Adhyaya 68

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे सोमवंशे ययातिचरितं नाम सप्तषष्टितमो ऽध्यायः सूत उवाच यदोर्वंशं प्रवक्ष्यामि ज्येष्ठस्योत्तमतेजसः संक्षेपेणानुपूर्व्याच्च गदतो मे निबोधत

ดังนี้ ในศรีลิงคมหาปุราณะ ภาคปูรวะ ภายในราชวงศ์โสมะ เริ่มบทที่หกสิบเจ็ดชื่อ “ยยาติจริตะ” สุ ตะกล่าวว่า “บัดนี้เราจักกล่าววงศ์ของยทุ ผู้เป็นพี่ใหญ่ เปล่งรัศมีอันประเสริฐ จงสดับถ้อยคำที่เรากล่าวโดยย่อและตามลำดับเถิด”

Verse 2

यदोः पुत्रा बभूवुर् हि पञ्च देवसुतोपमाः सहस्रजित्सुतो ज्येष्ठः क्रोष्टुर् नीलो ऽजको लघुः

ยทุมีโอรสห้าพระองค์ ประหนึ่งโอรสแห่งเทพทั้งหลาย องค์พี่คือ สหัสรชิต ต่อมาคือ โกรษฏุ นีละ อชกะ และ ลฆุ

Verse 3

सहस्रजित्सुतस्तद्वच् छतजिन्नाम पार्थिवः सुताः शतजितः ख्यातास् त्रयः परमकीर्तयः

ฉันนั้น สหัสรชิตมีโอรสเป็นกษัตริย์นามว่า ฉตชิต และจากศตชิตได้มีโอรสสามองค์ ผู้เลื่องลือไปทั่วด้วยเกียรติยศอันยิ่ง

Verse 4

हैहयश् च हयश्चैव राजा वेणुहयश् च यः हैहयस्य तु दायादो धर्म इत्यभिविश्रुतः

มี (กษัตริย์) ไหหยะ หยะ และกษัตริย์เวณุหยะ และทายาทของไหหยะเป็นที่เลื่องลือในนามว่า “ธรรมะ” ผู้ทรงไว้ซึ่งธรรม

Verse 5

तस्य पुत्रो ऽभवद्विप्रा धर्मनेत्र इति श्रुतः धर्मनेत्रस्य कीर्तिस् तु संजयस् तस्य चात्मजः

ดูก่อนพราหมณ์ทั้งหลาย บุตรของเขาเป็นที่รู้จักในนาม “ธรรมเนตร” และธรรมเนตรมีบุตรชื่อ “กีรติ” ส่วนกีรติมีบุตรชื่อ “สัญชัย”

Verse 6

संजयस्य तु दायादो महिष्मान्नाम धार्मिकः आसीन् महिष्मतः पुत्रो भद्रश्रेण्यः प्रतापवान्

จากสัญชัย มีทายาทนามว่า มหิษมาน ผู้ทรงธรรมและตั้งมั่นในธรรมะ และจากมหิษมาน ได้ประสูติพระโอรสผู้ทรงเดช คือ ภัทรศเรณยะ ผู้กล้าหาญ

Verse 7

भद्रश्रेण्यस्य दायादो दुर्दमो नाम पार्थिवः दुर्दमस्य सुतो धीमान् धनको नाम विश्रुतः

จากภัทรศเรณยะ มีทายาทเป็นพระราชานามว่า ทุรทมะ และทุรทมะมีโอรสผู้ทรงปัญญาและเลื่องชื่อ นามว่า ธนกะ

Verse 8

धनकस्य तु दायादाश् चत्वारो लोकसंमताः कृतवीर्यः कृताग्निश् च कृतवर्मा तथैव च

ธนกะมีทายาทสี่พระองค์ เป็นที่ยอมรับของโลก—กฤตวีรยะ กฤตาคนิ และกฤตวรมะ (พร้อมองค์ที่สี่) ผู้เลื่องชื่อ

Verse 9

कृतौजाश् च चतुर्थो ऽभूत् कार्तवीर्यस्ततो ऽर्जुनः जज्ञे बाहुसहस्रेण सप्तद्वीपेश्वरोत्तमः

