Adhyaya 1

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे वंशानुवर्णनं नाम चतुःसप्ततितमो ऽध्यायः // ७४// समाप्तश्चायं तृतीयः पादः अथोत्तरभागप्रारमभः श्रुत्वा पादं तृतीयं तु क्रान्तं सूतेन धीमता / ततश्चतुर्थं पप्रच्छुः पादं वै ऋषिसत्तमाः

Sa gayon, sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa ikatlong pāda ng upoddhāta, natapos ang ika-74 na kabanata na tinatawag na “Paglalarawan ng mga angkan.” Natapos din ang ikatlong pāda; ngayo’y nagsisimula ang huling bahagi. Nang marinig ang ikatlong pāda mula sa marunong na Sūta, ang mga dakilang rishi ay nagtanong tungkol sa ikaapat na pāda.

Verse 2

पादः क्रान्तस्तृतीयो ऽयमनुषङ्गेण नस्त्वया / चतुर्थं विस्तरात्पादं संहारं पारिकीर्त्तय

Sa pagpapatuloy ng salaysay, natapos mo para sa amin ang ikatlong pāda; ngayon ay ilahad ang ikaapat na pāda nang masinsin, at isalaysay din ang saṃhāra (paglalaho/pagkalusaw).

Verse 3

मन्वन्तराणि सर्वाणि पूर्वाण्येवापरैः सह / सप्तर्षीणामथैतेषां सांप्रतस्यान्तरे मनोः

Isasalaysay ko ang lahat ng Manvantara, ang mga nauna at ang mga susunod, pati ang mga Saptarṣi sa panahon ng kasalukuyang Manu.

Verse 4

विस्तरावयवं चैव निसर्गस्य महात्मनः / विस्तरेणानुपूर्व्या च सर्वमेव ब्रवीहि नः

O Mahātmā, ipaliwanag sa amin nang masinsin ang lawak ng paglikha at ang mga bahagi nito, at isalaysay ang lahat ayon sa pagkakasunod-sunod.

Verse 5

सूत उवाच भवतां कथयिष्यामि सर्वमेतद्यथातथम् / पादं त्विमं ससंहारं चतुर्थं मुनिसत्तमाः

Wika ni Sūta: O mga pinakadakilang muni, isasalaysay ko ang lahat ayon sa tunay na kalagayan; ito ang ikaapat na bahagi, kalakip ang saṃhāra (paglalaho).

Verse 6

मनोर्वैवस्वतस्येमं सांप्रतस्य महात्मंनः / विस्तरेणानुपूर्व्या च निसर्गं शृणुत द्विजाः

O mga dvija, pakinggan ninyo nang masinsin at ayon sa pagkakasunod ang salaysay ng paglikha sa panahon ng dakilang Manu Vaivasvata sa kasalukuyan.

Verse 7

मन्वन्तराणां संक्षेपं भविष्यैः सह सप्तभिः / प्रलयं चैव लोकानां ब्रुवतो मे निबोधत

Unawain nang mabuti habang sinasabi ko ang buod ng mga Manvantara, kasama ang pitong darating, at ang pralaya—ang pagkalusaw ng mga daigdig.

Verse 8

एतान्युक्तानि वै सम्यक्सप्तसप्तसु वै प्रजाः / मन्वन्तराणि संक्षेपाच्छृणुता नागतानि मे

Ang mga ito ay aking sinabi nang wasto tungkol sa pitong ulit na pitong uri ng mga nilalang. Ngayon, pakinggan ninyo mula sa akin, sa maikling sabi, ang mga Manvantara na darating.

Verse 9

सावर्णस्य प्रवक्ष्यामि मनोर्वैवस्वतस्य ह / भविष्यस्य भविष्यं तु समासात्तन्निबोधत

Ngayon ay aking ipaliliwanag si Manu Sāvarṇa at si Manu Vaivasvata. At ang mga mangyayari pa sa hinaharap, unawain ninyo sa maikling sabi.

Verse 10

अनागताश्च सप्तैव स्मृतास्त्विह महर्षयः / कौशिको गालवश्चैव जामदग्न्यश्च भार्गवः

Dito ay inaalala ang pitong Mahārṣi na darating: Kauśika, Gālava, Jāmadagnya, at Bhārgava.

Verse 11

द्वैपायनो वशिष्टश्च कृपः शारद्वतस्तथा / आत्रेयो दीप्तिमांश्चैव ऋषयशृङ्गस्तु काश्यपः

Si Dvaipāyana, Vasiṣṭha, Kṛpa na Śāradvata; Ātreya, Dīptimān, at si Ṛṣyaśṛṅga na Kāśyapa—kabilang din sila.

Verse 12

भरद्वाजस्तथा द्रौणिरश्वत्थामा महायशाः / एते सप्त महात्मानो भविष्याः परमर्षयः / सुतपाश्चामिताभाश्च सुखाश्चैव गणास्त्रयः

Si Bharadvāja at si Aśvatthāmā na anak ni Droṇa, na bantog sa dakilang karangalan. Ang pitong mahātmā na ito ay magiging mga Paramarṣi sa hinaharap. At magkakaroon ng tatlong gaṇa: Sutapā, Amitābha, at Sukha.

Verse 13

तेषां गणस्तु देवानामेकैको विंशकः स्मृतः / नामतस्तु प्रवक्ष्यामि निबोधध्वं समाहिताः

Sa mga pangkat ng mga diyos na iyon, ang bawat gaṇa ay binibilang na tig-dalawampu. Ngayon ay babanggitin ko ang kanilang mga pangalan; makinig kayo nang taimtim.

Verse 14

ऋतुस्तपश्च शुक्रश्च कृतिर्नेमिः प्रभाकरः / प्रभासो मासकृद्धर्मस्तेजोरश्मिः क्रतुर्विराट्

Rtu, Tapas, Sukra, Krti, Nemi, Prabhakara; Prabhasa, Masakrt, Dharma, Tejorasmi, Kratu, at Virat.

Verse 15

अर्चिष्मान् द्योतनो भानुर्यशः कीर्त्तिर्बुधो धृतिः

Arcisman, Dyotana, Bhanu, Yasas, Kirti, Budha, at Dhrti.

Verse 16

विंशतिः सुतपा ह्येते नामभिः परिकीर्त्तिताः / प्रभुर्विभुर्विभासश्च जेता हन्ता रिहा ऋतुः

Ito ang dalawampung tinatawag na Sutapa, na pinupuri sa mga pangalang: Prabhu, Vibhu, Vibhasa, Jeta, Hanta, Riha, at Rtu.

Verse 17

सुमतिः प्रमतिर्दीप्तिः समाख्यातो महो महान् / देही मुनिरिनः पोष्टा समः सत्यश्च विश्रुतः

Sumati, Pramati, Dipti, Samakhyata, Maha, Mahan; Dehi, Muni, Rina, Posta, Sama, Satya, at Visruta.

Verse 18

इत्येतेह्यमिताभास्तु विंशतिः परिकीर्त्तिताः / दामो दानी ऋतः सोमो वित्तं वैद्यो यमो निधिः

Sa ganito, ipinahayag ang dalawampung pangalang may di-masukat na liwanag—Dāma, Dānī, Ṛta, Soma, Vitta, Vaidya, Yama, at Nidhi.

Verse 19

होमो हव्यं हुतं दानं देयं दाता तपः शमः / ध्रुवं स्थानं विधानं च नियमश्चेति विंशतिः

Homa, havya, huta, pag-aalay, ang dapat ibigay, ang nagbibigay, pag-aayuno at kapayapaan; gayundin Dhruva, Sthāna, Vidhāna at Niyama—kabuuang dalawampu.

Verse 20

सुखा ह्येते समाख्याताः सावर्ण्ये प्रथर्मेतरे / मारीचस्यैव ते पुत्राः कश्यपस्य महात्मनः

Sa unang pagitan sa panahon ni Sāvarṇi, sila’y tinatawag na ‘Sukhā’; sila ang mga anak ng dakilang Kaśyapa, mula sa angkan ni Marīci.

Verse 21

सांप्रतस्य भविष्यन्ति षष्टिर्देवास्तदन्तरे / सावर्णस्य मनोः पुत्रा भविष्यन्ति नवैव तु

Sa panahong iyon ay magkakaroon ng animnapung deva ng kasalukuyang manvantara; at ang mga anak na lalaki ni Manu Sāvarṇi ay siyam lamang.

Verse 22

विरजाश्चार्वरीवांश्च निर्मोकाद्यास्तथा परे / नव चान्येषु वक्ष्यामि सावर्णेष्वन्तरेषु वै

Sina Viraja, Cārvarīvān, Nirmoka at iba pa ay naroon din; at ang iba pang mga pangkat na tig-siyam sa mga pagitan ni Sāvarṇi ay aking sasabihin sa susunod.

Verse 23

सावर्णमनवश्चान्ये भविष्या ब्रह्मणः सुताः / मेरुसावर्णितस्ते वै चत्वारो दिव्यदृष्टयः

Ang iba pang Manu na tinatawag na Sāvarṇa ay lilitaw sa hinaharap bilang mga anak ni Brahmā. Sila’y tatawaging Meru-Sāvarṇi, apat na may banal na paningin.

Verse 24

दक्षस्य ते हि वौहित्राः क्रियाया दुहितुः सुताः / महता तपसा युक्ता मेरुपृष्ठे महौ जसः

Sila’y mga apo ni Dakṣa—mga anak ng kaniyang anak na si Kriyā. Taglay ang dakilang pag-aayuno at pagsisidhi, sila’y makapangyarihan sa likod ng Bundok Meru.

Verse 25

ब्रह्मादिभिस्तेजनिता दक्षेणैव च धीमता / महर्लोकं गता वृत्ता भविष्या मेरुमाश्रिताः

Sila’y nilikha nina Brahmā at ng iba pang mga deva, at gayundin ng marunong na si Dakṣa. Nakamit nila ang Maharloka at sa hinaharap ay mananahan na sumasandig sa Meru.

