Shloka 96
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
त्रय एव गणाः प्रोक्ता देवानां तु स्वयंभुवा / ब्रह्मणो मानसाः पुत्रास्ते हि सर्वे महात्मनः
Transliteration
traya eva gaṇāḥ proktā devānāṃ tu svayaṃbhuvā / brahmaṇo mānasāḥ putrāste hi sarve mahātmanaḥ
Translation
Ipinahayag ni Svayambhū na tatlong pangkat lamang ang mga ganap ng mga deva. Sila’y mga anak na isinilang sa isipan ni Brahmā; silang lahat ay mga dakilang kaluluwa.
Word by Word
त्रयःthree
त्रयः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्या-विशेषण ('three')
एवonly/indeed
एव:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (particle of emphasis/restriction)
गणाःgroups/classes
गणाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
प्रोक्ताःdeclared
प्रोक्ताः:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेय-विशेषण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootप्र + √वच् (धातु) + क्त → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle: 'said/declared')
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
स्वयंभुवाby Svayaṃbhū (Brahmā)
स्वयंभुवा:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootस्वयंभू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
मानसाःmind-born
मानसाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण ('mental/mind-born')
पुत्राःsons
पुत्राः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेthose
ते:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संकेत-विशेषण
हिindeed
हि:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
सर्वेall
सर्वे:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
महात्मनःgreat-souled
महात्मनः:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेय-विशेषण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय ('great-souled')