Adhyaya 10

Verse 1

श्रीशुक उवाच इति दानवदैतेया नाविन्दन्नमृतं नृप । युक्ता: कर्मणि यत्ताश्च वासुदेवपराङ्‌मुखा: ॥ १ ॥

Sinabi ni Śukadeva: O Hari, ang mga Dānava at Daitya ay buong pagsisikap at pagtuon na nagtrabaho sa pag-ikot ng karagatan, ngunit dahil tumalikod sila kay Vāsudeva (Śrī Kṛṣṇa), hindi nila nakamtan ang amrita.

Verse 2

साधयित्वामृतं राजन्पाययित्वा स्वकान्सुरान् । पश्यतां सर्वभूतानां ययौ गरुडवाहन: ॥ २ ॥

O Hari, matapos tapusin ng Panginoon ang gawain ng pag-ikot sa karagatan at painumin ng amrita ang mga deva na Kanyang minamahal na bhakta, sa harap ng lahat ng nilalang Siya’y umalis, sakay ni Garuḍa, patungo sa Kanyang sariling dhāma.

Verse 3

सपत्नानां परामृद्धिं द‍ृष्ट्वा ते दितिनन्दना: । अमृष्यमाणा उत्पेतुर्देवान्प्रत्युद्यतायुधा: ॥ ३ ॥

Nang makita ang dakilang kasaganaan ng mga deva na kanilang kaaway, ang mga anak ni Diti (mga daitya) ay hindi nakatiis; nag-alab sa galit at sumugod sa mga deva na nakataas ang mga sandata.

Verse 4

तत: सुरगणा: सर्वे सुधया पीतयैधिता: । प्रतिसंयुयुधु: शस्त्रैर्नारायणपदाश्रया: ॥ ४ ॥

Pagkaraan, ang mga deva, na napasigla sa pag-inom ng amrita at laging sumisilong sa lotus na mga paa ni Nārāyaṇa, ay gumamit ng sari-saring sandata upang sumalakay pabalik sa mga asura.

Verse 5

तत्र दैवासुरो नाम रण: परमदारुण: । रोधस्युदन्वतो राजंस्तुमुलो रोमहर्षण: ॥ ५ ॥

O Hari, sa pampang ng Karagatang Gatas ay sumiklab ang napakabangis na labanan ng mga deva at asura; napakatindi nito na kahit marinig lamang ay nakakapagpatindig-balahibo.

Verse 6

तत्रान्योन्यं सपत्नास्ते संरब्धमनसो रणे । समासाद्यासिभिर्बाणैर्निजघ्नुर्विविधायुधै: ॥ ६ ॥

Sa labang iyon, kapwa panig ay nag-aalab sa galit at pagkapoot; nagsalpukan sila at nagpasapakan ng espada, palaso, at sari-saring sandata.

Verse 7

शङ्खतूर्यमृदङ्गानां भेरीडमरिणां महान् । हस्त्यश्वरथपत्तीनां नदतां निस्वनोऽभवत् ॥ ७ ॥

Umalingawngaw ang mga tunog ng kabibe, trumpeta, mṛdaṅga, bherī at ḍamarī, pati ang sigaw ng mga elepante, kabayo, at mga kawal sa karwahe at naglalakad—isang napakalakas na kaguluhan.

Verse 8

रथिनो रथिभिस्तत्र पत्तिभि: सह पत्तय: । हया हयैरिभाश्चेभै: समसज्जन्त संयुगे ॥ ८ ॥

Sa larangan, ang mga mandirigmang nasa karwahe ay lumaban sa kapwa mandirigmang nasa karwahe, ang mga kawal na naglalakad sa kapwa naglalakad, ang mga nakasakay sa kabayo sa kapwa nakasakay, at ang mga nakasakay sa elepante sa kapwa nakasakay—kaya naganap ang labanan sa pagitan ng magkakapantay.

Verse 9

उष्ट्रै: केचिदिभै: केचिदपरे युयुधु: खरै: । केचिद्गौरमुखैरृक्षैर्द्वीपिभिर्हरिभिर्भटा: ॥ ९ ॥

May ilang kawal ang nakipaglaban na nakasakay sa kamelyo, ang iba sa elepante, at ang iba sa asno. May sumakay sa puting-mukhang unggoy, may sa tigre at may sa leon; sa gayon ay sabay-sabay silang sumabak sa digmaan.

