Adhyaya 2

Verse 1

सूत उवाच । अथान्यदपि वक्ष्यामि माहात्म्यं त्रिपुरद्विषः । श्रुतमात्रेण येनाशु च्छिद्यंते सर्वसंशयाः

Sinabi ni Sūta: Ngayon ay ipahahayag ko rin ang isa pang kadakilaan (māhātmya) ng Kaaway ng Tripura—si Śiva—na sa pagdinig pa lamang ay agad napuputol ang lahat ng pag-aalinlangan.

Verse 2

अतः परतरं नास्ति किंचित्पापविशोधनम् । सर्वानंदकरं श्रीमत्सर्वकामार्थसाधम्

Wala nang higit pa rito bilang tagapaglinis ng kasalanan. Nagdudulot ito ng ganap na kagalakan, puspos ng pagpapala at karangalan, at tumutupad sa bawat minimithing layon.

Verse 3

दीर्घायुर्विजयारोग्यभुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । यदनन्येन भावेन महे शाराधनं परम्

Nagkakaloob ito ng mahabang buhay, tagumpay, at kalusugang walang karamdaman, at nagbibigay ng bunga ng kapwa pagdanas at paglaya—ang kataas-taasang pagsamba kay Maheśa na isinasagawa sa di-nahahating debosyon.

Verse 4

आर्द्राणामपि शुष्काणामल्पानां महतामपि । एतदेव विनिर्दिष्टं प्रायश्चितमथोत्तमम्

Sa mga kasalanang ‘basa’ man (sariwa) o ‘tuyo’ (matagal na), maging maliit o malaki—ito lamang ang itinakdang pinakamainam na pagtubos (prāyaścitta).

Verse 5

सर्वकालेऽप्यभेद्यानामघानां क्षयकारणम् । महामुनिविनिर्दिष्टैः प्रायश्चित्तैरथोत्तमैः

Sa lahat ng panahon, ito ang sanhi ng pagkapawi ng mga kasalanang wari’y di-mababasag, na higit pa sa mga dakilang pag-aayunong pangpagsisisi na itinuro ng mga dakilang muni.

Verse 6

इयमेव परं श्रेयः सर्वशास्त्रविनिश्चितम् । यद्भक्त्या परमेशस्य पूजनं परमो दयम्

Ito lamang ang pinakamataas na kabutihan, gaya ng pinagtibay ng lahat ng śāstra: ang pagsamba kay Parameśa na ginaganap nang may bhakti ay ang sukdulang handog ng habag.

Verse 7

जानताऽजानता वापि येन केनापि हेतुना । यत्किंचिपि देवाय कृतं कर्म विमुक्तिदम्

Maging may kamalayan o wala, sa anumang dahilan—anumang gawa na inialay sa Diyos ay nagiging tagapagkaloob ng paglaya (vimukti).

Verse 8

माघे कृष्णचतुर्द्दश्यामुपवासोऽति दुर्लभः । तत्रापि दुर्लभं मन्ये रात्रौ जागरणं नृणाम्

Sa buwan ng Māgha, ang pag-aayuno sa kṛṣṇa-caturdaśī ay lubhang bihira; at higit pang bihira, sa aking palagay, ang magpuyat sa buong gabi ang mga tao.

Verse 9

अतीव दुर्लभं मन्ये शिवलिंगस्य दर्शनम् । सुदुर्लभतरं मन्ये पूजनं परमेशितुः

Lubhang bihira, sa aking palagay, ang darśan ng Śiva-liṅga; at higit pang bihira, sa aking palagay, ang pagsamba sa Kataas-taasang Panginoon, si Parameśvara.

Verse 10

भवकोटिशतोत्पन्नषुण्यराशिविपाकतः । लभ्यते वा पुनस्तत्र बिल्वपत्रार्चनं विभोः

Matapos mamunga ang napakalawak na “kawalan” ng mga kabutihan at kasalanang naipon sa daan-daang krore ng mga kapanganakan, saka lamang—sa banal na kalagayang yaon—natatamo ang pagkakataong sambahin ang Panginoon sa pamamagitan ng mga dahon ng bilva.

Verse 11

वर्षाणामयुतं येन स्नातं गंगासरिज्जले । सकृद्बिल्वार्चनेनैव तत्फलं लभते नरः

Ang taong naligo sa tubig ng ilog Gaṅgā sa loob ng sampung libong taon—ang gayong bunga ay nakakamtan din niya sa iisang pagsamba lamang gamit ang mga dahon ng bilva.

Verse 12

यानियानि तु पुण्यानि लीनानीह युगेयुगे । माघेऽसितचतुर्दश्यां तानि तिष्ठंति कृत्स्नशः

Anumang mga kabutihang nakatago rito sa bawat yugto at kapanahunan—sa ika-labing-apat na araw ng madilim na kalahati ng Māgha, ang lahat ng iyon ay ganap na nahahayag at naririto.

Verse 13

एतामेव प्रशंसंति लोके ब्रह्मादयः सुराः । मुनयश्च वशिष्ठाद्या माघेऽसितचतुर्दशीम्

Ang mismong Caturdaśī ng madilim na kalahati ng Māgha ang pinupuri sa mga daigdig ng mga diyos na pinangungunahan ni Brahmā, at gayundin ng mga pantas—si Vasiṣṭha at iba pa.

