयग्रहाकुला: ॥ २५ ॥ करोरुमीना नरकेशशैवला धनुस्तरङ्गायुधगुल्मसङ्कुला: । अच्छूरिकावर्तभयानका महा- मणिप्रवेकाभरणाश्मशर्करा: ॥ २६ ॥ प्रवर्तिता भीरुभयावहा मृधे मनस्विनां हर्षकरी: परस्परम् । विनिघ्नतारीन् मुषलेन दुर्मदान् सङ्कर्षणेनापरिमेयतेजसा ॥ २७ ॥ बलं तदङ्गार्णवदुर्गभैरवं दुरन्तपारं मगधेन्द्रपालितम् । क्षयं प्रणीतं वसुदेवपुत्रयो- र्विक्रीडितं तज्जगदीशयो: परम् ॥ २८ ॥

Dòng máu ấy trên chiến trường khiến kẻ nhút nhát kinh hãi, nhưng lại làm những bậc dũng sĩ thêm hân hoan, khích lệ lẫn nhau. Tại đó, Śrī Saṅkarṣaṇa, rực sáng uy lực vô lượng, dùng chùy muṣala nghiền nát và giết sạch bọn địch kiêu cuồng đang toan vượt qua.

Verse 28

सञ्छिद्यमानद्विपदेभवाजिना- मङ्गप्रसूता: शतशोऽसृगापगा: । भुजाहय: पूरुषशीर्षकच्छपा हतद्विपद्वीपहयग्रहाकुला: ॥ २५ ॥ करोरुमीना नरकेशशैवला धनुस्तरङ्गायुधगुल्मसङ्कुला: । अच्छूरिकावर्तभयानका महा- मणिप्रवेकाभरणाश्मशर्करा: ॥ २६ ॥ प्रवर्तिता भीरुभयावहा मृधे मनस्विनां हर्षकरी: परस्परम् । विनिघ्नतारीन् मुषलेन दुर्मदान् सङ्कर्षणेनापरिमेयतेजसा ॥ २७ ॥ बलं तदङ्गार्णवदुर्गभैरवं दुरन्तपारं मगधेन्द्रपालितम् । क्षयं प्रणीतं वसुदेवपुत्रयो- र्विक्रीडितं तज्जगदीशयो: परम् ॥ २८ ॥

Trên chiến trường, hàng trăm dòng sông máu chảy ra từ tay chân của con người, voi và ngựa đã bị chặt ra từng mảnh. Trong những dòng sông này, cánh tay giống như rắn; đầu người như rùa; voi chết như những hòn đảo; và ngựa chết như cá sấu. Đây là trò chơi thiêng liêng của Chúa tể Vũ trụ.

Verse 29

स्थित्युद्भ‍वान्तं भुवनत्रयस्य य: समीहितेऽनन्तगुण: स्वलीलया । न तस्य चित्रं परपक्षनिग्रह- स्तथापि मर्त्यानुविधस्य वर्ण्यते ॥ २९ ॥

Đối với Ngài, người điều phối sự sáng tạo, duy trì và hủy diệt của ba thế giới và sở hữu những phẩm chất tâm linh vô hạn, việc Ngài khuất phục một phe đối lập không có gì đáng ngạc nhiên. Tuy nhiên, khi Chúa làm như vậy, bắt chước hành vi của con người, các hiền nhân ca ngợi hành động của Ngài.

Verse 30

जग्राह विरथं रामो जरासन्धं महाबलम् । हतानीकावशिष्टासुं सिंह: सिंहमिवौजसा ॥ ३० ॥

Jarasandha, mất xe ngựa và tất cả binh lính đều đã chết, chỉ còn lại hơi thở. Lúc đó, Chúa Balarama đã cưỡng chế bắt giữ chiến binh mạnh mẽ đó, giống như một con sư tử tóm lấy một con sư tử khác.

