Skanda

Verse 1

अच्युतोऽस्मि महादेव तव कारुण्यलेशतः । विज्ञानघन एवास्मि शिवोऽस्मि किमतः परम् ॥१॥

ข้าพเจ้าเป็นอจยุตะ (ผู้ไม่เสื่อมสลาย) โอ้มหาเทวะ ด้วยเพียงเศษเสี้ยวแห่งพระกรุณาของพระองค์ ข้าพเจ้าเป็นมวลแห่งจิตสำนึกล้วน ๆ; ข้าพเจ้าเป็นศิวะ—ยิ่งกว่านี้มีอะไรเล่า?

Verse 2

न निजं निजवद्भाति अन्तःकरणजृम्भणात् । अन्तःकरणनाशेन संविन्मात्रस्थितो हरिः ॥२॥

อาตมันของตนไม่ปรากฏส่องสว่างเป็นของตน เพราะการแผ่ขยายและการเคลื่อนไหวของอันตหกรณะ (เครื่องมือภายใน). เมื่ออันตหกรณะดับสิ้น หริดำรงอยู่เป็นเพียงจิตสำนึกล้วน ๆ เท่านั้น

Verse 3

संविन्मात्रस्थितश्चाहमजोऽस्मि किमतः परम् । व्यतिरिक्तं जडं सर्वं स्वप्नवच्च विनश्यति ॥३॥

และข้าพเจ้าก็ดำรงอยู่เป็นเพียงจิตสำนึกล้วน ๆ; ข้าพเจ้าเป็นอชะ (ผู้ไม่เกิด)—ยิ่งกว่านี้มีอะไรเล่า? สิ่งทั้งปวงที่เป็นวัตถุเฉื่อยและแยกจากจิตสำนึก ย่อมพินาศดุจความฝัน

Verse 4

चिज्जडानां तु यो द्रष्टा सोऽच्युतो ज्ञानविग्रहः । स एव हि महादेवः स एव हि महाहरिः ॥४॥

แต่ผู้ใดเป็นผู้เห็นเป็นพยาน (ดรัษฏา) แห่งทั้งสิ่งมีจิตและสิ่งเฉื่อย—ผู้นั้นคือ อจฺยุตะ ผู้ไม่เสื่อมสูญ ผู้มีรูปเป็นญาณโดยแท้. ท่านนั้นแลคือ มหาเทวะ; ท่านนั้นแลคือ มหาหริ.

Verse 5

स एव हि ज्योतिषां ज्योतिः स एव परमेश्वरः । स एव हि परं ब्रह्म तद्ब्रह्माहं न संशयः ॥५॥

ท่านนั้นแลคือแสงสว่างแห่งแสงทั้งปวง; ท่านนั้นแลคือ ปรมेशวร พระผู้เป็นเจ้าสูงสุด. ท่านนั้นแลคือปรพรหม; พรหมนั้นคือเรา—ปราศจากความสงสัย.

Verse 6

जीवः शिवः शिवो जीवः स जीवः केवलः शिवः । तुषेण बद्धो व्रीहिः स्यात् तुषाभावेन तण्डुलः ॥६॥

ชีวะคือศิวะ; ศิวะคือชีวะ; ชีวะนั้นแท้จริงเป็นศิวะล้วน. เมื่อถูกผูกด้วยเปลือกจึงเรียกว่า ‘ข้าวเปลือก’; เมื่อไร้เปลือกจึงเป็น ‘เมล็ดข้าวสาร’.

Verse 7

एवं बद्धस्तथा जीवः कर्मनाशे सदाशिवः । पाशबद्धस्तथा जीवः पाशमुक्तः सदाशिवः ॥७॥

ดังนี้ ชีวะ (จิตวิญญาณปัจเจก) ถูกผูกมัด; เมื่อกรรมสิ้นไป ย่อมเป็นสทาศิวะ. เช่นเดียวกัน ชีวะถูกพันธนาการด้วยปาศะ; เมื่อหลุดพ้นจากปาศะ ย่อมเป็นสทาศิวะ.

Verse 8

शिवाय विष्णुरूपाय शिवरूपाय विष्णवे । शिवस्य हृदयं विष्णुः विष्णोश्च हृदयं शिवः ॥८॥

นอบน้อมแด่พระศิวะผู้มีรูปเป็นพระวิษณุ และแด่พระวิษณุผู้มีรูปเป็นพระศิวะ. พระวิษณุคือดวงใจของพระศิวะ และพระศิวะคือดวงใจของพระวิษณุ.