Verse 14

अत्रोपवासः केनापि कृतः क्रतुशताधिकैः । रात्रौ जागरणं पुण्यं कल्पकोटितपोऽधिकम्

Ang pag-aayuno rito na gawin ng sinuman ay hihigit sa bunga ng sandaang handog na yajña; at ang pagpupuyat sa gabi ay banal—higit pa sa mga pag-aayuno at pagninilay na isinagawa sa sampung milyong kalpa.

Verse 15

एकेन बिल्वपत्रेण शिवलिंगार्चनं कृतम् । त्रैलोक्ये तस्य पुण्यस्य को वा सादृश्यमिच्छति

Kahit sa iisang dahon ng bilva, kapag sinamba ang Śivaliṅga—sa tatlong daigdig, sino ang makapaghahangad ng kapantay ng gayong kabanalan?

Verse 16

अत्रानुवर्ण्यते गाथा पुण्या परमशोभना । गोपनीयापि कारुण्याद्गौतमेन प्रकाशिता

Dito isinasalaysay ang isang banal at lubhang maringal na taludtod-salaysay; bagaman dapat itago, inihayag ito ni Gautama dahil sa habag.

Verse 17

इक्ष्वाकुवंशजः श्रीमान्राजा परम धार्मिकः । आसीन्मित्रसहोनाम श्रेष्ठः सर्वधनुर्भृताम्

May isang maringal na hari, isinilang sa angkan ni Ikṣvāku, lubhang matuwid sa dharma; Mitrasaha ang pangalan, pinakadakila sa lahat ng may busog.

Verse 18

स राजा सकलास्त्रज्ञः शास्त्रज्ञः श्रुतिपारगः । वीरोऽत्यंतबलोत्साहो नित्योद्योगी दयानिधिः

Ang haring iyon ay bihasa sa lahat ng sandata, dalubhasa sa mga śāstra at ganap sa kaalaman ng mga Veda; bayani sa lakas at sigasig, laging masikap, at karagatan ng habag.

Verse 19

पुण्यानामिव संघातस्तेजसामिव पंजरः । आश्चर्याणामिव क्षेत्रं यस्य मूर्तिर्विराजते

Ang kanyang anyo ay nagliliwanag na wari’y kalipunan ng mga kabutihan, wari’y balangkas ng mga ningning—parang bukirin na pinagtutubuan ng mga kababalaghan.

Verse 20

हृदयं दययाक्रांतं श्रियाक्रांतं च तद्वपुः । चरणौ यस्य सामंतचूडामणिमरीचिभिः

Ang kaniyang puso’y nilupig ng habag, at ang kaniyang katawan ay nabalot ng maharlikang ningning. Ang mga sinag mula sa mga hiyas sa putong ng mga sakop na hari ay tumama—at nagliwanag—sa kaniyang mga paa.

Verse 21

एकदा मृगयाकेलिलोलुपः स महीपतिः । विवेश गह्वरं घोरं बलेन महतावृतः

Minsan, ang haring yaon—sabik sa larong pangangaso—ay pumasok sa kakila-kilabot na kailaliman ng gubat na wari’y yungib, na napalilibutan ng malaking hukbo.

Verse 22

तत्र विव्याध विशिखैः शार्दूलान्गवयान्मृगान् । रुरून्वराहान्महिषान्मृगेंद्रानपि भूरिशः

Doon ay tinamaan niya ng mga palaso ang maraming hayop—mga tigre, gayal, usa, antilope, baboy-ramo, kalabaw, at maging ang mga makapangyarihang panginoon ng mga hayop—nang paulit-ulit.

Verse 23

स रथी मृगयासक्तो गहनं दंशित श्चरन् । कमपि ज्वलनाकारं निजघान निशाचरम्

Ang haring nakasakay sa karwahe, abala sa pangangaso, ay naglibot sa masinsing ilang; at saka niya pinabagsak ang isang nilalang na gumagala sa gabi, nag-aalab na wari’y anyong apoy.

Verse 24

तस्यानुजः शुचाविष्टो दृष्ट्वा दूरे तिरोहितः । भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा चिंतयामास चेतसा

Ang kaniyang nakababatang kapatid, nilamon ng dalamhati, ay umurong at nanatili sa malayo. Nang makita niyang napatay ang kaniyang kapatid, siya’y nagmuni-muni nang malalim sa kaniyang isipan.

Verse 25

नन्वेष राजा दुर्द्धर्षो देवानां रक्षसामपि । छद्मनैव प्रजेतव्यो मम शत्रुर्न चान्यथा

Tunay nga ang haring ito’y di-madadaig—maging ng mga deva at mga rākṣasa. Ang aking kaaway ay dapat mapagtagumpayan sa pamamagitan lamang ng pagbabalatkayo at panlilinlang, at hindi sa ibang paraan.

Verse 26

इति व्यवसितः पापो राक्षसो मनुजाकृतिः । आससाद नृपश्रेष्ठमुत्पात इव मूर्तिमान्

Sa gayong pasiya, ang makasalanang rākṣasa—na nag-anyong tao—ay lumapit sa pinakadakilang hari, na wari’y isang buhay na masamang pangitain ng kapahamakan.

