Mandukya
มณฑูกยะอุปนิษัท เป็นอุปนิษัทหลัก (มุขยะ) ที่สังกัดอถรรพเวท มีเพียง 12 มนต์แต่มีความลุ่มลึกทางปรัชญาอย่างยิ่ง เนื้อหามุ่งอธิบาย ‘โอม’ (ปรณวะ) ว่าเป็นสัญลักษณ์ครอบคลุมของพรหมัน/อาตมัน โดยวิเคราะห์ประสบการณ์สามระดับคือ ตื่น ฝัน และหลับลึก แล้วเสนอ “สี่บาท” ของตน: ไวศวานระ (ตื่น), ไตชสะ (ฝัน), ปรัชญะ (หลับลึก) และตุรียะ ตุรียะไม่ใช่เพียงสภาวะที่สี่ แต่เป็นจิตสำนึกพยานซึ่งเป็นฐานของทุกสภาวะ มีลักษณะสงบ เป็นมงคล และไม่ทวิภาวะ การภาวนาโอม—อ-อุ-ม และส่วนที่ไร้เสียง—ชี้ไปสู่ความรู้โดยตรงแห่งเอกภาพอาตมัน-พรหมัน อันเป็นแก่นของโมกษะ
Start ReadingKey Teachings
Oṁ (praṇava) as the comprehensive symbol and “name” of Brahman/Ātman
Four pādas of the Self: waking (vaiśvānara), dream (taijasa), deep sleep (prājña), and turīya
Turīya as non-dual reality: śānta (peaceful), śiva (auspicious), advaita (non-dual)
Apophatic method: ultimate reality is not an object of cognition; it is the ground of cognition
Correlation of A-U-M and the “soundless” remainder with the fourfold analysis of consciousness
Distinction between empirical experience and the ever-present witness (sākṣin)
Mokṣa as recognition/knowledge of Ātman-Brahman identity, not a produced attainment
Verses of the Mandukya
12 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.
Verse 1
ॐ इत्येतदक्षरमिदं सर्वं तस्योपव्याख्यानं भूतं भवद् भविष्यदिति सर्वमोङ्कार एव । यच्चान्यत् त्रिकालातीतं तदप्योङ्कार एव ॥१॥
‘โอม’—พยางค์อมตะนี้คือทั้งหมดทั้งปวง คำอธิบายคือ สิ่งใดเป็นอดีต ปัจจุบัน และอนาคต—แท้จริงทั้งหมดนั้นเป็นเพียงโอม และสิ่งใดอื่นใดที่พ้นจากกาลทั้งสาม สิ่งนั้นก็เป็นเพียงโอมเท่านั้น
Oṃ as the totality (sarva) and as the indicator (pratīka) of Brahman/Ātman; time and the timeless (trikāla and trikālātīta)Verse 2
सर्वं ह्येतद् ब्रह्मायमात्मा ब्रह्म सोऽयमात्मा चतुष्पात् ॥२॥
แท้จริงทั้งหมดนี้คือพรหมัน อาตมัน (ตนแท้) นี้คือพรหมัน และอาตมันเดียวกันนี้มีสี่บาท (สี่ภาค)
Ātman–Brahman identity; four pādas (quarters) culminating in turīyaVerse 3
जागरितस्थानो बहिष्प्रज्ञः सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः स्थूलभुग्वैश्वानरः प्रथमः पादः ॥३॥
บาทแรกคือไวศวานระ: มีภูมิเป็นภาวะตื่น รู้แจ้งต่ออารมณ์ภายนอก มีเจ็ดอวัยวะและสิบเก้าปาก และเสวยประสบการณ์แห่งวัตถุหยาบ
Analysis of the waking self (vaiśvānara) as a pāda of Ātman; microcosm–macrocosm mapping (adhyātma/adhidaiva)Verse 4