Verse 26

महानुभावास्ते पूर्वं जज्ञिरे चाक्षुषेन्तरे / जज्ञिरे मनवस्ते हि भविष्यानागतान्तरे

Ang mga dakilang iyon ay unang isinilang sa Manvantara ni Cākṣuṣa. Ang mga Manu ring iyon ang muling lilitaw sa darating na manvantara sa hinaharap.

Verse 27

प्राचेतसस्य दक्षस्य दौहित्रा मनवस्तु ये / सावर्णा नामतः पञ्च चत्वारः परमर्षिजाः

Ang mga Manu na apo ni Prācetasa Dakṣa ay tinatawag sa pangalan na “Sāvarṇa”—lima sila; at apat sa kanila ay mula sa lahi ng mga pinakadakilang ṛṣi.

Verse 28

संज्ञापुत्रस्तु सावर्णिरेको वैवस्वतस्तथा / ज्येष्ठः संज्ञासुतो नाम मुर्वैवस्वतः प्रभुः

Sa mga anak ni Saṃjñā, ang isa ay tinawag na Sāvarṇi at ang isa ay Vaivasvata; ang panganay na anak ni Saṃjñā, ang panginoon, ay nagngangalang Mur‑Vaivasvata.

Verse 29

वैवस्वतेंऽतरे प्राप्ते समुत्पत्तिस्तयोः शुभा / चतुर्दशैते मनवः कीर्तिता कीर्तिवर्द्धनाः

Nang dumating ang Manvantara ni Vaivasvata, naganap ang kanilang mapalad na pagsilang; ang labing-apat na Manu na ito ay binanggit bilang mga nagpapalago ng karangalan.

Verse 30

वेदे स्मृतौ पुराणे च सर्वे ते प्रभविष्णवः / प्रजानां पतयः सर्वे भूतानां पतयः स्थिताः

Sa Veda, Smṛti, at Purāṇa, silang lahat ay tinatawag na Prabhaviṣṇu; sila’y nananatiling mga panginoon ng mga nilalang at mga pinuno ng lahat ng bhūta.

Verse 31

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपत्तना / पूर्णं युगसहस्रं वै परिपाल्या नरेश्वरैः

Sa pamamagitan ng mga haring-tao na iyon, ang buong daigdig—kasama ang pitong pulo at mga lungsod—ay dapat pangalagaan sa loob ng ganap na isang libong yuga.

Verse 32

प्रजाभिस्तपसा चैव विस्तरस्तेषु वक्ष्यते / चतुर्द्दशैते विज्ञेयाः सर्गाः स्वायंभुवादयः

Ang mas malawak na salaysay tungkol sa mga nilalang at kanilang tapasya ay sasabihin pa; dapat makilala ang labing-apat na sarga na ito, mula kay Svāyaṃbhuva at iba pa.

Verse 33

मन्वन्तराधिकारेषु वर्त्तन्ते ऽत्र सकृत्सकृत् / विनिवृत्ताधिकारास्ते महार्लोकं समाश्रिताः

Dito, sila’y paulit-ulit na gumaganap ng tungkulin sa mga panahon ng Manvantara. Pagkatapos ng kanilang pananagutan, sila’y nananahan sa Maharloka.

Verse 34

समतीतास्तु ये तेषामष्टौ षट् च तथापरे / पूर्वेषु सांप्रतश्चायं शास्ति वैवस्वतः प्रभुः

Sa kanila, ang mga lumipas ay walo, at may iba pang anim. Sa mga naunang Manvantara at maging ngayon, ang Panginoong Vaivasvata ang namumuno.

Verse 35

ये शिष्टास्तान्प्रवक्ष्यामि सह देवर्षिदानवैः / सह प्रजा निसर्गेण सर्वांस्ते ऽनागतान्द्विजः

O Dvija, aking ipahahayag ang mga mararangal na iyon kasama ng mga Devarshi at mga Danava; at ayon sa kaayusan ng paglikha, pati ang lahat ng darating, kasama ang mga nilalang.

Verse 36

वैवस्वत निसर्गेण तेषां ज्ञेयस्तु विस्तरः / अनूना नातिरिक्तास्ते यस्मात्मर्वे विवस्वतः

Ayon sa kaayusan ng paglikha ni Vaivasvata, dapat malaman ang kanilang kabuuang paglalarawan. Sila’y hindi kulang ni labis, sapagkat silang lahat ay nagmula kay Vivasvan.

Verse 37

पुनरुक्तबहुत्वात्तु न वक्ष्ये तेषु विस्तरम् / मन्वन्तरेषु भाव्येषु भूतेष्वपि तथैव च

Dahil magiging labis ang pag-uulit, hindi ko na ilalahad ang kanilang mga detalye. Sa mga Manvantara na darating at maging sa mga nagdaan, gayon din ang kalakaran.

Verse 38

कुलेकुले निसर्गास्तु तस्माज्ज्ञेया विभागशः / तेषामेव हि सिद्ध्यर्थं विस्तरेण क्रमेण च

Sa bawat angkan ay may mga likás na paglitaw; kaya dapat itong makilala ayon sa pagkakahati-hati. Upang maganap ang kanilang kaganapan, ito’y isinasalaysay nang malawakan at sunod-sunod.

Verse 39

दक्षस्य कन्या धर्मिष्ठा सुव्रता नाम विश्रुता / सर्वकन्यावरिष्ठा तु ज्येष्ठा या वीरिणीसुता

Ang anak na babae ni Daksha na lubhang matuwid sa dharma ay tanyag sa pangalang ‘Suvratā’. Siya ang pinakadakila sa lahat ng dalaga, ang panganay, at anak ni Vīriṇī.

Verse 40

गृहीत्वा तां पिता कन्यां जगाम ब्रह्मणो ऽतिके / वैराजस्थमुपासीनं धर्मेण च भवेन च

Dinala ng ama ang dalaga at nagtungo sa piling ni Brahmā. Doon, si Brahmā ay nakaluklok sa upuang Vairāja, sinasamba kasama nina Dharma at Bhava (Śiva).

Verse 41

भवधर्मसमीपस्थं दक्षं ब्रह्माभ्यभाषत / दक्ष कन्या तवेयं वै जनयिष्यति सुव्रता

Nagsalita si Brahmā kay Daksha na nasa tabi nina Bhava at Dharma: “O Daksha, ang anak mong si Suvratā ay tiyak na magsisilang ng supling.”

Verse 42

चतुरो वै मनून्पुत्रांश्चातुर्वर्ण्यकराञ्छुभान् / ब्रह्मणो वचनं श्रुत्वा दक्षो धर्मो भवस्तदा

Apat na mapalad na anak—apat na Manu—na magtatatag ng kaayusang caturvarṇa. Nang marinig ang salita ni Brahmā, noon ay nagalak sina Daksha, Dharma, at Bhava (Śiva).

Verse 43

तां कन्यां मनसा जग्मुस्त्रयस्ते ब्रह्मणा सह / सत्याभिध्यायिनां तेषां सद्यः कन्या व्यजायत

Ang tatlo, kasama si Brahma, ay lumapit sa dalaga sa pamamagitan ng isip. Para sa mga nagmumuni sa katotohanan, agad na lumitaw ang isang dalaga.

Verse 44

सदृशानूपतस्तेषां चतुरो वै कुमारकान् / संसिद्धाः कार्यकरणे संभूतास्ते श्रियान्विताः

Apat na binatang kumar na kaangkop nila ang isinilang; ganap sa pagsasagawa ng gawain at puspos ng karangalan.

Verse 45

उपभोगासमर्थैश्च सद्योजातैः शरीरकैः / ते दृष्ट्वा तान्स्वयंभूतान्ब्रह्मव्याहारिणस्तदा

Dahil bagong-silang ang kanilang mga katawan, hindi pa sila marunong sa pagdanas ng kaluguran. Nang makita silang kusang lumitaw at bumibigkas ng mga salita ni Brahma, sila’y namangha.

Verse 46

सरंब्धा वै व्यकर्षन्त मम पुत्रो ममेत्युत / अभिध्यायात्मनोत्पन्नानूचुर्वै ते परस्परम्

Sila’y nag-uumapaw sa sigla at nag-aagawan, “Anak ko, akin!” At sinasabi nila sa isa’t isa na ang mga iyon ay isinilang mula sa sarili sa pamamagitan ng pagninilay.

Verse 47

यो यस्य वपुषा तुल्यो भजतां सततं सुतम् / यस्य यः सदृशश्चापि रूपे वीर्ये च मानतः

Sinumang kapantay ng katawan ng isa, siya ang dapat laging tumanggap sa kanya bilang anak; yaong magkawangis sa anyo, lakas, at dangal.

Verse 48

तं गृह्णातु स भद्रं वो वर्णतो यस्य यः समः / ध्रुवं रूपं पितुः पुत्रः सो ऽनुरुध्यति सर्वदा

Para sa inyong kabutihan, tanggapin niya ang yaong kapantay sa varna at anyo; ang anak ay laging sumusunod sa matatag na anyo ng ama.

Verse 49

तस्मादात्मसमः पुत्रः पितुर्मातुश्च वीर्यतः / एवं ते समयं कृत्वा सर्वेषां जगृहः सुतान्

Kaya nga, sa lakas ng binhi ng ama at ina, ang anak ay nagiging kapantay ng sarili; sa gayong kasunduan, tinanggap nila ang mga anak ng lahat.

Verse 50

चाक्षुषस्यान्तरे ऽतीते प्राप्ते वैवस्वतस्य ह / रुचेः प्रजापतेः पुत्रो रौच्यो नामाभवत्सुतः

Nang lumipas ang Manvantara ni Cākṣuṣa at dumating ang Manvantara ni Vaivasvata, isinilang ang anak ni Prajāpati Ruci na nagngangalang Raucyā.