Verse 31

बध्यमानं हतारातिं पाशैर्वारुणमानुषै: । वारयामास गोविन्दस्तेन कार्यचिकीर्षया ॥ ३१ ॥

Với chiếc thòng lọng thần thánh của Varuna và những sợi dây thừng phàm trần khác, Balarama bắt đầu trói Jarasandha, kẻ đã giết rất nhiều kẻ thù. Nhưng Chúa Govinda vẫn còn một mục đích cần thực hiện thông qua Jarasandha, và vì vậy Ngài đã yêu cầu Balarama dừng lại.

Verse 32

स मुक्तो लोकनाथाभ्यां व्रीडितो वीरसम्मत: । तपसे कृतसङ्कल्पो वारित: पथि राजभि: ॥ ३२ ॥ वाक्यै: पवित्रार्थपदैर्नयनै: प्राकृतैरपि । स्वकर्मबन्धप्राप्तोऽयं यदुभिस्ते पराभव: ॥ ३३ ॥

Jarasandha, người được các chiến binh vô cùng kính trọng, cảm thấy xấu hổ sau khi được hai Chúa tể của vũ trụ thả ra, và vì vậy ông quyết định đi tu khổ hạnh. Tuy nhiên, trên đường đi, một số vị vua đã thuyết phục ông bằng cả trí tuệ tâm linh và lý lẽ trần tục rằng ông nên từ bỏ ý định từ bỏ bản thân. Họ nói với ông rằng, 'Sự thất bại của ông trước người Yadu chỉ đơn giản là phản ứng không thể tránh khỏi của nghiệp chướng trong quá khứ của ông.'

Verse 33

स मुक्तो लोकनाथाभ्यां व्रीडितो वीरसम्मत: । तपसे कृतसङ्कल्पो वारित: पथि राजभि: ॥ ३२ ॥ वाक्यै: पवित्रार्थपदैर्नयनै: प्राकृतैरपि । स्वकर्मबन्धप्राप्तोऽयं यदुभिस्ते पराभव: ॥ ३३ ॥

Được hai Đấng Chúa Tể của thế gian thả ra, Jarāsandha—người được các dũng sĩ tôn kính—xấu hổ và định chí tu khổ hạnh. Nhưng trên đường, nhiều vua dùng cả minh triết tâm linh lẫn lý lẽ thế tục để ngăn ông, nói rằng: “Thất bại của ngài trước dòng Yadu chỉ là quả báo tất yếu của nghiệp quá khứ.”

Verse 34

हतेषु सर्वानीकेषु नृपो बार्हद्रथस्तदा । उपेक्षितो भगवता मगधान् दुर्मना ययौ ॥ ३४ ॥

Khi toàn bộ đạo quân của ông đã bị tiêu diệt và ông bị Bhagavān bỏ mặc, vua Jarāsandha, con của Bṛhadratha, buồn bã trở về vương quốc Magadha.

Verse 35

मुकुन्दोऽप्यक्षतबलो निस्तीर्णारिबलार्णव: । विकीर्यमाण: कुसुमैस्‍त्रीदशैरनुमोदित: ॥ ३५ ॥ माथुरैरुपसङ्गम्य विज्वरैर्मुदितात्मभि: । उपगीयमानविजय: सूतमागधवन्दिभि: ॥ ३६ ॥

Đức Mukunda đã vượt qua “đại dương” quân địch mà lực lượng của Ngài vẫn nguyên vẹn. Chư thiên rải hoa chúc mừng. Dân Mathurā, thoát khỏi cơn “sốt” lo âu và tràn đầy hoan hỷ, ra đón Ngài, trong khi các nghệ nhân hát tụng, sứ giả và người tán dương ca ngợi chiến thắng của Ngài.

Verse 36

मुकुन्दोऽप्यक्षतबलो निस्तीर्णारिबलार्णव: । विकीर्यमाण: कुसुमैस्‍त्रीदशैरनुमोदित: ॥ ३५ ॥ माथुरैरुपसङ्गम्य विज्वरैर्मुदितात्मभि: । उपगीयमानविजय: सूतमागधवन्दिभि: ॥ ३६ ॥

Đức Mukunda đã vượt qua “đại dương” quân địch mà lực lượng của Ngài vẫn nguyên vẹn. Chư thiên rải hoa chúc mừng. Dân Mathurā, thoát khỏi cơn “sốt” lo âu và tràn đầy hoan hỷ, ra đón Ngài, trong khi các nghệ nhân hát tụng, sứ giả và người tán dương ca ngợi chiến thắng của Ngài.

