
Sukta 4.36
Rbhus (or poet addressing them within the Rbhu cycle of Book 4)
Rbhus
Trishtubh (probable)
บทสวดนี้สรรเสริญฤภุทั้งหลาย—พี่น้องช่างศิลป์ผู้เป็นเทพ—ยกย่องงานช่างอัศจรรย์ของพวกท่าน (เช่น รถศึกสามล้อที่เคลื่อนไหวได้เอง) ว่าเป็นนิมิตแห่งพลังซึ่งขยายและค้ำจุนฟ้าและแผ่นดิน บทสวดเชื่อมโยงทักษะอันสมบูรณ์ (takṣaṇa) ของพวกท่านกับการบังเกิดแห่งความมั่งคั่ง เกียรติยศ และความอุดมชัยชนะ และลงท้ายด้วยคำวอนอย่างใกล้ชิดว่า “ที่นี่และเดี๋ยวนี้” ขอจงประดิษฐ์ให้เราเถิด—บุตรหลาน ทรัพย์สมบัติ และชื่อเสียงวีรชน—ซึ่งปลุกเร้าให้ตื่นสู่ความรู้ยิ่ง
Mantra 1
अनश्वो जातो अनभीशुरुक्थ्यो रथस्त्रिचक्रः परि वर्तते रजः । महत्तद्वो देव्यस्य प्रवाचनं द्यामृभवः पृथिवीं यच्च पुष्यथ ॥
มีรถศึกหนึ่งกำเนิดขึ้นโดยไร้ม้า ไร้บังเหียน สมควรแก่บทสรรเสริญ; มีสามล้อ เคลื่อนไปเวียนรอบผ่านห้วงอันสว่างไสว. ยิ่งใหญ่นักคือเกียรติคุณอันศักดิ์สิทธิ์ของท่านทั้งหลาย โอ้ฤภุ (Rbhus) เพราะท่านหล่อเลี้ยงและเพิ่มพูนทั้งฟ้าและแผ่นดิน.
Mantra 2
रथं ये चक्रुः सुवृतं सुचेतसोऽविह्वरन्तं मनसस्परि ध्यया । ताँ ऊ न्वस्य सवनस्य पीतय आ वो वाजा ऋभवो वेदयामसि ॥
ท่านผู้สร้างรถศึกให้หมุนเวียนอย่างงาม โอ้ผู้มีปัญญาแจ่มชัด—รถนั้นไม่หวั่นไหว ถูกหล่อรูปด้วยสมาธิภาวนาที่โอบล้อมอยู่ในจิต. บัดนี้ เพื่อการดื่มโสมาจากการคั้นนี้ เราขอเชื้อเชิญพลังเหล่านั้น: โอ้ วาชะ (Vāja) และฤภุ (Rbhus) เราทำให้ท่านเป็นที่ประจักษ์ ณ ที่นี้ แก่ความรู้สึกสำนึกของเรา.
Mantra 3
तद्वो वाजा ऋभवः सुप्रवाचनं देवेषु विभ्वो अभवन्महित्वनम् । जिव्री यत्सन्ता पितरा सनाजुरा पुनर्युवाना चरथाय तक्षथ ॥
นี่แลคือมหิทธิฤทธิ์อันควรประกาศอย่างไพเราะของพวกท่านท่ามกลางเหล่าเทพ—โอ วาชะ (Vāja) และเหล่าริภุ (Rbhus), โอ วิภุ (Vibhu) ผู้ยิ่งใหญ่: แม้บิดามารดาของท่านจะชรา ท่านก็ยังช่างสรรค์สร้างให้กลับเป็นหนุ่มสาวอีกครั้ง ให้เหมาะแก่การก้าวเดินและการเดินทาง
Mantra 4
एकं वि चक्र चमसं चतुर्वयं निश्चर्मणो गामरिणीत धीतिभिः । अथा देवेष्वमृतत्वमानश श्रुष्टी वाजा ऋभवस्तद्व उक्थ्यम् ॥
พวกท่านทำถ้วยใบเดียวให้เป็นสี่ใบ; และด้วยพลังแห่งความคิด (dhīti) ก็ชักนำ ‘โค’ ออกมาจากหนังสัตว์. แล้วพวกท่านก็บรรลุความเป็นอมตะท่ามกลางเหล่าเทพ. โอ ศรุษฏี (Śruṣṭī), วาชะ (Vāja) และเหล่าริภุ (Rbhus)—นี่คือกิจอันควรแก่บทสรรเสริญของพวกท่าน
Mantra 5
ऋभुतो रयिः प्रथमश्रवस्तमो वाजश्रुतासो यमजीजनन्नरः । विभ्वतष्टो विदथेषु प्रवाच्यो यं देवासोऽवथा स विचर्षणिः ॥
ทรัพย์ (rayi) อันเกิดจากฝีมือแห่งริภุ (ṛbhu-tó) นั้นเลิศที่สุดในเกียรติยศ เป็นสิ่งที่พลังอันองอาจ ผู้มีชื่อเสียงด้วยความอุดม ได้ให้กำเนิดขึ้น. วิภุ (Vibhu) เป็นผู้ช่างแต่งสร้าง และควรถูกประกาศในสภา (vidatha). เมื่อเหล่าเทพเกื้อหนุนเขา เขาย่อมเป็นผู้แผ่ไพศาล มีทัศนะและพลังครอบครอง