Verse 51

भूत्यामुत्पादितो यस्तु भौत्यो नाम कवेः सुतः / वैवस्वतेंऽतरे जातौ द्वौ मनू तु विवस्वतः

Ang isinilang kay Bhūti ay anak ni Kavi na tinawag na Bhauṭya; sa Manvantara ni Vaivasvata, isinilang ang dalawang Manu ni Vivasvān.

Verse 52

वैवस्वतो मनुर्यश्च सावर्णो यश्च वै श्रुतः / ज्ञेयः संज्ञासुतो विद्वान्मनुर्वैवस्वतः प्रभुः

Ang Manu na tinatawag na Vaivasvata at ang kilala bilang Sāvarṇa—alamin ng marurunong: ang Manu Vaivasvata ay anak ni Saṃjñā, ang panginoon.

Verse 53

सवर्णायाः सुतश्चान्यः स्मृतो वैवस्वतो मनुः / सावर्णम नवो ये च चत्वारस्तु महर्षिजाः

Ang isa pang anak ni Sāvarṇā ay inaalala bilang si Manu Vaivasvata; at sa manvantara ng Sāvarṇa ay may apat na dakilang rishi.

Verse 54

तपसा संभृतात्मानः स्वेषु मन्वन्तरेषु वै / भविष्येषु भविष्यन्ति सर्वकार्यार्थसाधकाः

Sa pamamagitan ng tapas, pinatibay nila ang sarili; sa kani-kanilang manvantara sa hinaharap, sila’y magiging tagapagganap ng lahat ng gawain at layunin.

Verse 55

प्रथमे मेरुसावर्णेदक्षपुत्रस्य वै मनोः / परामरीचिगर्भाश्च सुधर्माणश्च ते त्रयः / संभूताश्च महात्मानः सर्वे वैवस्वतेन्तरे

Sa unang Meru-Sāvarṇa manvantara, sa panahon ni Manu na anak ni Dakṣa, sina Parāmarīcigarbhā at Sudharmāṇa—ang tatlong dakilang kaluluwa—ay sumibol sa loob mismo ng manvantara ni Vaivasvata.

Verse 56

दक्षपुत्रस्य पुत्रास्ते रोहितस्य प्रजापतेः / भविष्यन्ति भविष्यास्तु एकैको द्वादशो गणः

Sila ay mga anak ng Dakṣaputra, ang Prajāpati na si Rohita; tatawagin silang ‘Bhaviṣya’, at bawat isa ay magkakaroon ng labindalawang pangkat (gaṇa).

Verse 57

ऐश्वरश्च ग्रहो राहुर्वाकुर्वंशस्तथैव च / पारा द्वादश विज्ञेया उत्तरांस्तु निबोधत

Aiśvara, Graha, Rāhu, at Vākurvaṃśa at iba pa—kilalanin ang mga ito bilang labindalawang (gaṇa) na tinatawag na ‘Pārā’; ngayon ay pakinggan ang mga susunod na pangalan.

Verse 58

वाजिपो वाजिजिच्चैव प्रभूतिश्च ककुद्यथ / दधिक्रावा विपक्वश्च प्रणीतो विजयो मधुः

Si Vājipo, Vājijit, Prabhūti at Kakud; gayundin si Dadhikrāvā, Vipakva, Praṇīta, Vijaya at Madhu—ito ang mga banal na pangalan na binigkas.

Verse 59

उतथ्योत्तमकौ द्वौ तु द्वादशैते मरीचयः / सुधर्माणस्तु वक्ष्यामि नामतस्तान्निबोधत

Sina Utathya at Uttamaka—ang dalawang ito; sa gayon ay labindalawang Marīci. Ngayon ay babanggitin ko ang mga Sudharmāṇa ayon sa pangalan; makinig nang taimtim.

Verse 60

वर्णस्तथाथगर्विश्च भुरण्यो व्रजनो ऽमितः / अमितो द्रवकेतुश्च जंभो ऽथाजस्तु शक्रकः

Varṇa, Athagarvi, Bhuraṇya, Vrajana, Amita; gayundin ang Amita, Dravaketu, Jambha, at Aja—na kilala bilang Śakraka—ito ang mga pangalan.

Verse 61

सुनेमिर्द्युतयश्चैव सुधर्माणः प्रकीर्तिताः / तेषामिन्द्रस्तदा भाव्यो ह्यद्भुतो नाम नामतः

Sina Sunemi at Dyutaya ay pinuri bilang mga Sudharmāṇa. Ang kanilang Indra sa panahong iyon ay tatawaging “Adbhuta” ayon sa pangalan.

Verse 62

स्कन्दो ऽसौ पार्वतीयो वै कार्तिकेयस्तु पावकिः / मेधातिथिश्च पौलस्त्यो वसुः काश्यप एवं च

Si Skanda, anak ni Pārvatī, ay si Kārtikeya na tinatawag ding Pāvaki; gayundin sina Medhātithi, Paulastya, Vasu, at Kāśyapa.

Verse 63

ज्योतिष्मान्भार्गवाश्चैव द्युतिमानङ्गिरास्तथा / वसिनश्चैव वासिष्ठ आत्रेयो हव्यवाहनः

Si Jyotiṣmān, Bhārgava, Dyutimān, at Aṅgirā; gayundin sina Vasina, Vāsiṣṭha, Ātreya, at Havyavāhana—ang mga rishi na ito ang binanggit.

Verse 64

सुतपाः पौलहश्चैव सप्तैते रोहितेतरे / धृतिकेतुर्दीप्तिकेतुः शापहस्तनिरामयाः

Sina Sutapā at Paulaha—ang pitong ito ang iba pang mga anak ni Rohita; kabilang dito sina Dhṛtiketu, Dīptiketu, Śāpahasta, at Nirāmaya.

Verse 65

पृथुश्रवास्तथानीको भूरिद्युम्नो बृहद्यशः / प्रथमस्य तु सावर्णेर्नव पुत्राः प्रकीर्तिताः

Sina Pṛthuśravā, Anīka, Bhūridyumna, at Bṛhadyaśa—ang siyam na anak ng unang Sāvarṇi ay ganito ipinahayag.

Verse 66

दशमे त्वथ पर्याये धर्मपुत्रस्य वै मनोः / द्वीतीयस्य तु सावर्णेर्भाव्यस्यैवान्तरे मनोः

Sa ikasampung pagkakasunod ay ang Manvantara ni Manu, anak ni Dharma; at sa loob mismo ng Manvantara ni Manu ay naroon din ang Manvantara ng ikalawang Sāvarṇi, si Bhāvya.

Verse 67

सुधामानो विरुद्धाश्च द्वावेव तु गणौ स्मृतौ / दीप्तिमन्तश्च ते सर्वे शतसंख्याश्च ते समाः

Ang Sudhāmāna at Viruddha—ang dalawang gaṇa lamang na ito ang binanggit sa Smṛti; silang lahat ay maningning at bawat gaṇa ay tig-iisang daan ang bilang.

Verse 68

प्राणानां यच्छतं प्रोक्तं ऋषिभिः पुरषेति वै / देवास्ते वै भविष्यन्ति धर्मपुत्रस्य वै मनोः

Ipinahayag ng mga rishi na ang kalipunan ng mga prāṇa ay tinatawag na ‘Puraṣa’; sila’y magiging mga deva bilang mga anak ni Manu, anak ni Dharma.

Verse 69

तेषामिन्द्रस्तथा विद्वान्भविष्यः शान्तिरुच्यते / हविष्मान्पौलहः श्रीमान्सुकीर्तिश्चाथ भार्गवः

Sa kanila’y magkakaroon ng marunong na Indra, at isa ring tinatawag na ‘Śānti’; gayundin sina Haviṣmān Paulaha, Śrīmān, at Sukīrti na mula sa angkan ni Bhārgava.

Verse 70

आपोमूर्तिस्तथात्रेयो वसिष्ठश्चापवः स्मृतः / पौलस्त्यो ऽप्रतिमश्चापि नाभागश्चैव काश्यपः

Naroon sina Āpomūrti at Ātreya; si Vasiṣṭha ay inaalala bilang ‘Āpava’; at naroon din sina Paulastya, Apratima, at Nābhāga na mula sa angkan ni Kāśyapa.

Verse 71

अभिमन्युश्चाङ्गिरसः सप्तैते परमर्षयः / सुक्षेत्रश्चोत्तमौजाश्च भूरिसेनश्च वीर्यवान्

Sina Abhimanyu at Āṅgirasa—silang pito ang mga Paramarṣi; at naroon din sina Sukṣetra, Uttamaujā, at ang makapangyarihang Bhūrisena.

Verse 72

शतानीको निरामित्रो वृषसेनो जयद्रथः / भूरिद्युम्नः सुवर्चाश्च दशैतेमानवाः स्मृताः

Sina Śatānīka, Nirāmitra, Vṛṣasena, Jayadratha, Bhūridyumna, at Suvarcā—sila’y inaalala bilang sampung ‘Mānava’.

Verse 73

एकादशे तु पर्याये सावर्णे वै तृतीयके / निर्वाणरतयो देवाः कामगा वै मनोजवाः

Sa ikalabing-isang manvantara, sa ikatlong pag-ikot na Sāvarṇa, ang mga diyos ay nalulugod sa nirvāṇa, nakapaglalakbay ayon sa nais, at kasingbilis ng isip.

Verse 74

गणास्त्वेते त्रयः ख्याता देवातानां महात्मनाम् / एकैकस्त्रिंशतस्तेषां गणस्तु त्रिदिवौकसाम्

Ang tatlong gaṇa na ito ay kilala bilang mga pangkat ng dakilang mga diyos; at sa bawat gaṇa ng mga nananahan sa Tridiva ay tig-tatatlumpu’t isa.

Verse 75

मासस्याहानि त्रिंशत्तु यानि वै कवयो विदुः / निर्वाणरतयो देवा रात्रयस्तु विहङ्गमाः

Ang tatlumpung araw ng buwan, ayon sa nalalaman ng mga makata, ay ang mga diyos na nalulugod sa nirvāṇa; at ang mga gabi’y tinatawag na vihaṅgama, maliksi na parang ibon.

