The Description of Mohinī’s Love Episode

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । सोऽनुज्ञातो महीपालः प्रियाभिः प्रियकामुकः । प्रहर्षमतुलं लेभे धर्मांगदमुवाच ह ॥ १ ॥

Sinabi ni Vasiṣṭha: Nang siya’y mapahintulutan, ang hari—na nagmamahal sa kaniyang mga minamahal na reyna at nakatuon sa kanilang mga nais—ay nakamtan ang di-mapapantayang galak, at saka kinausap si Dharmāṅgada.

Verse 2

एतां द्वीपवतीं पृथ्वीं परिपालय पुत्रक । कृत्वा दुष्टवधं त्वादावप्रमत्तः सदोद्यतः ॥ २ ॥

Anak ko, pangalagaan mo ang daigdig na ito kasama ang mga lupain nito. Una, lipulin ang masasama; manatiling laging mapagmatyag at handang kumilos sa bawat sandali.

Verse 3

सदावसरसंयुक्तः सदाचारनिरीक्षकः । सदा चेतनसंयुक्तः सदा वाणिज्यवल्लभः ॥ ३ ॥

Siya’y laging pinagkakalooban ng napapanahong pagkakataon, laging tagapagbantay ng wastong asal; laging kaisa ng gising na kamalayan, at laging minamahal sa kalakalan at pangangalakal.

Verse 4

सदा भ्रमणशीलश्च सदा दानरतिर्भव । सदा कौटिल्यहीनश्च सदाचाररतः सदा ॥ ४ ॥

Maging laging hilig sa mabuting pagkilos at kapaki-pakinabang na paglalakbay; maging laging deboto sa pagkakawanggawa. Laging maging malaya sa pagkatuso, at laging nakatuon sa matuwid na asal.

Verse 5

अपरं श्रृणु मे पुत्र यत्कर्त्तव्यं त्वयाधुना । अविश्वासस्तु सर्वत्र भूमिपानां प्रशस्यते ॥ ५ ॥

Makinig ka pa sa akin, anak ko, sa dapat mong gawin ngayon. Sapagkat para sa mga hari, ang pag-iingat—ang hindi agad nagtitiwala—ay pinupuri sa bawat kalagayan.

Verse 6

कोषस्य च परिज्ञानं जनानां जनवल्लभ । रसवद्द्रव्यमाकर्षेः पुष्पेभ्य इव षट्पदः ॥ ६ ॥

O minamahal ng bayan, unawain mong mabuti ang kabang-yaman at kalagayan ng mga tao; at tulad ng bubuyog na sumisipsip ng nektar sa mga bulaklak, tipunin at akitin ang mahalaga at may diwa mula sa lahat ng yaman at pinagkukunan.

Verse 7

त्वया पुत्रेण संप्राप्तं पुनरेवेह यौवनम् ॥ ७ ॥

Dahil sa iyo, anak ko, muli kong natamo ang kabataan, dito mismo.

Verse 8

इमामपूर्वां वररूपमोहिनीं संप्राप्य भार्यां द्विजराजवक्त्राम् । सुखेन संयोज्य च तेऽद्य भारं सप्तोदधिद्वीपभवं प्ररंस्ये ॥ ८ ॥

Nang makamtan ko ang di-pa-naririnig na, nakaaakit na nobya na may dakilang kagandahan—na ang mukha’y tulad ng hari ng mga ibon—ngayon ay madali kitang iuugnay sa pasaning nagmula sa pitong dagat at mga lupain, at saka ko ipahahayag ang iyong papuri.

Verse 9

व्रीडाकरस्तात मनुष्यलोके समर्थपुत्रे सुरताभिकामी । भवेत्पिता चेद्ब्रलिभिश्च युक्तो जीर्णद्विजः श्वेतशिरोरुहश्च ॥ ९ ॥

O mahal ko, sa daigdig ng tao ay kahiya-hiya kapag ang ama—isang matandang “dalawang-ulit-na-isinilang,” kulubot at puti ang buhok—ay nananabik pa rin sa kaligayahang makamundo, kahit may mga anak na may kakayahan.

