Adhyaya 39: Discrimination of the Three Bodies and the Dharaṇī Vow: A Manual for Dvādaśī Observance

Verse 1

सत्यतपा उवाच । भगवन् द्वे शरीरे तु इति यत्परिकीर्तितम् । तन्मे कथय भेदं वै के ते ब्रह्मविदां वर ॥ ३९.१ ॥

Sinabi ni Satyatapā: “O Mapalad na Panginoon, nasabi na may tunay na dalawang ‘katawan’. Ipakipaliwanag sa akin ang pagkakaiba ng mga ito—O pinakadakila sa mga nakakakilala sa Brahman.”

Verse 2

दुर्वासा उवाच । न द्वे त्रीणि शरीराणि वाच्यं तद्विपरीतकम् । विभोगायतनं चैव त्रिशरीराणि प्राणिनाम् ॥ ३९.२ ॥

Sinabi ni Durvāsā: “Huwag sabihin na dalawa o tatlo ang katawan; sa halip, ang kabaligtaran ang dapat ipahayag: sa mga nilalang ay may tatlong katawan, na siyang lunan ng pagdanas ng bunga ng karma.”

Verse 3

प्रागवस्थमधर्माख्यं परिज्ञानविवर्जितम् । अपरं सव्रतं तद्धि ज्ञेयमत्यन्तधार्मिकम् ॥ ३९.३ ॥

Ang nauukol sa naunang kalagayan ay tinatawag na “adharma” at walang pagkilatis na pagkaunawa; ngunit ang sumunod na kalagayan, na may kasamang mga panata (vrata), ay dapat maunawaan bilang lubhang nakaayon sa dharma.

Verse 4

धर्माधर्मोपभोगाय यत् तृतीयमतीन्द्रियम् । तत्त्रिभेदं विनिर्दिष्टं ब्रह्मविद्भिर्विचक्षणैः । यातना धर्मभोगश्च भुक्तिश्चेति त्रिभेदकम् ॥ ३९.४ ॥

Ang ikatlong bagay, na lampas sa mga pandama at nagsisilbi sa pagdanas ng dharma at adharma, ay ipinaliwanag ng mga mapanuring nakakakilala sa Brahman bilang may tatlong uri: (1) yātanā—pagdurusa o parusa, (2) dharmabhoga—pag-enjoy ng bunga ng dharma, at (3) bhukti—karaniwang pagdanas/pag-enjoy; kaya tatluhang pag-uuri.

Verse 5

यस्तु भावः पुरा ह्यासीत् प्राणिनो निघ्नतः स वै । तत्पापाख्यं शरीरं ते पापसंज्ञं तदुच्यते ॥ ३९.५ ॥

Ngunit anumang dating kalagayan ng loob na naroon sa nilalang na pumapatay ng mga may buhay—yaon mismong kalagayan ang nagiging, para sa iyo, isang katawang tinatawag na “kasalanan”; kaya ito’y tinutukoy bilang pāpa.

Verse 6

इदानीं शुभवृत्तिं तु कुर्वतस्तप आर्जवम् । अपरं धर्मरूपं तु शरीरं ते व्यवस्थितम् । तेन वेदपुराणानि ज्ञातुमर्हस्यसंशयम् ॥ ३९.६ ॥

Ngayon, habang isinasagawa mo ang mabuting pamumuhay, kalakip ang pag-aayuno/ascetisismo at katapatan ng loob, isang ibang katawan—na hinubog ng Dharma—ang naitatag para sa iyo. Sa pamamagitan nito, karapat-dapat kang makaalam ng mga Veda at mga Purāṇa, walang pag-aalinlangan.

Verse 7

यदाष्टकं संपरिवर्तते पुमां- स्तदा त्र्यवस्थः परिकीर्त्यते तु वै । गताष्टवर्गस्त्रिगतः सदा शुभः स्थिरो भवेदात्मनि निश्चयात्मवान् ॥ ३९.७ ॥

Kapag ang “octad” (pangkat ng walo) ay ganap na nagbabagong-anyo sa isang tao, tunay ngang sinasabing naitatag ang tatluhang kalagayan. Pagkalampas sa pangkat ng walo at pag-abot sa “triad,” siya’y nananatiling mapalad; taglay ang matibay na pasiya, siya’y nagiging matatag sa Sarili (Ātman).

Verse 8

यदा पञ्च पुनः पञ्च पञ्च पञ्चापि संत्यजेत् । एकमार्गस्तदा ब्रह्म शाश्वतं लभते नरः ॥ ३९.८ ॥

Kapag ang isang tao ay ganap na tinalikdan ang “lima,” muli ang “lima,” at pati ang “lima ng lima,” kung gayon—na nagiging iisang-tuon sa nag-iisang landas—nararating niya ang walang-hanggang Brahman.