Verse 76

गणस्तृतीयो यः प्रोक्ते देवतानां भविष्यति / मनोजवा मूरूर्त्तास्तु इति देवाः प्रकीर्तिताः

Ang ikatlong gaṇa ng mga diyos na binanggit ay sa hinaharap makikilala sa pangalang ‘Manojava’ at ‘Mūrta’; ganito sila ipinupuri.

Verse 77

एते हि ब्रह्मणः पुत्रा भविष्या मानवाः स्मृताः / तेषामिद्रो वृषा नाम भविष्यः सुरराट् ततः

Sila ay mga anak ni Brahmā, na inaalaala bilang mga Manu sa hinaharap; at sa kanila, ang Indra na nagngangalang ‘Vṛṣā’ ay magiging hari ng mga deva.

Verse 78

तेषां सप्तऋषींश्चापि कीर्त्यमानान्निवौधत / हविष्मान्काश्यपश्चापि वपुष्मांश्चैव भार्गवः

Pakinggan ang mga pangalang binibigkas ng mga Saptaṛṣi: Haviṣmān Kāśyapa at Vapuṣmān Bhārgava.

Verse 79

आरुणिश्च तथात्रेयो वसिष्ठो नग एव च / पुष्टिराङ्गिरसो ज्ञेयः पौलस्त्यो निश्चरस्तथा

Si Āruṇi at Ātreya, si Vasiṣṭha at Naga; at kilalanin din si Puṣṭi Āṅgirasa, gayundin si Paulastya at Niścara.

Verse 80

पौलहो ह्यतितेजश्च देवा ह्येकादशेन्तरे / सर्ववेगः सुधर्मा च देवानीकः पुरोवहः

Si Paulaha at Atiteja—mga deva sa ikalabing-isang pagitan; at sina Sarvavega, Sudharmā, at Devānīka na nangunguna (Purovaha).

Verse 81

क्षेमधर्मा ग्रहेषुश्च आदर्शः पैण्ड्रको मरुः / सावर्णस्य तु ते पुत्राः प्राजापत्यस्य वै नव

Sina Kṣemadharmā, Graheṣu, Ādarśa, Paiṇḍraka, at Maru—sila ang siyam na anak ni Sāvarṇa sa linyang Prajāpatya.

Verse 82

द्वादशे त्वथ पर्याये रुद्रपुत्रस्य वै मनोः / चतुर्थो रुद्रसावर्णो देवांस्तस्यान्तरे शृणु

Sa ikalabindalawang pag-ikot, sa panahon ni Manu na anak ni Rudra, ang ikaapat ay si Rudrasāvarṇa; pakinggan ang mga Deva sa pagitan niyang iyon.

Verse 83

पञ्चैव तुगणाः प्रोक्ता देवतानामनागताः / हरिता रोहिताश्चैव देवाः सुमनसस्तथा

Sa darating na panahon ng mga diyos, limang pangkat ang binanggit: Harita, Rohita, at ang mga diyos na tinatawag na Sumanasa.

Verse 84

सुकर्माणः सुतरश्च विद्वांश्चैव सहस्रदः / पर्वतो ऽनु चरश्चैव अपाशुश्च मनोजवः

Sukarmā, Sutara, Vidvān, Sahasrada, Parvata, Anucara, Apāśu, at Manojava—ito ang mga pangalang (deva) na binanggit.

Verse 85

ऊर्जा स्वाहा स्वधा तारा दशेते हरिताः स्मृताः / तपो ज्ञानी मृतिश्चैव वर्चा बन्धुश्च यः स्मृतः

Ūrjā, Svāhā, Svadhā, Tārā—sila ang inaalala bilang sampung ‘Harita’; at binabanggit din sina Tapo, Jñānī, Mṛti, Varcā, at Bandhu.

Verse 86

रजश्चैव तु राजश्च स्वर्णपादस्तथैव च / पुष्टिर्विधिश्च वै देवा दशैते रोहिताः स्मृताः

Rajas, Rāja, at Svarṇapāda; kasama sina Puṣṭi at Vidhi—sila ang sampung deva na inaalala bilang ‘Rohita’.

Verse 87

तुष्ताद्यास्तु ये देवास्त्रय स्त्रिंशत्प्रकीर्तिताः / ते वै सुमनसो वेद्यान्निबोधत सुकर्मणः

Ang mga deva na ipinahayag na tatlumpu’t tatlo, mula kay Tuṣṭa—sila ang dapat makilala bilang ‘Sumanasa’; unawain mo ito, O Sukarmaṇa.

Verse 88

सुपर्वा वृषभः पृष्टा कपिद्युम्नविपश्चितः / विक्रमश्च क्रमश्चैव विभृतः कान्त एव च

Suparvā, Vṛṣabha, Pṛṣṭa, Kapidyumna-vipaścita, Vikrama, Krama, Vibhṛta, at Kānta—ito ang mga pangalang (ng mga diyos) na binanggit.

Verse 89

एते देवाः सुकर्माणः सुतरांश्च निबोधत / वर्षो दिव्यस्तथाञ्जिष्ठो वर्चस्वी द्युतिमान्कविः

Ang mga diyos na ito ay gumagawa ng mabubuting gawa—unawain nang malinaw: Varṣa, Divya, gayundin Añjiṣṭha, Varcasvī, Dyutimān, at Kavi.

Verse 90

शुभो हविः कृतप्राप्तिर्व्यापृतो दशमस्तथा / सुतारा नामतस्त्वेते देवा वै संप्रकीर्तिताः

Śubha, Havi, Kṛtaprāpti, at Vyāpṛta—ito rin ang ikasampung mga pangalan; sa pangalan, ang mga diyos na ito ay pinupuri bilang ‘Sutārā’.

Verse 91

तेषामिन्द्रस्तु विज्ञेयो ऋतधामा महायशाः / द्युतिर्वसिष्ठपुत्रस्तु आत्रेयः सुतपास्तथा

Sa kanila, ang Indra ay dapat makilalang si Ṛtadhāmā na dakilang tanyag; si Dyuti ay anak ni Vasiṣṭha, at naroon din sina Ātreya at Sutapā.

Verse 92

तपोमूर्तिस्त्वाङ्गिरसस्तपस्वी काश्यपस्तथा / तपोधनश्च पौलस्त्यः पौलहश्च तपोरतिः

Tapomūrti Āṅgirasa, ang mapagtapâ na Kāśyapa; Tapodhana Paulastya, at Tapोरati Paulaha—sila rin ay (ṛṣi-diyos) na binanggit.

Verse 93

भार्गवः सप्तमस्तेषां विज्ञेयस्तु तपोधृतिः / एते सप्तर्षयः सिद्धा अन्त्ये सावर्णिकेंऽतरे

Sa kanila, ang ikapito ay si Bhārgava, na dapat makilalang Tapodhṛti. Sila ang mga ganap na Saptaṛṣi sa huling Sāvarṇika Manvantara.

Verse 94

देववानुपदेवश्च देवश्रेष्ठो विदूरथः / मित्रवान् मित्रसेनो ऽथ चित्रसेनो ह्यमित्रहा

Devavān, Upadeva, Devaśreṣṭha, Vidūratha; at sina Mitravān, Mitrasena, at Citrasena—ang pumupuksa sa kaaway.

Verse 95

मित्रबाहुः सुवर्चाश्च द्वादशस्य मनोः सुताः / त्रयोदशेतु पर्याये भाव्ये रौच्येन्तरे पुनः

Sina Mitrabāhu at Suvarcā ay mga anak ng ikalabindalawang Manu. Pagdating ng ikalabintatlong yugto, sa Bhāvya-Raucyā Manvantara, muli silang lilitaw.

Verse 96

त्रय एव गणाः प्रोक्ता देवानां तु स्वयंभुवा / ब्रह्मणो मानसाः पुत्रास्ते हि सर्वे महात्मनः

Ipinahayag ni Svayambhū na tatlong pangkat lamang ang mga ganap ng mga deva. Sila’y mga anak na isinilang sa isipan ni Brahmā; silang lahat ay mga dakilang kaluluwa.

Verse 97

सुत्रामाणः सुधर्माणः सुकर्माणश्च ते त्रयः / त्रिदशानां गणाः प्रोक्ता भविष्याः सोमपायिनाम्

Ang tatlo ay sina Sutrāmāṇa, Sudharmāṇa, at Sukarmāṇa. Sila ang mga ganap ng Tridaśa na sa hinaharap ay magiging mga umiinom ng Soma.

Verse 98

त्रयस्त्रिशद्देवता याः पृथगिज्यास्तु याज्ञिकैः / आज्येन पृषदाज्येन ग्रहश्रेष्टेन चैव ह

Ang tatlumpu’t tatlong diyos ay sinasamba nang hiwa-hiwalay ng mga nagsasagawa ng yajña; iniaalay sa kanila ang ājya (ghee), pṛṣadājya, at ang pinakadakilang graha, ang Soma.

Verse 99

ये वै देवास्त्रयस्त्रिंशत्पृथक्त्वेन निबोधत / सुत्रामाणः प्रयाज्यास्तु आज्याशा ये तु सांप्रतम्

Unawain nang hiwa-hiwalay ang tatlumpu’t tatlong diyos; ang mga diyos na tinatawag na Sutrāmāṇa ay yaong sinasamba sa paunang handog (prayājya), at ngayon ay nagnanais ng bahagi ng ājya.

Verse 100

सुकर्माणो ऽनुयाज्याख्याः पृषदाज्याशिनस्तु ये / उपयाज्याः सुधर्माण इति देवाः प्रकीर्त्तिताः

Ang mga kumakain ng pṛṣadājya ay tinatawag na Sukarmāṇa at kabilang sa anu-yājya; at ang mga tinatawag na Sudharmāṇa ay upa-yājya—ganito inilarawan ang mga diyos.

