Adhyaya 6

Verse 1

स्कंद उवाच । अथेशाज्ञां समादाय गजवक्त्रः प्रतस्थिवान् । शंभोः काश्यागमोपायं चिंतयन्मंदराद्रितः

Sinabi ni Skanda: Pagkatanggap sa utos ng Panginoon, ang May-mukhang Elepante ay lumisan, nililimi ang paraan upang si Śambhu ay makarating sa Kāśī, mula sa Bundok Mandara.

Verse 2

प्राप्य वाराणसीं तूर्णमाशु स्यंदनगो विभुः । वाडवीं मूर्तिमालंब्य प्राविशच्छकुनैः स्तुतः

Pagdating sa Vārāṇasī nang madali, ang makapangyarihan—nakasakay sa karwahe—ay nag-anyong babaeng kabayo at pumasok, pinupuri ng mapalad na mga palatandaan ng mga ibon.

Verse 3

नक्षत्रपाठको भूत्वा वृद्धः प्रत्यवरोधगः । चचार मध्ये नगरं पौराणां प्रीतिमावहन्

Naging tagabasa ng mga bituin, bilang isang matandang malayang nakagagalaw, siya’y naglibot sa gitna ng lungsod, nagdudulot ng galak sa mga mamamayan.

Verse 4

स्वयमेव निशाभागे स्वप्नं संदर्शयन्नृणाम् । प्रातस्तेषां गृहान्गत्वा तेषां वक्ति बलाबलम्

Sa mismong bahagi ng gabi, siya mismo ang nagpakita ng mga panaginip sa mga tao; at kinaumagahan, pinupuntahan ang kanilang mga bahay, sinasabi niya sa kanila ang lakas at kahinaan ng kanilang kalagayan.

Verse 5

भवद्भिरद्य रात्रौ यद्दृष्टं स्वप्नविचेष्टितम् । भवत्कौतूहलोत्पत्त्यै तदेव कथयाम्यहम्

“Ang mga pangitain sa panaginip na nakita ninyo ngayong gabi—iyon mismo ang ipaliliwanag ko, upang mapawi ang inyong pag-uusisa.”

Verse 6

स्वपता भवता रात्रौ तुर्ये यामे महाह्रदः । अदर्शि तत्र च भवान्मज्जन्मज्जंस्तटंगतः

Habang ikaw ay natutulog sa gabi, sa ikaapat na pagbabantay, nakita mo ang isang dakilang lawa; at doon ay nakita kang paulit-ulit na lumulubog at muling umaahon, hanggang marating ang pampang.

Verse 7

तदंबुपिच्छिले पंके मग्नोन्मग्नोसि भूरिशः । दुःस्वप्नस्यास्य च महान्विपाकोति भयप्रदः

Sa putik na madulas sa tubig, ikaw ay paulit-ulit na lumulubog at umaahon. Ang bunga (vipāka) ng masamang panaginip na ito ay tunay na mabigat at lubhang nakapangingilabot.

Verse 8

काषायवसनो मुंडः प्रैक्ष्यहो भवतापि यः । परितापं महानेष जनयिष्यति दारुणम्

Ang ahit-ulong lalaking nakasuot ng kulay-okre na kasuotan, na iyong nakita rin—ay, aba—ay magdudulot ng malaking at kakila-kilabot na pagdurusa.

Verse 9

रात्रौ सूर्यग्रहो दृष्टो महानिष्टकरो ध्रुवम् । ऐंद्रधनुर्द्वयं रात्रौ यदलोकि न तच्छुभम्

Ang pagkakita ng paglalaho ng araw sa gabi ay tiyak na nagdudulot ng malaking kapahamakan. At kung dalawang bahaghari ang makita sa gabi, iyon man ay hindi mapalad.

Verse 10

प्रतीच्यां रविरागत्य प्रोद्यंतं व्योम्नि शीतगुम् । पातयामास भूपृष्ठे तद्राज्यभयसूचकम्

Ang araw, na dumating mula sa kanluran, ay tinamaan ang buwan na sumisikat sa langit at ibinagsak ito sa ibabaw ng lupa—ito’y palatandaan ng takot at panganib sa kaharian.

Verse 11

युगपत्केतुयुगलं युध्यमानं परस्परम् । यददर्शि न तद्भद्रं राष्ट्रभंगाय केवलम्

Ang magkaparis na kometa na iyong nakita—na sabay na naglalaban sa isa’t isa—ay hindi mapalad; ito’y tumuturo lamang sa pagkawatak-watak ng kaharian.