Verse 27

तं विनम्राकृतिं दृष्ट्वा भृत्यतां कर्तुमागतम् । चक्रे महानसाध्यक्षमज्ञानात्स महीपतिः

Nang makita siya ng hari na may mapagkumbabang anyo at dumating upang maglingkod, siya—dahil sa kamangmangan—ay itinalaga siyang tagapangasiwa ng dakilang kusina ng palasyo.

Verse 28

अथ तस्मिन्वने राजा किंचित्कालं विहृत्य सः । निवृत्तो मृगयां हित्वा स्वपुरीं पुनराययौ

Pagkaraan, ang hari, matapos maglibang nang ilang panahon sa gubat na iyon, tumigil sa pangangaso, iniwan ang paghahabol, at muling nagbalik sa sarili niyang lungsod.

Verse 29

तस्य राजेंद्रमुख्यस्य मदयंतीतिनामतः । दमयन्ती नलस्येव विदिता वल्लभा सती

Sa pinakadakilang haring iyon ay may isang banal at tapat na minamahal na asawa, na tinatawag na Madayantī—kilala at pinupuri na gaya ni Damayantī, ang asawa ni Nala.

Verse 30

एतस्मिन्समये राजा निमंत्र्य मुनिपुंगवम् । वशिष्ठं गृहमानिन्ये संप्राप्ते पितृवासरे

Sa oras na iyon, inimbita ng hari ang pinakamahusay sa mga pantas, si Vasiṣṭha, sa kanyang tahanan, sapagkat dumating na ang banal na araw para sa mga ninuno.

Verse 31

रक्षसा सूदरूपेण संमिश्रितनरामिषम् । शाकामिषं पुरः क्षिप्तं दृष्ट्वा गुरुरथाब्रवीत्

Isang demonyo na nagbalatkayong kusinero ang naghalo ng laman ng tao sa putaheng gulay; nang makita itong inihain sa kanya, nagsalita ang Guro.

Verse 32

धिग्धिङ्नरामिषं राजं स्त्वयैतच्छद्मकारिणा । खलेनोपहृतं मेऽद्य अतो रक्षो भविष्यसि

Kahihiyan, kahihiyan sa laman ng taong ito! O Hari, ngayon ito ay inihandog sa akin sa pamamagitan ng iyong panlilinlang; kaya ikaw ay magiging isang demonyo.

Verse 33

रक्षःकृतमविज्ञाय शप्त्वैवं स गुरुस्ततः । पुनर्विमृश्य तं शापं चकार द्वादशाब्दिकम्

Hindi alam na ito ay gawa ng isang demonyo, isinumpa siya ng Guro nang ganito; pagkatapos, sa muling pag-iisip, nilimitahan niya ang sumpang iyon sa labindalawang taon.

Verse 34

राजापि कोपितः प्राह यदिदं मे न चेष्टितम् । न ज्ञातं च वृथा शप्तो गुरुं चैव शपाम्यहम्

Ang hari, na nagalit din, ay nagsabi: Hindi ko ito ginawa, at hindi ko rin ito alam. Ako ay isinumpa nang walang dahilan; kaya isusumpa ko rin ang Guro.

Verse 35

इत्यपोंजलिनादाय गुरुं शप्तुं समुद्यतः । पतित्वा पादयोस्तस्य मदयन्ती न्यवारयत्

Pagkasabi nito, sumalok siya ng tubig sa nakatikom na palad at tumindig upang sumpain ang Guru; ngunit si Madayantī ay nagpatirapa sa paanan ng Guru at siya’y pinigil.

Verse 36

ततो निवृत्तः शापाच्च तस्या वचनगौरवात् । तत्याज पादयोरंभः पादौ कल्मषतां गतौ

Pagkaraan, umurong siya sa sumpa dahil sa paggalang sa kanyang mga salita; at ibinuhos niya ang tubig sa sarili niyang mga paa—kaya ang kanyang mga paa’y nadungisan.

Verse 37

कल्मषांघ्रिरिति ख्यातस्ततः प्रभृति पार्थिवः । बभूव गुरुशापेन राक्षसो वनगोचरः

Mula noon, ang hari ay nakilala bilang ‘Kalmaṣāṅghri’—ang may dungis na paa; at dahil sa sumpa ng Guru, siya’y naging rākṣasa na gumagala sa mga gubat.

Verse 38

स बिभ्रद्राक्षसं रूपं घोरं कालां तकोपमम् । चखाद विविधाञ्जंतून्मानुषादीन्वनेचरः

Taglay ang nakapangingilabot na anyong rākṣasa, na wari’y Kamatayan sa wakas ng panahon, ang gumagala sa gubat ay lumamon ng sari-saring nilalang—mga tao at iba pa.

Verse 39

स कदाचिद्वने क्वापि रममाणौ किशोरकौ । अपश्यदंतकाकारो नवोढौ मुनिदंपती

Minsan, sa kung saan sa gubat, nakita ng yaong tila Kamatayan ang isang batang bagong-kasal—isang muni at ang kanyang asawa—na naglalaro sa ligaya.

Verse 40

राक्षसो मानुषाहारः किशोरमुनिनंदनम् । जग्धुं जग्राह शापार्तो व्याघ्रो मृगशिशुं यथा

Ang rākṣasang kumakain ng tao, pinahihirapan ng sumpa, ay sinunggaban ang kabataang anak ng muni upang lamunin—gaya ng tigre na dumadagit sa munting usa.