Verse 10

गृध्रै: कङ्कैर्बकैरन्ये श्येनभासैस्तिमिङ्गिलै: । शरभैर्महिषै: खड्‌गैर्गोवृषैर्गवयारुणै: ॥ १० ॥ शिवाभिराखुभि: केचित् कृकलासै: शशैर्नरै: । बस्तैरेके कृष्णसारैर्हंसैरन्ये च सूकरै: ॥ ११ ॥ अन्ये जलस्थलखगै: सत्त्वैर्विकृतविग्रहै: । सेनयोरुभयो राजन्विविशुस्तेऽग्रतोऽग्रत: ॥ १२ ॥

O Hari, may ilang kawal na nakipaglaban na nakasakay sa buwitre, agila, bibe, lawin at ibong bhāsa. May sumakay sa timiṅgila, may sa śarabha, at may sa kalabaw, rinosero, baka, toro, bakang-gubat at aruṇa; sa gayon sila pumasok sa labanan.

Verse 11

गृध्रै: कङ्कैर्बकैरन्ये श्येनभासैस्तिमिङ्गिलै: । शरभैर्महिषै: खड्‌गैर्गोवृषैर्गवयारुणै: ॥ १० ॥ शिवाभिराखुभि: केचित् कृकलासै: शशैर्नरै: । बस्तैरेके कृष्णसारैर्हंसैरन्ये च सूकरै: ॥ ११ ॥ अन्ये जलस्थलखगै: सत्त्वैर्विकृतविग्रहै: । सेनयोरुभयो राजन्विविशुस्तेऽग्रतोऽग्रत: ॥ १२ ॥

May ilang kawal na sumakay sa asong-gubat na babae, sa daga, sa butiki, sa kuneho, at maging sa tao upang makipaglaban. May sumakay sa kambing, sa usang kṛṣṇasāra, sa gansa at sa baboy-ramo; sa gayon sila’y nagdigmaan.

Verse 12

गृध्रै: कङ्कैर्बकैरन्ये श्येनभासैस्तिमिङ्गिलै: । शरभैर्महिषै: खड्‌गैर्गोवृषैर्गवयारुणै: ॥ १० ॥ शिवाभिराखुभि: केचित् कृकलासै: शशैर्नरै: । बस्तैरेके कृष्णसारैर्हंसैरन्ये च सूकरै: ॥ ११ ॥ अन्ये जलस्थलखगै: सत्त्वैर्विकृतविग्रहै: । सेनयोरुभयो राजन्विविशुस्तेऽग्रतोऽग्रत: ॥ १२ ॥

O Hari, nakasakay sa mga nilalang ng tubig, lupa, at himpapawid—maging yaong may anyong kakaiba—ang dalawang hukbo ay nagharap at patuloy na sumulong, hanay sa hanay.

Verse 13

चित्रध्वजपटै राजन्नातपत्रै: सितामलै: । महाधनैर्वज्रदण्डैर्व्यजनैर्बार्हचामरै: ॥ १३ ॥ वातोद्धूतोत्तरोष्णीषैरर्चिर्भिर्वर्मभूषणै: । स्फुरद्भ‍िर्विशदै: शस्त्रै: सुतरां सूर्यरश्मिभि: ॥ १४ ॥ देवदानववीराणां ध्वजिन्यौ पाण्डुनन्दन । रेजतुर्वीरमालाभिर्यादसामिव सागरौ ॥ १५ ॥

O Hari, O inapo ni Pāṇḍu, ang dalawang hukbo ng mga deva at asura ay pinalamutian ng mga tolda, makukulay na watawat, at malilinis na puting payong na may hawakang may hiyas at perlas. Umiindayog ang mga pamaypay na balahibo ng pabo-real at mga chāmara; lumilipad sa hangin ang kanilang kasuutang pang-itaas at pang-ibaba, at sa sikat ng araw ay kumikislap ang mga kalasag, alahas, at malilinaw na matatalim na sandata. Kaya ang dalawang hanay ay wari’y dalawang karagatang may mga pulutong ng nilalang-dagat na parang kuwintas.

Verse 14

चित्रध्वजपटै राजन्नातपत्रै: सितामलै: । महाधनैर्वज्रदण्डैर्व्यजनैर्बार्हचामरै: ॥ १३ ॥ वातोद्धूतोत्तरोष्णीषैरर्चिर्भिर्वर्मभूषणै: । स्फुरद्भ‍िर्विशदै: शस्त्रै: सुतरां सूर्यरश्मिभि: ॥ १४ ॥ देवदानववीराणां ध्वजिन्यौ पाण्डुनन्दन । रेजतुर्वीरमालाभिर्यादसामिव सागरौ ॥ १५ ॥

O Hari, O inapo ni Pāṇḍu! Ang mga hukbo ng mga deva at mga dānava ay pinalamutian ng makukulay na watawat, malilinis na puting payong at kanopi, mga hawakang may hiyas at perlas, at mga pamaypay at cāmara na yari sa balahibo ng pabo-real. Sa ihip ng hangin ay kumakaway ang kanilang balabal at putong; sa sikat ng araw ay kumikislap ang kanilang kalasag, alahas, at malilinaw na matatalim na sandata. Kaya ang dalawang hanay ng hukbo ay wari’y dalawang dagat na may mga hanay ng nilalang-dagat na parang kuwintas.