Verse 9

सत्यतपा उवाच । भगवन् यदि विज्ञानं शरीरं नोपजायते । तदा केन प्रकारेण परं ब्रह्मोपलभ्यते ॥ ३९.९ ॥

Sinabi ni Satyatapā: “O Pinagpala, kung hindi sumisilang ang katawan na binubuo ng mapanuring kaalaman, sa anong paraan mauunawa ang kataas-taasang Brahman?”

Verse 10

दुर्वासा उवाच । कर्मकाण्डं ज्ञानमूलं ज्ञानं कर्मादिकं तथा । एतयोरन्तरं नास्ति यथाश्ममृदयोर्मुने ॥ ३९.१० ॥

Sinabi ni Durvāsā: “Ang karma-kāṇḍa, ang saklaw ng mga ritwal, ay may kaalaman bilang saligan; at ang kaalaman naman ay nagsisimula rin sa gawa. Sa pagitan ng dalawang ito ay walang tunay na paghihiwalay, O pantas—gaya ng (pagkakaiba) ng bato at luwad.”

Verse 11

कर्मकाण्डं चतुर्भेदं ब्राह्मणादिषु कीर्तितम् । तत्र वेदोक्तकर्माणि त्रयः कुर्वन्ति नित्यशः । त्रिशुश्रूषामथैकस्तु एषा वेदोदिता क्रिया ॥ ३९.११ ॥

Ang larangan ng mga ritwal (karma-kāṇḍa) ay ipinahayag na apat ang uri sa mga uri ng lipunan na nagsisimula sa Brāhmaṇa. Sa mga ito, tatlo ang palagiang gumaganap ng mga gawaing iniutos ng Veda; ngunit ang isa ay nakikilala sa paglilingkod sa tatlo—ito ang gawang itinakda ng Veda.

Verse 12

एतान् धर्मानवस्थाय ब्रह्मणोपास्तिं रोचते । तस्य मुक्तिर्भवेन्नूनं वेदवादरतस्य च ॥ ३९.१२ ॥

Kapag naitatag sa mga dharmang ito, ang debosyon o mapagnilay na pagsamba kay Brahman ay nagiging kalugud-lugod. Sa taong tapat sa mga aral ng Veda, tunay na sumisibol ang kalayaan (mokṣa).

Verse 13

सत्यतपा उवाच । यदेतत् परमं ब्रह्म त्वया प्रोक्तं महामुने । तस्य रूपं न जानन्ति योगिनोऽपि महात्मनः ॥ ३९.१३ ॥

Sinabi ni Satyatapā: “O dakilang pantas, ang kataas-taasang Brahman na itinuro mo—kahit ang mga yogin na dakila ay hindi nakaaalam ng anyo nito.”

Verse 14

अनाममसगोत्रं च अमूर्तं मूर्तिवर्जितम् । कथं स ज्ञायते ब्रह्म संज्ञानामविवर्जितम् । तस्य संज्ञां कथय मे वेदमागविवस्थिताम् ॥ ३९.१४ ॥

Ito’y walang pangalan at walang angkan, walang anyo at hiwalay sa anumang katawan. Kung gayon, paano makikilala ang Brahman na ito, gayong hindi ito lubos na walang pagtatalaga at pangalan? Ipagpaliwanag mo sa akin ang pagtawag dito, na itinatag sa landas ng Veda.

Verse 15

दुर्वासा उवाच । यदेतत् परमं ब्रह्म वेदव्यासेषु पठ्यते । स देवः पुण्डरीकाक्षः स्वयं नारायणः परः ॥ ३९.१५ ॥

Sinabi ni Durvāsā: “Ang binibigkas sa mga aral ng Veda at sa mga turo na nagmula kay Vyāsa bilang kataas-taasang Brahman—siya ang diyos na Puṇḍarīkākṣa (‘may matang-lotus’), si Nārāyaṇa mismo, ang Transendente.”

Verse 16

स यज्ञैर्विविधैरिष्टैर्दानैर्दत्तैश्च सत्तम । प्राप्यते परमो देवः स्वयं नारायणो हरिः ॥ ३९.१६ ॥

O pinakamabuti sa mga banal, sa pamamagitan ng iba’t ibang yajña na naisagawa nang wasto at ng mga dāna (kaloob) na naibigay ayon sa dharma, natatamo ang Kataas-taasang Diyos—si Hari, si Nārāyaṇa mismo.

Verse 17

सत्यतपा उवाच । भगवन् बहुवित्तेन ऋत्विग्भिर्वेदपारगैः । प्राप्यते पुण्यकृद्भिर्हि क्वचिद्यज्ञः कथञ्चन । तेन प्राप्तेन भगवान् लभ्यते दुःखतो हरिः ॥ ३९.१७ ॥

Sinabi ni Satyatapā: “O Bhagavan, ang yajña ay kung minsan lamang at sa paanuman ay nagiging maisasagawa ng mga gumagawa ng kabutihan—sa pamamagitan ng saganang yaman at ng mga ṛtvij na dalubhasa sa Veda. Sa pamamagitan ng gayong natamo, tunay bang natatamo ang Panginoong Hari, ang tagapag-alis ng pagdurusa?”