Verse 37

शङ्खदुन्दुभयो नेदुर्भेरीतूर्याण्यनेकश: । वीणावेणुमृदङ्गानि पुरं प्रविशति प्रभौ ॥ ३७ ॥ सिक्तमार्गां हृष्टजनां पताकाभिरभ्यलङ्कृताम् । निर्घुष्टां ब्रह्मघोषेण कौतुकाबद्धतोरणाम् ॥ ३८ ॥

Khi Đức Chúa bước vào thành, tiếng tù và và trống kettledrum vang dậy; nhiều trống, kèn, vīṇā, sáo và mṛdaṅga hòa tấu. Đường phố được rảy nước, dân chúng hân hoan, cờ xí giăng khắp; cổng thành treo kết trang hoàng, và cả thành vang rền tiếng tụng các thánh ca Veda.

Verse 38

शङ्खदुन्दुभयो नेदुर्भेरीतूर्याण्यनेकश: । वीणावेणुमृदङ्गानि पुरं प्रविशति प्रभौ ॥ ३७ ॥ सिक्तमार्गां हृष्टजनां पताकाभिरभ्यलङ्कृताम् । निर्घुष्टां ब्रह्मघोषेण कौतुकाबद्धतोरणाम् ॥ ३८ ॥

Khi Đức Chúa (Prabhu) tiến vào thành của Ngài, tiếng ốc tù và và trống kettledrum vang dậy; kèn bhērī-tūrya, nhiều loại trống, đàn vīṇā, sáo và mṛdaṅga hòa tấu đồng thời. Đại lộ được rảy nước, cờ phướn giăng khắp, cổng thành trang hoàng bằng những vòm torana lễ hội; dân chúng hân hoan, và cả thành vang rền tiếng tụng thánh ca Veda.

Verse 39

निचीयमानो नारीभिर्माल्यदध्यक्षताङ्कुरै: । निरीक्ष्यमाण: सस्‍नेहं प्रीत्युत्कलितलोचनै: ॥ ३९ ॥

Những phụ nữ trong thành trì âu yếm nhìn Đức Chúa, đôi mắt mở rộng vì tình yêu; họ rải lên Ngài vòng hoa, sữa chua, gạo akṣata, gạo rang và những mầm non mới nhú.

Verse 40

आयोधनगतं वित्तमनन्तं वीरभूषणम् । यदुराजाय तत् सर्वमाहृतं प्रादिशत्प्रभु: ॥ ४० ॥

Rồi Đức Chúa Kṛṣṇa dâng lên vua nhà Yadu toàn bộ của cải rơi lại trên chiến địa—tức vô số trang sức của các dũng sĩ đã tử trận.

Verse 41

एवं सप्तदशकृत्वस्तावत्यक्षौहिणीबल: । युयुधे मागधो राजा यदुभि: कृष्णपालितै: ॥ ४१ ॥

Cứ như thế, vua xứ Magadha thua trận đến mười bảy lần; vậy mà ông vẫn tiếp tục giao chiến với các đạo quân akṣauhiṇī của mình chống lại lực lượng nhà Yadu được Śrī Kṛṣṇa che chở.

Verse 42

अक्षिण्वंस्तद्ब‍लं सर्वं वृष्णय: कृष्णतेजसा । हतेषु स्वेष्वनीकेषु त्यक्तोऽगादरिभिर्नृप: ॥ ४२ ॥

Nhờ uy lực rực sáng của Đức Kṛṣṇa, các Vṛṣṇi luôn tiêu diệt toàn bộ quân Jarāsandha; và khi binh lính của ông ta bị giết sạch, nhà vua ấy—được kẻ thù thả ra—lại rút lui lần nữa.

Verse 43

अष्टादशमसङ्ग्राम आगामिनि तदन्तरा । नारदप्रेषितो वीरो यवन: प्रत्यद‍ृश्यत ॥ ४३ ॥

Khi trận chiến thứ mười tám sắp diễn ra, đúng lúc ấy, dũng sĩ Yavana tên Kālayavana—do Nārada sai đến—đã xuất hiện trên chiến địa.