Verse 15

चित्रध्वजपटै राजन्नातपत्रै: सितामलै: । महाधनैर्वज्रदण्डैर्व्यजनैर्बार्हचामरै: ॥ १३ ॥ वातोद्धूतोत्तरोष्णीषैरर्चिर्भिर्वर्मभूषणै: । स्फुरद्भ‍िर्विशदै: शस्त्रै: सुतरां सूर्यरश्मिभि: ॥ १४ ॥ देवदानववीराणां ध्वजिन्यौ पाण्डुनन्दन । रेजतुर्वीरमालाभिर्यादसामिव सागरौ ॥ १५ ॥

O Hari, O inapo ni Pāṇḍu! Ang dalawang hanay ng mga mandirigmang deva at dānava ay pinalamutian ng makukulay na watawat at malilinis na puting payong; kumakaway sa hangin ang kanilang kasuotan at putong, at sa sikat ng araw ay kumikislap ang kalasag, alahas, at malilinaw na matatalim na sandata. Kaya ang dalawang hukbo ay wari’y dalawang dagat na may mga nilalang-dagat na parang kuwintas.

Verse 16

वैरोचनो बलि: सङ्ख्ये सोऽसुराणां चमूपति: । यानं वैहायसं नाम कामगं मयनिर्मितम् ॥ १६ ॥ सर्वसाङ्ग्रामिकोपेतं सर्वाश्चर्यमयं प्रभो । अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं द‍ृश्यमानमदर्शनम् ॥ १७ ॥ आस्थितस्तद् विमानाग्र्यं सर्वानीकाधिपैर्वृत: । बालव्यजनछत्राग्र्यै रेजे चन्द्र इवोदये ॥ १८ ॥

Sa labang iyon, si Mahārāja Bali, anak ni Virocana at punong kumandante ng mga asura, ay naupo sa kahanga-hangang sasakyang panghimpapawid na tinatawag na Vaihāyasa, na ginawa ng dānava na si Maya at nakalalakbay ayon sa nais. O Hari, ang sasakyang iyon ay may sandata para sa lahat ng uri ng digmaan, punô ng hiwaga, di-maunawaan at di-mailarawan; kung minsan ay nakikita, kung minsan ay naglalaho. Sa ilalim ng maringal na payong at pinapaypayan ng pinakamainam na cāmara, napaliligiran ng mga pinuno, si Bali ay nagningning na parang buwang sumisikat sa dapithapon, na nagbibigay-liwanag sa lahat ng dako.

Verse 17

वैरोचनो बलि: सङ्ख्ये सोऽसुराणां चमूपति: । यानं वैहायसं नाम कामगं मयनिर्मितम् ॥ १६ ॥ सर्वसाङ्ग्रामिकोपेतं सर्वाश्चर्यमयं प्रभो । अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं द‍ृश्यमानमदर्शनम् ॥ १७ ॥ आस्थितस्तद् विमानाग्र्यं सर्वानीकाधिपैर्वृत: । बालव्यजनछत्राग्र्यै रेजे चन्द्र इवोदये ॥ १८ ॥

O Hari, O mahal na Panginoon! Ang sasakyang tinatawag na Vaihāyasa, na ginawa ng dānava na si Maya at nakalalakbay ayon sa nais, ay may kagamitan para sa lahat ng uri ng digmaan at punô ng hiwaga. Ito’y di-maunawaan at di-mailarawan; kung minsan ay nakikita, kung minsan ay hindi.

Verse 18

वैरोचनो बलि: सङ्ख्ये सोऽसुराणां चमूपति: । यानं वैहायसं नाम कामगं मयनिर्मितम् ॥ १६ ॥ सर्वसाङ्ग्रामिकोपेतं सर्वाश्चर्यमयं प्रभो । अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं द‍ृश्यमानमदर्शनम् ॥ १७ ॥ आस्थितस्तद् विमानाग्र्यं सर्वानीकाधिपैर्वृत: । बालव्यजनछत्राग्र्यै रेजे चन्द्र इवोदये ॥ १८ ॥

Si Bali, na nakaupo sa pinakamainam na sasakyang iyon, ay napaliligiran ng mga pinuno ng lahat ng pangkat. Sa ilalim ng maringal na payong, pinapaypayan ng malalambot na pamaypay at ng pinakamainam na cāmara, siya’y nagningning na parang buwang sumisikat, na nagbibigay-liwanag sa lahat ng dako.

Verse 19

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

Nakatapalibot kay Maharaja Bali ang mga komander ng mga asura na nakaupo sa kani-kanilang mga karwahe. Kabilang sa kanila sina Namuci, Sambara, Bana, Vipracitti, at Ayomukha.

Verse 20

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

Naroon din sina Dvimurdha, Kalanabha, Praheti, Heti, Ilvala, Sakuni, Bhutasantapa, Vajradamstra, at Virocana.

