HomeUpanishadsNirvanaVerse 18
Previous Verse
Next Verse

Verse 18

Nirvana

ऊर्ध्वाम्नायः। निरालम्बपीठः। संयोगदीक्षा। वियोगोपदेशः। दीक्षासन्तोषपानं च। द्वादशादित्यावलोकनम्। विवेकरक्षा। करुणैव केलिः। आनन्दमाला। एकान्तगुहायां मुक्तासनसुखगोष्ठी। अकल्पितभिक्षाशी। हंसाचारः। सर्वभूतान्तर्वर्ती हंस इति प्रतिपादनम्॥१२–२४॥

ऊर्ध्व-आम्नायः । निरालम्ब-पीठः । संयोग-दीक्षा । वियोग-उपदेशः । दीक्षा-सन्तोष-पानम् च । द्वादश-आदित्य-अवलोकनम् । विवेक-रक्षा । करुणा एव केलिः । आनन्द-माला । एकान्त-गुहायाम् मुक्त-आसन-सुख-गोष्ठी । अ-कल्पित-भिक्षा-आशी । हंस-आचारः । सर्व-भूत-अन्तर्वर्ती हंसः इति प्रतिपादनम् ।

ūrdhvāmnāyaḥ | nirālambapīṭhaḥ | saṃyogadīkṣā | viyogopadeśaḥ | dīkṣāsantoṣapānaṃ ca | dvādaśādityāvalokanam | vivekarakṣā | karuṇaiva keliḥ | ānandamālā | ekāntaguhāyāṃ muktāsanasukhagoṣṭhī | akalpitabhikṣāśī | haṃsācāraḥ | sarvabhūtāntarvartī haṃsa iti pratipādanam ||12–24||

اُردھوامنایہ (اوپر کی طرف اٹھتی روایت)؛ نِرالَمب پیٹھ (بے سہارا آسن)؛ سَمیوگ دِیکشا (اتحاد کی دیक्षा)؛ وِیوگ کی تعلیم (بے تعلّقی و انقطاع)؛ اور دیक्षा کے طور پر قناعت کا جام پینا؛ بارہ آدتیوں کا مراقبہ؛ وِویک (امتیاز) کی نگہبانی؛ کرُونا ہی کو لیلا بنانا؛ آنند کی مالا؛ تنہا غار میں مُکت آسن کے سُکھ کی محفل؛ بے ساختہ بھکشا پر قناعت؛ ہنس آچار؛ اور یہ دعویٰ/تثبیت کہ ہنس تمام بھوتوں کے اندر ساکن ہے۔

The upward tradition; the supportless seat; initiation into union; teaching of detachment; and the drinking of contentment as initiation; contemplation of the twelve Ādityas; safeguarding discrimination; compassion alone as play; a garland of bliss; in the solitary cave, the conviviality/assembly of the joy of the liberated seat; one who subsists on uncontrived alms; the conduct of the Haṃsa; the assertion that the Haṃsa dwells within all beings.

Nondual indwelling Self (Ātman/Brahman) and the discipline of renunciationMahavakya: Closest in spirit to ‘अयम् आत्मा ब्रह्म’ (Ayam ātmā brahma): the inner Haṃsa/Ātman within all beings is Brahman; implicit, not explicit.AtharvaChandas: Prose (gadya)