Verse 12

विशीर्यत्केशदशनं नीयमानं च दक्षिणे । आत्मानं यत्समद्राक्षीः कुटुंबस्यापि भीषणम्

Nakita mo ang iyong sarili na nalalagas ang buhok at mga ngipin, at hinihila patimog—nakapangingilabot ito, maging sa iyong sambahayan, sapagkat nagbabadya rin ng pangamba sa pamilya.

Verse 13

प्रासादध्वजभंगोयस्त्वयैक्षत निशाक्षये । राज्यक्षयकरं विद्धि महोत्पाताय निश्चितम्

Ang pagkabali ng watawat sa palasyo na iyong nakita sa pagtatapos ng gabi—alamin mong nagdudulot ito ng pagkapuksa ng kaharian, isang dakila at tiyak na masamang pangitain.

Verse 14

नगरी प्लाविता स्वप्ने तरंगैः क्षीरनीरधेः । पक्षैस्त्रिचतुरैः शंके महाशंकां पुरौकसाम्

Sa panaginip, ang lungsod ay nilamon ng mga alon ng dagat na tila gatas; pinaghihinalaan kong sa loob ng tatlo o apat na kinsenas ay sisibol ang malaking pangamba sa mga naninirahan sa lungsod.

Verse 15

स्वप्ने वानरयानेन यत्त्वमूढोसि दक्षिणाम् । अतस्तद्वंचनोपायः पुरत्यागो महामते

Yamang sa panaginip ay nadala kang mangmang patimog sa sasakyang-unggoy, kaya ang paraan upang maitaboy ang masamang hudyat ay lisanin ang lungsod, O marunong.

Verse 16

रुदती या त्वया दृष्टा महिलैका निशात्यये । मुक्तकेशी विवसना सा नारी श्रीरिवोद्गता

Ang nag-iisang babaeng nakita mo sa bukang-liwayway, na umiiyak—nakalugay ang buhok at hubad—ay wari’y si Śrī (Lakṣmī) mismo na umaalis at lumalayo, hudyat ng pag-alis ng kasaganaan.

Verse 17

देवालयस्य कलशो यत्त्वया वीक्षितः पतन् । दिनैः कतिपयैरेव राज्यभंगो भविष्यति

Yamang nakita mong bumabagsak ang kalaśa, ang tuktok na palamuti ng templo; sa loob lamang ng ilang araw, tiyak na magkakawatak-watak ang kaharian.

Verse 18

पुरी परिवृता स्वप्ने मृगयूथैः समंततः । रोरूयमाणैरत्यर्थं मासेनैवोद्वसी भवेत्

Kung sa panaginip ay makita ang lungsod na napalilibutan sa lahat ng dako ng mga kawan ng mababangis na hayop, na kakila-kilabot ang alulong, sa loob ng isang buwan ay magiging tiwangwang ito.

Verse 19

आतायियूकगृध्राद्यैः पुरीमुपरिचारिभिः । सूच्यतेत्याहितं किंचिद्ध्रुवमत्र निवासिनाम्

Kapag ang lungsod ay pinamumugaran ng mga tulisan, kuto, mga buwitre at iba pa, ipinahihiwatig na may tiyak na kapahamakan na nakalaan sa mga naninirahan doon.

Verse 20

स्वप्नोत्पातानिति बहूञ्शंसञ्शंसन्नितस्ततः । बहूनुच्चाटयांचक्रे स विघ्नेशः पुरौकसः

Sa pagbanggit-banggit niya ng maraming masamang pangitain sa panaginip dito at doon, ang Vighneśang iyon sa mga taga-lungsod ay nagtaboy sa marami, sa matinding pangamba.

Verse 21

केषांचित्पुरतो वादीद्ग्रहचारं प्रदर्शयन् । एकराशिस्थिताः सौरि सितभौमा न शोभनाः

Sa harap ng ilan, ipinaliwanag ng isang tagapagsalita ang landas ng mga planeta: “Si Śani, Śukra, at Maṅgala, na pawang nasa iisang tanda ng zodyako, ay hindi mapalad.”

Verse 22

सोयं धूमग्रहो व्योम्नि भित्त्वा सप्तर्षिमंडलम् । प्रयातः पश्चिमामाशां स नाशाय विशांपतेः

Ang mausok na kometang ito sa langit, matapos tumagos sa kalipunan ng Pitong Ṛṣi, ay tumungo sa kanlurang dako—hudyat ng pagkapahamak ng panginoon ng bayan, ang hari.