Verse 21

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

Naroon din sina Hayagriva, Sankusira, Kapila, Meghadundubhi, Taraka, Cakradrk, Sumbha, Nisumbha, Jambha, at Utkala.

Verse 22

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

Naroon din sina Arista, Aristanemi, Maya, Tripuradhipa, at iba pa tulad ng mga Pauloma, Kaleya, at Nivatakavaca.

Verse 23

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

Ang lahat ng mga asura na ito ay pinagkaitan ng kanilang bahagi sa nektar at nagbahagi lamang sa paghihirap. Madalas nilang tinalo ang mga demigod sa labanan.

Verse 24

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

Pinalibutan si Mahārāja Bali sa lahat ng panig ng mga pinunò at kapitan ng mga asura na nakasakay sa kani-kanilang karwaheng pandigma—Namuci, Śambara, Bāṇa, Vipracitti, Ayomukha, Dvimūrdhā, Kālanābha, Praheti, Heti, Ilvala, Śakuni, Bhūtasantāpa, Vajradaṁṣṭra, Virocana, Hayagrīva, Śaṅkuśirā, Kapila, Meghadundubhi, Tāraka, Cakradṛk, Śumbha, Niśumbha, Jambha, Utkala, Ariṣṭa, Ariṣṭanemi, si Maya na panginoon ng Tripura, mga anak ni Puloma, ang mga Kāleya at Nivātakavaca, at iba pa. Dahil pinagkaitan ng bahagi sa amṛta, tanging pagod ng pag-ikot sa karagatan ang kanilang napala; gayunman, sa digmaan ay madalas nilang natalo ang mga deva. Upang pasiglahin ang hukbo, umatungal sila na parang mga leon at humihip ng mga kabibe (śaṅkha) nang ubod-lakas. Nang makita ni Balabhit Indra ang mababangis na karibal na ito, siya’y nag-alab sa matinding galit.

Verse 25

ऐरावतं दिक्करिणमारूढ: शुशुभे स्वराट् । यथा स्रवत्प्रस्रवणमुदयाद्रिमहर्पति: ॥ २५ ॥

Nakasakay sa Airāvata, ang elepanteng pang-dako na nakararating saanman, ang hari ng langit na si Indra ay nagningning na tila araw na sumisikat mula sa Udayagiri na hitik sa mga imbakan at agos ng tubig.

Verse 26

तस्यासन्सर्वतो देवा नानावाहध्वजायुधा: । लोकपाला: सहगणैर्वाय्वग्निवरुणादय: ॥ २६ ॥

Pinalibutan si Indra, hari ng langit, ng mga deva na nakasakay sa iba’t ibang sasakyan, may mga watawat at sandata. Naroon din sina Vāyu, Agni, Varuṇa at iba pang lokapāla kasama ang kani-kanilang mga kasama.

Verse 27

तेऽन्योन्यमभिसंसृत्य क्षिपन्तो मर्मभिर्मिथ: । आह्वयन्तो विशन्तोऽग्रे युयुधुर्द्वन्द्वयोधिन: ॥ २७ ॥

Nagharap ang mga deva at asura, at nagbatuhan ng mga salitang tumutusok sa puso. Pagkaraan, lumapit sila at naglaban nang harapan, pares-pares na tunggalian.

Verse 28

युयोध बलिरिन्द्रेण तारकेण गुहोऽस्यत । वरुणो हेतिनायुध्यन्मित्रो राजन्प्रहेतिना ॥ २८ ॥

O Hari, si Bali ay nakipagdigma kay Indra; si Guha (Kārttikeya) kay Tāraka; si Varuṇa kay Heti; at si Mitra kay Praheti.

Verse 29

यमस्तु कालनाभेन विश्वकर्मा मयेन वै । शम्बरो युयुधे त्वष्ट्रा सवित्रा तु विरोचन: ॥ २९ ॥

Nakipagdigma si Yamaraja kay Kalanabha; si Visvakarma kay Maya Danava; si Tvasta kay Sambara; at ang diyos na Araw kay Virocana.

Verse 30

अपराजितेन नमुचिरश्विनौ वृषपर्वणा । सूर्यो बलिसुतैर्देवो बाणज्येष्ठै: शतेन च ॥ ३० ॥ राहुणा च तथा सोम: पुलोम्ना युयुधेऽनिल: । निशुम्भशुम्भयोर्देवी भद्रकाली तरस्विनी ॥ ३१ ॥

Nakipagdigma si Aparājita kay Namuci; ang dalawang Aśvinī-kumāra ay nakipaglaban kay Vṛṣaparvā. Ang diyos na Araw ay lumaban sa sandaang anak ni Mahārāja Bali na pinamumunuan ni Bāṇa; at ang diyos na Buwan ay lumaban kay Rāhu. Ang diyos ng hangin ay nakipaglaban kay Puloma; at ang makapangyarihang Durgādevī, na tinatawag na Bhadrakālī, ay nakipagsagupa kina Śumbha at Niśumbha.