Verse 18

वित्तेन च विना दानं दातुं विप्र न शक्यते । विद्यमानेऽपि न मतिः कुटुम्बासक्तचेतसः । तस्य मोक्षः कथं ब्रह्मन् सर्वथा दुर्लभो हरिः ॥ ३९.१८ ॥

“Kung walang yaman, O brāhmaṇa, hindi maaaring magbigay ng dāna. Kahit may yaman, ang taong ang isip ay nakakapit sa pamilya ay hindi nagkakaroon ng kaloobang magbigay. Paano nga siya makakamit ang mokṣa, O Brahman? Para sa kanya, si Hari ay mahirap makamtan sa lahat ng paraan.”

Verse 19

अल्पायासेन लभ्येत येन देवः सनातनः । तन्मे सामान्यतो ब्रूहि सर्ववर्णेषु यद्भवेत् ॥ ३९.१९ ॥

Sabihin mo sa akin sa pangkalahatan ang paraan upang makamtan ang Walang-hanggang Diyos sa kaunting pagsisikap—yaong maaaring umiral sa lahat ng varṇa (antas ng lipunan).

Verse 20

दुर्वासा उवाच । कथयामि परं गुह्यं रहस्यं देवनिर्मितम् । धरण्या यत्कृतं पूर्वं मज्जन्त्या तु रसातले ॥ ३९.२० ॥

Sinabi ni Durvāsā: “Isasalaysay ko ang isang kataas-taasang lihim—isang hiwagang nilikha ng mga deva—yaong ginawa noon ng Daigdig nang siya’y lumulubog sa Rasātala (daigdig sa ilalim).”

Verse 21

पृथिव्याः पार्थिवो भावः सलिले नातिरेचितः । तस्मिन् सलिलमग्ने तु पृथिवी प्रायाद्रसातलम् ॥ ३९.२१ ॥

Ang matibay at makalupang kalagayan ng Daigdig ay hindi naging labis sa loob ng mga tubig. Ngunit nang ang tubig ay naging napakalakas at umapaw, ang Daigdig ay lumubog sa Rasātala (daigdig sa ilalim).

Verse 22

सा भूतधारिणी देवी रसातलगता शुभा । आराधयामास विभुं देवं नारायणं परम् । उपवासव्रतैर्देवी नियमैश्च पृथग्विधैः ॥ ३९.२२ ॥

Ang mapalad na Diyosa—tagapagdala ng mga nilalang—pagdating sa Rasātala ay sumamba sa Panginoong sumasaklaw sa lahat, ang kataas-taasang Diyos na si Nārāyaṇa, sa pamamagitan ng mga panatang pag-aayuno at iba’t ibang disiplina (niyama).

Verse 23

कालेन महता तस्याः प्रसन्नो गरुडध्वजः । उज्जहार स्थितौ चेमां स्थापयामास सोऽव्ययः ॥ ३९.२३ ॥

Pagkaraan ng mahabang panahon, ang may bandilang Garuḍa (Viṣṇu) ay naging mahabagin sa kanya; itinaas niya ang Daigdig na ito at muling itinatag sa wastong kalagayan. Siya, ang Di-nasisira, ang nagpatatag dito.

Verse 24

सत्यतपा उवाच । कोऽसौ धरन्या सञ्चीर्ण उपवासो महामुने । कानि व्रतानि च तथा एतन्मे वक्तुमर्हसि ॥ ३९.२४ ॥

Sinabi ni Satyatapā: “O dakilang pantas, ano ang pag-aayunong isinagawa para sa Daigdig? At anu-ano ring mga panata (vrata) ang dapat tuparin? Ipagpaliwanag mo ito sa akin.”

Verse 25

दुर्वासा उवाच । यदा मार्गशिरे मासि दशम्यां नियतात्मवान् । कृत्वा देवार्चनं धीमानग्निकार्यं यथाविधि ॥ ३९.२५ ॥

Sinabi ni Durvāsā: “Kapag sa buwan ng Mārgaśīrṣa, sa ikasampung araw ng buwan (daśamī), ang taong may pagpipigil-sa-sarili at may pag-unawa ay nagsagawa ng pagsamba sa mga diyos at ng ritwal ng apoy (agni-kārya) ayon sa itinakdang paraan …”

Verse 26

शुचिवासाः प्रसन्नात्मा हव्यं अन्नं सुसंस्कृतम् । भुक्त्वा पञ्चपदं गत्वा पुनः शौचं तु पादयोः ॥ ३९.२६ ॥

Nakasuot ng malilinis na kasuotan at may payapang isipan, matapos kainin ang pagkaing maayos na inihanda at karapat-dapat ihandog, lumakad ng limang hakbang at saka muling magsagawa ng paglilinis, lalo na sa mga paa.