Verse 101

दिवस्पतिर्महासत्वस्तेषामिन्द्रो भविष्यति / पुलहात्मजपुत्रास्ते विज्ञेयास्तु रुचेः सुताः

Ang Indra nila ay magiging si Divaspati, ang may dakilang lakas; sila’y dapat makilalang mga apo ng anak ni Pulaha, at mga anak ni Ruci.

Verse 102

अङ्गिराश्चैव धृतिमान् पौलस्त्यो ऽप्यव्ययस्तु सः / पौलहस्तत्त्वदर्शी छ भार्गवश्च निरुप्सुकः

Si Aṅgiras ay matatag; si Paulastya rin ay di-naluluma; si Paulaha ay nakakakita ng katotohanan, at si Bhārgava ay walang pagnanasa (nirupsuka).

Verse 103

निष्प्रकंप्यस्तथात्रेयो निर्मोहः काश्यपस्तथा / सुतपाश्चैव वासिष्ठः सप्तैते तु त्रयोदश

Si Niṣprakaṃpya, Ātreya, Nirmoha, Kāśyapa, at sina Sutapā at Vāsiṣṭha—ang pitong ito ay bantog sa ikalabintatlong Manvantara.

Verse 104

चित्रसेनो विचित्रश्च नयो धर्मो धृतो भवः / अनेकः क्षत्रविद्धश्च सुरसो निर्भयो दश

Sina Citrasena, Vicitra, Naya, Dharma, Dhṛta, Bhava, Aneka, Kṣatraviddha, Surasa, at Nirbhaya—ito ang sampung pangalang binanggit.

Verse 105

रौच्यस्यैते मनोः पुत्रा ह्यन्तरे तु त्रयोदशे / चतुर्दशे तु पर्याये भौत्यस्याप्यन्तरे मनोः

Sila ang mga anak ni Manu Raucya sa ikalabintatlong Manvantara; at sa ika-labing-apat na pag-ikot, binabanggit din sa Manvantara ni Manu Bhautyā.

Verse 106

देवतानां गणाः पञ्च प्रोक्ता ये तु भविष्यति / चाक्षुषाश्च पवित्राश्च कनिष्ठा भ्राजितास्तथा

Ipinahayag ang limang pangkat ng mga deva na lilitaw sa hinaharap: Cākṣuṣa, Pavitra, Kaniṣṭha, Bhrājita, at (isa pang pangkat).

Verse 107

वाचावृद्धाश्च इत्येते पञ्च देवगणाः स्मृताः / निषादाद्याः स्वराः सप्त सप्त तान्विद्धि चाक्षुषान्

‘Vācāvṛddha’ at iba pa—ito ang limang pangkat ng mga deva na inaalala sa Smṛti. Ang pitong tono mula sa Niṣāda—alamin na iyon ay tig-pitong (tono) ng mga Cākṣuṣa.

Verse 108

बृहदाद्यानि सामानि कनिष्ठान्सप्त तान्विदुः / सप्त लोकाः पवित्रास्ते भ्राजिताः सप्तसिंधवः

Sa mga awit na Sāma gaya ng Bṛhad at iba pa, pitong yaong pinakamababa ang kinikilala. Ang pitong loka ay banal, at ang pitong Sindhu (mga ilog) ay maningning din.

Verse 109

वाचावृद्धानृषीन्विद्धि मनोः स्वायभुवस्य ये / सर्वे मन्वन्तरेद्राश्च विज्ञेयास्तुल्यलक्षणाः

Kilalanin ang mga ṛṣi na “matatanda sa salita” na nauukol kay Manu Svāyambhuva. Ang mga Indra sa bawat manvantara ay dapat ding maunawaang may magkakatulad na tanda.

Verse 110

तेजसा तपसा वुद्ध्या बलश्रुतपराक्रमैः / त्रैलोक्ये यानि सत्त्वानि गतिमन्ति ध्रुवाणि च

Sa pamamagitan ng tejas, tapas, talino, lakas, śruti at kabayanihan, ang mga nilalang sa tatlong loka ay nakakamit ang gati at nagiging matatag na dhruva rin.

Verse 111

सर्वशः सर्वैर्गुणैस्तानि इन्द्रास्ते ऽभिभवन्ति वै / भूतापवादिनो हृष्टा मध्यस्था भूतवादिनः

Ang mga Indra na iyon, sa lahat ng paraan at sa lahat ng katangian, ay tunay na nangingibabaw sa lahat. Ang mga naninirang-puri sa bhūta ay nagagalak; ang mga nasa gitna ay nagsasabi ng bhūta-vāda.

Verse 112

भूताभवादिनः शक्तास्त्रयो वेदाः प्रवादिनाम् / अग्नीध्रः काश्यपश्चैव पौलस्त्यो मागधश्च यः

Ang mga nagsasalaysay ng bhūta-ābhava (pinagmulan ng mga nilalang) ay may lakas; para sa mga tagapagturo, ang tatlong Veda ang pramāṇa. Sila ay sina Agnīdhra, Kāśyapa, Paulastya, at Māgadha.

Verse 113

भार्गवो ह्यग्निवाहुश्च शुचिराङ्गिरसस्तथा / शुक्रश्चैव तु वासिष्ठः पौलहो मुक्त एव च

Si Bhārgava, si Agnivāhu, at ang dalisay na Aṅgirasa; gayundin si Śukra, si Vāsiṣṭha, si Paulaha, at si Mukta—sila rin ay binanggit.

Verse 114

आत्रेयः श्वाजितः प्रोक्तो मनुपुत्रानतः शृणु / उरुर्गुरुश्च गंभीरो बुद्धः शुद्धः शुचिः कृती

Si Ātreya ay tinawag na Śvājita; ngayo’y pakinggan ang pagkakasunod ng mga anak ni Manu—Uru, Guru, Gambhīra, Buddha, Śuddha, Śuci, at Kṛtī.

Verse 115

ऊर्जस्वी सुबलश्चैव भौत्यस्यैते मनोः सुताः / सावर्णा मनवो ह्येते चत्वारो ब्रह्मणः सुताः

Sina Ūrjasvī at Subala—sila ang mga anak ni Manu Bhautyā. Ang apat na ito ay mga Manu Sāvarṇa, na sinasabing mga anak ni Brahmā.

Verse 116

एको वैवस्वतश्चैव सावर्णो मनुरुच्यते / रौच्यो भौत्यश्च यौ तौ तु मतौ पौलहभार्गवौ / भौत्यस्यैवाधिपत्ये तु तूर्णं कल्पस्तु पूर्यते

Ang isa ay si Vaivasvata at ang isa ay si Sāvarṇa—sila’y tinatawag na Manu. Sina Raucya at Bhautyā naman ay itinuturing na Paulaha at Bhārgava. Sa paghahari ni Bhautyā, ang kalpa na ito’y mabilis na nalulubos.

Verse 117

सूत उवाच निःशेषेषु तु सर्वेषु तदा मन्वन्तरेष्विह

Wika ni Sūta: kapag ang lahat ng manvantara rito ay ganap nang natapos, saka…

Verse 118

अन्ते ऽनेकयुगे तस्मिन्क्षीणे संहार उच्यते / सप्तैते भार्गवा देवा अन्ते मन्वन्तरे तदा

Sa wakas ng maraming yuga, kapag ang panahong iyon ay naglaho, iyon ang tinatawag na saṃhāra, ang pagkalipol. Sa dulo ng manvantara noon, lilitaw ang pitong diyos na Bhārgava.

Verse 119

भुक्त्वा त्रैलोक्यम ध्यस्था युगाख्या ह्येकसप्ततीः / पितृभिर्मनुभिः सार्द्धं क्षीणे मन्वन्तरे तदा

Nanahan sa gitna ng tatlong daigdig, tinatamasa nila ang pitumpu’t isang panahong tinatawag na yuga. Kapag nagwakas ang manvantara, sila’y nagsasama kasama ng mga Pitṛ at mga Manu.

Verse 120

अनाधारमिदं सर्वं त्रैलोक्यं वै भविष्यति / ततः स्थाना नि शुभ्राणि स्थानिनां तानि वै तदा

Sa panahong iyon, ang buong tatlong daigdig ay tunay na mawawalan ng sandigan. Pagkaraan, ang mga tahanan ng mga naninirahan ay magiging dalisay at maningning.

Verse 121

प्रभ्रशयन्ते विमुक्तानि तारा ऋक्षग्रहैस्तथा / ततस्तेषु व्यतीतेषु त्रैलोक्यस्येश्वरेष्विह

Ang mga bituin, kasama ang mga konstelasyon at mga planeta, ay kumakalas sa pagkakabigkis at nagsisimulang bumagsak. Kapag ang lahat ay lumipas at naglaho, maging ang mga panginoon ng tatlong daigdig dito ay nagwawakas.

Verse 122

संप्रप्तेषु महर्लोकं यस्मिंस्ते कल्पवासिनः / अजिताद्या गणा यत्र आयुष्मन्तश्चतुर्दश

Kapag ang mga naninirahan sa kalpa ay nakarating sa Maharloka—doon nananahan ang pangkat ni Ajita at iba pa, ang labing-apat na gaṇa na may mahabang buhay.

Verse 123

मन्वन्तरेषु सर्वेषु देवास्ते वै चतुर्द्दश / सशरीराश्च श्रूयन्ते जनलोके सहानुगाः

Sa lahat ng manvantara, ang labing-apat na diyos na iyon, kasama ang kanilang mga tagasunod, ay sinasabing nasa Janaloka na may katawan.

Verse 124

एवं देवेष्वतीतेषु महर्लोकाज्जनं प्रति / भूतादिष्ववशिष्टेषु स्थावरां तेषु तेषु वै

Kaya nito, kapag ang mga diyos ay nakaakyat na, mula Maharloka patungong Janaloka, sa mga nalalabing nilalang at iba pa, dito’t doon ay ang mga di-gumagalaw (sthāvara) ang natitira.