Verse 23

अतिचारगतो मंदः पुनर्वक्राध्व संस्थितः । पापग्रहसमायुक्तो न युक्तोयमिहेष्यते

Si Śani, na pumasok sa di-karaniwang landas at muling tumigil sa pag-urong (retrograde), na kasabay ng mga mapaminsalang planeta—ang ganitong ayos ay di nararapat dito at nagbabadya ng di-mabuting bunga.

Verse 24

व्यतीते वासरे योयं भूकंपः समपद्यत । कंपं जनयतेऽतीव हृदो मेपि पुरौकसः

Ang lindol na naganap noong isang araw ay labis pa ring nagpapayanig sa aking puso, O naninirahan sa lungsod.

Verse 25

उदीच्यादक्षिणाशायां येयमुल्का प्रधाविता । विलीना च वियत्येव स निर्घातं न सा शुभा

Ang bulalakaw na ito na sumiklab mula hilaga patungong timog at saka naglaho sa langit—na may kasamang dagundong—ay hindi mapalad.

Verse 26

उन्मूलितो महामूलो महानिलरयेण यः । चत्वरे चैत्यवृक्षोयं महोत्पातं प्रशंसति

Ang punong-dambana sa liwasang-bayan—malalim ang ugat, ngunit nabunot ng malakas na bugso ng hangin—ay nagpapahayag ng isang dakilang kapahamakan.

Verse 27

सूर्योदयमनुप्राप्य प्राच्यां शुष्कतरूपरि । करटो रारटीत्येष कटूत्कट भयप्रदः

Sa pagsikat ng araw, sa silangang dako, sa ibabaw ng tuyong puno, umatungal ang kamelyo—“rāraṭī!”—isang magaspang at nakakikilabot na tunog na biglang naghasik ng takot.

Verse 28

मध्ये विपणि यतूर्णं कौचिच्चारण्यचारिणौ । मृगौ मृगयतां यातौ पौराणां पुरतोऽहितौ

Sa gitna ng pamilihan, dalawang usa na karaniwang gumagala sa gubat ay biglang nag-uunahang tumakbo, lumitaw sa harap ng mga taga-lungsod—isang masamang pangitain.

Verse 29

रसालशालमुकुलं वीक्ष्यते यच्छरद्यदः । महाकालभयं मन्येप्यकालेपि पुरौकसाम्

Kapag nakikitang namumukadkad ang usbong ng mangga at ng punong śāla na wari’y taglagas—kahit hindi panahon—itinuturing ko itong sindak ni Mahākāla, takot na bumabagsak sa mga naninirahan sa lungsod.

Verse 30

साध्वसंजनयित्वेति केचिदुच्चाटिताः पुरः । तेन विघ्नकृतापौराः कपटद्विजरूपिणा

Sa gayon, matapos maghasik ng sindak, may ilan na pinalayas mula sa lungsod; at ang mga mamamayan ay pinahirapan ng mga hadlang ng isang nag-anyong mapanlinlang na brāhmaṇa.

Verse 31

अथ मध्येवरोधं स प्रविश्य निजमायया । दृष्टार्थमेव कथयन्स्त्रीणां विस्रंभभूरभूत्

Pagkatapos, sa sariling māyā, pumasok siya sa loob na silid ng mga babae; nagsasalita lamang ng mga bagay na wari’y nakita at kapani-paniwala, siya’y naging saligan ng kanilang pagtitiwala.

Verse 32

तव पुत्रशतं जज्ञे सप्तोनं शुभलक्षणे । तेष्वेकस्तुरगारूढो बाह्याल्यां पतितो मृतः

“O babaeng may mapalad na mga palatandaan, nagsilang ka ng sandaang anak na kulang ng pito; sa kanila’y may isa—nakasakay sa kabayo—na nahulog sa panlabas na daan at namatay.”

Verse 33

अंतर्वत्नी त्वियं कन्या जनयिष्यति शोभनाम् । एषा हि दुर्भगा पूर्वं सांप्रतं सुभगाऽभवत्

“Ang dalagang ito’y nagdadalang-tao at magsisilang ng isang marikit; siya na dating kapus-palad, ngayo’y naging mapalad.”

