Rig Veda 3.1.18 — Mandala 3, Sukta 1, Mantra 18

Sukta 3.1

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

नि दुरोणे अमृतो मर्त्यानां राजा ससाद विदथानि साधन् । घृतप्रतीक उर्विया व्यद्यौदग्निर्विश्वानि काव्यानि विद्वान् ॥

Transliteration

ní duroṇé amṛ́to martyā́nāṃ rājā sasāda vidáthāni sā́dhan | ghṛtá-pratīka urviyā́ vy àdyaud agnír viśvā́ni kā́vyāni vidvā́n ||

Translation

ในเรือน เขาประทับนั่งแล้ว—ผู้เป็นอมตะท่ามกลางปุถุชน เป็นราชาผู้บรรลุการงานแห่งสภาพิธี (vidatha). ด้วยพักตร์เป็นแสงแห่งฆฤตะ (ghṛta) เขาส่องประกายกว้างไกล; อัคนี (Agni) ผู้รู้ถ้อยคำกวีศักดิ์สิทธิ์ทั้งปวง (kāvya).

Word by Word

• नि: down, in; (prefix)
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग) / ni

• दुरोणे: in the house/dwelling
• दुरोणे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: दुरोण (प्रातिपदिक) / duroṇa

• अमृतः: the immortal (one)
• अमृतः: Kartā
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अमृत (प्रातिपदिक) / amṛta

• मर्त्यानाम्: of mortals
• मर्त्यानाम्: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक) / martya

• राजा: king
• राजा: Kartā (apposition to अग्निः/अमृतः)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) / rājan

• ससाद: has sat down; has taken his seat
• ससाद: —
• Type: Verb
• Root: √सद् (सीदति) / sad

• विदथानि: assemblies; rites/sacrificial sessions
• विदथानि: Karma
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक) / vidatha

• साधन्: accomplishing; making successful
• साधन्: Kartā (participial qualifier)
• Type: Participle
• Root: √साध् / sādh

• घृतप्रतीकः: whose face/appearance is ghee-bright
• घृतप्रतीकः: Kartā (apposition/epithet)
• Type: Adjective
• Root: घृत-प्रतीक (समास; प्रातिपदिक) / ghṛta-pratīka

• उर्विया: with broadness; widely
• उर्विया: Karaṇa
• Type: Noun (instrumental of manner/means)
• Root: उर्वी (प्रातिपदिक) / urvī

• व्यद्यौत्: shone forth; flashed out
• व्यद्यौत्: —
• Type: Verb
• Root: √द्युत् (द्यौति) / dyut

• अग्निः: Agni (Fire)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक) / agni

• विश्वानि: all (things)
• विश्वानि: Karma
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) / viśva

• काव्यानि: poetic/wise works; inspired deeds
• काव्यानि: Karma (in apposition to विश्वानि)
• Type: Noun/Adjective
• Root: काव्य (प्रातिपदिक) / kāvya

• विद्वान्: knowing; the wise one
• विद्वान्: Kartā (qualifier of अग्निः)
• Type: Participle
• Root: √विद् / vid