Rig Veda 3.34.2: Mandala 3, Sukta 34, Mantra 2
Sukta 3.34
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
मखस्य ते तविषस्य प्र जूतिमियर्मि वाचममृताय भूषन् । इन्द्र क्षितीनामसि मानुषीणां विशां दैवीनामुत पूर्वयावा ॥
Transliteration
makhásya te taviṣásya prá jū́tim íyarmi vā́cam amṛ́tāya bhū́ṣan | índra kṣitī́nām asi mā́nuṣīṇāṃ viśā́ṃ daivī́nām utá pū́rva-yāvā ||
Translation
میں تیری طاقت کی تیز رفتاری کو آگے بڑھاتا ہوں، کلام کو امرت کے لیے سجاتا ہوا۔ اے اِندر، تو انسانی بستیوں اور دیوی جاتیوں کا سردار ہے؛ تو پہلے جاتا ہے، راستہ دکھاتا ہوا۔
Word by Word
मखस्यof the sacrifice/rite
मखस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootमख (प्रातिपदिक)
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तविषस्यof (your) might/strength
तविषस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective
Rootतविष (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
जूतिम्impulse, speed, driving force
जूतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootजूति (प्रातिपदिक; √जु/जव् ‘to hasten’ से)
ईयर्मिI set in motion / I raise
ईयर्मि:
क्रिया
TypeVerb
Root√ईर् (ईरयति/ईरते) ‘to set in motion, raise, impel’
वाचम्speech, utterance
वाचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
अमृतायfor immortality / for the immortal (state)
अमृताय:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
भूषन्adorn!, make (it) splendid!, favor!
भूषन्:
क्रिया (आह्वान/आज्ञा)
TypeVerb
Root√भूष् ‘to adorn, make splendid, prepare’ (धातु)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
क्षितीनाम्of the peoples/dwellings
क्षितीनाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् ‘to be’
मानुषीणाम्of the human (peoples)
मानुषीणाम्:
सम्बन्ध (क्षिति-विशेषण)
TypeAdjective (used substantively)
Rootमानुषी (प्रातिपदिक; ‘human’ स्त्री-रूप)
विशाम्of the clans/settlements
विशाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक)
दैवीनाम्of the divine (clans)
दैवीनाम्:
सम्बन्ध (विश्-विशेषण)
TypeAdjective (used substantively)
Rootदैवी (प्रातिपदिक; ‘divine’ स्त्री-रूप)
उतand, also
उत:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
पूर्वयावाgoing before, leading, ancient/foremost-goer
पूर्वयावा:
कर्तृ-सम्बन्ध (विशेषण)
TypeAdjective (epithet)
Rootपूर्व-यावन् (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