Verse 125

शून्येषु लोकस्थानेषु महान्तेषु भुवादिषु / देवेषु च गतेष्वूर्द्ध्वं सायुज्यं कल्पवासिनाम्

Kapag ang mga dakilang pook ng mga loka gaya ng Bhu at iba pa ay naging walang laman, at ang mga diyos ay umakyat na, ang mga naninirahan sa kalpa ay nagkakamit ng sāyujya—ang sukdulang pakikiisa.

Verse 126

संहृत्य तास्ततो ब्रह्मा देवर्षिपितृदानवान् / संस्थापयति वै सर्गमहर्दृष्ट्वा युगक्षये

Pagkaraan, tinipon ni Brahma ang mga diyos, mga rishi, mga pitri at mga danava; sa pagwawakas ng yuga, nang makita ang pagdating ng araw, muli niyang itinatatag ang paglikha.

Verse 127

चतुर्युगसहस्रान्तमहर्यद्ब्रह्मणो विदुः / रात्रिं युगसहस्रान्तां ते ऽहोरात्रविदो जनाः

Sinasabi ng mga nakaaalam ng hiwaga ng araw at gabi: ang isang araw ni Brahma ay tumatagal hanggang sa matapos ang isang libong ikot ng Caturyuga, at ang kanyang gabi ay gayundin—isang libong ikot ng yuga.

Verse 128

नैमित्तिकः प्राकृतिको यश्चैवात्यन्तिकोर्ऽथतः / त्रिविधिः सर्वभूतानामित्येष प्रतिसंचरः

Ang Naimittika, Prākṛtika, at Ātyantika—sa tunay na diwa ay tatlong uri; ito ang pralaya ng lahat ng nilalang, ang pratisaṃcāra o pagbabalik-sa-pagkalusaw.

Verse 129

ब्राह्मो नैमित्तिकस्तस्य कल्पदाहः प्रसंयमः / प्रतिसर्गे तु भूतानां प्राकृतः करणक्षयः

Ang naimittika (Brahmā) na pralaya para sa kanya ay ang pagliyab ng isang kalpa at ang pagpipigil; at sa pratisarga, ang prākṛtika na pralaya ng mga nilalang ay ang pagkapuksa ng mga karaṇa, ang mga pandama.

Verse 130

ज्ञानाच्चात्यन्तिकः प्रोक्तः कारणानामसंभवः / ततः संहृत्य तान्ब्रह्मा देवांस्त्रैलोक्यवासिनः

Ang Ātyantika (pralaya) ay sinasabing mula sa kaalaman, kung saan maging ang mga sanhi ay hindi na maaaring umiral. Pagkaraan, sinasagip at sinasamsam ni Brahmā maging ang mga diyos na nananahan sa tatlong daigdig.

Verse 131

प्रहरति प्रकुरुते सर्गस्य प्रलयं पुनः / सुषुप्सुर्भगवान्ब्रह्मा प्रजाः संहरते तदा

Ang Kāla (Panahon) ay paulit-ulit na nagpapabagsak ng pralaya sa paglikha. Sa sandaling iyon, ang Bhagavān Brahmā na nahihimbing ay sinasamsam at nilulusaw ang mga prajā.

Verse 132

ततो युगसहस्रान्ते संप्राप्ते च युगक्षये / तत्रात्मस्थाः प्रजाः कर्तुं प्रपेदे स प्रजापतिः

Pagkaraan, sa dulo ng sanlibong yuga, nang dumating ang pagkalusaw ng yuga, ang Prajāpati ay kumilos upang likhain ang mga prajā na nananahan sa kanyang sariling loob.

Verse 133

तदा भवत्यनावृष्टिः संतता शतवार्षिकी / तया यान्यल्पसाराणि सत्त्वानि वृथिवीतले

Noon, nagkakaroon ng tuluy-tuloy na tagtuyot na walang ulan sa loob ng sandaang taon. Dahil dito, ang mahihinang nilalang sa ibabaw ng daigdig ay nanghihina.

Verse 134

तान्येवात्र प्रलीयन्ते भूमित्वमुपयान्ति च / सप्तरश्मिरथो भूत्वा उदत्तिष्ठद्विभावसुः

Ang mga nilalang na iyon ay nalulusaw dito rin, humahalo sa lupa at nagiging anyo ng daigdig. Pagkaraan, si Vibhāvasu ay umaangat na tila karwaheng may pitong sinag.

Verse 135

असह्यरश्मिर्भगवान्पिबत्यंभो गनस्तिभिः / हरीतारश्मयस्तस्यदीप्यमानास्तु सप्ततिः

Ang Bhagavān na may di-matiis na sinag ay umiinom ng tubig sa pamamagitan ng mga pangkat ng ganasti. Ang kaniyang maningning na luntiang sinag ay nagliliyab na pitumpu.

Verse 136

भूय एव विवर्त्तन्ते व्याप्नुवन्तोंबरं शनैः / भौमं काष्ठेन्धनं तेजो भृशमद्भिस्तु दीप्यते

Muli silang umiikot at dahan-dahang lumalaganap sa kalangitan. Ang ningas ng lupa, na tila kahoy na panggatong, ay lalong nagliliyab dahil sa tubig.

Verse 137

तस्मादुदकभृत्सूर्यस्तपतीति हि कथ्यते / नावृष्ट्या तपते सूर्य्यो नावृष्ट्या परिषिच्यते

Kaya tinatawag ang Araw na ‘udaka-bhṛt’, sapagkat taglay niya ang tubig ngunit patuloy na nag-aalab. Sa kawalan ng ulan, lalong tumitindi ang init ng Araw; at sa kawalan ng ulan, hindi siya nadidiligan ng malamig na tubig.

Verse 138

नावृष्ट्या परिविश्येत वारिणा दीप्यते रविः / तस्मादपः पिबन्यो वै दीप्यते रविरंबरे

Kapag walang ulan, natutuyo ang daigdig; ngunit sa tubig, ang Araw ay lalong nagniningning. Kaya sa kalangitan, ang Araw ay wari’y umiinom ng tubig at sumisiklab ang liwanag.

Verse 139

तस्य ते रश्मयः सप्त पिबन्त्यंभो महार्णवात् / तेनाहारेण संदीप्ताः सूर्याः सप्त भवन्त्युत

Ang pitong sinag niya ay umiinom ng tubig mula sa dakilang karagatan. Sa pagkaing iyon sila nagliliyab at nagiging pitong Araw.

Verse 140

ततस्ते रश्मयः सप्त सूर्यभूताश्चतुर्द्दिशम् / चतुर्लोकमिमं सर्वं दहन्ति शिखिनस्तदा

Pagkaraan, ang pitong sinag ay nagiging anyong-Araw at kumakalat sa apat na panig. Noon, tulad ng naglalagablab na apoy, sinusunog nila ang apat na daigdig.

Verse 141

प्राप्नुवन्ति च ताभिस्तु ह्यूर्द्ध्वं चाधश्च रश्मिभिः / दीप्यन्ते भास्कराः सप्त युगान्ताग्निप्रतापिनः

Sa mga sinag na iyon, naaabot ang itaas at ibaba. Ang pitong Bhaskara ay nagliliyab, taglay ang tindi na gaya ng apoy sa wakas ng yuga.

Verse 142

ते वारिणा प्रदीप्ताश्च बहुसाहस्ररश्मयः / स्वं समावृत्य तिष्ठन्ति निर्दहन्तो वसुंधराम्

Sila’y nagliliyab dahil sa tubig, taglay ang libu-libong sinag. Sa sariling ningning ay tinatakpan ang lahat, at nananatiling sinusunog ang daigdig.

Verse 143

ततस्तेषां प्रतापेन दह्यमाना वसुंधरा / साद्रिनद्यर्णवा पृथ्वी निस्नेहा समपद्यत

Pagkaraan, dahil sa kanilang kapangyarihan, ang Vasundharā na nasusunog—ang daigdig na may mga bundok, ilog at karagatan—ay naging walang halumigmig at tuyot.

Verse 144

दीप्ताभिः संतताभिश्च चित्राभिश्च समन्ततः / अधश्चोर्ध्वं च तिर्यक् च संरूद्धा सूर्यरश्मिभिः

Sa mga sinag ng Araw na nagliliwanag, tuluy-tuloy at sari-sari, ito’y nabalot sa lahat ng dako—ibaba, itaas at pahalang—nang ganap.

Verse 145

सूर्याग्नीनां प्रवृद्धानां संसृष्टानां परस्परम् / एकत्वमुपयातानामेकज्वाला भवत्युत

Kapag ang Surya at Agni na lumakas ay nagsanib sa isa’t isa at naging iisa, tunay na nagiging iisang liyab lamang.

Verse 146

सर्वलोकप्रणाशश्च सो ऽग्निर्भूत्वानुमण्डली / चतुर्लोकमिदं सर्वं निर्दहत्याशु तेजसा

Ang apoy na iyon ay naging tagapagwasak ng lahat ng mga loka, lumaganap na parang bilog, at sa kanyang ningning ay agad na tinutupok ang apat na mundong ito.

Verse 147

ततः प्रलीने सर्वस्मिञ्जङ्गमे स्थावरे तथा / निर्वृक्षा निस्तृणा भूमिः कूर्मपृष्ठसमा भवेत्

Pagkaraan, nang maglaho ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw, ang lupa’y naging walang puno at walang damo, kapantay ng likod ni Kūrma.

Verse 148

अंबरीषमिवाभाति सर्वमप्यखिलं जगत् / सर्वमेव तदर्चिर्भिः पूर्णं जाज्वल्यते घनः

Ang buong sansinukob ay nagliliwanag na parang pugon; ang siksik na bunton ng apoy, puspos ng mga liyab, ay nag-aalab sa lahat ng dako.

