Rig Veda 3.4.10: Mandala 3, Sukta 4, Mantra 10

Sukta 3.4

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attribution for RV 3.4)

Devata: Agni (as Hotṛ/Śamitṛ) with Vanaspati invoked as ritual support

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

वनस्पतेऽव सृजोप देवानग्निर्हविः शमिता सूदयाति । सेदु होता सत्यतरो यजाति यथा देवानां जनिमानि वेद ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.4.10

Transliteration

vánaspáte’vá sṛjópa devā́n agnír havíḥ śamitā́ sūdayāti | séd u hotā́ satyátaro yajāti yáthā devā́nāṃ jánimāni véda ||

Translation

โอ้เจ้าแห่งพฤกษา (Vanaspati) โปรดปลดปล่อยและเชื้อเชิญเหล่าเทพให้เข้ามาใกล้; อัคนี (Agni) ผู้ชำนาญในการจัดเตรียม ย่อมจัดแจงเครื่องบูชาให้พร้อม. แล้วโหตฤ (Hotṛ) ผู้จริงยิ่งกว่า ย่อมประกอบยัญพิธี เพราะท่านรู้การบังเกิด (กำเนิดและแบบแผนอันถูกต้อง) ของเหล่าเทพทั้งหลาย.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वनस्पते: O lord of the wood (O Vanaspati)
• वनस्पते: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: वनस्-पति (प्रातिपदिक) < पति

• अव: down; forth; away (directive particle)
• अव: —
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग/निपात)

• सृज: release; let go; send forth
• सृज: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सृज् (सृजति)

• उप: towards; near; up to
• उप: —
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/निपात)

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• हविः: the oblation
• हविः: कर्म
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

• शमिता: the preparer/arranger (of the offering)
• शमिता: कर्ता (अग्नेः विशेषण-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: शमितृ (प्रातिपदिक) < √शम्/√शम (शमयति) ‘to prepare/arrange/quiet’

• सूदयाति: impels; sets in motion; brings (it) on
• सूदयाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सूदय्/√सूद् (सूदयति) ‘to impel, set in motion, bring on’

• सः: he
• सः: कर्ता
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इदु: indeed; just
• इदु: —
• Type: Indeclinable
• Root: इदु (निपात; emphatic)

• होता: the Hotṛ-priest (invoker)
• होता: कर्ता (सः = होता)
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक) < √हु (जुहोति)

• सत्यतरः: truer; most true (more true)
• सत्यतरः: विशेषण (होतुः)
• Type: Adjective
• Root: सत्यतर (प्रातिपदिक; तद्धित-तरा, comparative of सत्य)

• यजाति: worships; performs sacrifice
• यजाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √यज् (यजति)

• यथा: as; in such a way that
• यथा: —
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• जनिमानि: births; begettings; origins
• जनिमानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: जनिमन् (प्रातिपदिक) < √जन् (जनति/जायते) ‘to be born’

• वेद: knows
• वेद: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √विद् (वेद) ‘to know’