Adhyaya 49

Verse 1

सूत उवाच । पाराशर्यमुने व्यास कुमारः कुंभजन्मने । यदावदत्कथामेतां तदा क्व द्रुपदात्मजा

Sinabi ni Sūta: Nang isinalaysay ni Vyāsa, anak ni Parāśara, ang kuwentong ito kay Kumāra (Skanda), sa anak ng pantas na isinilang sa banga (Agastya)—nasaan noon ang anak na babae ni Drupada, si Draupadī?

Verse 2

व्यास उवाच । पुराणसंहितां सूत ब्रूते त्रैकालिकीं कथाम् । संदेहो नात्र कर्तव्यो यतस्तद्गोचरोखिलम्

Sinabi ni Vyāsa: O Sūta, ang kalipunang Purāṇa ay nagsasalaysay ng kuwento na sumasaklaw sa tatlong panahon—nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap. Huwag magtanim ng pag-aalinlangan dito, sapagkat ang lahat ng ito’y nasasaklaw nito.

Verse 3

स्कंद उवाच । आकर्णय मुने पूर्वं पंचवक्त्रो हरः स्वयम् । पृथिव्यां पंचधा भूत्वा प्रादुरासीज्जगद्धितः

Sinabi ni Skanda: Makinig ka, O muni, sa naganap noon. Si Hara mismo, ang may limang mukha, ay nagpakita sa lupa sa limang anyo, alang-alang sa kapakanan ng daigdig.

Verse 4

उमापि च जगद्धात्री द्रुपदस्य महीभुजः । यजतो वह्निकुंडाच्च प्रादुश्चक्रेति सुंदरी

At si Umā rin, ang Ina at tagapagtaguyod ng sanlibutan—nang si Haring Drupada ay nagsasagawa ng yajña—ay nagpahayag sa apoyang-hukay ng isang marikit na dalaga.

Verse 5

पंचापि पांडुतनयाः साक्षाद्रुद्रवपुर्धराः । अवतेरुरिह स्वर्गाद्दुष्टसंहारकारकाः

Ang limang anak ni Pāṇḍu, na may katawang tunay na anyo ni Rudra, ay bumaba rito mula sa langit upang lipulin ang masasama.

Verse 6

नारायणोपि कृष्णत्वं प्राप्य तत्साहचर्यकृत् । उद्वृत्तवृत्तशमनः सद्वृत्तस्थितिकारकः

Si Nārāyaṇa man ay nagkamit ng anyong Kṛṣṇa at naging kanilang kasama; pinigil niya ang masamang asal at pinatatag ang mabuting gawi.

Verse 7

प्रतपंतः पृथिव्यां ते पार्थाश्चेरुः पृथक्पृथक् । उदयानुदयौ तस्मिन्संपदां विपदामपि

Nagniningning sa tapang, ang mga anak ni Pṛthā ay naglakbay sa lupa, bawat isa sa sariling landas. Sa kanilang paglalakbay ay may pag-angat at pagbulusok—may ginhawa at may dalamhati.

Verse 8

कदाचित्ते महावीरा भ्रातृव्यप्रतिपादिताम् । विपत्तिमाप्य महतीं बभूवुः काननौकसः

Noong minsan, ang mga dakilang bayani, dahil sa panunulsol ng kanilang mga kaagaw na kamag‑anak, ay napasapit sa malaking kapahamakan at naging mga naninirahan sa gubat.

Verse 9

पांचाल्यपि च तत्पत्नी पतिव्यसनतापिता । धर्मज्ञा प्राप्य तन्वंगी ब्रध्नमाराधयद्भृशम्

Si Pāñcālī rin—ang kanyang asawa—na pinahihirapan ng kapahamakan ng asawa, bagaman payat ang katawan at matatag sa dharma, ay dumating (sa Kāśī) at taimtim na sumamba kay Bradhna, ang Araw.

Verse 10

आराधितोथ सविता तया द्रुपदकन्यया । सदर्वी सपिधानां च स्थालिकामक्षयां ददौ

Nang sambahin nang gayon si Savitṛ, ang Araw, ng anak ni Drupada, ipinagkaloob niya sa kanya ang isang di‑nauubos na mangkok na panghain (sthālī), kasama ang sandok at ang angkop na takip.

Verse 11

आराधयंतीं भावेन सर्वत्र शुचिमानसाम्

Sumasamba siya nang may taos‑pusong damdamin, at sa lahat ng kalagayan ay pinananatiling dalisay ang kanyang isipan.

Verse 12

स्थाल्यैतया महाभागे यावंतोऽन्नार्थिनो जनाः । तावंतस्तृप्तिमाप्स्यंति यावच्च त्वं न भोक्ष्यसे

“O marangal na ginang, sa pamamagitan ng mangkok na ito, gaano man karami ang mga taong hihingi ng pagkain—gayon din karami ang mabubusog, hangga’t ikaw mismo ay hindi pa kumakain.”

Verse 13

भुक्तायां त्वयि रिक्तैषा पूर्णभक्ता भविप्यति । रसवद्व्यंजननिधिरिच्छाभक्ष्यप्रदायिनी

“Ngunit kapag ikaw ay nakakain na, ang (mangkok na) ito’y magiging walang laman; at kapag ito’y napuno, mapupuno ito ng mainam na kanin at kayamanang ulam na hitik sa lasa—nagkakaloob ng anumang pagkaing ninanais.”