Verse 27

कृत्वाऽष्टाङ्गुलमात्रं तु क्षीरवृक्षसमुद्भवम् । भक्षयेद् दन्तकाष्ठं तु तत आचम्य यत्नतः ॥ ३९.२७ ॥

Pagkatapos gumawa ng patpat na panlinis-ngipin (dantakāṣṭha) na may sukat na walong lapad ng daliri, mula sa punong may katas na parang gatas, nguyain ang patpat na iyon; saka maingat na magsagawa ng ācamana, ang pagsipsip ng tubig na pampadalisay.

Verse 28

स्पृष्ट्वा द्वाराणि सर्वाणि चिरं ध्यात्वा जनार्दनम् । शङ्खचक्रगदापाणिं किरीटिं पीतवाससम् ॥ ३९.२८ ॥

Matapos hipuin ang lahat ng pintuan, magnilay nang matagal kay Janārdana—na may hawak na kabibe (śaṅkha), diskong-lingid (cakra), at pamalo (gadā) sa Kanyang mga kamay, nakakorona, at nakadamit ng dilaw.

Verse 29

प्रसन्नवदनं देवं सर्वलक्षणलक्षितम् । ध्यात्वा पुनर्जलं हस्ते गृहीत्वा भानुं जनार्दनम् ॥ ३९.२९ ॥

Matapos muling magnilay sa Diyos na may payapang mukha at may lahat ng mapalad na tanda, kumuha ng tubig sa kamay at alalahanin/anyayahan si Bhānu (Araw) at si Janārdana (Viṣṇu).

Verse 30

ध्यात्वा अर्ध्यं दापयेत् तस्य करतोयेन मानवः । एवमुच्चारयेद् वाचं तस्मिन् काले महामुने ॥ ३९.३० ॥

Pagkatapos magnilay, dapat ihandog ng tao ang arghya sa Kanya gamit ang tubig na nasa kamay; at sa sandaling iyon, O dakilang muni, bigkasin niya ang pormula/mantra sa ganitong paraan.

Verse 31

एकादश्यां निराहारः स्थित्वाहमपरेऽहनि । भोक्ष्यामि पुण्डरीकाक्ष शरणं मे भवाच्युत ॥ ३९.३१ ॥

Sa araw ng Ekādaśī, mananatili akong hindi kumakain at kakain sa sumunod na araw. O May-matang-lotus, maging kanlungan ko, O Acyuta.

Verse 32

एवमुक्त्वा ततो रात्रौ देवदेवस्य सन्निधौ । जपन्नारायणायेति स्वपेत् तत्र विधानतः ॥ ३९.३२ ॥

Pagkasabi nito, sa gabi, sa harap ng Diyos ng mga diyos, nararapat na matulog doon ayon sa itinakdang paraan habang inuulit ang pormulang: “(pagpupugay) kay Nārāyaṇa.”

Verse 33

ततः प्रभाते विमले नदीं गत्वा समुद्रगाम् । इतरां वा तडागं वा गृहे वा नियतात्मवान् ॥ ३९.३३ ॥

Pagkatapos, sa malinaw na bukang-liwayway, ang taong may disiplina sa sarili ay dapat pumunta sa ilog na umaagos patungong dagat, o sa ibang bukal ng tubig, o sa lawa, o kahit sa bahay, upang gawin ang itinakdang paglilinis/pagligo.

Verse 34

आनीय मृत्तिकां शुद्धां मन्त्रेणानेन मानवः । धारणं पोषणं त्वत्तो भूतानां देवि सर्वदा । तेन सत्येन मे पापं यावन्मोचय सुव्रते ॥ ३९.३४ ॥

Pagdala ng dalisay na lupa at pagbigkas ng mantrang ito, ipinahahayag ng tao: “Ang pagtaguyod at pag-alaga sa lahat ng nilalang ay laging mula sa Iyo, O Diyosa. Sa katotohanang iyon, O marangal na tagapagpanata, palayain Mo ako sa kasalanan hanggang sa nalalabi.”

Verse 35

ब्रह्माण्डोदरतीर्थानि करैः स्पृष्टानि देव ते । तेनैमां मृत्तिकां स्पृष्ट्वा मा लभामि त्वयोदिताम् ॥ ३९.३५ ॥

O Deva, ang mga banal na tawiran (tīrtha) sa loob ng kosmikong itlog ay nahipo na ng Iyong mga kamay. Kaya, sa paghipo ko sa lupang ito, nawa’y makamtan ko ang ipinahayag Mo.

Verse 36

त्वयि सर्वे रसाः नित्याः स्थिताः वरुण सर्वदा । तेनैमां मृत्तिकां प्लाव्य पूतां कुरु ममाचिरम् ॥ ३९.३६ ॥

O Varuṇa, sa iyo nananahan magpakailanman ang lahat ng mga katas (tubig/likido) sa lahat ng panahon. Kaya, sa pamamagitan ng pagbaha sa lupang/luwad na ito, linisin mo ito para sa akin nang walang pagkaantala.