Verse 34

असौ हि राज्ञो राज्ञीनामत्यंतमिहवल्लभा । मुक्तालंकृतिरेतस्यै राज्ञा दत्ता निजोरसः

“Siya’y lubhang minamahal dito ng hari at ng mga reyna; at ang hari’y nagkaloob sa kanya ng palamuting perlas na kinuha mula sa sarili niyang dibdib.”

Verse 35

पंचसप्तदिनान्येव जातानीतीह तर्क्यते । अस्यै राज्ञा प्रसादेन ग्रामौ दातुमुदीरितौ

“Tinataya na limang hanggang pitong araw pa lamang ang lumipas mula nang mangyari ito; at sa biyaya ng hari, ipinahayag na ipagkakaloob sa kanya ang dalawang nayon.”

Verse 36

इति दृष्टार्थकथनै राज्ञीमान्योभवद्द्विजः । वर्णयंति च ता राज्ञः परोक्षेपि गुणान्बहून्

Sa gayong pagsasalaysay ng mga hayag na katotohanan, pinarangalan ng reyna ang brāhmaṇa; at yaong mga babae, kahit wala ang hari, ay naglalarawan ng marami niyang kabutihan.

Verse 37

अहो यादृगसौ विप्रः सर्वत्रातिविचक्षणः । सुशीलश्च सुरूपश्च सत्यवाङ्मितभाषणः

“Aba! Kay kahanga-hanga ng brāhmaṇang ito—lubhang matalas ang pag-unawa sa lahat ng bagay; magalang at kaaya-aya ang anyo; nagsasalita ng katotohanan at may sukat ang pananalita.”

Verse 38

अलोलुप उदारश्च सदाचारो जितेंद्रियः । अपि स्वल्पेन संतुष्टः प्रतिग्रहपराङ्मुखः

“Walang kasakiman at mapagbigay; matatag sa mabuting asal at napagwawagi ang mga pandama; nasisiyahan kahit sa kaunti, at umiiwas sa pagtanggap ng mga handog.”

Verse 39

जितक्रोधः प्रसन्नास्यस्त्वनसूयुरवंचकः । कृतज्ञः प्रीतिसुमुखः परिवादपराङ्मुखः

“Napagtagumpayan ang galit, laging may masayang mukha; walang inggit at walang panlilinlang; marunong tumanaw ng utang na loob, kaaya-aya sa pag-ibig, at lumalayo sa paninirang-puri.”

Verse 40

पुण्योपदेष्टा पुण्यात्मा सर्वव्रतपरायणः । शुचिः शुचिचरित्रश्च श्रुतिस्मृतिविशारदः

“Tagapagturo ng kabutihang nagdudulot ng punya, dalisay ang kaluluwa, at masigasig sa lahat ng banal na panata; siya’y malinis at walang dungis ang asal; at bihasa sa Śruti at Smṛti.”

Verse 41

धीरः पुण्येतिहासज्ञः सर्वदृक्सर्वसंमतः । कलाकलापकुशलो ज्योतिःशास्त्रविदुत्तमः

Matatag at marunong; bihasa sa mga banal na kasaysayan; malinaw ang paningin at kinikilala ng lahat; dalubhasa sa kabuuan ng mga sining, at pinakadakila sa mga nakaaalam ng agham ng jyotiṣa (astronomiya/astrologo).

Verse 42

क्षमी कुलीनोऽकृपणो भोक्ता निर्मलमानसः । इत्यादि गुणसंपन्नः कोपि क्वापि न दृग्गतः

Mapagpasensya, marangal ang angkan, hindi maramot, marunong tumanggap ng tamang kaluguran, at may pusong dalisay—taglay ang mga ito at iba pang kabutihan, bihirang-bihira siyang makita saanman.

Verse 43

इत्थं तास्तद्गुणग्रामं वर्णयंत्यः पदेपदे । कालं विनोदयंति स्म अंतःपुरचराः स्त्रियः

Sa gayon, ang mga babae sa loob ng palasyo, na inuulit-ulit sa bawat sandali ang kanyang napakaraming kabutihan, ay ginugol ang oras sa masayang pag-uusap.

Verse 44

एकदावसरं प्राप्य दिवोदासस्य भूभुजः । राज्ञी लीलावती नाम राज्ञे तं विन्यवेदयत्

Minsan, nang makatagpo ng angkop na pagkakataon, ipinaalam ni Reyna Līlāvatī sa Haring Divodāsa ang tungkol sa kanya.