Verse 44

रुरोध मथुरामेत्य तिसृभिर्म्‍लेच्छकोटिभि: । नृलोके चाप्रतिद्वन्द्वो वृष्णीन्श्रुत्वात्मसम्मितान् ॥ ४४ ॥

Hắn đến Mathurā và vây hãm thành bằng ba mươi triệu quân man di. Trong cõi người hắn chưa từng gặp đối thủ xứng tầm, nhưng đã nghe rằng các Vṛṣṇi là ngang hàng với mình.

Verse 45

तं द‍ृष्ट्वाचिन्तयत् कृष्ण: सङ्कर्षणसहायवान् । अहो यदूनां वृजिनं प्राप्तं ह्युभयतो महत् ॥ ४५ ॥

Thấy hắn, Đức Kṛṣṇa cùng Saṅkarṣaṇa suy xét rồi nói: “Ôi! Đại họa nay đang đe dọa dòng Yadu từ cả hai phía.”

Verse 46

यवनोऽयं निरुन्धेऽस्मानद्य तावन्महाबल: । मागधोऽप्यद्य वा श्वो वा परश्वो वागमिष्यति ॥ ४६ ॥

Tên Yavana hùng mạnh này đã vây hãm chúng ta ngay hôm nay; và vua xứ Magadha cũng sẽ đến đây—nếu không phải hôm nay thì ngày mai hoặc ngày kia.

Verse 47

आवयो: युध्यतोरस्य यद्यागन्ता जरासुत: । बन्धून् हनिष्यत्यथवा नेष्यते स्वपुरं बली ॥ ४७ ॥

Nếu khi chúng Ta đang giao chiến với Kālayavana mà Jarāsandha hùng mạnh kéo đến, hắn có thể giết thân quyến của Chúng Ta hoặc bắt họ đem về kinh đô của hắn.

Verse 48

तस्मादद्य विधास्यामो दुर्गं द्विपददुर्गमम् । तत्र ज्ञातीन् समाधाय यवनं घातयामहे ॥ ४८ ॥

Vì vậy, ngay hôm nay Ta sẽ dựng một thành lũy mà sức người không thể xuyên phá. Ta sẽ an trí quyến thuộc ở đó rồi tiêu diệt vị vua Yavana ấy.

Verse 49

इति सम्मन्‍त्र्य भगवान् दुर्गं द्वादशयोजनम् । अन्त:समुद्रे नगरं कृत्‍स्‍नाद्भ‍ुतमचीकरत् ॥ ४९ ॥

Sau khi bàn bạc như vậy với Balarāma, Đức Bhagavān cho xây một pháo đài chu vi mười hai do-tuần ngay trong lòng biển; bên trong pháo đài, Ngài dựng nên một thành phố tràn đầy kỳ diệu.

Verse 50

द‍ृश्यते यत्र हि त्वाष्ट्रं विज्ञानं शिल्पनैपुणम् । रथ्याचत्वरवीथीभिर्यथावास्तु विनिर्मितम् ॥ ५० ॥ सुरद्रुमलतोद्यानविचित्रोपवनान्वितम् । हेमश‍ृङ्गैर्दिविस्पृग्भि: स्फटिकाट्टालगोपुरै: ॥ ५१ ॥ राजतारकुटै: कोष्ठैर्हेमकुम्भैरलङ्कृतै: । रत्नकूतैर्गृहैर्हेमैर्महामारकत स्थलै: ॥ ५२ ॥ वास्तोष्पतीनां च गृहैर्वल्ल‍भीभिश्च निर्मितम् । चातुर्वर्ण्यजनाकीर्णं यदुदेवगृहोल्ल‍सत् ॥ ५३ ॥

Trong việc kiến tạo thành ấy, người ta thấy rõ trọn vẹn tri thức và tài nghệ kiến trúc của Viśvakarmā. Những đại lộ, quảng trường và đường buôn bán được bố trí đúng theo phép vāstu; công viên và vườn thượng uyển rực rỡ, đầy cây và dây leo từ cõi trời. Tháp cổng có chóp vàng chạm trời, tầng trên làm bằng thạch anh trong. Nhà cửa dát vàng, trước treo bình vàng, mái kết bằng châu báu, nền khảm ngọc lục bảo. Bên cạnh là kho báu, nhà kho và chuồng ngựa quý, dựng bằng bạc và đồng thau. Mỗi nhà có tháp canh và đền thờ thần hộ gia. Thành ấy đầy đủ dân chúng bốn varṇa, và đặc biệt rạng ngời bởi cung điện của Śrī Kṛṣṇa, Chúa tể dòng Yadu.