Verse 37

एवं मृदं तथा तोयं प्रसाद्यात्मानमालभेत् । त्रिः कृत्वा शेषमृदया कुण्डमालिख्य वै जले ॥ ३९.३७ ॥

Sa gayon, matapos ihanda nang ayon sa ritwal ang luwad at gayundin ang tubig, dapat pahiran ang sarili. Pag nagawa ito nang tatlong ulit, iguhit sa tubig ang isang kuṇḍa (palanggana ng ritwal) gamit ang natitirang luwad.

Verse 38

ततस्तत्र नरः सम्यक् चक्रवर्त्युपचारतः । स्नात्वा चावश्यकं कृत्वा पुनर्देवगृहं व्रजेत् ॥ ३९.३८ ॥

Pagkatapos, doon, ang isang tao—na maayos na nagsagawa ng itinakdang paggalang at paglilingkod sa paraang nararapat sa isang cakravartin—pagkaraang maligo at tuparin ang mga kinakailangang pagtalima, ay dapat muling magtungo sa bahay ng diyos (templo).

Verse 39

तत्राराध्य महायोगिं देवं नारायणं प्रभुम् । केशवाय नमः पादौ कटिं दामोदराय च ॥ ३९.३९ ॥

Doon, matapos sambahin si Nārāyaṇa—ang Panginoon, ang banal na dakilang yogin—(maghandog ng pagpupugay): “Namah kay Keśava” sa mga paa, at “Namah kay Dāmodara” rin sa baywang.

Verse 40

ऊरुयुग्मं नृसिंहाय उरः श्रीवत्सधारिणे । कण्ठं कौस्तुभनाथाय वक्षः श्रीपतये तथा ॥ ३९.४० ॥

“(Iniaalay/itinatakda ko) ang magkaparis na hita kay Narasiṁha; ang dibdib sa tagapagdala ng tanda ng Śrīvatsa; ang lalamunan sa Panginoon ng hiyas na Kaustubha; at gayundin ang dibdib sa Śrīpati—ang kabiyak ni Śrī (Lakṣmī).”

Verse 41

त्रैलोक्यविजयायेति बाहू सर्वात्मने शिरः । रथाङ्गधारिणे चक्रं शंकरायेति वारिजम् ॥ ३९.४१ ॥

Ang dalawang bisig ay iniaalay sa pormulang “sa Mananakop ng tatlong daigdig”; ang ulo ay iniaalay sa “sa Sarili ng lahat.” Ang cakra (diskus) ay iniaalay sa “sa maytaglay ng sandatang gulong”; at ang lotus ay sa “kay Śaṅkara.”

Verse 42

गम्भीरायेति च गदामम्भोजं शान्तिमूर्त्तये । एवमभ्यर्च्य देवेशं देवं नारायणं प्रभुम् ॥ ३९.४२ ॥

Sa pagsasabi ng “(pagpupugay) sa Malalim,” iniaalay ang gada (pamalo) at ang lotus sa Katawang-anyo ng kapayapaan. Sa gayon, matapos sambahin ang Panginoon ng mga diyos—si Nārāyaṇa, ang banal na Soberano.

Verse 43

पुनस्तस्याग्रतः कुम्भान् चतुरः स्थापयेद् बुधः । जलपूर्णान् समाल्यांश्च सितचन्दनलेपितान् ॥ ३९.४३ ॥

Muli, sa harap ng kaayusang iyon, ang marunong ay dapat maglagay ng apat na kumbha (banga ng tubig)—punô ng tubig, maayos na pinalamutian, at pinahiran ng puting paste ng sandalwood.

Verse 44

चूतपल्लवसग्रीवान् सितवस्त्रावगुण्ठितान् । स्थगितान् ताम्रपात्रैश्च तिलपूर्णैः सकाञ्चनैः ॥ ३९.४४ ॥

Ang mga iyon ay inihanda na may kuwintas ng dahon ng mangga sa may leeg, binalutan ng puting tela, at sinelyuhan ng mga sisidlang tanso—punô ng linga (sesame) at may kasamang ginto.

Verse 45

चत्वारस्ते समुद्रास्तु कलशाः परिकीर्तिताः । तेषां मध्ये शुभं पीठं स्थापयेद्वस्त्रगर्भितम् ॥ ३९.४५ ॥

Ang apat na iyon ay ipinahayag bilang apat na “karagatan,” na mga kalaśa (banga ng ritwal). Sa gitna nila, dapat itatag ang isang mapalad na pīṭha (pedestal), na may telang inilagay sa loob (bilang panloob na sapin).

Verse 46

तस्मिन् सौवर्णरौप्यं वा ताम्रं वा दारवं तथा । अलाभे सर्वपात्राणां पालाशं पात्रमिष्यते ॥ ३९.४६ ॥

Para sa ritong iyon, ang sisidlan ay maaaring yari sa ginto o pilak, o sa tanso, o kaya’y sa kahoy; at kung walang makuhang karaniwang sisidlan, ang sisidlang yari sa kahoy na palāśa ay itinuturing na katanggap-tanggap.