Verse 14

इत्थं वरस्तया लब्धः काश्यामादित्यतो मुने । अपरश्च वरो दत्तस्तस्यै देवेन भास्वता

Sa gayon, O pantas, natamo niya ang biyayang ito mula kay Āditya (ang Araw) sa Kāśī; at ang maningning na diyos ay nagkaloob pa sa kaniya ng isa pang biyaya.

Verse 15

रविरुवाच । विश्वेशाद्दक्षिणेभागे यो मां त्वत्पुरतः स्थितम् । आराधयिष्यति नरः क्षुद्बाधा तस्य नश्यति

Wika ng Araw: “Sa dakong timog ng Viśveśvara, sinumang tao na sasamba sa akin habang ako’y nakatayo sa harap mo—mapapawi sa kaniya ang pagdurusa ng gutom.”

Verse 16

अन्यश्च मे वरो दत्तो विश्वेशेन पतिव्रते । तपसा परितुष्टेन तं निशामय वच्मि ते

“At isa pang biyaya ang ipinagkaloob sa akin ni Viśveśvara, O tapat na asawa—siya’y lubos na nalugod sa iyong pag-aayuno at pagsasagawa ng tapas. Makinig; sasabihin ko sa iyo.”

Verse 17

प्राग्रवे त्वां समाराध्य यो मां द्रक्ष्यति मानवः । तस्य त्वं दुःखतिमिरमपानुद निजैः करैः

“Sinumang tao na, matapos kang sambahin nang wasto sa bukang-liwayway, ay tumingin sa akin—ikaw, sa sarili mong mga sinag, ay pawiin para sa kaniya ang dilim ng dalamhati.”

Verse 18

अतो धर्माप्रिये नित्यं प्राप्य विश्वेश्वराद्वरम् । काशीस्थितानां जंतूनां नाशयाम्यघसंचयम्

Kaya, O minamahal ng dharma, matapos kong tanggapin ang biyayang ito mula kay Viśveśvara, lagi kong winawasak ang naipong kasalanan ng mga nilalang na nananahan sa Kāśī.

Verse 19

ये मामत्र भजिष्यंति मानवाः श्रद्धयान्विताः । त्वद्वरोद्यतपाणिं च तेषां दास्यामि चिंतितम्

Yaong mga taong, dito sa banal na pook na ito, sumasamba sa akin nang may pananampalataya—at sumasamba rin sa iyo, O tagapagkaloob ng biyaya, na nakataas ang mga kamay sa paggalang—sa kanila’y ipagkakaloob ko ang ninanais ng kanilang puso.

Verse 20

भवतीं मत्समीपस्थां युधिष्ठिरपतिव्रताम् । विश्वेशाद्दक्षिणेभागे दंडपाणेः समीपतः

Ikaw—na tapat na pativrata kay Yudhiṣṭhira—ay mananatiling malapit sa akin, sa dakong timog ni Viśveśa, sa tabi ni Daṇḍapāṇi.

Verse 21

येर्चयिष्यंति भावेन पुरुषा वास्त्रियोपि वा । तेषां कदाचिन्नो भावि भयं प्रियवियोगजम्

Sinumang lalaki o babae na sumasamba rito nang taos-pusong debosyon—hindi kailanman daranas ng takot na nagmumula sa pagkawalay sa minamahal.

Verse 22

न व्याधिजं भयं क्वापि न क्षुत्तृड्दोषसंभवम् । द्रौपदीक्षणतः काश्यां तव धर्मप्रियेनघे

Walang takot na mula sa karamdaman saanman, ni anumang pighati na dulot ng gutom at uhaw—sa Kāśī, sa mapalad na pagtanaw at pagpapala ni Draupadī, O walang kasalanan, minamahal ng dharma.

Verse 23

उवाच च प्रसन्नात्मा भास्करो द्रुपदात्मजाम्

Pagkaraan, si Bhāskara (ang Araw), payapa ang kalooban, ay nagsalita sa anak ni Drupada, si Draupadī.

Verse 24

आदित्यस्य कथामेतां द्रौपद्याराधितस्य वै । यः श्रोष्यति नरो भक्त्या तस्यैनः क्षयमेष्यति

“Sinumang tao na may debosyon na makikinig sa salaysay na ito tungkol kay Āditya na sinamba ni Draupadī—mapapawi at maglalaho ang kanyang mga kasalanan.”

Verse 25

स्कंद उव ।च । द्रौपदादित्यमाहात्म्यं संक्षेपात्कथितं मया । मयूखादित्यमाहात्म्यं शृण्विदानीं घटोद्भव

Sinabi ni Skanda: “Maikli kong isinalaysay ang kadakilaan ni Draupadā-Āditya. Ngayon, pakinggan mo ang kadakilaan ni Mayūkha-Āditya, O Agastya, na isinilang mula sa palayok.”

Verse 26

पुरा पंचनदे तीर्थे त्रिषुलोकेषु विश्रुते । सहस्ररश्मिर्भगवांस्तपस्तेपे सुदारुणम्

“Noong unang panahon, sa tīrtha ng Pañcanada—kilala sa tatlong daigdig—ang Mapalad na Panginoon na may sanlibong sinag (ang Araw) ay nagsagawa ng napakahigpit na tapas.”