Verse 51

द‍ृश्यते यत्र हि त्वाष्ट्रं विज्ञानं शिल्पनैपुणम् । रथ्याचत्वरवीथीभिर्यथावास्तु विनिर्मितम् ॥ ५० ॥ सुरद्रुमलतोद्यानविचित्रोपवनान्वितम् । हेमश‍ृङ्गैर्दिविस्पृग्भि: स्फटिकाट्टालगोपुरै: ॥ ५१ ॥ राजतारकुटै: कोष्ठैर्हेमकुम्भैरलङ्कृतै: । रत्नकूतैर्गृहैर्हेमैर्महामारकत स्थलै: ॥ ५२ ॥ वास्तोष्पतीनां च गृहैर्वल्ल‍भीभिश्च निर्मितम् । चातुर्वर्ण्यजनाकीर्णं यदुदेवगृहोल्ल‍सत् ॥ ५३ ॥

Trong việc kiến tạo thành ấy, người ta thấy rõ trọn vẹn tri thức và tài nghệ kiến trúc của Viśvakarmā. Những đại lộ, quảng trường và đường buôn bán được bố trí đúng theo phép vāstu; công viên và vườn thượng uyển rực rỡ, đầy cây và dây leo từ cõi trời. Tháp cổng có chóp vàng chạm trời, tầng trên làm bằng thạch anh trong. Nhà cửa dát vàng, trước treo bình vàng, mái kết bằng châu báu, nền khảm ngọc lục bảo. Bên cạnh là kho báu, nhà kho và chuồng ngựa quý, dựng bằng bạc và đồng thau. Mỗi nhà có tháp canh và đền thờ thần hộ gia. Thành ấy đầy đủ dân chúng bốn varṇa, và đặc biệt rạng ngời bởi cung điện của Śrī Kṛṣṇa, Chúa tể dòng Yadu.

Verse 52

द‍ृश्यते यत्र हि त्वाष्ट्रं विज्ञानं शिल्पनैपुणम् । रथ्याचत्वरवीथीभिर्यथावास्तु विनिर्मितम् ॥ ५० ॥ सुरद्रुमलतोद्यानविचित्रोपवनान्वितम् । हेमश‍ृङ्गैर्दिविस्पृग्भि: स्फटिकाट्टालगोपुरै: ॥ ५१ ॥ राजतारकुटै: कोष्ठैर्हेमकुम्भैरलङ्कृतै: । रत्नकूतैर्गृहैर्हेमैर्महामारकत स्थलै: ॥ ५२ ॥ वास्तोष्पतीनां च गृहैर्वल्ल‍भीभिश्च निर्मितम् । चातुर्वर्ण्यजनाकीर्णं यदुदेवगृहोल्ल‍सत् ॥ ५३ ॥

Trong việc kiến tạo thành ấy, người ta thấy rõ trọn vẹn tri thức và tài nghệ kiến trúc của Viśvakarmā. Những đại lộ, quảng trường và đường buôn bán được bố trí đúng theo phép vāstu; công viên và vườn thượng uyển rực rỡ, đầy cây và dây leo từ cõi trời. Tháp cổng có chóp vàng chạm trời, tầng trên làm bằng thạch anh trong. Nhà cửa dát vàng, trước treo bình vàng, mái kết bằng châu báu, nền khảm ngọc lục bảo. Bên cạnh là kho báu, nhà kho và chuồng ngựa quý, dựng bằng bạc và đồng thau. Mỗi nhà có tháp canh và đền thờ thần hộ gia. Thành ấy đầy đủ dân chúng bốn varṇa, và đặc biệt rạng ngời bởi cung điện của Śrī Kṛṣṇa, Chúa tể dòng Yadu.