Verse 47

तोयपूर्णं तु तत्कृत्वा तस्मिन् पात्रे ततो न्यसेत् । सौवर्णं मत्स्यरूपेण कृत्वा देवं जनार्दनम् । वेदवेदाङ्गसंयुक्तं श्रुतिस्मृतिविभूषितम् ॥ ३९.४७ ॥

Pagkapuno ng tubig ang sisidlan, ilagay sa loob nito ang isang gintong anyo na hinubog sa anyong isda—si Janārdana (Viṣṇu) bilang diyos—na kaisa ng mga Veda at Vedāṅga, at pinalalamutian ng kapangyarihan ng Śruti at Smṛti.

Verse 48

तत्रानेकविधैर्भक्षैः फलैः पुष्पैश्च शोभितम् । गन्धधूपैश्च वस्त्रैश्च अर्चयित्वा यथाविधि ॥ ३९.४८ ॥

Doon, pagandahin sa pamamagitan ng sari-saring handog na pagkain, mga prutas at mga bulaklak; at sambahin ayon sa itinakdang paraan gamit ang pabango, insenso, at mga kasuotan.

Verse 49

रसातलगता वेदा यथा देव त्वयाहृताः । मत्स्यरूपेण तद्वन्मां भवानुद्धर केशव ॥ एवमुच्चार्य तस्याग्रे जागरं तत्र कारयेत् ॥ ३९.४९ ॥

“Kung paanong, O Diyos, ang mga Veda na bumaba sa Rasātala ay iyong muling iniahon sa anyong Isda, gayon din—O Keśava—iangat at iligtas mo ako.” Pagkasambit nito, magpaganap ng pagpupuyat (jāgara) doon sa kanyang harapan.

Verse 50

यथाविभवसारेण प्रभाते विमले तथा । चतुर्णां ब्राह्मणानां च चतुरो दापयेद् घटान् ॥ ३९.५० ॥

Sa dalisay na umaga, ayon sa kaya ng sarili, ipagkaloob ang apat na banga ng tubig (ghaṭa) sa apat na brāhmaṇa.

Verse 51

पूर्वं तु बह्वृचे दद्याच्छन्दोगे दक्षिणं तथा । यजुःशाखान्विते दद्यात् पश्चिमं घटमुत्तमम् । उत्तरं कामतो तद्यादेष एव विधिः स्मृतः ॥ ३९.५१ ॥

Ibigay ang bahagi sa silangan sa Bahvṛca (tagapaghandog ng Ṛgveda); gayundin ang bahagi sa timog sa Chāndoga (tagapaghandog ng Sāmaveda). Sa may kaugnayan sa sangay ng Yajus (tagapaghandog ng Yajurveda), ibigay ang marangal na banga ng tubig bilang bahagi sa kanluran. Ang bahagi sa hilaga ay maaaring ibigay ayon sa nais. Ito lamang ang inaalala bilang itinakdang pamamaraan.

Verse 52

ऋग्वेदः प्रीयतां पूर्वे सामवेदस्तु दक्षिणे । यजुर्वेदः पश्चिमतो अथर्वश्चोत्तरेण तु ॥ ३९.५२ ॥

“Nawa’y masiyahan ang Ṛgveda sa silangan; ang Sāmaveda sa timog; ang Yajurveda sa kanluran; at ang Atharvaveda sa hilaga.”

Verse 53

अनेन क्रमयोगेन प्रीयतामिति वाचयेत् । मत्स्यरूपं च सौवर्णमाचार्याय निवेदयेत् ॥ ३९.५३ ॥

Ayon sa ganitong pagkakasunod, ipabigkas ang pormula: “Nawa’y masiyahan.” At ihandog sa guro ang isang gintong bagay na anyong isda.

Verse 54

गन्धधूपादिवस्त्रैश्च सम्पूज्य विधिवत् क्रमात् । यस्त्विमं सरहस्यं च मन्त्रं चैवोपपादयेत् । विधानं तस्य वै दत्त्वा फलं कोटिगुणोत्तरम् ॥ ३९.५४ ॥

Matapos sumamba nang wasto at sunod-sunod gamit ang pabango, insenso, kasuotan, at iba pa, sinumang magturo nang tama ng mantrang ito kasama ang lihim nitong diwa—pagkaraang ipagkaloob sa kanya ang itinakdang paraan ng ritwal—ang bunga ng gawaing iyon ay tumataas nang isang koṭi na ulit.

Verse 55

प्रतिपद्य गुरुं यस्तु मोहाद् विप्रतिपद्यते । स जन्मकोटि नरके पच्यते पुरुषाधमः । विधानस्य प्रदाता यो गुरुरित्युच्यते बुधैः ॥ ३९.५५ ॥

Ngunit sinumang tumanggap na ng guro at dahil sa pagkalito’y tumalikod at sumalungat sa kanya—ang pinakahamak na taong iyon ay sinasabing pinahihirapan sa impiyerno sa loob ng isang koṭi na mga kapanganakan. Ang marurunong ay tumatawag na “guru” sa nagbibigay ng wastong ordinansa (vidhāna).