Verse 10

जीर्णोऽप्यजीर्णस्तव सौख्यवृद्धो वांछे इमां लोकवरां वरार्हाम् । संत्यज्य देवान्मम हेतुमागतामनंगबाणाभिहतां सुनेत्राम् ॥ १० ॥

Bagama’t ako’y matanda, wari ko’y hindi tumatanda; dahil sa iyo’y lumago ang aking ligaya. Ninanais ko ang pinakadakila at karapat-dapat na dalaga sa daigdig—si Sunetrā—na tinamaan ng mga palaso ni Kāma at, bilang sanhi ng aking pananabik, ay lumapit sa akin, maging ang mga diyos ay kanyang tinalikdan.

Verse 11

कामं रमिष्ये द्रुतकां चनाभां ह्येकांतशीलः परिपूर्णचेताः । भूत्वा तु गुप्तो वननिर्झरेषु रम्येषु दिव्येषु नदीतटेषु ॥ ११ ॥

Taglay ang payapang loob, pusong ganap, at hilig sa pag-iisa, malugod kong liligayahin ang yaong mabilis at kulay-gintong dalaga—nananatiling nakatago sa mga batis ng gubat, sa maririkit at maka-diyos na pook sa pampang ng mga ilog.

Verse 12

इयं पुरंध्री मम जीविताधिका सुखेन धार्या त्रिदिवैकनारी । अस्यास्तु हेतोर्विबुधा विमूढा यथा रमायै धरणीशसंघाः ॥ १२ ॥

Ang minamahal kong asawa’y higit pa sa aking buhay; dapat siyang alagaan nang magaan at may pag-ibig, sapagkat siya ang nag-iisang babaeng walang kapantay sa langit. Dahil sa kanya, maging ang mga diyos ay nalilinlang—gaya ng mga pulutong ng hari na nalilito dahil kay Ramā (Lakṣmī).

Verse 13

तद्वाक्यमाकर्ण्य पितुः सुबुद्धिः प्रणम्य भक्त्या जननीसमेतम् । नृपोत्तमं तं नृपनन्दनोऽसौ दिदेश भोगार्थमनेकवित्तम् ॥ १३ ॥

Nang marinig ang mga salita ng kanyang ama, ang marunong na prinsipe ay yumukod at nagbigay-galang nang may bhakti sa kanyang mga magulang na magkasama. Pagkaraan, ang anak ng hari ay nagkaloob sa dakilang haring iyon ng saganang kayamanan para sa ligaya at kaginhawahang pangmaharlika.

Verse 14

आज्ञाविधेयांस्तु पितुर्नियोज्य दासांश्च दासीश्च हिरण्यकंठीः । मत्स्यध्वजार्त्तस्य सुखाय पुत्रस्ततो महीरक्षणमाचचार ॥ १४ ॥

Matapos italaga ang mga aliping lalaki at babae na masunurin sa utos ng kanyang ama, na may mga palamuting ginto, ang anak ay, para sa ginhawa ng nagdurusang Matsyadhvaja, ay nagsimulang gampanan ang pag-iingat sa daigdig.

Verse 15

नृपैस्तुतो धर्मविभूषणोऽसौ समावृतो द्वीपवतीं समग्राम् । तस्येत्थमुर्वीं चरतश्च भूप न पापबुद्धिं कुरुते जनौघः ॥ १५ ॥

Pinupuri ng mga hari, siya—palamuti ng Dharma—ay lumilibot at sumasaklaw sa buong daigdig, kasama ang mga kontinente at lupain. O Hari, habang siya’y naglalakbay sa mundo, ang karamihan ng tao ay hindi nagbubuo ng makasalanang hangarin.

Verse 16

न चापि वृक्षः फलपुष्पहीनो न क्षेत्रमासीद्यवशालिहीनम् । स्रवंति गावो घटपूरदुग्धं घृताधिकं शर्करवत्सुमिष्टम् ॥ १६ ॥

Walang punong-kahoy na walang bunga at bulaklak, at walang bukiring salat sa sebada o palay. Ang mga baka’y nagpaagos ng gatas na pumupuno sa banga, sagana sa ghee at matamis na wari’y may halong asukal.