Verse 41

रक्षोगृहीतं भर्तारं दृष्ट्वा भीताथ तत्प्रिया । उवाच करुणं बाला क्रंदंती भृशवेपिता

Nang makita ng minamahal ang kanyang asawa na nadakip ng rākṣasa, siya’y nanginig sa takot; ang dalaga’y nagsalita nang kaawa-awa, humahagulgol at matinding nanginginig.

Verse 42

भोभो मामा कृथाः पापं सूर्यवंशयशोधर । मदयंतीपतिस्त्वं हि राजेंद्रो न तु राक्षसः

“Ay, ay—huwag mong gawin ang kasalanang ito, O tagapagdala ng dangal ng Sūryavaṃśa! Ikaw nga ang asawa ni Madayantī, isang panginoon sa mga hari—hindi isang rākṣasa.”

Verse 43

न खाद मम भर्त्तारं प्राणात्प्रियतमं प्रभो । आर्त्तानां शरणार्त्तानां त्वमेव हि यतो गतिः

“Huwag mong lamunin ang aking asawa, O panginoon—na higit na mahal sa akin kaysa mismong buhay. Sapagkat sa mga nagdurusa, sa mga humihingi ng kanlungan sa dalamhati, ikaw lamang ang tunay na silungan at huling hantungan.”

Verse 44

पापानामिव संघातैः किं मे दुष्टैर्जडासुभिः । देहेन चातिभारेण विना भर्त्रा महात्मना

“Ano ang silbi ng katawang ito sa akin—hamak at tila wala nang buhay—na parang bunton ng mga kasalanan, isang mabigat na pasanin, kung wala ang aking dakilang-asal na asawa?”

Verse 45

मलीमसेन पापेन पांचभौतेन किं सुखम् । बालोयं वेदविच्छांतस्तपस्वी बहुशास्त्रवित्

Anong kaligayahan ang matatagpuan sa marumi at makasalanang katawang ito na binubuo ng limang elemento? Ang batang ito ay payapa, maalam sa Veda, isang asetiko, at dalubhasa sa maraming kasulatan.

Verse 46

अतोऽस्य प्राणदानेन जगद्रक्षा त्वया कृता । कृपां कुरु महाराज बालायां ब्राह्मणस्त्रियाम्

Kaya naman, sa pagkakaloob sa kanya ng buhay, ay para mo na ring iniligtas ang mundo. Ipakita ang iyong habag, O dakilang hari, sa batang babaeng brāhmaṇa na ito.

Verse 47

अनाथकृपणार्तेषु सघृणाः खलु साधवः । इत्थमभ्यर्थितः सोऽपि पुरुषादः स निर्घृणः

Tunay nga, ang mabubuti ay mahabagin sa mga walang magawa, mahihirap, at nagdurusa. Ngunit kahit na pinakiusapan nang ganito, siya—isang kumakain ng tao—ay nanatiling walang awa.

Verse 48

चखाद शिर उत्कृत्य विप्रपुत्रं दुराशयः । अथ साध्वी कृशा दीना विलप्य भृशदुःखिता

Ang masamang nilalang na iyon ay pinugot ang ulo ng anak ng brāhmaṇa at nilamon siya. Pagkatapos, ang tapat na babae—payat at miserable—ay tumangis, na labis na nalulumbay sa pighati.

Verse 49

आहृत्य भर्तुरस्थीनि चितां चक्रे तथोल्बणाम् । भर्तारमनुगच्छंती संविशंती हुताशनम्

Sa pagtitipon ng mga buto ng kanyang asawa, naghanda siya ng isang malaking siga para sa libing; at, sa pagsunod sa kanyang asawa, siya ay pumasok sa apoy.

Verse 50

राजानं राक्षसाकारं शापास्त्रेण जघान तम् । रेरे पार्थिव पापात्मंस्त्वया मे भक्षितः पतिः

Nang makita niyang ang hari’y nag-anyong tila rākṣasa, pinuksa niya ito sa sandata ng sumpa. “Aba, haring hamak, pusong makasalanan—sa iyo nilamon ang aking asawa!”

Verse 51

अतः पतिव्रतायास्त्वं शापं भुंक्ष्व यथोल्बणम् । अद्यप्रभृति नारीषु यदा त्वमपि संगतः । तदा मृतिस्तवेत्युक्त्वा विवेश ज्वलनं सती

“Kaya, dahil sa aking katapatan bilang pativratā, danasin mo ang sumpang nararapat sa tindi nito. Mula ngayon, tuwing makikipagniig ka sa sinumang babae, kamatayan ang sasapit sa iyo.” Pagkasabi nito, ang banal na babae’y pumasok sa apoy.

Verse 52

सोऽपि राजा गुरोः शापमुपभुज्य कृतावधिम् । पुनः स्वरूपमादाय स्वगृहं मुदितो ययौ

Ang haring iyon man, matapos pagtiisan ang sumpa ng guru sa itinakdang panahon, muling nabawi ang sariling anyo at masayang umuwi sa kanyang tahanan.

Verse 53

ज्ञात्वा विप्रसतीशापं तत्पत्नी रतिलालसम् । पतिं निवारयामास वैधव्यातिबिभ्यती

Nang malaman ng reyna ang sumpa ng banal na asawa ng brāhmaṇa, at makita ang hari na sabik sa pita, patuloy niyang pinipigil ang kanyang asawa, sa takot na siya’y mabalo.