Verse 56

एवं दत्त्वा विधानॆन द्वादश्यां विष्णुमर्च्य च । विप्राणां भोजनं कुर्याद् यथाशक्त्या सदक्षिणम् ॥ ३९.५६ ॥

Kaya nito, matapos maghandog ng itinakdang kaloob ayon sa wastong pamamaraan at sambahin si Viṣṇu sa araw ng Dvādaśī, nararapat na maghanda ng pagkain para sa mga marurunong na brāhmaṇa, kalakip ang dakṣiṇā (handog na gantimpala) ayon sa kakayahan.

Verse 57

ताम्रपात्रैश्च सतीलैः स्थगितान् कारयेद् घटान् । तत्र सज्जलपात्रस्थं ब्राह्मणाय कुटुम्बिने ॥ ३९.५७ ॥

Dapat ipagawa ang mga banga (ghaṭa) na tinatakpan ng sisidlang tanso at may mga butil ng linga (tilā) ayon sa itinakda. Mula roon, dapat ibigay sa isang brāhmaṇa na may sambahayan ang sisidlang punô ng tubig na inihanda na.

Verse 58

देवं दद्यान्महाभागस्ततो विप्रांश्च भोजयेत् । भूरीणा परमान्नेन ततः पश्चात् स्वयं नरः । भुञ्जीत सहितो बालैर्वाग्यतः संयतेन्द्रियः ॥ ३९.५८ ॥

Ang mapalad na tao ay dapat munang mag-alay sa Diyos; saka pakainin ang mga brāhmaṇa ng sagana at napakahusay na pagkain. Pagkaraan nito, ang lalaki ay saka lamang kakain kasama ang mga bata, na may pagpipigil sa pananalita at may pagpipigil sa mga pandama.

Verse 59

अनेन विधिना यस्तु धरणीव्रतकृन्नरः । तस्य पुण्यफलं चाग्र्यं शृणु बुद्धिमतां वर ॥ ३९.५९ ॥

Ngunit ang sinumang magsagawa ng Dharaṇī-vrata ayon sa pamamaraang ito—makinig, O pinakamainam sa mga marurunong—sa dakilang bungang-pala na matatamo niya.

Verse 60

यदि वक्त्रसहस्राणि भवन्ति मम सुव्रत । आयुश्च ब्रह्मणस्तुल्यं भवेद्यदि महाव्रत ॥ ३९.६० ॥

O ikaw na may mabuting panata, kahit magkaroon ako ng sanlibong bibig, at kahit ang aking buhay ay maging kasinghaba ng kay Brahmā, O ikaw na may dakilang panata—

Verse 61

तदानीमस्य धर्मस्य फलं कथयितुं भवेत् । तथाप्युद्देशतो ब्रह्मन् कथयामि शृणुष्व तत् ॥ ३९.६१ ॥

Sa sandaling iyon, maaaring ipaliwanag ang bunga ng dharmang ito. Gayunman, O brāhman, ilalarawan ko ito sa pangkalahatan—pakinggan mo iyon.

Verse 62

दश सप्त दश द्वे च अष्टौ चत्वार एव च । लक्षायुतानि चत्वारि एकस्थं स्याच्चतुर्युगम् ॥ ३९.६२ ॥

“Sampu, labimpito, sampu, dalawa; at walo at apat—ang apat na pangkat ng ‘lakṣa’ at ‘ayuta’ na ito, kapag pinagsama, ay bumubuo ng isang caturyuga (apat na yuga).”

Verse 63

तैरेकसप्ततियुगं भवेन्मन्वन्तरं मुने । चतुर्दशाहो ब्राह्मस्तु तावती रात्रिरिष्यते ॥ ३९.६३ ॥

“Ayon sa mga bilang na iyon, ang isang manvantara ay binubuo ng pitumpu’t isang yuga, O pantas. Ang araw ni Brahmā ay may labing-apat na (manvantara) na gayon, at ang gabi na kapantay ang haba ay tinatanggap din.”

Verse 64

एवं त्रिंशद्दिनो मासस्ते द्वादश समाः स्मृताः । तेषां शतं ब्रह्मणस्तु आयुर्नास्त्यत्र संशयः ॥ ३९.६४ ॥

“Kaya nito, ang isang buwan ay inaalala na binubuo ng tatlumpung araw; ang labindalawa nito ay isang taon. Isang daang gayong taon ang haba ng buhay ni Brahmā—dito’y walang pag-aalinlangan.”

Verse 65

यः सकृद्द्वादशीमेतामनेन विधिना क्षिपेत् । स ब्रह्मलोकमाप्नोति तत्कालं चैव तिष्ठति ॥ ३९.६५ ॥

“Sinumang kahit minsan ay magsagawa ng pagtalima sa Dvādaśī na ito ayon sa itinakdang paraan, ay makaaabot sa daigdig ni Brahmā at mananatili roon sa itinakdang panahon.”