Verse 31

अपराजितेन नमुचिरश्विनौ वृषपर्वणा । सूर्यो बलिसुतैर्देवो बाणज्येष्ठै: शतेन च ॥ ३० ॥ राहुणा च तथा सोम: पुलोम्ना युयुधेऽनिल: । निशुम्भशुम्भयोर्देवी भद्रकाली तरस्विनी ॥ ३१ ॥

Nakipagdigma si Aparājita kay Namuci; ang dalawang Aśvinī-kumāra ay nakipaglaban kay Vṛṣaparvā. Ang diyos na Araw ay lumaban sa sandaang anak ni Mahārāja Bali na pinamumunuan ni Bāṇa; at ang diyos na Buwan ay lumaban kay Rāhu. Ang diyos ng hangin ay nakipaglaban kay Puloma; at ang makapangyarihang Durgādevī, na tinatawag na Bhadrakālī, ay nakipagsagupa kina Śumbha at Niśumbha.

Verse 32

वृषाकपिस्तु जम्भेन महिषेण विभावसु: । इल्वल: सह वातापिर्ब्रह्मपुत्रैररिन्दम ॥ ३२ ॥ कामदेवेन दुर्मर्ष उत्कलो मातृभि: सह । बृहस्पतिश्चोशनसा नरकेण शनैश्चर: ॥ ३३ ॥ मरुतो निवातकवचै: कालेयैर्वसवोऽमरा: । विश्वेदेवास्तु पौलोमै रुद्रा: क्रोधवशै: सह ॥ ३४ ॥

O Mahārāja Parīkṣit, tagapigil ng mga kaaway! Si Vṛṣākapi (Śiva) ay nakipaglaban kay Jambha, at si Vibhāvasu (Agni) kay Mahiṣāsura. Si Ilvala, kasama ang kapatid na si Vātāpi, ay nakipagsagupa sa mga anak ni Brahmā. Si Durmarṣa ay lumaban kay Kāmadeva; ang demonyong Utkala ay lumaban sa mga diyosang Mātṛkā; si Bṛhaspati ay lumaban kay Uśanas (Śukrācārya); at si Śanaiścara (Saturno) ay lumaban kay Narakāsura. Ang mga Marut ay lumaban sa Nivātakavaca; ang mga Vasu sa mga Kālakeya; ang mga Viśvedeva sa mga Pauloma; at ang mga Rudra sa mga Krodhavaśa na inalipin ng galit.

Verse 33

वृषाकपिस्तु जम्भेन महिषेण विभावसु: । इल्वल: सह वातापिर्ब्रह्मपुत्रैररिन्दम ॥ ३२ ॥ कामदेवेन दुर्मर्ष उत्कलो मातृभि: सह । बृहस्पतिश्चोशनसा नरकेण शनैश्चर: ॥ ३३ ॥ मरुतो निवातकवचै: कालेयैर्वसवोऽमरा: । विश्वेदेवास्तु पौलोमै रुद्रा: क्रोधवशै: सह ॥ ३४ ॥

O Mahārāja Parīkṣit, tagapigil ng mga kaaway! Si Vṛṣākapi (Śiva) ay nakipaglaban kay Jambha, at si Vibhāvasu (Agni) kay Mahiṣāsura. Si Ilvala, kasama ang kapatid na si Vātāpi, ay nakipagsagupa sa mga anak ni Brahmā. Si Durmarṣa ay lumaban kay Kāmadeva; ang demonyong Utkala ay lumaban sa mga diyosang Mātṛkā; si Bṛhaspati ay lumaban kay Uśanas (Śukrācārya); at si Śanaiścara (Saturno) ay lumaban kay Narakāsura. Ang mga Marut ay lumaban sa Nivātakavaca; ang mga Vasu sa mga Kālakeya; ang mga Viśvedeva sa mga Pauloma; at ang mga Rudra sa mga Krodhavaśa na inalipin ng galit.