Verse 27

प्रतिष्ठाप्य महालिंगं गभस्तीश्वर संज्ञितम् । गौरीं च मंगला नाम्नीं भक्तमंगलदां सदा

“Itinatag niya ang isang dakilang Liṅga na tinawag na Gabhastīśvara, at itinatag din si Gaurī na nagngangalang Maṅgalā, na laging nagkakaloob ng pagpapala at kabutihang-palad sa mga deboto—…”

Verse 28

दिव्यवर्षसहस्रं तु शतेन गुणितं मुने । आराधयञ्शिवं सोमं सोमार्धकृतशेखरम्

Sa loob ng isang libong banal na taon, na pinarami pa ng sandaang ulit, O pantas, sinamba niya si Śiva—ang Panginoong may Buwan bilang korona, na ang gasuklay na buwan ang palamuti ng Kanyang tuktok.

Verse 29

स्वरूपतस्तु तपनस्त्रिलोकीतापनक्षमः । ततोतितीव्र तपसा जज्वाल नितरां मुने

Sa likas na anyo, ang Araw ay may kapangyarihang magsunog sa tatlong daigdig. Kaya, sa labis na matinding pag-aayuno at tapas, lalo pa siyang nagningas, O pantas.

Verse 30

मयूखैस्तत्र सवितुस्त्रैलोक्यदहनक्षमैः । ततं समस्तं तत्काले द्यावाभूम्योर्यदंतरम्

Doon, sa mga sinag ng Araw—na kayang tupukin ang tatlong daigdig—napuno nang lubos sa panahong iyon ang buong kalawakan, ang pagitan ng langit at lupa.

Verse 31

वैमानिकैर्विष्णुपदे तत्यजे च गतागतम् । तीव्रे पतंगमहसि पतंगत्वभयादिव

Maging ang mga nilalang na makalangit sa kaharian ni Viṣṇu ay tumigil sa kanilang pagparito’t pag-alis; sa matinding ningning ng Araw, wari’y natakot silang maging gamu-gamo na nahihila sa apoy.

Verse 32

मयूखा एव दृश्यंते तिर्यगूर्ध्वमधोपि च । आदित्यस्य न चादित्यो नीपपुष्पस्थितेरिव

Mga sinag lamang ang nakita—pahalang, paitaas, at pababa rin; ngunit ang Araw mismo ay di nakita, na parang bulaklak ng nīpa na natatago sa kinalalagyan nito.

Verse 33

तस्यवै महसां राशेस्तपोराशेस्तपोर्चिषाम् । चकंपे साध्वसात्तीव्रा त्रैलोक्यं सचराचरम्

Mula sa nagtipong kaningning—sa naipong mga tapas at sa naglalagablab na liwanag nito—nayanig sa matinding pangamba ang tatlong daigdig, kasama ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw.

Verse 34

सूर्य आत्मास्य जगतो वेदेषु परिपठ्यते । स एव चेज्वालयिता को नस्त्राता भवेदिह

Sa mga Veda, ang Araw ay binibigkas bilang mismong Sarili ng sanlibutan. Kung siya rin ang magpapaliyab sa lahat, sino pa rito ang magiging tagapagtanggol natin?

Verse 35

जगच्चक्षुरसौ सूर्यो जगदात्मैष भास्करः । जगद्योयन्मृतप्रायं प्रातःप्रातः प्रबोधयेत्

Ang Araw na yaon ang mata ng daigdig; ang Bhāskara na ito ang mismong kaluluwa ng sanlibutan—siya na tuwing umaga, umaga’t umaga, gumigising sa mundong wari’y patay na.

Verse 36

तमोंधकूपपतितमुद्यन्नेष दिनेदिने । प्रसार्य परितः पाणीन्प्राणिजातं समुद्धरेत्

Araw-araw siyang sumisikat; at yaong mga nilalang na nahulog sa bulag na balon ng dilim, kanyang inaahon—wari’y iniunat sa lahat ng dako ang kanyang mga kamay.

Verse 37

उदितेऽत्रोदिमो नित्यमस्तं यात्यस्तमाप्नुमः । उदयेऽनुदये तस्मादस्माकं कारणं रविः

Kapag siya’y sumisikat, tayo man dito’y bumabangon araw-araw; kapag siya’y lumulubog, tayo rin ay lumulubog at dumarating sa wakas. Kaya sa pagsikat at di pagsikat, si Ravi ang sanhi para sa atin.

Verse 38

इति व्याकुलितं विश्वं पश्यन्विश्वेश्वरः स्वयम् । विश्वत्राता वरं दातुं संजग्मे तिग्मरश्मये

Nang makita ni Viśveśvara mismo ang sansinukob na lubhang nababagabag, siya—ang tagapagligtas ng daigdig—ay nagtungo sa Araw na may matatalim na sinag upang igawad ang isang biyaya.

Verse 39

मयूखमालिनं शंभुरालोक्याति सुनिश्चलम् । समाधि विस्मृतात्मानं विसिस्माय तपः प्रति

Nang mamasdan ng Araw si Śambhu na nababalutan ng mga sinag at nakatindig na lubos na di gumagalaw, na ang sarili’y nalimot sa samādhi, siya’y namangha sa gayong matinding pag-aayuno at pagsasakripisyo.

Verse 40

उवाच च प्रसन्नात्मा श्रीकंठः प्रणतार्तिहृत् । अलं तप्त्वा वरं ब्रूहि द्युमणे महसां निधे

At nagsalita si Śrīkaṇṭha, payapa ang loob, ang nag-aalis ng dusa ng mga yumuyuko sa kanya: “Sapat na ang pagtitika; O maningning na isa, tagapag-ingat ng mga karangalan, magsabi ka ng hihilinging biyaya.”