Verse 66

ततो ब्रह्मोपसंहारे तल्लयं तिष्ठते चिरम् । पुनः सृष्टौ भवेद् देवो वैराजानां महातपाः ॥ ३९.६६ ॥

Pagkaraan, sa pagkalusaw na nagtatapos sa pag-urong ni Brahmā, nananatili siya nang matagal sa kalagayang pagkalubog na iyon. Muli, sa panahon ng paglikha, ang diyos na iyon—dakila sa tapas—ay muling lumilitaw sa hanay ng mga Virāja.

Verse 67

ब्रह्महत्यादिपापानि इह लोककृतान्यपि । अकामे कामतो वापि तानि नश्यन्ति तत्क्षणात् ॥ ३९.६७ ॥

Kahit ang mga kasalanang gaya ng brahma-hatyā at iba pa—bagaman nagawa sa mundong ito—maging nagawa nang walang pagnanasa o sadyang ginawa, sinasabing naglalaho agad sa sandaling iyon.

Verse 68

इह लोके दरिद्रो यो भ्रष्टराज्योऽथ वा नृपः । उपोष्य तां विधानॆन स राजा जायते ध्रुवम् ॥ ३९.६८ ॥

Sa mundong ito, maging dukha man o haring napatalsik sa paghahari—kapag nagsagawa ng pag-aayuno ayon sa itinakdang pamamaraan, tiyak na siya’y magiging hari.

Verse 69

वन्ध्या नारी भवेद्या तु अनेन विधिना शुभा । उपोष्यति भवेत् तस्याः पुत्रः परमधार्मिकः ॥ ३९.६९ ॥

Ang babaeng baog, kung sa pamamaraang ito’y maging mapalad at magsagawa ng pag-aayuno, ay magkakaroon ng anak na lalaki na lubhang matapat sa dharma.

Verse 70

अगम्यागमनं येन कृतं जानाति मानवः । स इमं विधिमासाद्य तस्मात् पापाद् विमुच्यते ॥ ३९.७० ॥

Ang taong nakaaalam na siya’y nakagawa ng paglapit sa ipinagbabawal lapitan—kapag isinagawa niya ang itinakdang pamamaraang ito—ay napapalaya mula sa kasalanang iyon.

Verse 71

ब्रह्मक्रियाया लोभेन बहुवर्षकृतेन च । उपोष्येमां सकृद् भक्त्या वेदसंस्कारमाप्नुयात् ॥ ३९.७१ ॥

Dahil sa kasakiman at sa pagpapabaya sa mga ritong Brahma sa loob ng maraming taon, ang tao—kung mag-aayuno para sa pagtalimang ito kahit minsan lamang na may debosyon—ay makakamit ang banal na pagdalisay at pagsasakripisyong kaugnay ng Veda.

Verse 72

किमत्र बहुनोक्तेन न तदस्ति महामुने । अप्राप्यं प्राप्यते नैव पापं वा यन्न नश्यति ॥ ३९.७२ ॥

Ano pa ang saysay ng maraming salita rito, O dakilang muni? Wala ni isang bagay na tinatawag na di-makakamit na hindi makakamit, at wala ring kasalanang hindi napapawi.

Verse 73

अनेन विधिना ब्रह्मन् स्वयमेव ह्युपोषिता । धरण्या मग्नया तात नात्र कार्या विचारणा ॥ ३९.७३ ॥

Sa itinakdang paraang ito, O Brahmin, ang pag-aayuno ay tunay na naisagawa na sa sarili nitong bisa. O minamahal, yamang ang Daigdig ay lumubog, wala nang dapat pagtalunan pa rito.

Verse 74

अदीक्षिताय नो देयं विधानं नास्तिकाय च । देवब्रह्मद्विषे वापि न श्राव्यं तु कदाचन । गुरुभक्ताय दातव्यं सद्यः पापप्रणाशनम् ॥ ३९.७४ ॥

Hindi dapat ibigay ang pamamaraang ritwal sa hindi pa naiinisyahan, ni sa mapag-alinlangang walang pananampalataya; at kailanman ay huwag iparinig sa kaaway ng mga diyos at ng mga brāhmaṇa. Ibigay ito sa taong tapat sa guru, sapagkat ito’y agarang pumupuksa ng kasalanan.

Verse 75

इह जन्मनि सौभाग्यं धनं धान्यं वरस्त्रियः । भवन्ति विविधा यस्तु उपोष्य विधिना ततः ॥ ३९.७५ ॥

Sa buhay na ito mismo, ang magandang kapalaran, kayamanan, butil at ani, at mahuhusay na babae (bilang kasama) ay lilitaw sa iba’t ibang anyo para sa taong pagkatapos nito’y mag-aayuno ayon sa itinakdang paraan.

Verse 76

य इमं श्रावयेद् भक्त्या द्वादशीकल्पमुत्तमम् । श्रृणोति वा स पापैस्तु सर्वैरेव प्रमुच्यते ॥ ३९.७६ ॥

Sinumang may debosyon na magpabigkas ng dakilang tuntunin ng pagtalima sa Dvādaśī—o kahit makinig lamang—ay mapapalaya sa lahat ng kasalanan.