กฤตอุชาสเป็นองค์ที่สี่ จากท่านนั้นประสูติ การ์ตวีรยะ อรชุน ผู้เป็นจอมราชาเหนือเจ็ดทวีป เลื่องลือด้วยพันกร

Verse 10

तस्य रामस् तदा त्वासीन् मृत्युर्नारायणात्मकः तस्य पुत्रशतान्यासन् पञ्च तत्र महारथाः

สำหรับเขา ในกาลนั้น พระรามทรงปรากฏดุจความตาย โดยมีฤทธิ์ในรูปแห่งนารายณ์ เขามีโอรสนับร้อย และในหมู่นั้นมีห้าพระองค์เป็นมหารถี

Verse 11

कृतास्त्रा बलिनः शूरा धर्मात्मानो मनस्विनः शूरश् च शूरसेनश् च धृष्टः कृष्णस्तथैव च

พวกเขาชำนาญศัสตราอันเป็นทิพย์ ทรงพลังและกล้าหาญ—มีจิตตั้งมั่นในธรรมและแน่วแน่: ศูระ ศูรเสนะ ธฤษฏะ และเช่นเดียวกัน กฤษณะ

Verse 12

जयध्वजश् च राजासीद् आवन्तीनां विशां पतिः जयध्वजस्य पुत्रो ऽभूत् तालजङ्घो महाबलः

ชัยธวัชเป็นกษัตริย์ ผู้เป็นเจ้าแห่งหมู่ชนแห่งอวันตี และจากชัยธวัชได้มีโอรสชื่อ ตาลชังคะ ผู้มีกำลังยิ่งใหญ่

Verse 13

शतं पुत्रास्तु तस्येह तालजङ्घाः प्रकीर्तिताः तेषां ज्येष्ठो महावीर्यो वीतिहोत्रो ऽभवन्नृपः

กล่าวกันว่าเขามีโอรสหนึ่งร้อยองค์ เป็นที่เลื่องลือในนาม ‘ตาลชังคะ’ ทั้งหลาย ในหมู่พวกนั้น องค์พี่ใหญ่ผู้กล้าหาญยิ่ง คือพระราชา วีติหوتระ

Verse 14

वृषप्रभृतयश्चान्ये तत्सुताः पुण्यकर्मणः वृषो वंशकरस्तेषां तस्य पुत्रो ऽभवन्मधुः

และยังมีโอรสอื่น ๆ เริ่มด้วย วฤษภะ ผู้ประกอบกุศลกรรม ในหมู่พวกนั้น วฤษภะเป็นผู้สถาปนาวงศ์ และเขามีโอรสชื่อ มธุ

Verse 15

मधोः पुत्रशतं चासीद् वृष्णिस्तस्य तु वंशभाक् वृष्णेस्तु वृष्णयः सर्वे मधोर्वै माधवाः स्मृताः यादवा यदुवंशेन निरुच्यन्ते तु हैहयाः

มธุมีโอรสหนึ่งร้อยองค์ และวฤษณิเป็นผู้สืบสายวงศ์ของเขา ผู้ที่เกิดจากวฤษณิทั้งหมดเรียกว่า ‘วฤษณิ’ และผู้ที่สืบจากมธุระลึกกันว่า ‘มาธวะ’ ส่วนผู้ที่เรียกว่า ‘ยาทวะ’ อยู่ในสายยทุ และพวกไหหยะก็ถูกนับรวมในสายยทุเช่นกัน

Verse 16

तेषां पञ्च गणा ह्येते हैहयानां महात्मनाम्

ในหมู่ชาวไหหยะผู้มีมหาตมันนั้น กลุ่ม (คณะ/ตระกูล) ทั้งห้านี้แลเป็นที่เลื่องลือจริงๆ

Verse 17

वीतिहोत्राश् च हर्याता भोजाश्चावन्तयस् तथा शूरसेनास्तु विख्यातास् तालजङ्घास्तथैव च