Verse 45

राजन्वृद्धो गुणैर्वृद्धो ब्राह्मणः सुविचक्षणः । एकोस्ति स तु द्रष्टव्यो मूर्तो ब्रह्मनिधिः परः

O Hari, may isang brāhmaṇa—matanda sa taon at higit pang mayaman sa mga kabutihan—lubhang matalas ang pag-unawa. Siya’y natatangi at dapat makita: isang katawang-hayag na pinakamataas na kayamanan ng Brahman.

Verse 46

राज्ञी राज्ञा कृतानुज्ञा सखीं प्रेष्य विचक्षणाम् । आनिनाय च तं विप्रं ब्राह्मं तेज इवांगवत्

Sa pahintulot na ipinagkaloob ng hari, isinugo ng reyna ang isang matalinong kasama; at dinala niya ang brāhmaṇa—taglay ang ningning na brahmaniko, na wari’y ang liwanag mismo’y nagkatawang-tao.

Verse 47

राजापि दूरादायांतं त विलोक्यमहीसुरम् । यत्राकृतिर्गुणास्तत्र जहर्षेति वदन्हृदि

Maging ang hari, nang makita mula sa malayo ang marangal na brāhmaṇa na papalapit, ay nagalak sa loob ng puso, na iniisip: “Kung saan naroon ang gayong dakilang anyo, naroon din ang mga kabutihan.”

Verse 48

पदैर्द्वित्रैर्नृपतिना कृताभ्युत्थानसत्कृतिः । चतुर्निगमजाभिः स तमाशीर्भिरनंदयत्

Tumindig ang hari at lumapit nang isa o dalawang hakbang bilang paggalang; at ang brāhmaṇa, upang siya’y mapasaya, ay nagkaloob ng mga pagpapala na isinilang mula sa apat na Veda.

Verse 49

कृतप्रणामो राज्ञा स सादरं दत्तमासनम् । भेजेथ कुशलं पृष्टः स राज्ञा तेन भूपतिः

Matapos magbigay-galang ang hari, tinanggap ng brāhmaṇa nang may paggalang ang upuang inialay. Nang tanungin siya ng pinuno tungkol sa kanyang kalagayan, sumagot siya ng mga salitang mapagpayapa at mabuti.

Verse 50

परस्परं कुशलिनौ कुशलौ च कथागमे । प्रश्नोत्तराभ्यां संतुष्टौ द्विजवर्य क्षमाभृतौ

Nagkamustahan sila sa isa’t isa, kapwa may kagalingan sa magalang na pag-uusap. Sa tanong at sagot ay kapwa sila nasiyahan—O dakilang brāhmaṇa—na kapwa may pagtitiis at pagpapahinuhod.

Verse 51

कथावसाने राज्ञाथ गेहं विससृजे द्विजः । लब्धमानमहापूजः स स्वमाश्रममाविशत्

Nang matapos ang banal na salitaan, ang brāhmaṇa’y nagpaalam sa tahanan ng hari. Tumanggap siya ng dangal at dakilang pagsamba, at pumasok sa sarili niyang āśrama.

Verse 52

गतेऽथ स्वाश्रमं विप्रे दिवोदासो नरेश्वरः । लीलावत्याः पुरो विप्रं वर्णयामास भूरिशः

Nang makabalik na ang brāhmaṇa sa kanyang āśrama, si Haring Divodāsa, panginoon ng mga tao, ay nagsalita nang mahaba sa harap ni Līlāvatī, inilalarawan ang brāhmaṇang iyon.

Verse 53

महादेवि महाप्राज्ञे लीलावति गुणप्रिये । यथाशंसि तथा विप्रस्ततोपि गुणवत्तरः

O dakilang reyna, O Līlāvatī na lubhang marunong at umiibig sa kabutihan—gaya ng iyong papuri, gayon nga ang brāhmaṇa; higit pa, siya’y mas sagana sa mabubuting katangian.

Verse 54

अतीतं वेत्ति सकलं वर्तमानमवैति च । प्रष्टव्यः प्रातराहूय भविष्यं किंचिदेष वै

Nalalaman niya ang buong nakaraan at nauunawaan din ang kasalukuyan. Kaya sa umaga’y ipatawag siya at tanungin tungkol sa ilang bagay ng hinaharap—tiyak na masasabi niya ito.