Verse 34

वृषाकपिस्तु जम्भेन महिषेण विभावसु: । इल्वल: सह वातापिर्ब्रह्मपुत्रैररिन्दम ॥ ३२ ॥ कामदेवेन दुर्मर्ष उत्कलो मातृभि: सह । बृहस्पतिश्चोशनसा नरकेण शनैश्चर: ॥ ३३ ॥ मरुतो निवातकवचै: कालेयैर्वसवोऽमरा: । विश्वेदेवास्तु पौलोमै रुद्रा: क्रोधवशै: सह ॥ ३४ ॥

O Mahārāja Parīkṣit, na tagapagsupil ng mga kaaway, si Panginoong Śiva ay nakipaglaban kay Jambha, at si Vibhāvasu ay nakipaglaban kay Mahiṣāsura. Si Ilvala, kasama ang kanyang kapatid na si Vātāpi, ay nakipaglaban sa mga anak ni Panginoong Brahmā. Si Durmarṣa ay nakipaglaban kay Kupido, ang demonyong si Utkala sa mga diyosang Mātṛkā, si Bṛhaspati kay Śukrācārya, at si Śanaiścara kay Narakāsura. Ang mga Marut ay nakipaglaban sa mga Nivātakavaca, ang mga Vasu sa mga demonyong Kālakeya, ang mga diyos na Viśvedeva sa mga demonyong Pauloma, at ang mga Rudra sa mga demonyong Krodhavaśa.

Verse 35

त एवमाजावसुरा: सुरेन्द्रा द्वन्द्वेन संहत्य च युध्यमाना: । अन्योन्यमासाद्य निजघ्नुरोजसा जिगीषवस्तीक्ष्णशरासितोमरै: ॥ ३५ ॥

Ang lahat ng mga diyos at demonyong ito ay nagtipon sa larangan ng digmaan na may diwa ng pakikipaglaban at sinalakay ang isa't isa nang may matinding lakas. Lahat sila ay nagnanais ng tagumpay, sila ay nakipaglaban nang pares-pares, na hinahampas ang isa't isa nang matindi gamit ang matatalim na palaso, espada, at sibat.

Verse 36

भुशुण्डिभिश्चक्रगदर्ष्टिपट्टिशै: शक्त्युल्मुकै: प्रासपरश्वधैरपि । निस्त्रिंशभल्ल‍ै: परिघै: समुद्गरै: सभिन्दिपालैश्च शिरांसि चिच्छिदु: ॥ ३६ ॥

Pinutol nila ang ulo ng isa't isa, gamit ang mga sandata tulad ng bhuśuṇḍi, cakra, mga pamalo, ṛṣṭi, paṭṭiśa, śakti, ulmuka, prāsa, paraśvadha, nistriṁśa, mga sibat, parigha, mudgara at bhindipāla.

Verse 37

गजास्तुरङ्गा: सरथा: पदातय: सारोहवाहा विविधा विखण्डिता: । निकृत्तबाहूरुशिरोधराङ्‍‍घ्रय- श्छिन्नध्वजेष्वासतनुत्रभूषणा: ॥ ३७ ॥

Ang mga elepante, kabayo, karwahe, mga nagpapatakbo ng karwahe, mga sundalong impanterya at iba't ibang uri ng sasakyan, kasama ang kanilang mga sakay, ay pinagputul-putol. Ang mga braso, hita, leeg at binti ng mga sundalo ay naputol, at ang kanilang mga watawat, busog, baluti at mga palamuti ay napunit.

Verse 38

तेषां पदाघातरथाङ्गचूर्णिता- दायोधनादुल्बण उत्थितस्तदा । रेणुर्दिश: खं द्युमणिं च छादयन् न्यवर्ततासृक् स्रुतिभि: परिप्लुतात् ॥ ३८ ॥

Dahil sa pagtama sa lupa ng mga paa ng mga demonyo at diyos at ng mga gulong ng mga karwahe, ang mga butil ng alikabok ay marahas na lumipad sa himpapawid at gumawa ng ulap ng alikabok na tumakip sa lahat ng direksyon ng kalawakan, hanggang sa araw. Ngunit nang ang mga butil ng alikabok ay sinundan ng mga patak ng dugo na iwinisik sa buong kalawakan, ang ulap ng alikabok ay hindi na makalutang sa langit.

Verse 39

शिरोभिरुद्धूतकिरीटकुण्डलै: संरम्भद‍ृग्भि: परिदष्टदच्छदै: । महाभुजै: साभरणै: सहायुधै: सा प्रास्तृता भू: करभोरुभिर्बभौ ॥ ३९ ॥

Sa kasagsagan ng labanan, ang larangan ng digmaan ay napuno ng mga putol na ulo ng mga bayani, ang kanilang mga mata ay nakatitig pa rin at ang kanilang mga ngipin ay nakadiin sa kanilang mga labi sa galit. Ang mga helmet at hikaw ay nagkalat mula sa mga ulong ito. Gayundin, maraming braso na may mga palamuti at may hawak na sandata, at mga hita na parang mga nguso ng elepante, ang nagkalat kung saan-saan.

Verse 40

कबन्धास्तत्र चोत्पेतु: पतितस्वशिरोऽक्षिभि: । उद्यतायुधदोर्दण्डैराधावन्तो भटान् मृधे ॥ ४० ॥

Maraming katawang walang ulo ang bumangon sa larangan ng digmaan na iyon. Hawak ang mga sandata sa kanilang mga bisig, ang mga multong katawan na iyon, na nakakakita gamit ang mga mata sa mga nahulog na ulo, ay sumalakay sa mga sundalo ng kaaway.