Verse 17

क्षीरं सुपेयं सकलार्तिनाशनं पापापहं पुष्टिविवर्धनं च । जनो न कश्चिद्विभवस्य गोप्ता भर्तुहिं भार्या न कटूक्तिवादिनी ॥ १७ ॥

Ang gatas ay mainam inumin; pinapawi nito ang lahat ng pagdurusa, nag-aalis ng kasalanan, at nagpapalago ng lakas at sustansiya. Ngunit walang sinumang tunay na tagapag-ingat ng yaman—tanging asawang hindi nagsasalita ng mapait ang tunay na sandigan ng asawa.

Verse 18

पुत्रो विनीतः पितृशासने रतो वधूः स्थिता हस्तपुटे च श्वश्रोः । द्विजोपदेशे हि जनो व्यवस्थितो वेदोक्तधर्माचरणाद्द्विजोत्तमाः ॥ १८ ॥

Ang anak na lalaki ay may disiplina at tapat sa tagubilin ng ama; ang manugang na babae ay nakatayo nang magkasalikop ang mga kamay sa harap ng biyenan. Ang mga tao’y nananatiling matatag sa patnubay ng mga dwija; at sa pagsunod sa dharmang itinakda ng Veda, lumilitaw ang pinakamainam sa mga dwija (mga Brahmana).

Verse 19

न भुंजते माधववासरे जना न यांति शोषं भुविः निम्नगास्तु । संभुज्य माना नहि यांति संपदः संभोगयुक्तैरपि मानवैः क्षयम् ॥ १९ ॥

Kapag ang mga tao ay hindi kumakain sa araw ni Mādhava, ang lupa at ang mga ilog nito ay hindi natutuyo. Ang kayamanan, kapag tinatamasa nang may nararapat na paggalang at wastong asal, ay hindi napaparam—kahit sa mga taong nakikibahagi sa mga ligaya ng daigdig.

Verse 20

विवृद्धिमायांति जलैरिवोर्द्ध्वं दूर्वातृणं शाद्वलतामुपैति । कृती च लोको ह्यभवत्समस्तो धर्मांगदे पालनसंप्रवृत्ते ॥ २० ॥

Gaya ng damong dūrvā na kapag nadidiligan ay tumutubo paitaas at nagiging luntiang damuhan, gayon din ang lahat ay umunlad. Sapagkat nang simulan ni Dharmāṅgada ang gawain ng pagprotekta at pamamahala, ang buong daigdig ay naging matagumpay at maayos.

Verse 21

भुक्त्वा तु सौख्यानि च यांति मानवा हरेः पदं तद्दिनसेवनेन । द्वाराणि सध्वान्तनिशासु भूप गुप्तानि कुर्वंति न दस्यु भीताः ॥ २१ ॥

Kahit nakaranas ng mga ginhawa sa daigdig, sa huli’y nararating ng mga tao ang tahanan ni Hari sa pamamagitan ng paglilingkod sa banal na araw na iyon. O hari, sa mga gabing lubhang madilim ay hindi man lamang nila sinisiguro ang mga pinto, sapagkat hindi sila natatakot sa magnanakaw.

Verse 22

न चापि गोपेषु ददंति वृत्तिं स्वेच्छाचरा मंदिरमाव्रजंति । क्षीरं क्षरंत्यो घटवत्सुभूरिशो वत्सप्रियाः शांतिकराश्च गावः ॥ २२ ॥

Hindi man sila umaasa sa mga pastol para sa ikabubuhay; malayang gumagala ayon sa nais, sila’y kusang dumarating sa templo. Sa pagbubuhos ng saganang gatas sa mga banga, ang mga bakang iyon—mapagmahal sa kanilang mga guya—ay nagiging sanhi rin ng kapayapaan at pagpapala.

Verse 23

अकृष्टपच्या धरणी समस्ता प्ररूढसस्या किल लांगलं विना । मातुः पयोभिः शिशवः सुपुष्टा भर्तुः प्रयोगैः प्रमदाः सुपुष्टाः ॥ २३ ॥

Sinasabi na ang buong daigdig ay nagbubunga ng butil kahit hindi inaararo—maging walang araro. Ang mga sanggol ay lubos na napapakain sa gatas ng ina, at ang mga babae ay sapat na natutustusan sa pagsisikap ng kanilang mga asawa.