Verse 55

महाविभव संभारैर्महाभोगैरनेकधा । व्युष्टायां स नृपो रात्र्यां प्रातराहूतवान्द्विजम्

Sa saganang karangyaan at sari-saring maringal na aliw, nang lumipas ang gabi, ipinatawag ng hari sa umaga ang brāhmaṇa.

Verse 56

सत्कृत्य तं द्विजं भक्त्या दुकूलादि प्रदानतः । एकांते तं द्विजं राजा पप्रच्छ निजहृत्स्थितम्

Matapos parangalan nang may debosyon ang brahmanang iyon—sa pag-aalay ng mariringal na kasuotan at iba pa—ang hari ay palihim na nagtanong sa brahmana tungkol sa bagay na nakalagak sa kanyang sariling puso.

Verse 57

राजोवाच । द्विजवर्यो भवानेकः प्रतिभातीति निश्चितम् । यथातत्त्ववती ते धीर्न तथान्यस्य मे मतिः

Sinabi ng Hari: “O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, tiyak sa akin na ikaw lamang ang tunay na may malinaw na pag-unawa. Ang iyong talino’y nakaugat sa katotohanan; wala akong gayong pagtingin sa iba.”

Verse 58

दृष्ट्वा त्वां तु महाप्राज्ञं शांतं दांतं तपोनिधिम् । किंचित्प्रष्टुमना विप्र तदाख्याहि यथार्थवत्

“Nang makita kitang lubhang marunong, payapa, may pagpipigil-sa-sarili, at isang kayamanan ng pag-aayuno, O brahmana, may nais akong itanong. Ipaalam mo sa akin nang ayon sa tunay na kalagayan.”

Verse 59

शासितेयं मया पृथ्वी न तथान्यैस्तु पार्थिवैः । यावद्भूति मया भुक्ता दिव्या भोगा अनेकधा

“Ang daigdig na ito’y pinamunuan ko—hindi gaya ng ibang mga hari. At hanggang sa sukdulan ng kasaganaan, tinamasa ko ang sari-saring maringal, maging makalangit, na kaluguran.”

Verse 60

निजौरसेभ्योप्यधिकं रात्रिंदिवमतंद्रितम् । विनिर्जित्य हठाद्दुष्टान्प्रजेयं परिपालिता

“Higit pa kaysa sa aking sariling mga anak, binantayan ko ang kahariang ito gabi’t araw nang walang pagpapabaya. Sa pagdaig sa masasama sa lakas, aking iningatan ang mga nasasakupan.”

Verse 61

द्विजपादार्चनात्किंचित्सुकृतं वेद्मि नापरम् । अनेनापरिकथ्येन कथितेनेह किं मम

Kaunting kabutihan lamang ang nalalaman ko—ang pagsamba sa mga paa ng isang brāhmaṇa; wala na akong ibang alam. Ano pa ang pakinabang sa akin ng mahabang pagsasalita rito tungkol sa bagay na halos di dapat ikuwento?

Verse 62

निर्विस्ममिव मे चेतः सांप्रतं सर्वकर्मसु । विचार्यार्य शुभोदर्कमत आख्याहि सत्तम

Ngayon, wari’y naging walang-kibo ang aking isip sa lahat ng gawain. O marangal—pag-isipan mo at ipahayag sa akin ang payong ang bunga’y mapalad, O pinakadakila sa mabubuti.

Verse 63

द्विज उवाच । अपि स्वल्पतरं कृत्यं यद्भवेद्भूभुजामिह । एकांते तत्तु पृष्टेन वक्तव्यं सुधिया सदा

Sinabi ng Brāhmaṇa: “Kahit napakaliit na tungkulin man ito na may kinalaman sa mga hari sa mundong ito, kapag tinanong, dapat itong laging ipaliwanag ng marunong—nang lihim.”

Verse 64

अमात्येनाप्यपृष्टेन न वक्तव्यं नृपाग्रतः । महापमानभीतेन स्तोकमप्यत्र किंचन

Kahit ang isang ministro, kung hindi tinanong, ay hindi dapat magsalita sa harap ng hari. Sa takot sa malaking kahihiyan, huwag magsabi rito kahit bahagyang bagay man lamang.

Verse 65

पृष्टश्चेत्कथयामीह मा तत्र कुरु संशयम् । तत्कृते तव गंता वै मनो निर्वेदकारणम्

Ngunit kung ako’y tanungin, magsasalita ako rito—huwag kang mag-alinlangan. Dahil sa katotohanang iyon, ang iyong isip ay tunay na darating sa sanhi ng paglayo sa pagnanasa.

