Rig Veda 4.1.10: Mandala 4, Sukta 1, Mantra 10

Sukta 4.1

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni (leader to the ratna); with Dyauḥ Pitā as cosmogonic background

Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

स तू नो अग्निर्नयतु प्रजानन्नच्छा रत्नं देवभक्तं यदस्य । धिया यद्विश्वे अमृता अकृण्वन्द्यौष्पिता जनिता सत्यमुक्षन् ॥

Recitation with translationRig Veda 4.1.10

Transliteration

sá tū́ no agnír nayatu prajā́nann ácchā rátnam devá-bhaktaṃ yád asya | dhiyā́ yád víśve amṛ́tā akṛṇvan dyáuṣ pitā́ janitā́ satyám ukṣan ||

Translation

وہ اگنی ہمیں راستے جانتے ہوئے دیوی حصے کے موتی کی طرف لے جائے، جو اس کا دینا ہے۔ کیونکہ فکر سے سب امرت نے اسے بنایا، اور باپ آسمان نے سچ بیج اور جوہر کی طرح بہایا۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he (that one)
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स

• तू: indeed / but / then
• तू: —
• Type: Indeclinable
• Root: तू (निपात) अथवा तु (अव्यय) वैदिक-रूप

• नः: to us / for us
• नः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम) → नः

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• नयतु: may (he) lead
• नयतु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: नी (नयति)

• प्रजानन्: knowing / discerning
• प्रजानन्: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: प्र-ज्ञा (धातु) → प्रजानत् (वर्तमान-कृदन्त)

• अच्छा: towards
• अच्छा: —
• Type: Indeclinable
• Root: अच्छा (अव्यय)

• रत्नम्: treasure / precious gift
• रत्नम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)

• देवभक्तम्: apportioned by the gods / god-bestowed
• देवभक्तम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: देव-भक्त (प्रातिपदिक; भक्त = √भज् ‘to share/portion’ से)

• यत्: which
• यत्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• अस्य: of him / of this (Agni)
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम) → अस्य

• धिया: by insight / with thought
• धिया: करण
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• यत्: when / that which
• यत्: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• विश्वे: all (the gods)
• विश्वे: कर्तृ
• Type: Adjective (substantive)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• अमृताः: the immortals
• अमृताः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective (substantive)
• Root: अमृत (प्रातिपदिक)

• अकृण्वन्: they made / fashioned
• अकृण्वन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (करोति)

• द्यौः: Heaven (Dyaus)
• द्यौः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• पिता: father
• पिता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• जनिता: begetter / progenitor
• जनिता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: जनि-तृ (प्रातिपदिक; √जन् ‘to beget’ से)

• सत्यम्: truth / the true (thing)
• सत्यम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)

• उक्षन्: sprinkling / pouring (fertilizing)
• उक्षन्: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: वक्ष्/उक्ष् (वैदिक धातु; ‘to sprinkle/pour, make rain/impregnate’) → उक्षन् (वर्तमान-कृदन्त)