Verse 54

अनपत्यः स निर्विण्णो राज्यभोगेषु पार्थिवः । विसृज्य सकलं लक्ष्मीं ययौ भूयोऽपि काननम्

Walang anak, ang haring iyon ay nanlamig sa mga aliw ng paghahari. Iniwan ang lahat ng karangyaan at kayamanan, muli siyang nagtungo sa gubat.

Verse 55

सूर्यवंशप्रतिष्ठित्यै वशिष्ठो मुनिसत्तमः । तस्यामुत्पादयामास मदयंत्यां सुतोत्तमम्

Upang mapanatili ang angkan ng Sūrya, si Vasiṣṭha, pinakadakila sa mga muni, ay nagpasilang kay Madayantī ng isang napakahusay na anak.

Verse 56

विसृष्टराज्यो राजापि विचरन्सकलां महीम् । आयांतीं पृष्ठतोऽपश्यत्पिशाचीं घोररूपिणीम्

Tinalikuran ng hari ang kanyang kaharian at gumala sa buong daigdig; sa likuran niya’y nakita niyang papalapit ang isang piśācī, kakila-kilabot ang anyo.

Verse 57

सा हि मूर्तिमती घोरा ब्रह्महत्या दुरत्यया । यदासौ शापविभ्रष्टो मुनिपुत्रमभक्षयत्

Sapagkat yaong kakila-kilabot na may anyong nilalang ay ang mismong brahmahatyā, mahirap mapagtagumpayan, na sumilang nang siya, naligaw dahil sa sumpa, ay lumamon sa anak ng isang muni.

Verse 58

तेनात्मकर्मणा यांतीं ब्रह्महत्यां स पृष्ठतः । बुबुधे मुनिवर्याणामुपदेशेन भूपतिः

Nakilala ng hari na ang brahmahatyā na sumusunod sa kanyang likuran ay bunga ng sarili niyang gawa, matapos maunawaan ito sa turo ng pinakadakilang mga muni.

Verse 59

तस्या निर्वेशमन्विच्छन्राजा निर्विण्णमानसः । नानाक्षेत्राणि तीर्थानि चचार बहुवत्सरम्

Naghahanap ng pook na mapagpapahinga mula sa kanyang paghabol, ang hari—puspos ng pagsisisi—ay naglakbay sa sari-saring banal na lupain at mga tīrtha sa loob ng maraming taon.

Verse 60

यदा सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वापि च मुहुर्मुहुः । न निवृत्ता ब्रह्महत्या मिथिलामाययौ तदा । बाह्योद्यानगतस्तस्याश्चिंतया परयार्दितः

Nang kahit paulit-ulit siyang naligo sa lahat ng mga banal na tīrtha, hindi pa rin humupa ang kasalanan ng pagpatay sa Brahmana; kaya’t nagtungo siya sa Mithilā. Doon, pagpasok sa panlabas na hardin, siya’y pinahirapan ng matinding pag-aalala.

Verse 61

ददर्श मुनिमायांतं गौतमं विमलाशयम् । हुताशनमिवाशेषतपस्विजनसेवितम्

Nakita niya ang papalapit na muni na si Gautama, dalisay ang kalooban, na pinaglilingkuran ng maraming asceta—gaya ng banal na apoy na sinasamba ng lahat.

Verse 62

विवस्वंतमिवात्यंतं घनदोषतमोनुदम् । शशांकमिव निःशंकमवदातगुणोदयम्

Siya’y tulad ng naglalagablab na araw na nagpapawi ng siksik na dilim ng mga pagkukulang; at tulad ng buwan—payapa at walang pangamba—na nagpapamalas ng pagsilang ng walang dungis na mga kabutihan.

Verse 63

महेश्वरमिव श्रीमद्द्विजराजकलाधरम् । शांतं शिष्यगणोपेतं तपसामेकभाजनम्

Siya’y tulad ni Mahēśvara mismo—maningning, taglay ang gasuklay na buwan; payapa, napapaligiran ng mga alagad, at iisang sisidlan ng pinakadiwa ng tapasya.

Verse 66

गौतम उवाच । कच्चित्ते कुशलं राजन्कच्चित्ते पदमव्ययम्

Sinabi ni Gautama: “O Hari, nasa mabuting kalagayan ka ba? Natamo mo ba ang matatag at di-nagmamaliw na kalagayan?”

Verse 67

कुशलिन्यः प्रजाः कच्चिदवरोधजनोपि वा । किमर्थमिह संप्राप्तो विसृज्य सकलां श्रियम्

“Maunlad ba ang iyong mga nasasakupan—pati ang mga tao sa iyong panloob na palasyo? Sa anong layon ka naparito rito, na isinantabi ang lahat ng maharlikang karangyaan?”

Verse 68

किं च ध्यायसि भो राजन्दीर्घमुष्णं च निःश्वसन्

“At ano ang iyong malalim na iniisip, O Hari, habang humihinga ka ng mahahaba at maiinit na buntong-hininga?”

Verse 69

अभिनंद्य मुनिः प्रीत्या संस्मितं समभाषत

Magalang niyang binati ang muni nang may galak, at nagsalita siya na may banayad na ngiti.