Verse 66

शृणु राजन्महाबुद्धे नायथार्थं ब्रवीम्यहम् । विक्रांतोस्यतिशूरोसि भाग्यवानसि सर्वदा

Makinig ka, O Hari na may dakilang talino; hindi ako nagsasalita ng di-totoo. Ikaw ay matapang, lubhang bayani, at laging pinagpala ng kapalaran.

Verse 67

पुण्येन यशसा बुद्ध्या संपन्नोस्ति भवान्यथा । मन्ये तथामरावत्यां त्रिदशेशोपि नैव हि

Sa kabanalan, sa katanyagan, at sa malinaw na pag-unawa, ikaw ay lubos na pinagkalooban; kaya iniisip kong kahit sa Amarāvatī, ni ang panginoon ng mga diyos ay hindi kasingganap mo.

Verse 68

सुधिया त्वां गुरुं मन्ये प्रसादेन सुधाकरम् । तेजसास्ति भवानर्कः प्रतापेनाशुशुक्षणिः

Sa iyong marangal na talino, itinuturing kitang si Bṛhaspati, ang guro ng mga diyos; sa iyong kagandahang-loob, ikaw ay gaya ng Buwan. Sa iyong ningning, ikaw ang Araw; at sa iyong tapang, ikaw ang Apoy na mabilis magpatuyo.

Verse 69

प्रभंजनो बलेनासि श्रीदोसि श्रीसमर्पणैः । शासनेन भवान्रुद्रो निरृतिस्त्वं रणांगणे

Sa lakas, ikaw ay gaya ng bugso ng bagyo; sa iyong mga gawa ng pagbibigay at pag-aalay ng kasaganaan, ikaw ay tagapagkaloob ni Śrī. Sa pamamahala, ikaw mismo si Rudra; sa larangan ng digmaan, ikaw ay gaya ni Nirṛti.

Verse 70

दुष्टपाशयिता पाशी यमो नियमनेऽसताम् । इंदनात्त्वं महेंद्रोसि क्षमया त्वमसि क्षमा

Ikinakadena mo ang masasama sa tali, gaya ng tunay na may hawak ng pisi; sa pagpigil sa mga di-matuwid, ikaw ay si Yama. Sa iyong kapangyarihang magpaalab ng tapang, ikaw ay si Mahendra; at sa pagpapatawad, ikaw ang Kapatawaran mismo.

Verse 71

मर्यादया भवानब्धिर्महत्त्वे हिमवानसि । भार्गवो राजनीत्यासि राज्येन मनुना समः

Sa pag-iingat sa wastong hangganan, ikaw ay tulad ng karagatan; sa kadakilaan, tulad ng Himalaya. Sa dunong ng pamamahala, ikaw ay gaya ni Bhārgava; at sa paghahari, kapantay mo si Manu.

Verse 72

संतापहर्तांबुदवत्पवित्रो गांगनामवत् । सर्वेषामेव जंतूनां काशीव सुगतिप्रदः

Gaya ng ulap-ulan, inaalis mo ang pagdurusa; at gaya ng Gaṅgā, ikaw ay nagpapadalisay. Sa lahat ng nilalang, ikaw ang nagbibigay ng mapalad na paglalakbay—gaya ni Kāśī mismo.

Verse 73

रुद्रः संहाररूपेण पालनेन चतुर्भुजः । विधिवत्त्वं विधातासि भारती ते मुखांबुजे

Sa anyo ng pagwawakas, ikaw ay Rudra; sa pag-iingat, ikaw ang Panginoong may apat na bisig. Sa wastong kaayusan, ikaw ang Lumikha mismo; at sa lotus ng iyong mukha nananahan si Bhāratī, diyosa ng pananalita.

Verse 74

त्वत्पाणिपद्मे कमला त्वत्क्रोधेस्ति हलाहलः । अमृतं तव वागेव त्वद्भुजावश्विनीसुतौ

Sa lotus ng iyong palad naroon si Kamalā (Lakṣmī); sa iyong poot naroon ang lasong Hālāhala. Ang iyong pananalita lamang ay amṛta, at ang iyong dalawang bisig ay gaya ng mga anak ni Aśvin, ang mga banal na manggagamot.