Verse 41

बलिर्महेन्द्रं दशभिस्त्रिभिरैरावतं शरै: । चतुर्भिश्चतुरो वाहानेकेनारोहमार्च्छयत् ॥ ४१ ॥

Pagkatapos ay inatake ni Maharaja Bali si Indra gamit ang sampung palaso at inatake si Airavata, ang elepanteng sinasakyan ni Indra, gamit ang tatlong palaso. Gamit ang apat na palaso, inatake niya ang apat na mangangabayo na nagbabantay sa mga binti ni Airavata, at gamit ang isang palaso ay inatake niya ang tagapagmaneho ng elepante.

Verse 42

स तानापतत: शक्रस्तावद्भ‍ि: शीघ्रविक्रम: । चिच्छेद निशितैर्भल्ल‍ैरसम्प्राप्तान्हसन्निव ॥ ४२ ॥

Bago pa man makarating sa kanya ang mga palaso ni Maharaja Bali, si Indra, ang Hari ng langit, na dalubhasa sa paghawak ng mga palaso, ay ngumiti at sinalag ang mga palaso gamit ang isa pang uri ng mga palaso, na kilala bilang bhalla, na napakatalim.

Verse 43

तस्य कर्मोत्तमं वीक्ष्य दुर्मर्ष: शक्तिमाददे । तां ज्वलन्तीं महोल्काभां हस्तस्थामच्छिनद्धरि: ॥ ४३ ॥

Nang makita ni Maharaja Bali ang dalubhasang mga aktibidad militar ni Indra, hindi niya mapigilan ang kanyang galit. Kaya kumuha siya ng isa pang sandata, na kilala bilang shakti, na nagliliyab na parang isang malaking sulo. Ngunit pinagputul-putol ni Indra ang sandatang iyon habang nasa kamay pa ito ni Bali.

Verse 44

तत: शूलं तत: प्रासं ततस्तोमरमृष्टय: । यद् यच्छस्त्रं समादद्यात्सर्वं तदच्छिनद् विभु: ॥ ४४ ॥

Pagkaraan, isa-isang kinuha ni Bali Mahārāja ang śūla, prāsa, tomara, ṛṣṭi at iba pang sandata; ngunit alinmang sandata ang kanyang hawakan, agad itong pinutol ni Indra at nadurog sa pira-piraso.

Verse 45

ससर्जाथासुरीं मायामन्तर्धानगतोऽसुर: । तत: प्रादुरभूच्छैल: सुरानीकोपरि प्रभो ॥ ४५ ॥

O Hari, pagkatapos ay naglaho si Bali Mahārāja at umasa sa asurang māyā. Mula sa ilusyong iyon, lumitaw ang isang dambuhalang bundok sa ibabaw ng mga ulo ng hukbo ng mga deva.

Verse 46

ततो निपेतुस्तरवो दह्यमाना दवाग्निना । शिला: सटङ्कशिखराश्चूर्णयन्त्यो द्विषद्बलम् ॥ ४६ ॥

Mula sa bundok na iyon ay bumagsak ang mga punong nagliliyab sa apoy-gubat. Bumuhos din ang mga tipak ng batong matalas na parang piko, na dumurog sa mga ulo ng hukbo ng mga deva.

Verse 47

महोरगा: समुत्पेतुर्दन्दशूका: सवृश्चिका: । सिंहव्याघ्रवराहाश्च मर्दयन्तो महागजा: ॥ ४७ ॥

Pagkatapos ay sumulpot ang malalaking ahas, dandasūka at mga alakdan. Bumagsak din ang mga leon, tigre, baboy-ramo at dambuhalang elepante, na dumadaganan at dumudurog sa hukbo ng mga deva.

Verse 48

यातुधान्यश्च शतश: शूलहस्ता विवासस: । छिन्धि भिन्धीति वादिन्यस्तथा रक्षोगणा: प्रभो ॥ ४८ ॥

O Hari, pagkatapos ay lumitaw ang daan-daang yātudhāna at mga pangkat ng rākṣasa, lalaki at babae—hubad na hubad, may hawak na trident—na sumisigaw: “Putulin! Butasin!”

Verse 49

ततो महाघना व्योम्नि गम्भीरपरुषस्वना: । अङ्गारान्मुमुचुर्वातैराहता: स्तनयित्नव: ॥ ४९ ॥

Pagkaraan, lumitaw sa langit ang makakapal na ulap na hinahampas ng malalakas na hangin; sa malalim na dagundong ng kulog, nagsimula silang magpaulan ng nagliliyab na baga.