Verse 149

भूतले यानि सत्त्वानि महोदधिगतानि च / ततस्तानि प्रलीयन्ते भूमित्वमुपयान्ति च

Ang mga nilalang sa lupa at yaong nasa dakilang karagatan, sa panahong iyon ay nalulusaw sa pralaya at nagiging anyong lupa.

Verse 150

द्वीपाश्च पर्वताश्चैव वर्षाण्यथ महोदधिः / सर्वं तद्भस्मसाच्चक्रे सर्वात्मा पावकस्तु सः

Mga pulo, bundok, mga lupain ng varsha at ang dakilang karagatan—ang Pāvaka na siyang kaluluwa ng lahat ay ginawang abo ang lahat.

Verse 151

समुद्रेभ्यो नदीभ्यश्च पातालेभ्यश्च सर्वशः / पिबत्यपः समिद्धो ऽग्निः पृथिवीमाश्रितो ज्वलन्

Ang naglalagablab na apoy, na nakasandig sa daigdig, ay umiinom ng tubig mula sa mga dagat, ilog, at maging sa Pātāla sa lahat ng dako.

Verse 152

ततः संवर्द्धितः शैलानति क्रम्य ग्रहांस्तथा / लोकान्संहरते दीप्तो घोरः संवर्त्तको ऽनलः

Pagkaraan, ito’y lumalakas, lumalampas sa mga bundok at tumatawid sa mga planeta; ang nagniningas at kakila-kilabot na Saṃvartaka na apoy ay lumilipol sa lahat ng mga loka.

Verse 153

ततः स पृथिवीं भित्त्वा रसातलमशोष्यत् / निर्दह्यान्ते तु पातालं वायुलोकमथादहत्

Pagkaraan, binutas niya ang daigdig at pinatuyo ang Rasātala; sa huli, sinunog niya ang Pātāla at nilamon din ng apoy ang Vāyuloka.

Verse 154

अधस्तात्पृथिवीं दग्ध्वा तूर्द्ध्वं स दहतो दिवम् / योजनानां सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च

Matapos sunugin ang lupa sa ibaba, umakyat siya at sinunog pati ang langit; lumawak nang libo-libong yojana, hanggang prayuta at arbuda.

Verse 155

उदतिष्ठञ्शिखास्तस्य बह्व्यः संवर्त्तकस्य तु / गन्धर्वांश्च पिशाचांश्च समहोरगराक्षसान्

Maraming liyab ng Saṃvartaka ang sumiklab; nilamon ang mga Gandharva, Piśāca, pati Mahoraga at Rākṣasa.

Verse 156

तदा दहति संदीप्तो गोलकं चैव सर्वशः / भूर्लोकं च भुवर्ल्लोकं स्वर्लोकं च महस्तथा

Noon, nag-alab siya at sinunog ang buong globo ng daigdig sa lahat ng dako; pati Bhūrloka, Bhuvarloka, Svarloka, at Maharloka.

Verse 157

घोरो दहति कालाग्निरेवं लोकचतुष्टयम् / व्याप्तेषु तेषु लोकेषु तिर्यगूर्द्ध्वमथाग्निना

Ganyan sinusunog ng kakila-kilabot na Kālāgni ang apat na loka; nang mapuno ng apoy ang mga daigdig na iyon, kumalat ang apoy nang pahalang at paitaas.

Verse 158

तत्तेजः समनुप्राप्य कृत्स्नं जगदिदं शनैः / अयोगुडनिभं सर्वं तदा ह्येवं प्रकाशते

Nang matamo ang banal na ningning na iyon, unti-unting luminaw ang buong daigdig; noon, ang lahat ay nagliliwanag na parang bolang bakal na nag-aapoy.

Verse 159

ततो गजकुलाकारास्तडिद्भिः समलङ्कृताः / उत्तिष्ठन्ति तदा घोरा व्योम्नि संवर्तका घनाः

Pagkaraan, sa himpapawid ay bumangon ang mga kakila-kilabot na ulap ng pagwawakas, hugis parang kawan ng elepante at pinalamutian ng kidlat.

Verse 160

केचिन्नीलोत्पलश्यामाः केचित्कुमुदसन्निभाः / केचिद्वैडूर्यसंकाशा इन्द्रनीलनिभाः परे

May mga ulap na maitim gaya ng bughaw na lotus, may mga maputi gaya ng kumuda; may mga kumikislap na parang batong vaidurya, at may mga nagniningning na parang indranila.

Verse 161

शङ्खकुन्दनिभाश्चान्ये जात्यञ्जननिभास्तथा / धूम्रवर्णा घनाः केचित्केचित्पीताःपयोधराः

May mga ulap na puti gaya ng kabibe at bulaklak na kunda, may mga itim gaya ng anjana; may mga kulay-usok na makapal, at may mga dilaw na tagapagdala ng ulan.

Verse 162

केचिद्रासभवर्णाभा लाक्षारसनिभास्तथा / मनशिलाभास्त्वपरे कपोताभास्तथांबुदाः

May mga ulap na kulay gaya ng asno, may mga gaya ng katas ng lākṣā; may mga kumikislap na parang manashila, at may mga abuhin na parang kulay ng kalapati.

Verse 163

इन्द्रगोपनिभाः केचिद्धरितालनिभास्तथा / चाषपत्रनिभाः केचिदुत्तिष्ठन्ति घना दिवि

May ilang ulap na mapula gaya ng indragopa, may ilang luntian gaya ng haritāla, at may ilang tulad ng dahon ng ibong cāṣa; sila’y umaangat sa langit.

Verse 164

केचित्पुरवराकाराः केचिद्गजकुलोपमाः / केचित्पर्वतसंकाशाः केचित्स्थलनिभा घनाः

May ulap na anyong maringal na lungsod, may ulap na tulad ng kawan ng elepante, may ulap na gaya ng bundok, at may ulap na parang malawak na kapatagan—pawang makakapal.

Verse 165

क्रीडागारनिभाः केचित्केचिन्मीनकुलोपमाः / बहुरूपा घोररूपा घोरस्वरनिनादिनः

May ulap na tulad ng bahay-laro, may ulap na gaya ng kawan ng isda; sila’y sari-saring anyo, nakapanghihilakbot, at umuugong sa nakatatakot na tinig.

Verse 166

तदा जलधराः सर्वे पूरयन्ति नभस्तलम् / ततस्ते जलदा घोरराविणो भास्करात्मकाः

Noon, pinupuno ng lahat ng ulap na tagapagdala ng tubig ang kalangitan; saka ang mga ulap na iyon ay umuugong nang kakila-kilabot, wari’y may ningning ng Araw sa kanilang loob.

Verse 167

सप्तधा संवृतात्मानस्तमग्निं शमयन्त्युत / ततस्ते जलदा वर्षं मुञ्चन्ति च महौघवत्

Tinatakpan nila ang sarili sa pitong sapin at pinapawi maging ang apoy ng Araw; saka ang mga ulap na iyon ay nagbubuhos ng ulan na parang dambuhalang agos.

Verse 168

सुघोरमशिवं सर्वं नाशयन्ति च पावकम् / प्रवृष्टैश्च तथात्यर्थं वारिणा पूर्यते जगत्

Ang lubhang kakila-kilabot at di-mapalad ay sumisira sa lahat, pati sa apoy; at sa malakas na pag-ulan, napupuno ng tubig ang buong daigdig.

Verse 169

अद्भिस्तेजोभिभूतं च तदाग्निः प्रविशत्यपः / नष्टे चाग्नौ वर्षगते पयोदाः पावकोद्भवाः

Kapag napasuko ng tubig ang ningas, ang apoy ay pumapasok sa tubig; at nang maglaho ang apoy, sa agos ng ulan ay sumisibol ang mga ulap na isinilang mula sa apoy.

Verse 170

प्लावयन्तो जगत्सर्वं बृहज्जलपरिस्रवैः / धाराभिः पूरयन्तीमं चोद्यमानाः स्वयंभुवा

Sa malalaking agos ng tubig, nilulunod nila ang buong daigdig; at sa pag-uudyok ng Svayambhu, pinupuno nila ang sanlibutang ito ng mga bugso ng tubig.

Verse 171

अन्ये तु सलिलौघैस्तु वेलामभिभवन्त्यपि / साद्रिद्वीपान्तरं पीतं जलमन्नेषु तिष्ठति

Ang iba pa, sa mga bugso ng tubig, ay lumalampas maging sa hangganan ng dalampasigan; at ang tubig na nainom sa pagitan ng mga pulo na may mga bundok ay nananatili bilang katas sa pagkain.

Verse 172

पुनः पतति भूमौ तत्पयोधस्तान्नभस्तले / संवेष्टयति घोरात्मा दिवि वायुः समततः

Muli, ang tubig ng ulap ay bumabagsak sa lupa mula sa kalangitan; at sa himpapawid, ang hanging may mabagsik na likas, na laganap sa lahat, ay bumabalot dito.

Verse 173

तस्मिन्नेकार्मवे घोरे नष्टे स्थावारजङ्गमे / पूर्मे युगसहस्रे वै निःशेषः कल्प उच्यते

Sa kakila-kilabot na Ekārṇava, kapag naglaho ang lahat ng nakatigil at gumagalaw, sa wakas ng isang libong yuga noon, iyon ang tinatawag na “kalpang ganap na pagkalipol.”

Verse 174

अथांभसऽऽवृते लोके प्राहुरेकार्मवं बुधाः / अथ भूमिर्जलं खं च वायुश्चैकार्मवे तदा

Kapag natakpan ng tubig ang daigdig, tinatawag ito ng mga pantas na “Ekārṇava”; noon, ang lupa, tubig, langit at hangin—lahat ay nasa Ekārṇava ring iyon.

Verse 175

नष्टे ऽनले ऽन्धभूते तु प्राज्ञायत न किञ्चन / पार्थिवास्त्वथ सामुद्रा आपो दैव्याश्च सर्वशः

Kapag naglaho ang apoy at naging dilim ang lahat, wala nang anumang matitiyak; noon, ang tubig na panlupa, pandagat, at banal—lahat ng uri ng tubig ay nasa lahat ng dako.