Verse 75

तत्किं यत्त्वयि भूजानौ सर्वदेवमयो ह्यसि । तस्मात्तव शुभोदर्को मया ज्ञातोस्ति तत्त्वतः

Ano pa ang kataka-taka, yamang ikaw ay tunay na binubuo ng lahat ng mga diyos? Kaya ang iyong mapalad na pag-angat at kinalabasan ay aking naunawaan sa ganap na katotohanan.

Verse 76

आरभ्याद्य दिनाद्भूप ब्राह्मणोऽष्टादशेहनि । उदीच्यः कश्चिदागत्य ध्रुवं त्वामुपदेक्ष्यति

O hari, mula sa araw na ito, sa ikalabing-walong araw darating ang isang brāhmaṇa mula sa hilagang lupain, at tiyak kang kanyang tuturuan.

Verse 77

तस्य वाक्यं त्वया राजन्कर्तव्यमविचारितम् । ततस्ते हृत्स्थितं सर्वं सेत्स्यत्येव महामते

O hari, ang kanyang salita ay dapat mong tuparin nang walang pag-aalinlangan; sa gayon, ang lahat ng nakatanim sa iyong puso ay tiyak na matutupad, O dakilang-isip.

Verse 78

इत्युक्त्वा पृच्छ्य राजानं लब्धानुज्ञो द्विजोत्तमः । विवेश स्वाश्रमं तुष्टो नृपोप्याश्चर्यवानभूत्

Pagkasabi nito, kinausap niya ang hari at, matapos makamit ang pahintulot, ang pinakadakilang brāhmaṇa—nasiyahan—ay pumasok sa sarili niyang āśrama; ang hari nama’y namangha.

Verse 79

इत्थं विघ्नजिता सर्वा पुरी स्वात्मवशीकृता । सपौरा सावरोधा च सनृपा निजमायया

Sa ganitong paraan, si Vighnajit, sa sariling kapangyarihan ng māyā, ay napasunod ang buong lungsod—kasama ang mga mamamayan, ang mga silid-loob, at maging ang hari.

Verse 80

कृतकृत्यमिवात्मानं ततो मत्वा स विघ्नजित् । विधाय बहुधात्मानं काश्यां स्थितिमवाप च

Pagkaraan, si Vighnajit, na inakalang natupad na ang kanyang layon, ay nagpakita ng maraming anyo at nanahan sa Kāśī.

Verse 81

यदा स न दिवोदासः प्रागासीत्कुंभसंभव । तदातनं निजं स्थानमलंचक्रे गणाधिपः

O Agastya, nang wala pa noon si Divodāsa, inihanda at itinatag ng Panginoon ng mga Gaṇa ang kanyang sinaunang luklukan para sa sarili.

Verse 82

दिवोदासे नरपतौ विष्णुनोच्चाटिते सति । पुनर्नवीकृतायां च नगर्यां विश्वकर्मणा

Nang mapalayas si Haring Divodāsa dahil kay Viṣṇu, at nang muling mapanibago ang lungsod sa gawa ni Viśvakarman,

Verse 83

स्वयमागत्य देवेन मंदरात्सुंदरां पुरीम् । वाराणसीं प्रथमतस्तुष्टुवे गणनायकम्

Dumating ang Diyos mismo mula sa Mandara sa marikit na lungsod ng Vārāṇasī, at unang-una niyang pinuri si Gaṇanāyaka, ang pinuno ng mga Gaṇa.

Verse 84

अगस्त्य उवाच । कथं स्तुतो भगवता देवदेवेन विघ्नजित् । कथं च बहुधात्मानं स चकार विनायकः

Sinabi ni Agastya: Paano pinuri ng Mapalad na Panginoon, ang Diyos ng mga diyos, si Vighnajit? At paano ginawa ng Vināyaka ang sarili sa maraming anyo?

Verse 85

केनकेन स वै नाम्ना काशिपुर्यां व्यवस्थितः । इति सर्वं समासेन कथयस्व षडानन

Sa anong-anong mga pangalan siya tunay na nananahan sa Kāśīpuri? Isalaysay mo sa akin ang lahat nang maikli, O Ṣaḍānana.

Verse 86

इत्युदीरितमाकर्ण्य कुंभयोनेः षडाननः । यथावत्कथयामास गणराज कथां शुभाम्

Nang marinig ang gayong pagbigkas ni Agastya, ang Panginoong Anim-ang-Mukha (Ṣaḍānana), ay nagsalaysay nang wasto at sunod-sunod ng mapalad na kasaysayan ng Hari ng mga Gaṇa.