มีทั้งวีติหوتระและหรยาตะ ทั้งโภชะและอวันตี อีกทั้งชูรเสนะผู้เลื่องชื่อ และตาลชังคะด้วย—ชนเหล่านี้ถูกนับเรียงไว้ดังนี้

Verse 18

शूरश् च शूरसेनश् च वृषः कृष्णस्तथैव च जयध्वजः पञ्चमस्तु विख्याता हैहयोत्तमाः

ชูระ ชูรเสนะ วฤษะ กฤษณะ และผู้ที่ห้า คือชัยธวชะผู้เลื่องชื่อ—เหล่านี้ได้รับยกย่องว่าเป็นยอดแห่งชาวไหหยะ

Verse 19

शूरश् च शूरवीरश् च शूरसेनस्य चानघाः शूरसेना इति ख्याता देशास्तेषां महात्मनाम्

ชูระและชูรวีระ พร้อมทั้งเชื้อสายของชูรเสนะผู้ปราศจากมลทิน—ดินแดนของมหาตมันเหล่านั้นเป็นที่รู้จักในนาม “ชูรเสนา”

Verse 20

वीतिहोत्रसुतश्चापि विश्रुतो नर्त इत्युत दुर्जयः कृष्णपुत्रस्तु बभूवामित्रकर्शनः

บุตรของวีติหوتระก็เลื่องชื่อว่า “นรตะ”; และจากกฤษณะได้มีบุตรชื่อ “ทุรชัยยะ” ผู้ข่มทำลายศัตรู

Verse 21

क्रोष्टुश् च शृणु राजर्षेर् वंशमुत्तमपौरुषम् यस्यान्वये तु सम्भूतो विष्णुर् वृष्णिकुलोद्वहः

บัดนี้จงฟังเรื่องโครษฏุด้วย—วงศ์อันประเสริฐของราชฤๅษีผู้สูงส่งนั้น ในสายวงศ์ของท่านได้บังเกิดพระวิษณุ ผู้เป็นเกียรติยศสูงสุดแห่งตระกูลวฤษณิ

Verse 22

क्रोष्टोरेको ऽभवत्पुत्रो वृजिनीवान्महायशाः तस्य पुत्रो ऽभवत् स्वाती कुशङ्कुस् तत्सुतो ऽभवत्

โครษฏุมีโอรสเพียงองค์เดียว คือ วฤชินีวานผู้มีเกียรติยศยิ่ง บุตรของเขาคือสวาตี และบุตรของสวาตีคือกุศังคุ

Verse 23

अथ प्रसूतिमिच्छन्वै कुशङ्कुः सुमहाबलः महाक्रतुभिर् ईजे ऽसौ विविधैराप्तदक्षिणैः

ต่อมา กุศังคุผู้มีกำลังยิ่ง ปรารถนาจะมีบุตร จึงประกอบมหากรตุหลากหลาย เป็นยัญพิธีใหญ่ต่าง ๆ พร้อมถวายทักษิณาตามธรรมเนียมครบถ้วน

Verse 24

जज्ञे चित्ररथस्तस्य पुत्रः कर्मभिर् अन्वितः अथ चैत्ररथो वीरो यज्वा विपुलदक्षिणः

จากเขาได้บังเกิดโอรสชื่อจิตรรถ ผู้ประกอบด้วยการงานอันชอบธรรม ต่อมามีไจตรรถ วีรบุรุษผู้เป็นยัชวา ประกอบยัญพิธีและถวายทักษิณาอย่างไพบูลย์

Verse 25

शशबिन्दुस् तु वै राजा अन्वयाद् व्रतम् उत्तमम् चक्रवर्ती महासत्त्वो महावीर्यो बहुप्रजाः

แท้จริงแล้ว พระราชาศศบินทุทรงรักษาพรตอันประเสริฐสืบต่อกันมา ทรงเป็นจักรพรรดิ ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ กล้าหาญทรงพลัง และมีพระโอรสธิดามาก

Verse 26

शशबिन्दोस्तु पुत्राणां सहस्राणामभूच्छतम् शंसन्ति तस्य पुत्राणाम् अनन्तकम् अनुत्तमम्

โอรสของศศบินทุมีนับเป็นพัน ๆ และในหมู่นั้นมีเป็นร้อยที่เด่นยิ่ง เขาทั้งหลายสรรเสริญว่า อนันตกะเป็นโอรสผู้ยอดเยี่ยมไร้ผู้เทียบ เป็นประธานเหนือบุตรทั้งปวง.