Verse 70

अलक्षिता मदपरैर्भर्त्सयंती पदेपदे । यन्मया शापदग्धेन कृतमहो दुरत्ययम् । न शांतिर्जायते तस्य प्रायश्चित्तसहस्रकैः

Hindi siya napapansin ng mga nalalasing sa pagmamataas, ngunit sinisisi niya ako sa bawat hakbang. Ay, ako—na sinunog ng sumpa—ay nakagawa ng isang mabigat na kasalanang mahirap tawirin; para roon, hindi sumisilang ang kapayapaan kahit sa libu-libong pag-aayuno at pagtubos-sala.

Verse 71

इष्टाश्च विविधा यज्ञाः कोशसर्वस्वदक्षिणाः । सरित्सरांसि स्नातानि यानि पूज्यानि भूतले । निषेवितानि सर्वाणि क्षेत्राणि भ्रमता मया

“Nagsagawa ako ng sari-saring yajña, at bilang dakṣiṇā ay ibinigay ko ang aking kabang-yaman at lahat ng ari-arian. Naligo ako sa mga banal na ilog at lawa sa lupa. Sa aking paglalagalag, dinalaw at pinaglingkuran ko ang lahat ng sagradong pook—ngunit wala pa rin akong natatagpuang paglaya.”

Verse 72

जप्तान्यखिलमंत्राणि ध्याताः सकलदेवताः । महाव्रतानि चीर्णानि पर्णमूलफलाशिना

Nabigkas ko na ang sari-saring mantra; ninilayan ko ang lahat ng mga diyos. Tinupad ko ang dakilang mga panata, namumuhay lamang sa mga dahon, ugat, at bunga.

Verse 73

तानि सर्वाणि कुर्वंति स्वस्थं मां न कदाचन । अद्य मे जन्मसाफल्यं संप्राप्तमिव लक्ष्यते

Ngunit kahit gawin ko ang lahat ng iyon, hindi nila ako kailanman lubusang pinapagaling. Subalit ngayon, wari’y natamo ko na sa wakas ang kaganapan ng aking kapanganakan.

Verse 74

यतस्त्वद्दर्शनादेव ममात्मानंदभागभूत् । अन्विच्छंल्लभते क्वापि वर्षपूगैर्मनोरथम्

Sapagkat sa pagtanaw ko pa lamang sa iyo, ang aking kaluluwa’y naging kabahagi ng kaligayahang banal; at ang pananabik na iningatan sa maraming taon ay wari’y natagpuan na sa wakas.

Verse 75

इत्येवं जनवादोऽपि संप्राप्तो मयि सत्यताम् । आजन्मसंचितानां तु पुण्यानामुदयोदये

Kaya maging ang sabi-sabi ng mga tao ay napatunayang totoo sa akin: sa pag-usbong at pag-usbong, ang mga kabutihang naipon sa maraming kapanganakan ay namumunga.

Verse 76

यद्भवान्भवभीतानां त्राता नयनगोचरः । कस्माद्देशादिहायातो भवान्भवभयापहः

Yamang ikaw—tagapagligtas ng mga natatakot sa pag-iral sa sanlibutan—ay nasa aking paningin na, mula saang lupain ka dumating dito, ikaw na nag-aalis ng takot sa saṃsāra?

Verse 77

दूरभ्रमणविश्रांतं शंके त्वामिह चागतम् । दृष्ट्वाश्चर्यमिवात्यर्थं मुदितोसि मुखश्रिया

Pinaghihinalaan kong dumating ka rito na pagód sa mahabang paglalagalag; ngunit sa pagtanaw ko sa iyo, wari’y isang kababalaghan—nagniningning ang iyong mukha, at lubhang masaya ka.

Verse 78

आनंदयसि मे चेतः प्रेम्णा संभाषणादिव । अद्य मे तव पादाब्जशरणस्य कृतैनसः । शांतिं कुरु महाभाग येनाहं सुखमाप्नुयाम्

Pinagagalak mo ang aking puso, na wari’y sa mapagmahal na pakikipag-usap. Ngayon, bagaman makasalanan, sumisilong ako sa iyong mga paang-loto; O marangal, igawad mo sa akin ang kapayapaan upang makamtan ko ang kaginhawahan.

Verse 79

इति तेन समादिष्टो गौतमः करुणानिधिः । समादिदेश घोराणामघानां साधु निष्कृतिम्

Sa gayon, nang siya’y mapakiusapan, si Gautama—bukal ng habag—ay nagtakda ng wastong pagtubos para sa nakatatakot na mga kasalanan.

Verse 80

गौतम उवाच । साधु राजेंद्र धन्योऽसि महा घेभ्यो भयं त्यज

Sinabi ni Gautama: Mabuti, O hari; pinagpala ka. Itakwil mo ang takot sa malalaking pangamba.

Verse 81

शिवे त्रातरि भक्तानां क्व भयं शरणैषिणाम् । शृणु राजन्महाभाग क्षेत्रमन्यत्प्रतिष्ठितम्

Kung si Śiva ang tagapagtanggol ng mga deboto, saan magmumula ang takot ng mga naghahanap ng kanlungan? Makinig ka, O marangal na hari: may isa pang banal na kṣetra na matibay na naitatag.

Verse 82

महापातकसंहारि गोकर्णाख्यं मनोरमम् । यत्र स्थितिर्न पापानां महद्भ्यो महतामपि

Kaaya-aya ang banal na pook na tinatawag na Gokarṇa, tagapaglipol ng malalaking kasalanan; doon, ang kasalanan ay walang mapaglalagyan—sa karaniwan man o sa pinakadakila.

