Shloka 192
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
एवं स लोके निर्वृत्त उपशान्ते प्रजापतौ / ब्राह्मे नैमित्तिके तस्मिन्कल्पिते वै प्रसंयमे
Transliteration
evaṃ sa loke nirvṛtta upaśānte prajāpatau / brāhme naimittike tasminkalpite vai prasaṃyame
Translation
Gayon, nang sa daigdig ay natapos at napayapa ang gawain ni Prajāpati, sa Brahmang naimittikang kalpa na iyon ay tunay na itinakda ang dakilang pagpipigil (pralaya).
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner: “thus”)
सःhe/that one
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन
निर्वृत्ते(when) ended/ceased
निर्वृत्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनि√वृत् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय) → निर्वृत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि/भूतकृत् क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन; ‘लोके’ इति विशेषण
उपशान्ते(when) calmed/quieted
उपशान्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootउप√शम् (धातु) + क्त → उपशान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन; ‘प्रजापतौ’ इति विशेषण
प्रजापतौin/at Prajāpati
प्रजापतौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन
ब्राह्मेin the Brahmā-related (period)
ब्राह्मे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootब्राह्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन; ‘(काले/कल्पे)’ इत्यध्याहार्यं विशेषण
नैमित्तिकेin the occasional/periodic (dissolution)
नैमित्तिके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनैमित्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन; ‘(काले/कल्पे)’ इत्यध्याहार्यं विशेषण
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन
कल्पितेarranged/ordained
कल्पिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootकॢप् (धातु) + क्त → कल्पित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन; ‘तस्मिन्’ इति विशेषण
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/पादपूरण (emphatic particle)
प्रसंयमेin the restraint/withdrawal (dissolution)
प्रसंयमे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रसंयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/Locative); एकवचन