Rig Veda 4.38.4: Mandala 4, Sukta 38, Mantra 4

Sukta 4.38

Rishi: Dadhikrāvan (hymnic subject) / within Maṇḍala 4 Vāmadeva-family collection

Devata: Dadhikrā (victorious steed/power of right-going movement)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यः स्मारुन्धानो गध्या समत्सु सनुतरश्चरति गोषु गच्छन् । आविॠजीको विदथा निचिक्यत्तिरो अरतिं पर्याप आयोः ॥

Recitation with translationRig Veda 4.38.4

Transliteration

yáḥ smā́rundhāno gádhyā samátsu sánutaras cárati góṣu gácchan | āvír-ṛjī́ko vidáthā nicíkyat tíro aratíṃ páry ā́pa āyóḥ ||

Translation

جو لڑائیوں میں پکا دھاگا پکڑے، ہمیشہ آگے بڑھتا ہے، گائے کی کرنوں میں جاتا ہے؛ سیدھی چلنے والی طاقت میں ظاہر، اس نے دیکھے یجña کے کام اور ناقابلیت سے آگے نکل جاتا، دھات جیسی مضبوطی کو گھیرتا ہے۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्म: indeed / just
• स्म: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (निपात)

• अरुन्धानः: blocking / obstructing
• अरुन्धानः: Kartā
• Type: Verb (Participle)
• Root: रुध् (धातु) → अरुन्ध (वर्तमान-धातु-आधार) + शानच्

• गध्या: with a snare / with a binding (device)
• गध्या: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: गधि (प्रातिपदिक; ‘गधि’ = जाल/बन्धन/अवरोध-प्रकारः; RV-प्रयोगः)

• समत्सु: in battles
• समत्सु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: समत्सु (प्रातिपदिक ‘समत्सु’ < सम्+अत्सु/मत्सु; RV ‘समत्सु’ = संग्रामेषु)

• सनुतरः: more ancient / earlier (or: more winning, ‘better in old ways’)
• सनुतरः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सनु-तर (प्रातिपदिक; तुलनात्मकः)

• चरति: moves / goes
• चरति: —
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु)

• गोषु: among the cows / in the cattle (herds)
• गोषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• गच्छन्: going
• गच्छन्: Kartā
• Type: Verb (Participle)
• Root: गम् (धातु) → गच्छत् (वर्तमान-कर्तरि शतृ)

• आविॠजीकः: Āviṛjīka (a proper name/epithet)
• आविॠजीकः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: विॠजीक (प्रातिपदिक; RV-विशेष-नाम/विशेषण)

• विदथा: ritual distributions / ceremonial sessions
• विदथा: Karma
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक)

• निचिक्यत्ति: observes / recognizes
• निचिक्यत्ति: —
• Type: Verb
• Root: चिक्य्/चित् (RV धातु; ‘to perceive/notice/understand’) + नि-

• तिरः: across / beyond / over
• तिरः: —
• Type: Indeclinable
• Root: तिरस् (अव्यय/उपसर्गार्थ)

• अरतिम्: harm / misfortune / distress
• अरतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अरति (प्रातिपदिक)

• परि: around / away (as preverb)
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• आपः: waters
• आपः: Kartā
• Type: Noun
• Root: आप् (प्रातिपदिक)

• आयोः: of life / of vital force
• आयोः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: आयु (प्रातिपदिक)