Verse 41

निरुद्धेंद्रियवृत्तित्वाद्ब्रध्नो ध्यानसमाधिना । न जग्राह वचः शंभोर्द्वित्रिरुक्तोप्यकर्णवत्

Dahil napigil ni Bradhna (ang Araw) ang paggalaw ng kanyang mga pandama sa pamamagitan ng pagninilay at samādhi, hindi niya naunawaan ang mga salita ni Śambhu—kahit ulitin nang dalawa o tatlong ulit—na waring wala siyang pandinig.

Verse 42

काष्ठीभूतं तु तं ज्ञात्वा शिवः पस्पर्श पाणिना । महातपः समुद्भूत संतापामृतवर्षिणा

Nang malaman ni Śiva na siya’y naging parang tuyong troso—di kumikilos at di nakadarama—hinipo niya ito ng kanyang kamay, na nagbubuhos ng amṛta, ng nektar, sa init na isinilang mula sa dakilang pagtitika.

Verse 43

तत उन्मीलयांचक्रे लोचने विश्वलोचनः । तस्योदयमिव प्राप्य प्रगे पंकजिनीवनी

Pagkaraan, si Viśvalocana, ang Panginoong Nakakikita sa Lahat, ay pinamulat ang kaniyang mga mata—gaya ng lawa ng mga lotus sa bukang-liwayway, na wari’y sumasalubong sa pagsikat ng Araw.

Verse 44

परिव्यपेतसंतापस्तपनः स्पर्शनाद्विभोः । अवग्रहितसस्यश्रीरुल्ललास यथांबुदात्

Ang Araw, na napawi ang kaniyang naglalagablab na init sa paghipo ng Panginoon, ay muling nagningning—gaya ng kasaganaan ng ani na sumisibol matapos ang buhos ng ulap-ulan.

Verse 45

मित्रो नेत्रातिथीकृत्य त्र्यक्षं प्रत्यक्षमग्रतः । दंडवत्प्रणनामोच्चैस्तुष्टाव च पिनाकिनम्

Si Mitra (ang Araw), na ginawang ‘panauhin’ ang kaniyang mga mata—lubos na binuksan—ay nakita nang harapan ang Tatlong-Matang Panginoon; siya’y nagpatirapa na parang tungkod at malakas na nagpuri kay Pinākin (Śiva, may taglay na busog).

Verse 46

रविरुवाच । देवदेव जगतांपते विभो भर्ग भीम भव चंद्रभूषण । भूतनाथ भवभीतिहारक त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

Wika ni Ravi: “O Diyos ng mga diyos, Panginoon ng mga daigdig, Makapangyarihang sumasaklaw sa lahat; O Bharga, O Kakilakilabot, O Bhava na may palamuti ng buwan; O Panginoon ng mga nilalang, tagapag-alis ng takot sa pag-iral sa sanlibutan—sa Iyo ako’y yumuyukod, tagapagkaloob ng ninanais ng mga nagpapatirapa.”

Verse 47

चंद्रचूडमृड धूर्जटे हर त्र्यक्ष दक्ष शततंतुशातन । शांतशाश्वत शिवापते शिव त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

“O may koronang buwan, O Mṛḍa, O Dhūrjaṭi na may gusot na buhok; O Hara, Tatlong-Matang Panginoon; O dalubhasa, tagapagwasak ng gapos na may sandaang hibla; O mapayapa at walang hanggan, Panginoon ni Śivā—O Śiva, sa Iyo ako’y yumuyukod, tagapagkaloob ng ninanais ng mga nagpapatirapa.”

Verse 48

नीललोहित समीहितार्थ दहे द्व्येकलोचन विरूपलोचन । व्योमकेशपशुपाशनाशन त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

O Nīlalohita, tumutupad ng minimithing layon; O Dahana, ang Nagliliyab; O Panginoong may dalawang mata at iisang mata, O kamangha-manghang matang-diyos; O Vyomakeśa, tagapuksa ng tali ni Paśu sa mga nakagapos—sa Iyo ako’y nagpupugay, tagapagkaloob ng ninanais ng mga yumuyuko.

Verse 49

वामदेवशितिकंठशूलभृच्चंद्रशेखर फणींद्रभूषण । कामकृत्पशुपते महेश्वर त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

O Vāmadeva; O bughaw-lalamunang may hawak na trident; O may korona ng buwan, pinalalamutian ng hari ng mga ahas; O pumipigil kay Kāma; O Paśupati, Dakilang Panginoon—sa Iyo ako’y nagpupugay. Ipagkaloob Mo ang ninanais na biyaya sa mga yumuyuko.

Verse 50

त्र्यंबक त्रिपुरसूदनेश्वर त्राणकृत्त्रिनयनत्रयीमय । कालकूट दलनांतकांतक त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

O Tryambaka, Panginoong tatlong-mata; O pinunong sumira sa Tripura; O tagapagtanggol, na ang tatlong mata’y larawan ng tatluhan; O dumurog sa lasong Kālakūṭa; O pumapatay sa pumapatay kay Kamatayan—sa Iyo ako’y nagpupugay. Ipagkaloob Mo ang ninanais na biyaya sa mga yumuyuko.

Verse 51

शर्वरीरहितशर्वसर्वगस्वर्गमार्गसुखदापवर्गद । अंधकासुररिपो कपर्दभृत्त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

O Śarva, di-nadadapuan ng dilim; O sumasaklaw sa lahat; tagapagkaloob ng ligaya sa landas patungong langit at tagapagbigay ng kalayaan; O kaaway ng asurang Andhaka; O may suot na buhaghag na buhok—sa Iyo ako’y nagpupugay. Ipagkaloob Mo ang ninanais na biyaya sa mga yumuyuko.

