Rig Veda 3.34.3: Mandala 3, Sukta 34, Mantra 3

Sukta 3.34

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रो वृत्रमवृणोच्छर्धनीतिः प्र मायिनाममिनाद्वर्पणीतिः । अहन्व्यंसमुशधग्वनेष्वाविर्धेना अकृणोद्राम्याणाम् ॥

Recitation with translationRig Veda 3.34.3

Transliteration

índro vṛtrám avṛṇoc chárdha-nītiḥ prá māyínām aminād várpa-nītiḥ | áhann ví-aṃsam uśádhak váneṣv āvír dhénā akṛṇod rāmyā́ṇām ||

Translation

اِندر نے وِرتر کو کھول دیا، حملے کا سردار؛ اس نے جادوگروں کی شکلوں کو توڑا، صحیح بنانے کا مالک۔ اس نے جنگل میں روکنے والے کو مارا، اور چمکدار ریوڑوں کو ظاہر کیا، جو کھلے میں چلتے ہیں۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वृत्रम्: Vṛtra (the obstructor)
• वृत्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)

• अवृणोत्: he split/opened (him)
• अवृणोत्: —
• Type: Verb
• Root: √वृ (वृणोति ‘to cover/obstruct’; here ‘to open/tear apart’ in Vedic usage)

• शर्धनीतिः: the leader/impeller of the host (epithet of Indra)
• शर्धनीतिः: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: शर्धनीति (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास: शर्धन् ‘host, troop’ + नीति ‘leading/impulse’)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• मायिनाम्: of the sorcerers/illusionists
• मायिनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective
• Root: मायिन् (प्रातिपदिक)

• अमिनात्: he shattered/destroyed
• अमिनात्: —
• Type: Verb
• Root: √मी/मि (मिनाति ‘to diminish, damage, destroy’)

• वर्पणीतिः: the impeller of forms/strength (epithet of Indra)
• वर्पणीतिः: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: वर्पणीति (प्रातिपदिक; from वर्पस्/वर्पण ‘form, body, appearance’ + नीति ‘impulse/leading’)

• अहन्: he slew
• अहन्: —
• Type: Verb
• Root: √हन् (हन्ति ‘to strike, slay’)

• व्यम्: Vya (a demon/serpent)
• व्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: व्या (प्रातिपदिक; Vedic form, ‘the encompassing one/serpent’ used as a demon-name)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/निपात)

• उशधक्: Uśadhak (a demon)
• उशधक्: कर्म
• Type: Noun
• Root: उशधक् (प्रातिपदिक; Vedic demon-name; often analyzed as उशध्/उषध् + क्)

• वनेषु: in the woods/forests
• वनेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)

• आविः: openly, manifestly
• आविः: —
• Type: Indeclinable
• Root: आविस्/आविः (अव्यय)

• धेना: with the milch-cow (i.e., as a means; figuratively ‘with the nourishing stream’)
• धेना: करण
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)

• अकृणोत्: he made
• अकृणोत्: —
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति ‘to make, do’)

• अद्राम्याणाम्: of the untamed/wild (ones)
• अद्राम्याणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अद्राम्य (प्रातिपदिक; नञ्-समास: a- + द्राम्य ‘tame/settled’; ‘not-tame, wild’)