Verse 27

अनन्तकात् सुतो यज्ञो यज्ञस्य तनयो धृतिः उशनास्तस्य तनयः सम्प्राप्य तु महीमिमाम्

จากอนันตกะกำเนิดยัชญะ; จากยัชญะมีโอรสชื่อธฤติ และโอรสของธฤติคืออุศนา (ศุกราจารย์) ผู้มาถึงแผ่นดินนี้แล้วสถาปนาระเบียบแห่งธรรมที่ค้ำจุนโลก.

Verse 28

आजहाराश्वमेधानां शतमुत्तमधार्मिकः स्मृतश्चोशनसः पुत्रः सितेषुर् नाम पार्थिवः

พระราชาผู้ทรงธรรมอันประเสริฐนั้น เป็นที่ระลึกว่าเป็นโอรสของอุศนา (ศุกราจารย์) มีนามว่า สิเตษุ และได้ประกอบอัศวเมธยัชญะครบหนึ่งร้อยครั้ง.

Verse 29

मरुतस्तस्य तनयो राजर्षिर्वंशवर्धनः वीरः कम्बलबर्हिस्तु मरुस्तस्यात्मजः स्मृतः

จากมรุตะกำเนิดโอรสคือราชฤๅษี วงศวรรธนะ ผู้กล้าหาญและเพิ่มพูนวงศ์ตระกูล และจากมรุนั้นเอง ยังมีโอรสผู้กล้าชื่อ กัมพล-บรรหิษ เป็นที่จดจำสืบมา.

Verse 30

पुत्रस्तु रुक्मकवचो विद्वान् कम्बलबर्हिषः निहत्य रुक्मकवचो वीरान् कवचिनो रणे

รุคมกวจะ โอรสผู้ทรงปัญญาของกัมพล-บรรหิษ ได้สังหารเหล่าวีรชนผู้สวมเกราะในสมรภูมิ จนสิ้นฤทธิ์ในศึกนั้น.

Verse 31

धन्विनो निशितैर् बाणैर् अवाप श्रियमुत्तमाम् अश्वमेधे तु धर्मात्मा ऋत्विग्भ्यः पृथिवीं ददौ

นักธนูผู้ทรงธรรมได้บรรลุศรีอันสูงสุดด้วยศรอันคม; และในพิธีอัศวเมธะยัญ ได้ถวายแผ่นดินแก่ฤตวิชผู้ประกอบพิธี

Verse 32

जज्ञे तु रुक्मकवचात् परावृत्परवीरहा जज्ञिरे पञ्च पुत्रास्तु महासत्त्वाः परावृतः

จากรุกมกวจะได้กำเนิดปราวฤต ผู้สังหารวีรชนฝ่ายศัตรู; และปราวฤตมีบุตรห้าคน ล้วนมีจิตใจยิ่งใหญ่และกล้าหาญ

Verse 33

रुक्मेषुः पृथुरुक्मश् च ज्यामघः परिघो हरिः परिघं च हरिं चैव विदेहेषु पिता न्यसत्

รุกเมษุ ปฤถุรุกมะ จยามฆะ ปริฆะ และหริ ได้ถือกำเนิด; บิดาได้สถาปนาปริฆะและหริไว้ในแคว้นวิเทหะ

Verse 34

रुक्मेषुरभवद्राजा पृथुरुक्मस्तदाश्रयात् तैस्तु प्रव्राजितो राजा ज्यामघो ऽवसदाश्रमे

ในหมู่รุกเมษุได้มีพระราชาปฤถุรุกมะ ตั้งมั่นด้วยการอุปถัมภ์ของพวกเขา; ส่วนพระราชาจยามฆะถูกขับไล่ จึงไปพำนักในอาศรม