Verse 53

द‍ृश्यते यत्र हि त्वाष्ट्रं विज्ञानं शिल्पनैपुणम् । रथ्याचत्वरवीथीभिर्यथावास्तु विनिर्मितम् ॥ ५० ॥ सुरद्रुमलतोद्यानविचित्रोपवनान्वितम् । हेमश‍ृङ्गैर्दिविस्पृग्भि: स्फटिकाट्टालगोपुरै: ॥ ५१ ॥ राजतारकुटै: कोष्ठैर्हेमकुम्भैरलङ्कृतै: । रत्नकूतैर्गृहैर्हेमैर्महामारकत स्थलै: ॥ ५२ ॥ वास्तोष्पतीनां च गृहैर्वल्ल‍भीभिश्च निर्मितम् । चातुर्वर्ण्यजनाकीर्णं यदुदेवगृहोल्ल‍सत् ॥ ५३ ॥

Trong việc kiến tạo thành ấy, có thể thấy trọn vẹn tri thức khoa học và tài nghệ kiến trúc của Viśvakarmā. Những đại lộ, ngã tư và đường thương mại rộng rãi được bố trí theo đúng phép vāstu trên các khu đất lớn; các công viên và vườn tược rực rỡ, đầy cây và dây leo cõi trời, tô điểm cho thành. Tháp cổng có chóp vàng như chạm trời, tầng trên làm bằng thạch anh trong suốt. Nhà cửa phủ vàng có bình vàng trước hiên, mái nhọn kết ngọc, nền khảm lục bảo; bên cạnh là kho báu, nhà chứa và chuồng ngựa quý, dựng bằng bạc và đồng thau. Mỗi nhà có tháp canh và đền thờ vị thần hộ gia; thành phố đầy đủ dân chúng bốn varṇa, lại càng rạng ngời bởi cung điện của Śrī Kṛṣṇa, Chúa tể dòng Yadu.

Verse 54

सुधर्मां पारिजातं च महेन्द्र: प्राहिणोद्धरे: । यत्र चावस्थितो मर्त्यो मर्त्यधर्मैर्न युज्यते ॥ ५४ ॥

Đại Đế Indra đã đem tặng Śrī Kṛṣṇa hội đường Sudharmā và cây pārijāta. Trong Sudharmā ấy, người phàm cũng không bị ràng buộc bởi luật của sự hữu hạn và cái chết.

Verse 55

श्यामैकवर्णान् वरुणो हयान् शुक्लान्मनोजवान् । अष्टौ निधिपति: कोशान् लोकपालो निजोदयान् ॥ ५५ ॥

Varuṇa dâng những con ngựa nhanh như ý nghĩ—con thì xanh thẫm, con thì trắng. Kuvera, vị thủ khố của chư thiên, trao tám kho báu huyền diệu của mình; các Lokapāla cũng dâng lên vinh phú riêng của từng cõi.

Verse 56

यद् यद् भगवता दत्तमाधिपत्यं स्वसिद्धये । सर्वं प्रत्यर्पयामासुर्हरौ भूमिगते नृप ॥ ५६ ॥

Tâu Đại vương, khi Hari—Đấng Tối Thượng—giáng lâm xuống cõi đất, chư thiên đã dâng trả lại cho Ngài mọi quyền năng cai quản mà trước kia Ngài ủy thác cho họ để thi hành thẩm quyền riêng.

Verse 57

तत्र योगप्रभावेन नीत्वा सर्वजनं हरि: । प्रजापालेन रामेण कृष्ण: समनुमन्त्रित: । निर्जगाम पुरद्वारात् पद्ममाली निरायुध: ॥ ५७ ॥

Tại đó, Hari dùng uy lực yoga đưa toàn thể thần dân đến thành mới. Rồi Kṛṣṇa, sau khi bàn bạc với Balarāma—vị ở lại Mathurā để hộ thành—đeo vòng hoa sen, không mang vũ khí, bước ra khỏi cổng chính của thành.