स्वप्नस्थानोऽन्तःप्रज्ञः सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः प्रविविक्तभुक् तैजसो द्वितीयः पादः ॥४॥
บาทที่สองคือไทชสะ (Taijasa) มีภูมิเป็นความฝัน รู้แจ้งโลกภายใน มีเจ็ดอวัยวะและสิบเก้าทวาร และเสวยอารมณ์อันละเอียดที่จำแนกชัด
Ātman as the dream-state experiencer (Taijasa); three states analysis; subtle body (sūkṣma-śarīra) and inner cognitionVerse 5
यत्र सुप्तो न कञ्चन कामं कामयते न कञ्चन स्वप्नं पश्यति तत् सुषुप्तम् । सुषुप्तस्थान एकीभूतः प्रज्ञानघन एवानन्दमयो ह्यानन्दभुक् चेतोमुखः प्राज्ञस्तृतीयः पादः ॥५॥
ภาวะที่เมื่อหลับแล้วไม่ปรารถนาความปรารถนาใด ๆ และไม่เห็นความฝันใด ๆ นั่นคือสุษุปติ (หลับลึก) บาทที่สามคือปราชญะ (Prājña) มีภูมิเป็นสุษุปติ เป็นหนึ่งเดียว เป็นมวลแห่งสติรู้ เป็นสุขภาวะโดยแท้ เป็นผู้เสวยสุข และมีจิต (cetas) เป็นทวาร
Suṣupti; causal condition (kāraṇa); prajñāna-ghana; ānanda and avidyā; unity without explicit objectificationVerse 6
एष सर्वेश्वरः एष सर्वज्ञः एषोऽन्तर्याम्येष योनिः सर्वस्य प्रभवाप्ययौ हि भूतानाम् ॥६॥
นี่แล (ปราชญะ) คือพระผู้เป็นเจ้าของสรรพสิ่ง นี่คือผู้รู้ทั่ว นี่คือผู้ควบคุมภายใน (อันตรียามิน) นี่คือบ่อเกิดแห่งทั้งหมด เพราะการเกิดและการดับของสรรพสัตว์ทั้งหลายย่อมมาจากสิ่งนี้จริงแท้
Īśvara/Hiraṇyagarbha-kāraṇa aspect; causal source (yoni) and inner controller (antaryāmin); cosmological attribution to the causal stateVerse 7
नान्तःप्रज्ञं न बहिष्प्रज्ञं नोभयतःप्रज्ञं न प्रज्ञानघनं न प्रज्ञं नाप्रज्ञम् । अदृष्टमव्यवहार्यमग्राह्यमलक्षणम् अचिन्त्यमव्यपदेश्यमेकात्मप्रत्ययसारं प्रपञ्चोपशमं शान्तं शिवमद्वैतं चतुर्थं मन्यन्ते स ...
ตุรียะมิใช่ความรู้ภายใน มิใช่ความรู้ภายนอก มิใช่ความรู้ทั้งสอง; มิใช่มวลแน่นแห่งจิตสำนึก; มิใช่รู้ มิใช่ไม่รู้. เป็นสิ่งไม่อาจเห็น ไม่อยู่ในวิสัยการแลกเปลี่ยน ไม่อาจยึดถือ ไร้ลักษณะจำแนก ไม่อาจคิด ไม่อาจกล่าว; แก่นแท้คือความแน่ชัดแห่งอาตมันหนึ่งเดียว; เป็นความสงบดับแห่งความฟุ้งขยายของปรากฏการณ์ สงบ สวัสดิมงคล และไม่ทวิภาวะ. นี่เขาถือว่าเป็นภาวะที่สี่; นั่นคืออาตมัน; นั่นพึงรู้แจ้ง.
Turīya (Ātman/Brahman as non-dual reality; prapañcopaśama)Verse 8
सोऽयमात्माध्यक्षरमोङ्कारोऽधिमात्रं पादा मात्रा मात्राश्च पादा अकार उकारो मकार इति ॥८॥
อาตมันนี้เองคือ โอม (โอṃการะ) ในฐานะอักษรอันไม่เสื่อมสูญ และในฐานะที่มีมาตรา (mātrā). ส่วนทั้งสี่ของมันคือมาตรา และมาตราก็คือส่วนทั้งสี่—ได้แก่ อะ อุ และ มะ.