Verse 35

प्रशान्तः स वनस्थो ऽपि ब्राह्मणैरेव बोधितः जगाम धनुरादाय देशमन्यं ध्वजी रथी

แม้เขาจะสงบและอยู่ป่าเป็นวานปรস্থะ แต่พราหมณ์ได้ชี้แนะ; เขาจึงหยิบคันธนู เป็นนักรบรถศึกผู้มีธง แล้วออกไปยังแผ่นดินอื่น

Verse 36

नर्मदातीरमेकाकी केवलं भार्यया युतः ऋक्षवन्तं गिरिं गत्वा त्यक्तमन्यैरुवास सः

เขาอยู่เพียงลำพัง มีเพียงภรรยาเคียงข้าง ไปยังฝั่งแม่น้ำนรมทา ครั้นถึงภูเขาฤกษวัต แม้ถูกผู้อื่นทอดทิ้ง ก็พำนักอยู่ ณ ที่นั้น

Verse 37

ज्यामघस्याभवद्भार्या शैब्या शीलवती सती सा चैव तपसोग्रेण शैब्या वै सम्प्रसूयत

พระชายาของชยามฆะชื่อไศพยา เป็นสตรีผู้มีศีลและมั่นคงในความบริสุทธิ์ ด้วยอานุภาพแห่งตบะอันแรงกล้า นางไศพยาจึงตั้งครรภ์และให้กำเนิดบุตร

Verse 38

सुतं विदर्भं सुभगा वयःपरिणता सती राजा पुत्रसुतायां तु विद्वांसौ क्रथकैशिकौ

พระมเหสีผู้เป็นสตรีผู้บริสุทธิ์และมีสิริมงคล ครั้นวัยสุกงอมแล้ว ได้ประสูติพระโอรสแก่พระราชา นามว่า ‘วิทรภะ’ และในสายสกุลของโอรสนั้น ได้บังเกิดเจ้าชายผู้รอบรู้สองพระองค์ คือ ‘กรถะ’ และ ‘ไกศิกะ’

Verse 39

पुत्रौ विदर्भराजस्य शूरौ रणविशारदौ रोमपादस्तृतीयश् च बभ्रुस्तस्यात्मजः स्मृतः

พระราชาแห่งวิทรภะมีพระโอรสสองพระองค์ เป็นวีรบุรุษและชำนาญศิลปะแห่งสงคราม องค์ที่สามคือโรมปาทะ และบัภรูเป็นที่จดจำว่าเป็นโอรสของพระองค์

Verse 40

सुधृतिस्तनयस्तस्य विद्वान्परमधार्मिकः कौशिकस्तनयस्तस्मात् तस्माच्चैद्यान्वयः स्मृतः

จากเขาได้บังเกิด ‘สุธฤติ’ ผู้เป็นบัณฑิตและทรงธรรมยิ่ง จากสุธฤติได้บังเกิด ‘เกาศิกะ’ และจากเกาศิกะเป็นที่จดจำสายสกุลนามว่า ‘ไจทยะ’

Verse 41

क्रथो विदर्भस्य सुतः कुन्तिस्तस्यात्मजो ऽभवत् कुन्तेर् वृतस्ततो जज्ञे रणधृष्टः प्रतापवान्

กรถะเป็นโอรสของวิทัรภะ; โอรสของกรถะคือกุนติ จากกุนติเกิดวฤตะ และจากวฤตะได้กำเนิดรณธฤษฏะผู้ทรงเดชและกล้าหาญ

Verse 42

रणधृष्टस्य च सुतो निधृतिः परवीरहा दशार्हो नैधृतो नाम्ना महारिगणसूदनः

รณธฤษฏะมีโอรสชื่อนิธฤติ ผู้ปราบวีรชนฝ่ายศัตรู เขาเป็นเชื้อสายทศารหะ รู้จักกันในนามไนธฤตะ เป็นผู้ทำลายหมู่กองทัพศัตรูอย่างยิ่งใหญ่

Verse 43

दशार्हस्य सुतो व्याप्तो जीमूत इति तत्सुतः जीमूतपुत्रो विकृतिस् तस्य भीमरथः सुतः

จากทศารหะกำเนิดวยาปตะ; โอรสของเขาชื่อจีมูตะ บุตรของจีมูตะคือวิกฤติ และบุตรของวิกฤติคือภีมรถะ