Verse 52

शंकरोग्रगिरिजापते पते विश्वनाथविधिविष्णु संस्तुत । वेदवेद्यविदिताऽखिलेंगि तत्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

O Śaṅkara; O makapangyarihang Panginoon, kabiyak ni Girijā; O Pati, Viśvanātha, pinupuri nina Brahmā at Viṣṇu; O yaong nakikilala sa tunay na nalalaman ng mga Veda, ang diwa sa loob ng lahat—sa Iyo ako’y nagpupugay. Ipagkaloob Mo ang ninanais na biyaya sa mga yumuyuko.

Verse 53

विश्वरूपपररूप वर्जितब्रह्मजिह्मरहितामृतप्रद । वाङमनोविषयदूरदूरगत्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

O Tagapagkaloob ng ambrosyang walang-kamatayan; malaya sa baluktot na guniguni ng may-hangganang “Brahman”; lampas sa anyong pangkalahatan at sa anyong higit-pa—lubhang malayo sa abot ng salita at isip—nagpapatirapa ako sa Iyo. Ipagkaloob Mo ang ninanais na biyaya sa mga yumuyukod.

Verse 54

इत्थं परीत्य मार्तंडो मृडं देवं मृडानिकाम् । अथ तुष्टाव प्रीतात्मा शिववामार्धहारिणीम्

Sa gayon, matapos libutin nang pakanan si Mṛḍa (Śiva), ang Diyos, at ang maamong Diyosa, si Mārtaṇḍa (ang Araw) ay saka, sa pusong nagagalak, nagpuri sa Kanya na kabahagi ng kaliwang kalahati ni Śiva—ang Banal na Kabiyak.

Verse 55

रविरुवाच । देवि त्वदीयचरणांबुजरेणुगौरीं भालस्थलीं वहति यः प्रणतिप्रवीणः । जन्मांतरेपि रजनीकरचारुलेखा तां गौरयत्यतितरां किल तस्य पुंसः

Wika ni Ravi (ang Araw): O Diyosa, ang lalaking bihasa sa mapitagang pagpapatirapa ay nagdadala sa kanyang noo ng kaputian na isinilang sa alikabok ng Iyong mga paang-loto. Kahit sa ibang kapanganakan, ang marikit na guhit ng buwan sa kanyang kilay ay lalo pang nagpapakinang sa tandang iyon.

Verse 56

श्रीमंगले सकलमंगलजन्मभूमे श्रीमंगले सकलकल्मषतूलवह्ने । श्रीमंगले सकलदानवदर्पहंत्रि श्रीमंगलेऽखिलमिदं परिपाहि विश्वम्

O Mapalad, pinagmumulan at lupang-sinilangan ng lahat ng pagpapala! O Mapalad, apoy na tumutupok sa mga bunton ng kasalanang tila bulak! O Mapalad, tagawasak ng pagmamataas ng lahat ng mga daitya! O Mapalad—ingatan Mo ang buong sansinukob na ito.

Verse 57

विश्वेश्वरि त्वमसि विश्वजनस्य कर्त्री त्वं पालयित्र्यसि तथा प्रलयेपिहंत्री । त्वन्नामकीर्तनसमुल्लसदच्छपुण्या स्रोतस्विनी हरति पातककूलवृक्षान्

O Reyna ng sansinukob, Ikaw ang lumikha ng lahat ng nilalang; Ikaw ang tagapangalaga nila, at sa pagkalusaw ay Ikaw rin ang tagapagwasak. Ang dalisay at maningning na ilog ng kabutihang-loob, na pinasisiklab ng pag-awit sa Iyong pangalan, ay bumubunot sa gubat ng mga punong binubuo ng mga bunton ng kasalanan.

Verse 58

मातर्भवानि भवती भवतीव्रदुःखसंभारहारिणि शरण्यमिहास्ति नान्या । धन्यास्त एव भुवनेषु त एव मान्या येषु स्फुरेत्तवशुभः करुणाकटाक्षः

O Ina Bhavānī—Ikaw lamang ang nag-aalis ng mabigat na pasaning dulot ng matinding pagdurusa. Dito, wala nang ibang kanlungan kundi Ikaw. Tunay na mapalad sa mga daigdig, tunay na karapat-dapat parangalan, yaong mga sinisinagan ng Iyong mapalad at mahabaging sulyap.

Verse 59

ये त्वा स्मरंति सततं सहजप्रकाशां काशीपुरीस्थितिमतीं नतमोक्षलक्ष्मीम् । तान्संस्मरेत्स्मरहरो धृतशुद्धबुद्धीन्निर्वाणरक्षणविचक्षणपात्रभूतान्

Yaong mga palagi Kang inaalaala—sariling nagniningning, nananahan sa lungsod ng Kāśī, at siyang biyaya ng kalayaan para sa mga yumuyukod—sila nama’y inaalaala ni Smara-hara (Śiva), tagapuksa ni Kāma, bilang mga may dalisay na pag-iisip, karapat-dapat na sisidlan, at marunong sa pag-iingat ng nirvāṇa.

Verse 60

मातस्तवांघ्रियुगलं विमलं हृदिस्थं यस्यास्ति तस्य भुवनं सकलं करस्थम् । यो नामतेज एति मंगलगौरि नित्यं सिद्ध्यष्टकं न परिमुंचति तस्य गेहम्

Ina—sinumang nagtatangan sa puso ng Iyong walang dungis na magkaparis na paa, sa kanya ang buong daigdig ay wari’y nasa palad. At, O Maṅgalāgaurī, sinumang araw-araw lumalapit sa ningning ng Iyong Banal na Pangalan, ang walong siddhi ay hindi lumilisan sa kanyang tahanan.