Verse 83

स्मृतो ह्यशेषपापघ्नो यत्र संनिहितः शिवः । यथा कैलासशिखरे यथा मंदारमूर्द्धनि

Sapagkat kung saan nananahan si Śiva, ang pag-alaala lamang (sa Kanya at sa pook na iyon) ay pumupuksa sa lahat ng kasalanan—gaya ng Kanyang pag-iral sa tuktok ng Kailāsa at sa rurok ng Mandāra.

Verse 84

निवासो निश्चितः शंभोस्तथा गोकर्णमण्डले । नाग्निना न शशांकेन न ताराग्रहनायकैः

Kaya’t ang tahanan ni Śambhu ay matibay na naitatag sa nasasakupan ng Gokarṇa—hindi mababago ni Apoy, ni ng Buwan, ni ng mga panginoon ng mga bituin at planeta.

Verse 85

तमो निस्तीर्यते सम्य ग्यथा सवितृदर्शनात् । तथैव नेतरैस्तीर्थैर्न च क्षेत्रैर्मनोरमैः

Kung paanong ang dilim ay ganap na napapawi sa pagtanaw sa Araw, gayon din: hindi sa gayong paraan naaalis (ang dilim ng kasalanan) sa iba pang mga tīrtha, ni maging sa mga kaaya-ayang banal na kṣetra.

Verse 86

सद्यः पापविशुद्धिः स्याद्यथा गोकर्णदर्शनात् । अपि पापशतं कृत्वा ब्रह्म हत्यादि मानवः

Agad na paglilinis sa kasalanan ang nagaganap sa mismong pagtanaw sa Gokarṇa; kahit ang taong nakagawa ng sandaang kasalanan—maging brahmahatyā at iba pa—ay nalilinis doon.

Verse 87

सकृत्प्रविश्य गोकर्णं न बिभेति ह्यघात्क्वचित् । तत्र सर्वे महात्मानस्तपसा शांतिमागताः

Kapag minsan ka lamang pumasok sa Gokarṇa, hindi ka na mangangamba sa kasalanan saanman; doon, ang lahat ng dakilang kaluluwa ay nagkamit ng kapayapaan sa pamamagitan ng mahigpit na tapasya.

Verse 88

इन्द्रोपेंद्रविरिंच्याद्यैः सेव्यते सिद्धिकांक्षिभिः । तत्रैकेन दिनेनापि यत्कृतं व्रतमुत्तमम्

Ito’y sinasamba nina Indra, Upendra (Viṣṇu), Viriñci (Brahmā) at ng iba pang nagnanais ng siddhi; at ang anumang dakilang panata na isinasagawa roon kahit sa loob lamang ng isang araw—

Verse 89

तदन्यत्राब्दलक्षेण कृतं भवति तत्समम् । यत्रेंद्रब्रह्मविष्ण्वादिदेवानां हितकाम्यया

—nagiging kapantay lamang nito ang nagawa sa ibang dako sa loob ng isang daang libong taon; sapagkat ito ang pook na, sa pagnanais ng kapakanan nina Indra, Brahmā, Viṣṇu at ng iba pang mga deva—

Verse 90

महाबलाभिधानेन देवः संनिहितः स्वयम् । घोरेण तपसा लब्धं रावणाख्येन रक्षसा

Naroroon ang Panginoon Mismo sa pangalang Mahābala; at ang kabanalang ito’y natamo sa pamamagitan ng mabagsik na tapasya na isinagawa ng rākṣasa na nagngangalang Rāvaṇa.

Verse 91

तल्लिंगं स्थापयामास गोकर्णे गणनायकः । इन्द्रो ब्रह्मा मुकुन्दश्च विश्वेदेवा मरुद्गणाः

Ang liṅga na iyon ay itinindig sa Gokarṇa ng pinuno ng mga gaṇa ni Śiva; at naroon sa pagpupugay sina Indra, Brahmā, Mukunda (Viṣṇu), ang mga Viśvedeva, at ang mga pangkat ng Marut.

Verse 92

आदित्या वसवो दस्रौ शशांकश्च दिवाकरः । एते विमानगतयो देवास्ते सह पार्षदैः

Ang mga Āditya at mga Vasu, ang dalawang Aśvin, gayundin ang Buwan at ang Araw—ang mga diyos na ito, nakasakay sa kanilang makalangit na vimāna, ay dumating kasama ang kanilang mga pangkat ng tagasunod.

Verse 93

पूर्वद्वारं निषेवन्ते देवदेवस्य शूलिनः । योन्यो मृत्युः स्वयं साक्षाच्चित्रगुप्तश्च पावकः

Sa silangang tarangkahan sila’y naglilingkod kay Śūlin, ang Diyos ng mga diyos: si Yama at si Mṛtyu mismo, kasama si Citragupta at si Pāvaka (Agni).

Verse 94

पितृभिः सह रुद्रैश्च दक्षिणद्वारमाश्रितः । वरुणः सरितां नाथो गंगादिसरितां गणैः

Sa timog na tarangkahan nakatindig si Varuṇa, panginoon ng mga ilog, kasama ang mga Pitṛ at ang mga Rudra, at ang mga pangkat ng mga ilog na pinangungunahan ng Gaṅgā.