Verse 176

असरन्त्यो व्रजन्त्यैक्यं सलिलाख्यां भजन्त्युत / आगतागतिके चैव तदा तत्सलिलं स्मृतम्

Ang mga tubig na iyon, kahit hindi umaagos, ay nagkakaisa at tinatawag na “salila”; at yaong may pagparito’t pag-alis (galaw ng alon) ay siyang tinuturing noon na “salila.”

Verse 177

प्रच्छाद्यति महीमेतामर्णवाख्यं तु तज्जलम् / आभाति यस्मात्तद्भाभिर्भाशब्दो व्याप्तिदीप्तिषु

Ang tubig na iyon ang tumatakip sa daigdig na ito, kaya tinatawag itong “arṇava” (karagatan); at sapagkat ito’y nagliliwanag sa sariling sinag, ang salitang “bhā” ay may diwang paglaganap at pagkinang.

Verse 178

भस्म सर्वमनुप्राप्य तस्मादंभो निरुच्यते / नानात्वे चैव शीघ्रे च धातुर्वै अर उच्यते

Ang banal na abo (bhasma) ay lumalaganap sa lahat, kaya tinatawag itong ‘ambhaḥ’. At sa kahulugang pagkakaiba-iba at kabilisan, binabanggit ang ugat na ‘ar’.

Verse 179

एकार्मवे तदा ह्यो वै न शीघ्रस्तेन ता नराः / तस्मिन्युगसहस्रान्ते दिवसे ब्रह्मणो गते

Sa nag-iisang karagatan (ekārṇava) noon ay walang kabilisan; kaya ang mga tao’y tila walang galaw. Nang lumipas ang araw ni Brahmā sa dulo ng sanlibong yuga.

Verse 180

तावन्तं कालमेवं तु भवत्येकार्मवं जगत् / तदा तु सर्वे व्यापारा निवर्त्तन्ते प्रजापतेः

Sa gayong haba ng panahon, ang sanlibutan ay nananatiling ekārṇava. Noon, ang lahat ng gawain ni Prajāpati ay humihinto.

Verse 181

एकमेकार्णवे तस्मिन्नष्टे स्थावरजङ्गमे / तदा स भवति ब्रह्मा सहस्राक्षः सहस्रपात्

Kapag sa ekārṇava na iyon ay naglaho ang lahat ng nakatigil at gumagalaw, noon Siya’y nagiging Brahmā, may sanlibong mata at sanlibong paa.

Verse 182

सहस्रशीर्षा सुमनाः सहस्रपात्सहस्रचक्षुर्वदनः सहस्रवाक् / सहस्रबाहुः प्रथमः प्रजापतिस्त्रयी मयो यः पुरुषो निरुच्यते

Siya’y may sanlibong ulo, dalisay ang diwa, may sanlibong paa; may sanlibong mata at mukha, may sanlibong tinig. May sanlibong bisig, Siya ang unang Prajāpati—ang Purusha na binubuo ng Tatlong Veda.

Verse 183

आदित्यवर्मा भुवनस्य गोप्ता अपूर्व एकः प्रथमस्तुराषाट् / हिरण्यगर्भः पुरुषो महान्वै संपठ्यते वै रजसः परस्तात्

Siya ay si Adityavarma, ang tagapagtanggol ng sansinukob, natatangi, nag-iisa, ang una, at ang manlulupig. Siya ay si Hiranyagarbha, ang Dakilang Purusha, na sinasabing lampas sa katangian ng Rajas.

Verse 184

चतुर्युगसहस्रान्ते सर्वतः सलिलाप्लुते / सुषुप्सुरप्रकाशेप्सुः स रात्रिं कुरुते प्रभुः

Sa pagtatapos ng isang libong siklo ng apat na Yuga, kapag ang lahat ay lubog sa tubig, ang Panginoon, na nagnanais na matulog at hindi naghahangad ng liwanag, ay lumilikha ng Gabi.

Verse 185

जनलोकं विवर्त्तास्ते तपसा लब्धचक्षुषः

Sila na nagkamit ng banal na paningin sa pamamagitan ng penitensiya ay tumutungo sa Janaloka.

Verse 186

भृग्वादयो महात्मानः पूर्वे व्याख्यातलक्षणाः

Ang mga dakilang kaluluwa tulad ni Bhrigu at iba pa, na ang mga katangian ay naipaliwanag na dati.

Verse 187

सत्यादीन्सप्तलोकान्वै ते हि पश्यन्ति चक्षुषा / ब्रह्माणं ते तु पश्यन्ति सदा ब्राह्मीषु रात्रिषु

Nakikita nila sa sariling mga mata ang pitong loka mula Satya; at sa mga gabing Brahmi ay lagi nilang nasasaksihan si Brahma.

Verse 188

सप्तर्षयः प्रपश्यन्ति स्वप्नं कालं स्वरात्रिषु / कल्पानां परमेष्टि त्वात्तस्मादाद्यः स पठ्यते

Nakikita ng Saptarishi sa kani-kanilang gabi ang panahong tila panaginip; sapagkat siya ang Parameshthi sa mga kalpa, kaya tinatawag siyang ‘Una’.

Verse 189

स स्रष्टा सर्वभूतानां कल्पादिषु पुनः पुनः / एवमेशायित्वा तु ह्यात्मन्येव प्रजापतिः

Siya ang Prajapati, ang lumikha ng lahat ng nilalang, sa simula ng bawat kalpa nang paulit-ulit; at matapos maghari bilang Panginoon, nananatili siya sa sarili niyang Atman.

Verse 190

अथात्मनि महातेजाः सर्वमादाय सर्वकृत् / ततः स वसते रात्रिं तमस्येकार्णवे जले

Pagkatapos, ang Makapangyarihang Liwanag, ang gumagawa ng lahat, ay tinipon ang lahat sa kanyang sarili; saka siya nanahan sa buong gabi sa madilim na tubig ng iisang karagatan (Ekarṇava).

Verse 191

ततो रात्रिक्षये प्राप्ते प्रति बुद्धः प्रजापतिः / मनः सिसृक्षया युक्तः सर्गाय निदधे पुनः

Nang sumapit ang wakas ng gabi, muling nagising si Prajapati; taglay ang pagnanais na lumikha, inihanda niyang muli ang isip para sa sarga, ang paglikha.

Verse 192

एवं स लोके निर्वृत्त उपशान्ते प्रजापतौ / ब्राह्मे नैमित्तिके तस्मिन्कल्पिते वै प्रसंयमे

Gayon, nang sa daigdig ay natapos at napayapa ang gawain ni Prajāpati, sa Brahmang naimittikang kalpa na iyon ay tunay na itinakda ang dakilang pagpipigil (pralaya).

Verse 193

देहैर्वियोगः सत्त्वानां तस्मिन्वै कृत्स्नशः स्मृतः / ततो धग्धेषु भूतेषु सर्वेष्वादित्यरशिमभिः

Sa panahong iyon, sinasabing ang lahat ng nilalang ay ganap na nahiwalay sa kanilang mga katawan; at pagkaraan, ang lahat ng mga nilalang ay natupok ng mga sinag ni Āditya.

Verse 194

देवर्षिमनुवर्येषु तस्मिन्नंबुप्लवे तदा / गन्धर्वादीनि सत्त्वानि पिशायान्तानि सर्वशः

Sa panahong iyon ng baha ng pralaya, maging sa hanay ng mga deva-ṛṣi at dakilang Manu, ang mga nilalang na gaya ng Gandharva at iba pa ay napasailalim sa kalagayang piśāca sa lahat ng dako.

Verse 195

कल्पादावप्रतप्तानि जनमेवाश्रयन्ति वै / तिर्यग्योनीनि नरके यानि यानि गतान्यपि

Sa pasimula ng kalpa, yaong hindi napaso ng init ng pagkatupok ay tunay na muling kumakapit sa kapanganakan; gayundin ang mga anyong-hayop na minsang napunta sa naraka.

Verse 196

तदा तान्यापि दग्धानि धूतपापानि सर्वशः / जले तान्युपपद्यन्ते यावत्संप्लवते जगत्

Noon, sila man ay natupok at ang lahat ng kasalanan ay nahugasan; at habang ang sanlibutan ay nalulubog sa baha, sila’y nagkakaroon ng pag-iral sa loob ng tubig.

Verse 197

व्युष्टायां च रचन्यां तु ब्रह्मणो ऽव्यक्तयोनितः / जायन्ते हि पुनस्तानि सर्वभूतानि कृतस्नशः

Paglipas ng gabi, mula kay Brahma na may pinagmumulang di-nahahayag, muling isinisilang nang ganap ang lahat ng nilalang.

Verse 198

ऋषयो मनवो देवाः प्रजाः सर्वाश्चतुर्विधाः / तेषामपि च सिद्धानां निधनोत्पत्तिरुच्यते

Ang mga rishi, mga Manu, mga deva, at lahat ng nilalang na apat ang uri—pati ang mga siddha—ay sinasabing may pagsilang at pagpanaw.

Verse 199

यथासूर्यस्य लोके ऽस्मिन्नुदयास्तमने स्मृते / तथा जन्मनिरोधश्च भूतानामिह दृश्यते

Gaya ng sa mundong ito na inaalala ang pagsikat at paglubog ng araw, gayon din dito nakikita ang pagsilang at pagkapawi (laya) ng mga nilalang.

Verse 200

आभूतसंप्लवात्तस्माद्भवः संसार उच्यते / यथा सर्वाणि भूतानां जायन्ते वर्षणेष्विह

Dahil ang agos ng pag-iral ay nagpapatuloy hanggang sa pagkalipol ng mga nilalang (saṃplava), ito ang tinatawag na bhava, ang saṃsāra; gaya rito, sa panahon ng pag-ulan, isinisilang ang lahat ng nilalang.