Oṃ as symbol (pratīka) and pointer to Ātman/Brahman; mapping of four pādas to phonemes/mātrāsVerse 9
जागरितस्थानो वैश्वानरोऽकारः प्रथमा मात्रा आप्तेरादिमत्त्वाद्वा आप्नोति ह वै सर्वान्कामानादिश्च भवति य एवं वेद ॥९॥
ภาวะแห่งความตื่น (ชาคริตสถานะ) คือไวศวานระ เป็นเสียง อะ (A) มาตราแรก—เพราะความแผ่ซ่าน/การบรรลุ (อาปติ) หรือเพราะเป็นจุดเริ่มต้น (อาทิมัตตวะ). ผู้ใดรู้ดังนี้ ย่อมบรรลุความปรารถนาทั้งปวง และเป็นผู้แรกเริ่ม.
Correlation of waking (Vaiśvānara) with ‘A’ (akāra) in Oṃ; upāsanā leading to sādhana and eventual inquiry into TurīyaVerse 10
स्वप्नस्थानस्तैजस उकारो द्वितीया मात्रा उत्कर्षात् उभयत्वाद्वा उत्कर्षति ह वै ज्ञानसन्ततिं समानश्च भवति नास्य अब्रह्मवित् कुले भवति य एवं वेद ॥१०॥
ไทชสะ (Taijasa) ผู้มีภูมิเป็นภาวะแห่งความฝัน คืออักษร “อุ” (U) เป็นมาตรา (mātrā) ที่สอง เพราะความยกย่องสูงส่ง (อุตกรษะ) หรือเพราะความเป็นกึ่งกลาง (อุภยัตวะ) เขาย่อมยังความสืบเนื่องแห่งญาณให้เจริญ และย่อมเป็นผู้เสมอภาค ในวงศ์สกุลของผู้รู้ดังนี้ ย่อมไม่มีผู้ใดที่ไม่เป็นผู้รู้พรหมัน (Brahman)
AUM as mapping of states of consciousness; Taijasa (dream-self) and jñāna-santati (continuity of knowledge)Verse 11
सुषुप्तस्थानः प्राज्ञो मकारस्तृतीया मात्रा मितेरपीतेर्वा मिनोति ह वा इदं सर्वम् अपीतिश्च भवति य एवं वेद ॥११॥
ปราชญะ (Prājña) ผู้มีภูมิเป็นภาวะหลับลึก คืออักษร “มะ” (M) เป็นมาตราที่สาม เพราะการวัดประมาณ (มิติ) หรือเพราะการกลืนรวม/ซึมซับ (อปีติ) เขาย่อมวัด—คือหยั่งรู้—สิ่งทั้งปวงนี้ และย่อมเป็นความกลืนรวม (การสลาย) นั้นเอง ผู้ใดรู้ดังนี้
Prājña (deep-sleep self), laya/absorption, ‘measure’ (miti) and dissolution (apīti) as aspects of Oṃ’s M-mātrāVerse 12
अमात्रश्चतुर्थोऽव्यवहार्यः प्रपञ्चोपशमः शिवोऽद्वैत एवम् ओङ्कार आत्मैव संविशत्यात्मनाऽऽत्मानं य एवं वेद ॥१२॥
ภาวะที่สี่ (ตุรียะ) ปราศจากมาตรา ไม่อาจเป็นสิ่งแห่งการติดต่อแลกเปลี่ยน เป็นความสงบดับแห่งความแผ่ขยายของโลกปรากฏ (ประปัญจะ) เป็นสิริมงคล (ศิวะ) และเป็นอทไวตะ—ไม่ทวิภาวะ. ดังนี้ โอมการะ (Oṃkāra) คืออาตมัน (Ātman) เอง ผู้รู้ดังนี้ ย่อมเข้าสู่อาตมันด้วยอาตมัน
Turīya (the Fourth), amātra (soundless), prapañcopaśama (cessation of phenomenalization), Advaita (non-duality)Ask anything about the Mandukya Upanishad
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