Verse 61

त्वं देवि वेदजननी प्रणवस्वरूपा गायत्र्यसि त्वमसि वै द्विजकामधेनुः । त्वं व्याहृतित्रयमिहाऽखिलकर्मसिद्ध्यै स्वाहास्वधासि सुमनः पितृतृप्तिहेतुः

O Diyosa, Ikaw ang ina ng mga Veda, ang mismong anyo ng Praṇava (Oṃ). Ikaw ang Gāyatrī, tunay na kāmadhenu ng mga dvija. Ikaw ang tatlong vyāhṛti (bhūḥ, bhuvaḥ, svaḥ) para sa ganap na katuparan ng lahat ng gawain; Ikaw ang ‘svāhā’ at ‘svadhā’, sanhi ng pagkabusog ng mga deva at ng mga ninuno, O mapagpala.

Verse 62

गौरि त्वमेव शशिमौलिनि वेधसि त्वं सावित्र्यसि त्वमसि चक्रिणि चारुलक्ष्मीः । काश्यां त्वमस्यमलरूपिणि मोक्षलक्ष्मीस्त्वं मे शरण्यमिह मंगलगौरि मातः

O Gaurī—Ikaw lamang ang kasama ng Panginoong may koronang buwan (Śiva); Ikaw rin ang kasama ni Vedhas (Brahmā); Ikaw si Sāvitrī; at kasama ng Panginoong may chakra (Viṣṇu) Ikaw ang marilag na Lakṣmī. Sa Kāśī, O walang dungis ang anyo, Ikaw ang mismong Lakṣmī ng mokṣa. Ikaw ang aking kanlungan dito, O Inang Maṅgalāgaurī.

Verse 63

स्तुत्वेति तां स्मरहरार्धशरीरशोभां श्रीमंगलाष्टक महास्तवनेन भानुः । देवीं च देवमसकृत्परितः प्रणम्य तूष्णीं बभूव सविता शिवयोः पुरस्तात्

Matapos purihin Siya—ang nagniningning na kalahating-katawan ni Smarahara (Śiva)—sa dakilang himnong Maṅgalāṣṭaka, si Bhānu (Araw) ay paulit-ulit na yumukod sa paligid sa Diyosa at sa Diyos, at saka tumahimik sa harap nina Śiva at Śivā.

Verse 64

देवदेव उवाच । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते प्रसन्नोस्मि महामते । मित्रमन्नेत्रगो नित्यं प्रपश्ये तच्चराचरम्

Sinabi ni Devadeva (Śiva): “Bumangon, bumangon—pagpalain ka nawa, O dakilang-isip. Ako’y nalulugod. Bilang iyong kaibigan, na nananahan sa iyong mata, lagi kong minamasdan ang buong daigdig na gumagalaw at di-gumagalaw.”

Verse 65

मम मूर्तिर्भवान्सूर्य सर्वज्ञो भव सर्वगः । सर्वेषां महसां राशिः सर्वेषां सर्वकर्मवित्

“O Sūrya, ikaw ang aking sariling anyo. Maging ganap na nakaaalam; maging laganap sa lahat. Maging tipong-yaman ng liwanag para sa lahat, at tagabatid ng mga gawa ng lahat.”

Verse 66

सर्वेषां सर्वदुःखानि भक्तानां त्वं निराकुरु । त्वया नाम्नां चतुःषष्ट्या यदष्टकमुदीरितम्

“Alisin mo ang lahat ng pagdurusa ng lahat ng deboto. At sapagkat sa pamamagitan ng animnapu’t apat na Pangalan ay iyong inusal ang isang himnong may walong taludtod…”

Verse 67

अनेन मां परिष्टुत्य नरो मद्भक्तिमाप्स्यति । अष्टकं मंगलागौर्या मंगलाष्टकसंज्ञकम्

“Sa pagpupuri sa akin sa pamamagitan nito, ang tao ay makakamtan ang debosyon sa akin. Ito ang walong-taludtod na himno para kay Maṅgalāgaurī, na tinatawag na ‘Maṅgalāṣṭaka’.”

Verse 68

अनेन मंगलागौरीं स्तुत्वा मंगलमाप्स्यति । चतुःषष्ट्यष्टकं स्तोत्रं मंगलाष्टकमेव च

Sa pagpupuri kay Maṅgalāgaurī sa pamamagitan nito, makakamtan ang pagpapala at kabutihang-palad. Ito ang himnong “catuḥṣaṣṭy-aṣṭaka” (aṣṭaka mula sa animnapu’t apat na Pangalan), at tunay na ito ang Maṅgalāṣṭaka.

Verse 69

एतत्स्तोत्रवरं पुण्यं सर्वपातकनाशनम् । दूरदेशांतरस्थोपि जपन्नित्यं नरोत्तमः

Ang dakilang himnong ito ay banal at mapagpala, at winawasak ang lahat ng kasalanan. Kahit nasa malayong lupain ang isang marangal na tao, sa araw-araw na pagbigkas nito ay natatamo niya ang kapangyarihang nagpapadalisay.

Verse 70

त्रिसंध्यं परिशुद्धात्मा काशीं प्राप्स्यति दुर्लभाम् । अनेन स्तोत्रयुग्मेन जप्तेन प्रत्यहं नृभिः

Sa araw-araw na pagbigkas ng pares na himnong ito, at sa pagsasagawa sa tatlong sandhyā, ang taong may dalisay na diwa ay nakakamtan ang bihirang makuhang Kāśī.

