Shloka 150
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
द्वीपाश्च पर्वताश्चैव वर्षाण्यथ महोदधिः / सर्वं तद्भस्मसाच्चक्रे सर्वात्मा पावकस्तु सः
Transliteration
dvīpāśca parvatāścaiva varṣāṇyatha mahodadhiḥ / sarvaṃ tadbhasmasāccakre sarvātmā pāvakastu saḥ
Translation
Mga pulo, bundok, mga lupain ng varsha at ang dakilang karagatan—ang Pāvaka na siyang kaluluwa ng lahat ay ginawang abo ang lahat.
Word by Word
द्वीपाःislands, continents
द्वीपाः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; nominative plural
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय; conjunction
पर्वताःmountains
पर्वताः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; nominative plural
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय; conjunction
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय; emphatic particle
वर्षाणिregions/lands (varṣas)
वर्षाणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; nominative plural
अथthen, and
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formक्रम/अनन्तर-अव्यय; indeclinable ‘then/and further’
महोदधिःthe great ocean
महोदधिः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहोदधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular; compound: महा+उदधि (‘great ocean’)
सर्वम्all (this)
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular (collective)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular (neuter)
भस्मसात्to ashes
भस्मसात्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभस्मसात् (अव्यय/क्रियाविशेषण)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण ‘to ashes’ (भस्म + सात् as idiom)
चक्रेmade, turned (into)
चक्रे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (परोक्ष/परिपूर्ण), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; perfect 3rd sg (middle)
सर्वात्माthe all-self (universal being)
सर्वात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)+आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular; compound ‘all-souled/whose self is all’
पावकःfire
पावकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपावक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular
तुindeed, however
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-अव्यय; indeclinable ‘but/indeed’
सःhe, that one
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; nominative singular (masculine)