Rig Veda 1.56.5: Mandala 1, Sukta 56, Mantra 5

Sukta 1.56

Rishi: Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

वि यत्तिरो धरुणमच्युतं रजोऽतिष्ठिपो दिव आतासु बर्हणा । स्वर्मीळ्हे यन्मद इन्द्र हर्ष्याहन्वृत्रं निरपामौब्जो अर्णवम् ॥

Recitation with translationRig Veda 1.56.5

Transliteration

ví yát tiró dharúṇam ácyutaṃ rájo ’tíṣṭhipo divá ātā́su barháṇā | svàrmīḷhe yán máda índra hárṣyā́han vṛtráṃ nír apā́m aubjó arṇavám ||

Translation

เมื่อท่านกระโจนข้ามฐานอันมั่นคงไม่หวั่นไหว และด้วยพลังที่ยกชูได้ข้ามรชัส (ห้วงกลาง) ไปตั้งมั่น ณ ที่นั่งแห่งสวรรค์; ครั้นในความปีติอันชนะสุริยะ (แสงสว่าง) โอ้อินทรา ท่านยินดีแล้วฟาดฟันวฤตระ (Vṛtra) และปลดปล่อยมหาสมุทรแห่งสายน้ำให้ไหลบ่าออกไป.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वि: apart, asunder (intensifier/separator)
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि- (उपसर्ग)

• यत्: which/that (relative)
• यत्: —
• Type: Pronoun
• Root: यत् (सर्वनाम/सम्बन्ध) / यद्-

• तिरः: across, over, beyond
• तिरः: —
• Type: Indeclinable
• Root: तिरस् (अव्यय/उपपद)

• धरणम्: support, foundation
• धरणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धरण- (प्रातिपदिक; √धृ ‘to hold’)

• अच्युतम्: unshaken, immovable
• अच्युतम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अच्युत- (√च्युत ‘to fall/move’ + अ-)

• रजः: space, mid-air, region
• रजः: Karma
• Type: Noun
• Root: रजस्-

• अति: over, beyond
• अति: —
• Type: Indeclinable
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय)

• अतिष्ठिपः: (you) set/placed, made to stand
• अतिष्ठिपः: —
• Type: Verb
• Root: √स्था (तिष्ठति) + अति-

• दिवः: of heaven, from heaven
• दिवः: Apādāna (source) / सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौस्-

• आतासु: at the boundaries/edges
• आतासु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: आता- (प्रातिपदिक; ‘border/edge/limit’, वैदिक)

• बर्हणाः: the mighty one, strong
• बर्हणाः: Kartā (as epithet of subject) / सम्बोधन-भाव
• Type: Adjective (epithet)
• Root: बर्हणा- (प्रातिपदिक; ‘mighty/strengthening’, वैदिक)

• स्वः: heaven, the luminous world
• स्वः: Karma (goal/object) / Adhikaraṇa (sphere)
• Type: Noun (indeclinable-like in Vedic)
• Root: स्वर्/स्वस् (अव्यय/नाम)

• मीळ्हे: in the reward/prize (place of reward)
• मीळ्हे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: मीळ्ह- (प्रातिपदिक; ‘reward/gift’, वैदिक) / √मील्ह्?

• यत्: when/that which
• यत्: —
• Type: Pronoun
• Root: यत् (सर्वनाम) / यद्-

• मदः: exhilaration, intoxication (soma-rapture)
• मदः: Kartā (of हर्षि) / हेतु
• Type: Noun
• Root: मद- (√मद् ‘to be exhilarated’)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: Sambodhana
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र-

• हर्षि: you rejoice, exult
• हर्षि: —
• Type: Verb
• Root: √हृष्

• अहन्: you struck, you slew
• अहन्: —
• Type: Verb
• Root: √हन्

• वृत्रम्: Vṛtra (the obstructor)
• वृत्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वृत्र-

• निः: out, forth, away
• निः: —
• Type: Indeclinable
• Root: निस्/निः (उपसर्ग/अव्यय)

• अपाम्: of the waters
• अपाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अप्-

• औब्जः: water-born, sprung from the waters
• औब्जः: Kartā (epithet) / सम्बोधन-भाव
• Type: Adjective
• Root: औब्ज- (प्रातिपदिक; ‘born from water/lotus’, वैदिक) < अप्/उदक

• अर्णवम्: flood, ocean, surge
• अर्णवम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अर्णव-