Verse 71

ध्रुवदैनंदिनं पापं क्षालितं नात्र संशयः । न तस्य देहिनो देहे जातु चित्किल्बिषस्थितिः

Ang matibay at araw-araw na kasalanan ay nahuhugasan—walang pag-aalinlangan dito. Sa katawan ng gayong tao, kailanman ay hindi nananatili ang bahid ng pagkakasala.

Verse 72

त्रिकालं योजयेन्नित्यमेतत्स्तोत्रद्वयंशुभम् । किंजप्तैर्बहुभिः स्तोत्रैश्चंचलश्रीप्रदैर्नृणाम्

Dapat laging isagawa sa tatlong oras ng araw ang mapalad na pares na himnong ito. Ano pa ang silbi ng pagbigkas ng maraming ibang himno na nagbibigay lamang sa tao ng pabagu-bagong yaman at karangyaan?

Verse 73

एतत्स्तोत्रद्वयं दद्यात्काश्यां नैःश्रेयसीं श्रियम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन मानवैर्मोक्षकांक्षिभिः

Ang dalawang himnong ito, kapag ibinigay sa Kāśī, ay nagkakaloob ng pinakamataas na pagpapalang umaakay sa kalayaan. Kaya’t ang mga taong naghahangad ng mokṣa ay dapat itong pangalagaan sa buong pagsisikap.

Verse 74

एतत्स्तोत्रद्वयं जप्यं त्यक्त्वा स्तोत्राण्यनेकशः । प्रपंच आवयोरेव सर्व एष चराचरः

Ang dalawang himnong ito ang dapat bigkasin, isinasantabi ang di-mabilang na iba pang mga himno. Sapagkat ang buong sansinukob na gumagalaw at di-gumagalaw ay tunay na pagpapakita ng Dalawa na siyang pinupuri rito.

Verse 75

तदावयोःस्तवादस्मान्निष्प्रपंचो जनो भवेत् । समृद्धिमाप्य महतीं पुत्रपौत्रवतीमिह

Sa himnong ito na pumupuri sa Dalawa, ang tao’y nagiging malaya sa pagkakasangkot sa paglaganap ng makamundong pagkabuhol-buhol. At matapos makamtan dito ang dakilang kasaganaan—pinagpala ng mga anak at apo—(siya’y itinataas pa lampas dito).

Verse 76

अंते निर्वाणमाप्नोति जपन्स्तोत्रमिदं नरः । अन्यच्च शृणु सप्ताश्व ग्रहराज दिवाकर

Sa wakas, ang taong patuloy na bumibigkas ng himnong ito ay nakakamit ang nirvāṇa. At higit pa—makinig, O may pitong kabayo, O hari ng mga planeta, O Araw!

Verse 77

त्वया प्रतिष्ठितं लिंगं गभस्तीश्वरसंज्ञितम् । सेवितं भक्तिभावेन सर्वसिद्धिसमर्पकम्

Ang liṅga na itinatag mo, na tinatawag na Gabhastīśvara, ay sinasamba nang may pusong deboto at nagkakaloob ng lahat ng siddhi at tagumpay.

Verse 78

त्वया गभस्तिमालाभिश्चांपेयांबुजकांतिभिः । यदर्चित्वैश्वरं लिंगं सर्वभावेन भास्कर

O Bhāskara, sinamba mo ang liṅga ng Panginoon sa mga kuwintas ng iyong mga sinag, kislap na gaya ng gintong campaka at mga lotus, at inialay mo ang buong sarili sa debosyon.

Verse 79

गभस्तीश्वर इत्याख्यां ततो लिंगमवाप्स्यति । अर्चयित्वा गभस्तीशं स्नात्वा पंचनदे नरः

Pagkaraan nito, ang liṅga ay kikilalanin sa pangalang “Gabhastīśvara.” Ang taong sumamba kay Gabhastīśa at naligo sa Pañcanada ay nagkakamit ng ipinangakong gantimpala.

Verse 80

न जातु जायते मातुर्जठरे धूतकल्मषः । इमां च मंगलागौरीं नारी वा पुरुषोपि वा

Ang taong nahugasan na ang mga kasalanan ay hindi na muling isisilang sa sinapupunan ng ina. At ang ritong Maṅgalāgaurī ay maaaring ganapin—babae man o maging lalaki.

Verse 81

चैत्रशुक्लतृतीयायामुपोषणपरायणः । महोपचारैः संपूज्य दुकूलाभरणादिभिः

Sa maliwanag na ikatlong araw ng buwan ng Caitra, na nakatuon sa pag-aayuno, dapat sambahin (si Maṅgalāgaurī) sa mararangyang handog—pinong kasuotan, alahas, at iba pa.

Verse 82

रात्रौ जागरणं कृत्वा गीतनृत्यकथादिभिः । प्रातः कुमारीः संपूज्य द्वादशाच्छादनादिभिः

Sa gabi, magpuyat sa pagbabantay na may awit, sayaw, salaysay at iba pa; at sa umaga, marapat na sambahin ang mga dalagang birhen, na binibigyan ng labindalawang kasuotan/pantakip at iba pang handog.

Verse 83

संभोज्यपरमान्नाद्यैर्दत्त्वान्येभ्योपि दक्षिणाम् । होमं कृत्वा विधानेन जातवेदस इत्यृचा

Pagkapakain sa mga pinararangalan ng pinakamasasarap na pagkain at matapos magbigay rin ng dakṣiṇā sa iba, isagawa ang homa ayon sa tuntunin, sa Ṛgvedic na taludtod na nagsisimula sa “Jātavedasa…”.