Verse 95

आसेवते महादेवं पश्चिमद्वारमाश्रितः । तथा वायुः कुबेरश्च देवेशी भद्रकर्णिका

Sa kanlurang tarangkahan sila’y naglilingkod kay Mahādeva; gayundin naroon si Vāyu at si Kubera, at ang diyosang Deveśī Bhadrakarṇikā.

Verse 96

मातृभिश्चंडिकाद्याभिरुत्तरद्वारमाश्रिता । विश्वावसुश्चित्ररथश्चित्रसेनो महाबलः

Sa hilagang tarangkahan nakapuwesto ang mga Ina, na pinangungunahan ni Caṇḍikā; naroon din sina Viśvāvasu, Citraratha, at ang makapangyarihang Citrasena.

Verse 97

सह गन्धर्ववर्गैश्च पूजयंति महाबलम् । रंभा घृताची मेना च पूर्वचित्तिस्तिलोत्तमा

Kasama ang mga pangkat ng mga Gandharva, sinasamba nila ang Makapangyarihan; naroon din sina Rambhā, Ghṛtācī, Menā, Pūrvacitti, at Tilottamā, ang mga apsara sa langit.

Verse 98

नृत्यंति पुरतः शम्भोरुर्वश्याद्याः सुरस्त्रियः । वशिष्ठः कश्यपः कण्वो विश्वामित्रो महा तपाः

Sa harapan ni Śambhu, sumasayaw ang mga babaeng makalangit na pinangungunahan ni Urvaśī; at naroon ang mga dakilang tapasvin—Vasiṣṭha, Kaśyapa, Kaṇva, at Viśvāmitra.

Verse 99

जैमिनिश्च भरद्वाजो जाबालिः क्रतुरंगिराः । एते वयं च राजेंद्र सर्वे ब्रह्मर्षयोऽमलाः

Sina Jaimini, Bharadvāja, Jābāli, Kratu, at Aṅgiras—sila, at kami rin, O hari, ay pawang malilinis na Brahmarṣi.

Verse 100

देवं महाबलं भक्त्या समंतात्पर्यु पास्महे । मरीचिना सहात्रिश्च दक्षाद्याश्च मुनीश्वराः

Sa debosyon, pinaliligiran naming lahat ang makapangyarihang Diyos at naglilingkod sa Kanya; at kasama nina Marīci at Atri, naroon din ang mga panginoon ng mga muni gaya ni Dakṣa sa pagsamba.

Verse 110

तथा देव्या भद्रकाल्या शिशुमारेण धीमता । दुर्मुखेन फणींद्रेण मणिनागाह्वयेन च

Gayundin, kasama nila ang diyosang Bhadrakālī; ang marunong na Śiśumāra; si Durmukha, ang panginoon ng mga ahas; at yaong tinatawag na Maṇināga.

Verse 120

सर्वेषां शिवलिंगानां सार्वभौमो महाबलः । कृते महाबलः श्वेतस्त्रेतायामतिलोहितः

Sa lahat ng mga Śiva-liṅga, ang Mahābala ang kataas-taasang naghahari, dakila ang lakas. Sa Kṛta Yuga, ang Mahābala’y maputi; sa Tretā Yuga, ito’y lubhang mapula.

Verse 125

लुब्धाः क्रूराः खला मूढाः स्ते नाश्चैवातिकामिनः । ते सर्वे प्राप्य गोकर्णं स्नात्वा तीर्थजलेषु च

Maging ang sakim, ang malupit, ang masasama at hangal, ang mga magnanakaw, at yaong alipin ng labis na pita—pagdating sa Gokarṇa at pagligo sa banal na tubig ng mga tīrtha—(ay nalilinis).

Verse 130

यत्किंचिद्वा कृतं कर्म तदनंतफलप्रदम् । व्यतीपातादियोगेषु रविसंक्रमणेषु च

Anumang gawa na maisagawa roon ay nagkakaloob ng walang-hanggang bunga; lalo na sa mga yoga gaya ng Vyatīpāta, at sa mga paglipat ng araw (saṅkrānti).

Verse 135

गोकर्णं शिवलोकस्य नृणां सोपानपद्धतिः । शृणु राजन्नहमपि गोकर्णा दधुनागतः

Ang Gokarṇa ay hagdang-landas ng mga tao patungo sa daigdig ni Śiva. Makinig, O Hari—sapagkat ako man ay kagagaling lamang sa Gokarṇa.

Verse 140

लब्ध्वा च जन्मसाफल्यं प्रयाताः सर्वतोदिशम् । अमुनाद्य नरेंद्रेण जनकेन यियक्षुणा

Namit nila ang ganap na bunga ng pagkatao, sila’y nagsialis sa lahat ng dako—at sa pamamagitan ng haring ito mismo, ang ama, na ngayo’y nagnanais magsagawa ng paghahandog (yajña).

Verse 141

निमंत्रितोऽहं संप्राप्तो गोकर्णाच्छिवमंदिरात् । प्रत्यागमं किमप्यंग दृष्ट्वाश्चर्यमहं पथि । महानंदेन मनसा कृतार्थोऽस्मि महीपते

Inanyayahan ako at dumating mula sa templo ni Śiva sa Gokarṇa. Sa pagbabalik, mahal kong kasama, may nakita akong kagila-gilalas sa daan. Taglay ang pusong puspos ng dakilang galak, O Hari, wari ko’y natupad na ang aking layon.