Verse 50

सृष्टो दैत्येन सुमहान्वह्नि: श्वसनसारथि: । सांवर्तक इवात्युग्रो विबुधध्वजिनीमधाक् ॥ ५० ॥

Ang napakalaking apoy na nilikha ni Bali, na may kasamang malalakas na hangin, ay nagsimulang tupukin ang hukbo ng mga deva, kasindak-sindak na parang apoy na Sāṁvartaka sa panahon ng pagkalusaw.

Verse 51

तत: समुद्र उद्वेल: सर्वत: प्रत्यद‍ृश्यत । प्रचण्डवातैरुद्धूततरङ्गावर्तभीषण: ॥ ५१ ॥

Pagkaraan, umalimbukay ang dagat; sa mga alon at nakatatakot na ipuipo na itinataas ng malalakas na hangin, ito’y lumitaw sa lahat ng dako sa harap ng lahat.

Verse 52

एवं दैत्यैर्महामायैरलक्ष्यगतिभीरणे । सृज्यमानासु मायासु विषेदु: सुरसैनिका: ॥ ५२ ॥

Sa gayon, habang ang mga asura na bihasa sa dakilang māyā at may di-nakikitang galaw ay lumilikha ng mga ilusyon sa labanan, nanlumo at nanghina ang mga kawal ng mga deva.

Verse 53

न तत्प्रतिविधिं यत्र विदुरिन्द्रादयो नृप । ध्यात: प्रादुरभूत् तत्र भगवान्विश्वभावन: ॥ ५३ ॥

O Hari, nang hindi na malaman nina Indra at ng iba pang deva ang panlaban sa mga gawa ng mga asura, taimtim nilang pinagnilayan ang Bhagavān, ang Tagapagtaguyod ng sansinukob; at Siya’y agad na nagpakita roon.

Verse 54

तत: सुपर्णांसकृताङ्‍‍घ्रिपल्ल‍व: पिशङ्गवासा नवकञ्जलोचन: । अद‍ृश्यताष्टायुधबाहुरुल्ल‍स- च्छ्रीकौस्तुभानर्घ्यकिरीटकुण्डल: ॥ ५४ ॥

Pagkaraan, nagpakita sa mga diyos si Śrī Hari, ang Kataas-taasang Panginoon, na nakaupo sa likod ni Garuḍa at inilatag ang Kanyang mga paang tulad ng talulot ng lotus sa mga balikat ni Garuḍa. Nakasuot Siya ng dilaw, may mga matang gaya ng bagong bukad na lotus, pinalamutian ng batong Kaustubha at ningning ni Śrī Lakṣmī, may di-matatawarang korona at hikaw, at sa walong bisig ay may iba’t ibang sandata.

Verse 55

तस्मिन्प्रविष्टेऽसुरकूटकर्मजा माया विनेशुर्महिना महीयस: । स्वप्नो यथा हि प्रतिबोध आगते हरिस्मृति: सर्वविपद्विमोक्षणम् ॥ ५५ ॥

Nang pumasok sa digmaan ang Panginoong lubhang makapangyarihan, naglaho agad ang māyā na nilikha ng mapanlinlang na gawa ng mga asura—gaya ng panganib sa panaginip na nawawala kapag nagising. Tunay, ang pag-alaala kay Śrī Hari ang nagpapalaya sa lahat ng kapahamakan.

Verse 56

द‍ृष्ट्वा मृधे गरुडवाहमिभारिवाह आविध्य शूलमहिनोदथ कालनेमि: । तल्ल‍ीलया गरुडमूर्ध्नि पतद् गृहीत्वा तेनाहनन्नृप सवाहमरिं त्र्यधीश: ॥ ५६ ॥

O Hari, nang makita sa digmaan ng asurang si Kālanemi na nakasakay sa leon ang Panginoon ng tatlong daigdig na nakasakay kay Garuḍa, agad niyang inikot ang kaniyang trident at inihagis sa ulo ni Garuḍa. Ngunit sinunggaban iyon ni Śrī Hari na parang laro lamang, at sa parehong sandata ay pinaslang Niya si Kālanemi kasama ang kaniyang sinasakyang leon.

Verse 57

माली सुमाल्यतिबलौ युधि पेततुर्य च्चक्रेण कृत्तशिरसावथ माल्यवांस्तम् । आहत्य तिग्मगदयाहनदण्डजेन्द्र तावच्छिरोऽच्छिनदरेर्नदतोऽरिणाद्य: ॥ ५७ ॥

Pagkaraan, ang dalawang napakalakas na asura na sina Mālī at Sumālī ay napatay sa digmaan nang putulin ng Panginoon ang kanilang mga ulo sa pamamagitan ng Kanyang disk. Pagkatapos, sumalakay si Mālyavān; umuungal na parang leon, hinampas niya si Garuḍa, hari ng mga ibon, gamit ang matalim na pamalo. Ngunit si Śrī Hari, ang Unang Persona, ay ginamit ang Sudarśana-disk upang putulin din ang ulo ng kaaway na iyon.