Verse 84

अष्टोत्तरशताभिश्च तिलाज्याहुतिभिः प्रगे । एकं गोमिथुनं दत्त्वा ब्राह्मणाय कुटुंबिने

Sa bukang-liwayway, maghandog ng 108 na āhuti ng linga at ghee; at sa pagbibigay ng isang pares ng baka sa isang brāhmaṇa na may sambahayan, nagiging ganap ang ritwal.

Verse 85

श्रद्धया समलंकृत्य भूषणैर्द्विजदंपती । भोजयित्वा महार्हान्नैः प्रीयेतां मंगलेश्वरौ

Sa pananampalataya, palamutian ng mga hiyas ang mag-asawang dvija; at pakainin sila ng mararangal na pagkain—sa gayon nalulugod ang banal na magkaparis na Maṅgaleśvara at Maṅgalā.

Verse 86

इति मंत्रं समुच्चार्य प्रातः कृत्वाथ पारणम् । न दुर्भगत्वमाप्नोति न दारिद्र्यं कदाचन

Sa gayon, matapos bigkasin ang mantra at pagkaraan, sa umaga, isagawa ang pāraṇa (pangwakas na pagkain), hindi kailanman daranas ng kamalasan, ni darapuan ng karalitaan.

Verse 87

न वै संतानविच्छित्तिं भोगोच्छित्तिं न जातुचित् । स्त्री वैधव्यं न चाप्नोति न नायोषिद्वियोगभाक्

Walang pagkaputol ng lahi, ni pagkawala ng mga tinatamasang biyaya kailanman. Ang babae’y hindi magiging balo, at ang lalaki’y hindi magiging hiwalay sa kanyang asawa.

Verse 88

पापानि विलयं यांति पुण्यराशिश्च लभ्यते । अपि वंध्या प्रसूयेत कृत्वैतन्मंगलाव्रतम्

Nalulusaw ang mga kasalanan at nakakamtan ang isang bunton ng kabutihang-loob. Maging ang baog na babae ay maaaring magkaanak sa pagsasagawa ng mapalad na panatang Maṅgalā-vrata.

Verse 89

एतद्व्रतस्य करणात्कुरूपत्वं न जातुचित् । कुमारी विंदतेत्यंतं गुणरूपयुतं पतिम्

Sa pagsasagawa ng panatang ito, hindi kailanman sumisibol ang kapangitan. Sa gayon, ang isang dalaga ay nakakamit ng isang napakahusay na asawa, hitik sa dakilang mga katangian at kaaya-ayang anyo.

Verse 90

कुमारोपि व्रतं कृत्वा विंदति स्त्रियमुत्तमाम् । संति व्रतानि बहुशो धनकामप्रदानि च

Maging ang isang binata, kapag isinagawa ang panata, ay nakakamit ng isang napakahusay na asawa. Tunay, maraming mga panata ang nagbibigay ng yaman at ng minimithing mga kagalakan.

Verse 91

नाप्नुयुर्जातुचित्तानि मंगलाव्रततुल्यताम् । कर्तव्या चाब्दिकी यात्रा मधौ तस्यां तिथौ नरैः

Ang iba pang mga panata ay hindi kailanman makapapantay sa Maṅgala-vrata. At sa araw na iyon ng tithi sa buwan ng Madhu, nararapat na isagawa ng mga lalaki ang taunang paglalakbay-pananampalataya.

Verse 92

सर्वविघ्नप्रशांत्यर्थं सदा काशीनिवासिभिः । अपरं द्युमणे वच्मि तव चात्र तपस्यतः

Upang mapayapa ang lahat ng mga hadlang, ito’y dapat laging isagawa ng mga naninirahan sa Kāśī. At higit pa, O Dyumaṇi, may sasabihin pa ako sa iyo—lalo na para sa iyo na nagsasagawa rito ng matinding pag-aayuno at pagsasanay.

Verse 93

मयूखा एव खे दृष्टा न च दृष्टं कलेवरम् । मयूखादित्य इत्याख्या ततस्ते दितिनंदन

Mga sinag lamang ang nakita sa kalangitan, at walang anyong katawan na namalas. Kaya sumibol ang pangalang ‘Mayūkhāditya,’ O anak ni Diti.

Verse 94

त्वदर्चनान्नृणां कश्चिन्न व्याधिः प्रभविष्यति । भविष्यति न दारिद्र्यं रविवारे त्वदीक्षणात्

Sa pagsamba sa iyo, walang karamdaman ang mananaig sa mga tao. At sa pagtanaw sa iyo tuwing Linggo, hindi sisibol ang karalitaan.

Verse 95

इत्थं मयूखादित्यस्य शिवो दत्त्वा बहून्वरान् । तत्रैवांतर्हितो भूतो रविस्तत्रैव तस्थिवान्

Sa gayon, si Śiva, matapos igawad kay Mayūkhāditya ang maraming biyaya, ay naglaho rin doon; at si Ravi (ang Araw) ay nanatiling nakatatag sa mismong pook na iyon.

Verse 96

श्रुत्वाख्यानमिदं पुण्यं मयूखादित्यसंश्रयम् । द्रौपदादित्यसहितं नरो न निरयं व्रजेत्

Ang sinumang makarinig ng banal at mapagpalang salaysay na ito na kaugnay ni Mayūkhāditya—kasama ang kay Draupadāditya—ay hindi mapupunta sa impiyerno.