Verse 9

यथा शिवमयो विष्णुरेवं विष्णुमयः शिवः । यथान्तरं न पश्यामि तथा मे स्वस्तिरायुषि ॥९॥

ดุจดังที่พระวิษณุแผ่ซ่านด้วยพระศิวะ ฉันใด พระศิวะก็แผ่ซ่านด้วยพระวิษณุฉันนั้น. เพราะข้าพเจ้าไม่เห็นความแตกต่างระหว่างท่านทั้งสอง ขอความสวัสดีจงมีแก่ข้าพเจ้าในช่วงอายุขัย.

Verse 10

यथान्तरं न भेदाः स्युः शिवकेशवयोस्तथा । देहो देवालयः प्रोक्तः स जीवः केवलः शिवः ॥१०॥

ดุจดังภายในพระศิวะและพระเกศวะไม่มีความแตกต่างฉันใด กายนี้ก็ถูกประกาศว่าเป็นเทวาลัยฉันนั้น; และชีวะ (อาตมันปัจเจก) นั้นแท้จริงเป็นพระศิวะเท่านั้น

Verse 11

त्यजेदज्ञाननिर्माल्यं सोऽहंभावेन पूजयेत् । अभेददर्शनं ज्ञानं ध्यानं निर्विषयं मनः । स्नानं मनोमलत्यागः शौचमिन्द्रियनिग्रहः ॥११॥

พึงละทิ้งพวงมาลัยเศษเดนแห่งอวิชชา แล้วบูชาด้วยภาวะ “โส’หํ” (ข้าพเจ้าคือพระองค์) การเห็นความไม่แตกต่างคือญาณ; สมาธิคือจิตที่ไร้อารมณ์; การอาบน้ำคือการสละมลทินแห่งใจ; ความบริสุทธิ์คือการสำรวมอินทรีย์

Verse 12

ब्रह्मामृतं पिबेद्भैक्ष्यमाचरेद्देहरक्षणे । वसेदेकान्तिको भूत्वा चैकान्ते द्वैतवर्जिते । इत्येवमाचरेद्धीमान्स एवं मुक्तिमाप्नुयात् ॥१२॥

พึงดื่มอมฤตแห่งพรหมัน; พึงดำรงชีพด้วยบิณฑบาตเพื่อคุ้มครองกาย. เมื่อเป็นผู้สันโดษแล้ว พึงอยู่ในเอกันตะอันปราศจากทวิภาวะ. ปราชญ์พึงปฏิบัติเช่นนี้; ด้วยวิธีนี้ย่อมบรรลุโมกษะ

Verse 13

श्रीपरमधाम्ने स्वस्ति चिरायुष्योन्नम इति । विरिञ्चिनारायणशङ्करात्मकं नृसिंह देवेश तव प्रसादतः । अचिन्त्यमव्यक्तमनन्तमव्ययं वेदात्मकं ब्रह्म निजं विजानते ॥१३॥

ขอนอบน้อมแด่ปรมธามของศรี: “ขอความสวัสดี จงมีอายุยืนและความรุ่งเรือง” ดังนี้. โอ้พระนรสิงห์ ผู้เป็นจอมเทพ ผู้มีสภาวะเป็นวิรินจิ (พรหมา) นารายณ์ และศังกร—ด้วยพระกรุณาของพระองค์ เขาทั้งหลายย่อมรู้พรหมันนั้นว่าเป็นสภาวะของตนเอง อันเป็นสิ่งเหนือความคิด ไม่ปรากฏรูป ไร้ขอบเขต ไม่เสื่อมสลาย และมีเวทเป็นแก่นแท้.

Verse 14

तद्विष्णोः परमं पदं सदा पश्यन्ति सूरयः । दिवीव चक्षुराततम् ॥१४॥

เหล่าฤษีผู้รู้ (สูรยะ) ย่อมเพ่งเห็น “ปรมปท” ของพระวิษณุอยู่เสมอ—ประหนึ่งดวงตาที่แผ่กว้างอยู่ในสวรรค์.

Verse 15

तद्विप्रासो विपन्यवो जागृवांसः समिन्धते । विष्णोर्यत्परमं पदम् । इत्येतन्निर्वाणानुशासनमिति वेदानुशासनमिति वेदानुशासनमित्युपनिषत् ॥१५॥

ต่อ “ปรมปท” นั้น เหล่าวิประ—กวีผู้ได้รับแรงดลใจ ผู้ควรแก่การสรรเสริญ และผู้ตื่นรู้—ย่อมจุดประกาย (ไฟภายใน) มุ่งไปสู่มัน: อันเป็นปรมปทของพระวิษณุ. ดังนี้คือคำสอนว่าด้วยนิรวาณะ; ดังนี้คือคำสอนแห่งพระเวท; ดังนี้คือคำสอนแห่งพระเวท—นี่แลคืออุปนิษัท.