Mantra 6
स वाज्यर्वा स ऋषिर्वचस्यया स शूरो अस्ता पृतनासु दुष्टरः । स रायस्पोषं स सुवीर्यं दधे यं वाजो विभ्वाँ ऋभवो यमाविषुः ॥
เขากลายเป็นผู้นำพาความอุดมสมบูรณ์ เป็นม้าศึกผู้ว่องไว; ด้วยพลังแห่งวาจาอันดลใจ เขากลายเป็นฤๅษี; เขากลายเป็นวีรบุรุษ ผู้ยากจะข้ามพ้นในท่ามกลางศึกทั้งหลาย. เขาทรงไว้ซึ่งความเพิ่มพูนแห่งทรัพย์ภายในและพลังวีรกรรมอันแท้—ผู้นั้นที่ Vāja และเหล่า R̥bhus ผู้แผ่ซ่านได้ทำให้ปรากฏ.
Mantra 7
श्रेष्ठं वः पेशो अधि धायि दर्शतं स्तोमो वाजा ऋभवस्तं जुजुष्टन । धीरासो हि ष्ठा कवयो विपश्चितस्तान्व एना ब्रह्मणा वेदयामसि ॥
ความงามอันประเสริฐที่สุดของท่านทั้งหลายได้ถูกตั้งไว้ ณ ที่นี้ ให้เห็นได้ชัด: บทสรรเสริญนี้—โอ้ Vāja และเหล่า R̥bhus—ขอท่านจงยินดีรับ. เพราะท่านทั้งหลายเป็นผู้มั่นคง เป็นบัณฑิตกวีผู้มีปัญญาแจ่มกระจ่าง; ด้วยวาจาศักดิ์สิทธิ์ (brahman) นี้ เราทำให้ท่านปรากฏแก่ความรู้สึกตระหนักของเรา.
Mantra 8
यूयमस्मभ्यं धिषणाभ्यस्परि विद्वांसो विश्वा नर्याणि भोजना । द्युमन्तं वाजं वृषशुष्ममुत्तममा नो रयिमृभवस्तक्षता वयः ॥
ท่านทั้งหลายผู้รู้ จากพลัง dhīṣaṇā ที่รายรอบ จงเสวยและแบ่งปันพลังอันองอาจทั้งปวง. ขอท่านจงสรรค์สร้างเพื่อเรา ความอุดมสว่างไสว (vāja) อันสูงสุด มีเรี่ยวแรงดุจโคผู้; และขอท่านจงสรรค์สร้างเพื่อเรา—โอ้เหล่า R̥bhus—rayi คือความงอกงามและความเต็มเปี่ยมแห่งชีวิตของเรา.
Mantra 9
इह प्रजामिह रयिं रराणा इह श्रवो वीरवत्तक्षता नः । येन वयं चितयेमात्यन्यान्तं वाजं चित्रमृभवो ददा नः ॥
ณ ที่นี่ ในชีวิตนี้เอง เมื่อท่านยินดีในพวกเรา—ขอจงหล่อหลอมบุตรหลานให้แก่เรา หล่อหลอมทรัพย์สมบัติ (รยิ) ให้แก่เรา หล่อหลอมเกียรติยศ (ศรวัส) อันเปี่ยมพลังวีรชนให้แก่เรา; ด้วยสิ่งนั้นขอให้เรารู้แจ้งเหนือผู้อื่น. โอ รภุ (Rbhus) ทั้งหลาย โปรดประทานความอุดมแห่งชัยชนะอันหลากสี (วาชะ) นั้นแก่เราเถิด.
The Ṛbhus are divine artisan-brothers (Ṛbhu, Vibhu/Vibhvan, and Vāja) praised for perfect craftsmanship that renews and multiplies forms and brings prosperity.
It is a poetic marvel showing Ṛbhu power: a symbol of perfected formation and effortless motion through the luminous realms—often read as craft elevated into divine capability.
It asks them to “fashion” benefits in this life: progeny, inner wealth (rayi), heroic fame (śravas with vīra-power), and a many-colored vāja (victorious plenitude) that awakens higher awareness.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.