Verse 44

अथ भीमरथस्यासीत् पुत्रो नवरथः किल दानधर्मरतो नित्यं सत्यशीलपरायणः

ต่อมาภีมรถะมีโอรสชื่อนวรถะ เขาเป็นผู้ยินดีในธรรมแห่งทานอยู่เสมอ และมั่นคงในสัจจะกับความประพฤติดี

Verse 45

तस्य चासीद्दृढरथः शकुनिस्तस्य चात्मजः तस्मात् करम्भः सम्भूतो देवरातो ऽभवत्ततः

จากเขาได้กำเนิดทฤฒรถะ และโอรสของทฤฒรถะคือศกุนิ จากศกุนิเกิดกรัมภะ และต่อจากนั้นได้กำเนิดเทวราตะ

Verse 46

देवरातादभूद्राजा देवरातिर् महायशाः देवगर्भोपमो जज्ञे यो देवक्षत्रनामकः

จากเทวราตะได้บังเกิดพระราชาเทวราติ ผู้มีเกียรติยศยิ่ง แล้วจากพระองค์นั้นได้ประสูติผู้ดุจครรภ์ทิพย์ มีนามว่า เทวักษตระ

Verse 47

देवक्षत्रसुतः श्रीमान् मधुर्नाम महायशाः मधूनां वंशकृद्राजा मधोस्तु कुरुवंशकः

โอรสของเทวักษตระคือพระราชา ‘มธุ’ ผู้รุ่งเรืองและมีเกียรติยศยิ่ง พระองค์ทรงเป็นผู้สถาปนาวงศ์มธุ และจากมธุจึงบังเกิดปฐมบรรพชนแห่งวงศ์กุรุ

Verse 48

कुरुवंशाद् अनुस् तस्मात् पुरुत्वान् पुरुषोत्तमः अंशुर्जज्ञे च वैदर्भ्यां भद्रवत्यां पुरुत्वतः

ในวงศ์กุรุ จากท่านนั้น (อนุ) ได้บังเกิดปุรุตวาน ผู้เป็นบุรุษอันประเสริฐ และจากปุรุตวานกับนางวิทรภีชื่อภัทรวตี ได้ประสูติอังศุ

Verse 49

ऐक्ष्वाकीम् अवहच्चांशुः सत्त्वस्तस्मादजायत सत्त्वात् सर्वगुणोपेतः सात्वतः कुलवर्धनः

อังศุอภิเษกกับเจ้าหญิงแห่งวงศ์อิกษวากุ จากนั้นได้บังเกิดสัทตวะ และจากสัทตวะได้บังเกิดสาตวตะ ผู้เพียบพร้อมด้วยคุณธรรมทั้งปวง เป็นผู้เพิ่มพูนวงศ์ตระกูล

Verse 50

ज्यामघस्य मया प्रोक्ता सृष्टिर्वै विस्तरेण वः यः पठेच्छृणुयाद्वापि निसृष्टिं ज्यामघस्य तु

เรื่องสรรค์สร้างและการแผ่สายวงศ์ของชยามฆะ ข้าพเจ้าได้กล่าวแก่ท่านทั้งหลายโดยพิสดารแล้ว ผู้ใดสวดอ่านหรือสดับเรื่องนีสฤษฏิของชยามฆะ ย่อมได้บุญ และจิตหันสู่ปติ-ปรเมศวร ผู้ปลดปล่อยปศุจากบาศ (ปาศะ)

Verse 51

प्रजीवत्येति वै स्वर्गं राज्यं सौख्यं च विन्दति

เขาย่อมดำรงชีวิตต่อไป และบรรลุสวรรค์ อำนาจราชย์ และความสุข เมื่อมั่นคงในธรรมและประกอบบุญเพื่อพระศิวะ ปศุ (วิญญาณที่ถูกผูก) ย่อมคลายปาศะด้วยพระกรุณาของปติ พระศิวะผู้เป็นเจ้า।