Verse 24

नृपैः सुगुप्तास्तु जनाः सुपुष्टाः सत्याभियुक्तो हि वृषः सुपुष्टः । एवंविधे धर्मरतिप्रधाने जने प्रवृत्ते हरिभक्तियुक्ते । संरक्ष्यमाणे हि नृपात्मजेन जगाम कालः सुखहे तुभूतः ॥ २४ ॥

Nang ang mga tao ay mahusay na pinangangalagaan ng mga hari, sila’y naging sagana; at nang ang Toro ng Dharma ay matibay na naitaling kasama ng katotohanan, lalo rin itong lumakas. Sa gayong lipunan—na nangunguna sa pag-ibig sa katuwiran at masiglang nakatuon sa bhakti kay Hari—habang iniingatan ng anak ng hari, ang panahon ay lumilipas na wari’y para sa kaligayahan lamang.

Verse 25

निरामयो भूतिसमन्वितश्च सभूरिवर्षोत्सवकारकश्च । पृथ्वीपतिश्चातिविमोहितश्च विमोहिनीचेष्टितसौख्ययुक्तः ॥ २५ ॥

Siya’y nagiging malaya sa karamdaman at pinagkalooban ng kasaganaan; nagiging sanhi rin siya ng masaganang pag-ulan at ng mga pagdiriwang. Nagiging pinuno siya ng daigdig, subalit lubhang nalilinlang—nakasusumpong ng ligaya sa mapang-akit at nakalilitong laro ni Māyā.

Verse 26

दिनं न जानाति न चापि रात्रिं मासं च पक्षं च स वत्सरं च । अतीव मुग्धः सुरतेन तस्या विरंचिपुत्र्याः शुभचेष्टितायाः ॥ २६ ॥

Hindi na niya nalalaman ang araw o gabi, ni ang buwan, ang kalahating buwan, maging ang taon—sapagkat lubos siyang nabihag sa pakikipagniig sa kanya, ang anak ni Virāñci (Brahmā), na ang kaakit-akit na kilos ay wari’y mapalad at kaaya-aya.

Verse 27

विमोहिनीसंगमने नृपस्य बभूव शक्तिस्त्वधिका मनोजे । यथा यथा सेवत एव भूपस्तथा तथा वृद्धिमियर्ति वीर्यम् । पक्षेषु शुक्लेष्विव शीतभानुर्न क्षीयते संततसेवनेन ॥ २६ ॥

Nang makipagsama ang hari kay Vimohinī, lalo pang lumakas ang kanyang kapangyarihan sa pagnanasa. Habang lalo siyang nagpapakalabis, lalo ring lumalago ang kanyang lakas-panlalaki; tulad ng buwan sa maliwanag na kalahati, hindi ito nababawasan sa tuluy-tuloy na pagdiriwang ng ligaya.

Verse 28

वृंदारकः पीतसुधारसो यथा संस्पृश्य संस्पृश्य पुनर्नवोऽसौ । पिबंस्तु पानं सुमनोहरं हि श्रृण्वंस्तु गीतं सुपदप्रयुक्तम् ॥ २७ ॥

Gaya ng isang deva na nakatikim ng diwa ng amrita at sa paulit-ulit na pagdampi rito ay muling nagiging sariwa, gayon din: ang umiinom ng tunay na kaaya-ayang inumin—at ang nakikinig sa awit na inihabi sa piling salita—ay paulit-ulit na napapanariwa ang isip at diwa.

Verse 29

पश्यंश्च रूपं स नितंबिनीनां स्पृशन्स्पृशन्मोहिनिवक्त्रचंद्रम् । विमर्द्दमानस्तु करेण तुंगौ सुखेन पीनौ पिशितोपरूढौ ॥ २९ ॥

Tinitigan niya ang ganda ng mga babaeng may bilugang balakang; paulit-ulit niyang hinipo ang mukhang tila buwan ng mapang-akit; at sa kanyang kamay ay marahang nilaro ang matayog at punô niyang dibdib—malaman at maayos ang hubog—nang walang hirap.

Verse 30

घनस्तनौ कांचनकुंभतुल्यौ प्रच्छादितौ हारविभूषणेन । वलित्रयं नातिविवर्द्धमानं मनोहरं लोमशराजिशोभम् ॥ ३० ॥

Ang kanyang punô at bilugang dibdib, na wari’y dalawang banga ng ginto, ay natatakpan ng kuwintas na palamuti; at ang tatlong tiklop sa baywang ay hindi labis na litaw—kaakit-akit, at pinaganda ng isang marikit na guhit ng pinong balahibo sa katawan.

Verse 31

स्तनस्य रूपं परितो विलोक्य दध्रे वरांग्याः शुभलोचनायाः । नहीदृशं चारुतरं नितांतं नितंबिनीनां मनसोऽभिरामम् ॥ ३१ ॥

Sa paglibot ng tingin sa anyo ng dibdib ng babaeng may marikit na pangangatawan at magagandang mata, siya’y napamangha—tunay na sa mga babaeng may maayos na balakang, wala pa siyang nakitang kagandahang lubhang kaakit-akit sa isip gaya nito.

Verse 32

यादृग्विधं मोहिनमोहनार्थं विनिर्मितं यद्विधिना स्वरूपम् । मृगेंद्रशत्रोःकरसन्निकाशे जंघे विलोमे द्रुतकांचनाभे ॥ ३२ ॥

Ganyan ang anyong nilikha ng Tagapag-ayos (Vidhātā), upang maakit maging si Mohinī na umaakit: ang kanyang mga binti’y tulad ng bisig ng kaaway ng panginoon ng mga hayop, ang balahibo’y nakahilig na salungat ang ayos, at kumikislap na parang tunaw na ginto.

Verse 33

शशांककांतिर्द्दशनस्य पंक्तिर्निगूढगुल्फे जनमोहनार्थम् । आपादशीर्षं किल तत्स्वरूपं संपश्यतच्चारुविशालनेत्र्याः ॥ ३३ ॥

Ang hanay ng kanyang mga ngipin ay kumislap na parang liwanag ng buwan; ang kanyang mga bukung-bukong ay marahang natatago, na wari’y upang umakit sa sanlibutan. Mula paa hanggang ulo, minasdan niya ang buong anyo ng dalagang may malalaking matang kaibig-ibig.

Verse 34

मेने सुराणामधिकं हि राजा कृतार्थमात्मानमतीव हर्षात् । अहो सुतन्वी विपुलेक्षणेयं याचिष्यते यच्च तदेव देयम् ॥ ३४ ॥

Sa labis na tuwa, inakala ng hari na siya’y higit pang pinagpala kaysa sa mga diyos. “Ah! Ang babaeng ito na payat ang baywang at malalaki ang mata—anumang hingin niya, iyon lamang ang dapat ipagkaloob,” wika niya sa sarili.

Verse 35

अस्यास्तु रम्ये सुरते शुभाया दास्यामि चांते निजवित्तजातम् । सुदुर्लभं देयमदेयमन्यैर्दास्यामि चास्या यदि वाप्यदेयम् ॥ ३५ ॥

Pagkatapos ng mapalad at kaaya-ayang pagsasama naming ito, ipagkakaloob ko sa kanya ang anumang nagmumula sa sarili kong yaman. Maging yaong napakabihira—kung ito man ay bagay na ibinibigay ng iba o hindi ibinibigay—ibibigay ko sa kanya, kahit yaong karaniwang hindi dapat ipagkaloob.

Verse 36

यद्यप्यदेयं मम जीवितं हि याचिष्यते चेद्यदि हेमवर्णा । दास्यामि चेदं न विचारयिष्ये पुत्रं विना नास्ति नदेयमस्याः ॥ ३६ ॥

Kahit ang sarili kong buhay ay bagay na hindi dapat ipamigay—kung hihingin iyon ng ginintuang-dilag, ibibigay ko nang walang pag-aalinlangan. Sapagkat maliban sa kanyang anak na lalaki, wala nang anumang sa kanya na hindi ko maipagkakaloob.

Verse 37

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीप्रणयवर्णनं नामैकोनविंशोऽध्यायः ॥ १९ ॥

Sa gayon nagtatapos ang ikalabinsiyam na kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Pangyayari ng Pag-ibig ni Mohinī,” sa Uttara-bhāga (huling bahagi) ng banal na Bṛhan-Nāradīya Purāṇa.